VVD-mastodont Witteveen valt Rutte opnieuw aan

2 Connecties

Onderwerpen

Witteveen

Organisaties

VVD
8 Reacties

VVD-mastodont Johan Witteveen hekelt opnieuw de 'draconische' bezuinigingspolitiek van Mark Rutte. Volgens de oud-IMF-topman is een overheidstekort normaal maar de VVD negeert zijn boodschap.

Het VVD-verhaal over het ideale huishoudboekje zonder rode cijfers is een gotspe volgens topeconoom en voormalig VVD-bewindsman Johannes Witteveen. Een overheid mag best wel een tekort hebben, zo legt de oud-minister van Financiën nogmaals uit in een meer dan lezenswaardig interview met De Volkskrant in navolging van interviews in andere media, zoals NRC Handelsblad. Aanleiding van het vraaggesprek is de biografie van Witteveen die deze week is verschenen.

 

Meerdere malen heeft Witteveen aan de bel getrokken bij zijn partij dat het verhaal van een huishouden dat niet meer geld mag uitgeven dan dat er binnenkomt als macro-economisch argument rammelt. 'Die redenering geldt voor een gezin, niet voor de staat. Het is angst voor tekorten. Alsof een overheidstekort immoreel is. Voor een overheid is het volstrekt normaal.'

 

Maar de liberalen onder leiding van demissionair minister-president Mark Rutte hebben maling aan de boodschap van de 91-jarige VVD-mastodont. 'Ik heb ze er herhaaldelijk op gewezen', meldt Witteveen desgevraagd. 'Ik heb gezegd: het verhaal over het tekort is niet juist en dat weten jullie. Maar blijkbaar is het niet doorgedrongen.'

 

Witteveen begrijpt ook niet waarom er in deze verkiezingscampagne zo wordt gehamerd op het naar nul terugbrengen van het begrotingstekort binnen enkele jaren. 'Ik ben verbaasd, het lijkt wel een collectieve psychose. Als ze het doorzetten, worden we in een depressie gedrukt. Het is niet te begrijpen. Er is zelfs geen discussie over.'

 

Psychose
Volgens de oud-hoogleraar economie is Europa in de greep van een gevaarlijke bezuinigingswoede. 'De Europese regeringen zijn in de ban geraakt van de financieringstekorten. Ze zijn allemaal bezig te bezuinigen. Het lijkt op een psychose. Tot nu toe gingen we uit van een norm van 3 procent, keurig evenwichtig. Er is nu afgesproken in de Europese Unie dat in de toekomst het structurele tekort van een land niet groter mag zijn dan een half procent. Dat is bijna nul.'

 

Een absurde en onbegrijpelijke redenering, vervolgt Witteveen. 'Om een tekort van een half procent te bereiken moet draconisch worden bezuinigd. Het effect zal zijn dat we veel dieper in de recessie worden gedrukt. De recessie zal overgaan in een depressie.'

Om er aan toe te voegen: 'Dat landen als Griekenland en Spanje worden gedwongen hun economie kleiner te maken, is onvermijdelijk. Maar het is onbegrijpelijk dat ook de landen die er goed voor staan, zoals Nederland, zwaar gaan bezuinigen.'

 

 Omslag biografie ex-IMF-baas Johan Witteveen

 

Gunstige betalingsbalans
Ondanks de eurocrisis, staat Nederland er relatief goed voor volgens Witteveen. 'De situatie hier wordt almaar somber afgeschilderd, vermoedelijk om het verhaal over de bezuinigingen te rechtvaardigen. In werkelijkheid staat één van de belangrijkste aspecten van elke economie, de betalingsbalans, er bij ons buitengewoon gunstig voor. Nederland heeft een overschot van 9 procent, dat is enorm. Het is het hoogste van de hele Europese Unie, het is ook hoger dan het overschot op de betalingsbalans van Duitsland.'

 

En dat alles is goed nieuws, zo benadrukt hij. 'Het betekent dat onze economie sterk is. Dat we ook in deze tijd, die niet gemakkelijk is, een grote bedrijvigheid aan de dag leggen. Het overschot is het resultaat van een heleboel reusachtige prestaties van de ondernemingen in Nederland.


Fixatie op financieringstekort
Des te curieuzer dat dit verhaal van de betalingsbalans vrolijk opzij wordt geschoven, meent hij. 'Ja, je kan het vinden te midden van alle statistieken, maar in de overzichten wordt het niet genoemd. Ik kan het alleen maar begrijpen vanuit de fixatie op het financieringstekort. Er móét draconisch worden bezuinigd en elke relativering daarvan komt niet van pas. Het is bijna bewuste misleiding.'

 

En dat stemt hem allesbehalve gerust. 'Ik ben er echt bezorgd over, echt bezorgd, omdat ik zie dat we allemaal in de greep van een massapsychose zijn.'

 

Vervolgens wijst Witteveen De Volkskrant op nog op een merkwaardige kwestie die lijkt te worden doodgezwegen: de lage rentestanden: 'De rente staat op 1, hooguit 2 procent. De inflatie is hoger. Je kunt dus geld lenen voor niets. Als overheid zou je nu langlopende schulden moeten maken, waarmee je gratis kan investeren in allerlei nuttige zaken. Nooit zijn de omstandigheden zo gunstig geweest. Maar niemand wijst erop of pleit ervoor. Want de mantra is: de overheid mag geen schulden maken.'

 

 

 

 Topeconoom Johan Witteveen legt het nog één keer uit

 

 

Hebzucht
In het vraaggesprek met De Volkskrant maakt Witteveen direct duidelijk waar de financiële crisis vandaan komt. Zijn antwoord luidt: het is de hebzucht. 'De crisis komt toch vooral doordat veel leiders in het bedrijfsleven, met name in het bankwezen, zo gefascineerd zijn geraakt door de mogelijkheid veel geld te verdienen. Ze hebben andere overwegingen terzijde geschoven.'

 

Dat was in zijn bankiersbestaan vroeger wel anders. 'Ik ben jarenlang adviseur geweest van de raad van bestuur van de Amrobank. Tot aan de jaren negentig was de instelling van de bankiers er een van dienstverlening. Ze wilden hun cliënten zo goed mogelijk helpen. De winst, ach, dat zag men wel. De bankier kreeg een mooi salaris, maar dat was het dan ook.'

 

Bonussen
Maar dit veranderde vanaf de jaren tachtig. 'Toen kwamen de bonussen. Toen zijn de bankiers alles gaan doen voor de aandeelhouderswaarde. Als de aandeelhouders een hoog dividend kregen, kregen zij een hoge bonus.'

 

Soefist Witteveen mag dan een liberaal in hart en nieren zijn, hij vindt dat tegen deze doorgeslagen bonussencultuur de overheid allang hadden moeten ingrijpen. 'De Nederlandse regering had naar mijn mening allang beperkende maatregelen moeten uitvaardigen tegen de bonussen.'

 

Evenwichtiger stelsel
Overigens schaart Witteveen zich nog steeds achter het kapitalistische model van het marktmechanisme. Maar dan wel aan banden gelegd. 'Ik geloof in een vrije economie, maar wel een met richtlijnen van de overheid. De regering moet nu bewerkstelligen dat we teruggaan naar een evenwichtiger stelsel. Het is nog niet zo gemakkelijk, maar het moet nu wel gebeuren.'

 

Al zal dat wel lastig worden in deze tijden van turbo-kapitalisme, erkent hij. 'Mensen zijn materialistischer dan twintig, dertig jaar geleden, ze zijn egoïstischer. Ik denk dat het komt doordat ze het religieuze ideaal verloren hebben. Religie was een geweldige kracht die mensen wees op bepaalde morele idealen. Het is nog niet zo eenvoudig voor een overheid om regels op te stellen tegen een mentaliteit van egoïsme. De mensen die profiteren verzetten zich en zoeken sluipwegen. Maar het moet wel gebeuren, want de toestand met die bonussen mag niet meer voortduren.'

 

(L)

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 276 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren