De vijf grootste uitdagingen voor de nieuwe Rabo-topman

3 Connecties

Onderwerpen

Financiële sector

Personen

Wiebe Draijer

Organisaties

Rabobank
6 Bijdragen

Rabobank heeft Wiebe Draijer benoemd als nieuwe bestuursvoorzitter. De voormalig consultant komt aan het hoofd van een bank in crisis. Voor welke uitdagingen komt hij te staan?

Wiebe Draijer heeft bewezen op basis van verbindend leiderschap bruggen te kunnen slaan tussen verschillende partijen met uiteenlopende belangen. Dat past precies bij wat de Rabobank zoekt,’ liet president-commissaris Wout Dekker zondag 23 maart in een persbericht optekenen over de opvolger van de vroegtijdig afgetreden Piet Moerland.

De aanstaande bruggenbouwer van de Rabo is geen bankier, maar een consultant. De als werktuigbouwkundige opgeleide Draijer (1965) werkte 22 jaar bij advieskantoor McKinsey waar hij het in 2004 tot topman van Nederland, en later ook van de Benelux, schopte. In 2012 verwisselde hij de consultancywereld (en een miljoenensalaris) voor een eervolle baan bij de relatief machteloze Sociaal Economische Raad (SER). Na anderhalf jaar maakt hij de overstap naar Rabobank en daarmee gaat hij hij de geschiedenis in als de kortst zittende voorzitter van de SER ooit.

Ondanks het totale ontbreken van enige bankierservaring, denkt Rabobank met deze topman een nieuwe weg in te kunnen slaan. ‘De Rabobank zal profiteren van zijn bedrijfsmatig-strategische expertise en van zijn maatschappelijk leiderschap', aldus president-commissaris Wout Dekker die spreekt over een 'perfecte match' van Draijer en de bank.

Als de benoeming van Draijer wordt goedgekeurd door De Nederlandsche Bank dan wacht de kersverse bestuursvoorzitter een flinke klus.

Het gebutste imago uitdeuken

Door de Libor-fraude kreeg het imago van Rabobank een ongenadig harde klap. De brave, betrouwbare, coöperatieve boerenbank van Jochem de Bruin bleek een speler in een internationaal schandaal van ongekende proporties. In oktober vorig jaar maakte Rabobank bekend dat er een schikking was getroffen van 774 miljoen euro vanwege de manipulatie van de Libor, de belangrijkste interbancaire rente.

Topmannen lieten termen vallen als ‘onaanvaardbaar’, ‘ontoelaatbaar’ en ‘geschokt’ en de bank beloofde direct verandering. Bestuursvoorzitter Piet Moerland stapte op, de raad van bestuur leverde haar nog niet uitbetaalde bonussen in, en variabele beloningen werden definitief afgeschaft. De Libor-boete was bovendien grotendeels belastingaftrekbaar, maar tijdens de presentatie van de jaarcijfers 2013 liet Rabobank weten daar vrijwillig van af te zien zodat het niet ten laste van de belastingbetaler zou komen.

Het charme-offensief is ingezet, maar bruggenbouwer Draijer zal voorlopig nog even als imago-uitdeuker aan de bak moeten.

Het coöperatieve model redden

Lang leek de coöperatie het beste bestand tegen de crisis. Voormalig president-commissaris Lense Koopmans noemde het in 2011 zelfs een 'superieure ondernemingsvorm' in een interview met Het Financieele Dagblad. Waar andere banken in de problemen raakten, omvielen en gered moesten worden, bleef Rabobank overeind. Het coöperatieve model had zijn kracht bewezen.

Maar de coöperatie vertoont scheuren. Utrecht trekt steeds meer de macht naar zich toe en versterkt haar grip. 43 lokale banken werden onder verscherpt toezicht geplaatst omdat de administratie en/of financiën niet op orde waren, ze onvoldoende winst behaalden of te hoge kosten maakten. Ook zal een aantal lokale kantoren definitief verdwijnen. In 2016 zullen er naar verwachting nog 100 van de nu 136 lokale Rabobanken overblijven.

Maar lokale banken geven zich niet zo makkelijk gewonnen en lijken het Libor-schandaal in hun voordeel te kunnen gebruiken. Zo dwongen ze het vertrek van Sipko Schat af en kregen steun vanuit een verrassende hoek. Bestuurslid Bert Bruggink toonde zich een ware voorvechter van de coöperatiestructuur. In december zei de financiële topman in de Leeuwarder Courant: ‘Het coöperatieve model is voor ons het superieure model. Laat daarover geen enkele twijfel zijn. Het zou volstrekt onjuist zijn om er afscheid van te nemen.’

Het moet nog blijken in hoeverre Draijer zich aansluit bij de lijn-Bruggink. Wel benadrukte de nieuwe voorzitter - als reactie op zijn benoeming - juist dít element van de bank. Hij beschreef Rabobank als ‘een mooi cooperatief bedrijf met een belangrijke maatschappelijke rol en een pijler van de economie.’

Afweren juridische claims

De Libor-fraude kan leiden tot juridische claims tegen de Rabobank . Hoewel het Amerikaans Openbaar Ministerie drie Rabo-bankiers in dit kader gaat vervolgen, is dat in Nederland nog niet het geval. In de schikking met het Nederlandse OM werd afgesproken om af te zien van strafrechtelijke vervolging van de betrokken bankiers.

Strafpleiter Gerard Spong wil daar echter verandering in brengen. Follow the Money onthulde in december dat hij een klachtprocedure begint namens de Stichting Justitia Distributiva, waar ook de ledencertificaathouders zich hebben bijgevoegd. De certificaathouders ambiëren echter verder te gaan dan enkel het vervolgen van betrokken medewerkers: ze willen ook een strafrechtelijk onderzoek afdwingen naar de Raad van Bestuur van Rabobank.

In de Verenigde Staten speelt ook een andere procedure. Het Amerikaanse Federal Deposit Insurance (FDIC) spant een civiele rechtszaak aan tegen zestien banken, waaronder Rabobank. Het depositogarantiefonds treedt op namens een groep van 38 omgevallen banken die claimen dat ze een hogere prijs moesten betalen voor producten die gekoppeld waren aan de Libor-rente. Ze eisen compensatie. Om welk bedrag dit gaat, wil de FDIC nog niet bekend maken.

De fraude met de Euribor-rente levert de bank mogelijk nóg een grote kostenpost op. De verkoop van duizenden rentederivaten kan op grond van de fraude worden teruggedraaid, zo vertelde advocaat Carel Abeln aan Follow the Money. De eerste dagvaarding is al verstuurd. Een vastgoedonderneming eist dat de verkoop van zijn renteswap- waarop de Euribor een cruciale invloed heeft- wordt teruggedraaid. Als Rabobank de zaak verliest, moet het 750.000 euro terugbetalen. De bank heeft naar schatting duizenden renteswaps verkocht, waardoor de potentiële kosten snel flink op kunnen lopen.

De vastgoedverliezen beperken

Buiten de bestuursproblemen, kampt de Rabo Vastgoedgroep ook met grote verliezen. In 2013 maakte de groep een verlies van 817 miljoen euro, ruim 700 miljoen meer dan het jaar daarvoor. Zelfs de voorheen stabiele FGH Bank dook in de rode cijfers. Reden voor de verliezen: de forse afwaarderingen op commercieel vastgoed en een sterke stijging van de waardeveranderingen, veroorzaakt door problematische vastgoedprojecten en grondposities.

In mei 2013 maakte Rabobank bekend te stoppen met het ontwikkelen van commercieel vastgoed. Dochtermaatschappij MAB Development zal binnen twee tot drie jaar afgebouwd worden.

Het bestuur in het gareel krijgen (en topmannen binnenboord houden)

Erg stabiel was de top van Rabobank niet in het afgelopen jaar. Topmannen vertrokken, werden ontslagen of kwamen niet opdagen. Het afserveren van bestuurslid Gerlinde Silvis ontketende de stoelendans. Silvis was verantwoordelijk voor de naleving van klantintegrititeitsregels door lokale Rabobanken. Zij moest vertrekken van Piet Moerland, maar hij liet na om zijn rechterhand Bert Bruggink te raadplegen. Financiële man Bert Bruggink was daarover dusdanig boos dat hij minstens zes keer niet op bestuursvergaderingen verscheen.

Rik op den Brouw, Directeur Particulieren, struikelde net als Silvis over de naleving van de integriteitsregels.  Zijn promotie tot voorzitter van Rabo Vastgoedgroep ging niet door. Op den Brouw zou Hans van der Linden opvolgen, die toe zou treden tot de raad van bestuur. Maar Van Der Linden moest na amper vijf maanden zijn functie al neerleggen vanwege gezondheidsproblemen.

De twee lege stoelen waren amper gevuld of voorzitter Piet Moerland sneuvelde over de Libor-fraude. Kort daarna gevolgd door bestuurslid Sipko Schat. MAB Development-topman Isaac Kalisvaart trad af, omdat hij niet betrokken wilde zijn bij de afbouw van de vastgoedontwikkelaar. Pim Mol moest vertrekken als directeur Private Banking. En Arjo Blok, het hoofd van Global Financial Markets, het onderdeel waar de Libor-fraudeurs werkzaam waren, stapte vorige maand op.

Rabobank heeft inmiddels een groot aantal vacatures weten te vullen. Maar eerder deze maand heeft Peter Keur, de voorzitter van FGH Bank, zijn functie tijdelijk neergelegd naar aanleiding van de berichtgeving in Het Financieele Dagblad over de door hem kredieten op basis van vervalsde informatie aan projectontwikkelaar Eurocommerce. Het is onduidelijk of Keur nog terug zal keren binnen de Rabo Vastgoedgroep.

Ofwel; zo saai als bij de SER zal het voor Draijer niet snel meer worden.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jessica de Vlieger

Er zijn maar weinig meisjes die een voorliefde voor prosecco en jurkjes weten te combineren met een passie voor rekenkundige...