VVD-partijvoorzitter Henry Keizer arriveert bij het Ministerie van Algemene Zaken.
© ANP / Bart Maat

Zakenman Henry Keizer wordt door de VVD op handen gedragen. Hij is bijna drie jaar de partijvoorzitter en de meeste liberalen varen blind op hem. Een profiel van de ondernemer die zich snel opwerkte tot de top van de machtigste partij van Nederland en zo de vertrouweling werd van premier Mark Rutte.

Eens per maand gaat Henry Keizer naar het Engelse Leeds. Het eerste wat hij daar altijd doet, is ‘zijn’ fabriek binnenlopen. ‘Dáár is het lawaai. Het stinkt er en je schoenen worden vies,’ vertelt hij glunderend, terwijl hij strak in het pak is gestoken. ‘Dan staan die jongens daar en die roepen naar je. Fantastisch. Ze praten met je en vertellen trots wat ze gemaakt hebben.’

Ze maken ovens. Niet zomaar wat huis-tuin-en-keuken-ovens. Keizer is namelijk de baas van een bedrijf dat handelt in ovens voor crematoria, laboratoria en ziekenhuizen, maar ook in stookinrichtingen waarin geld wordt verbrand. ‘De Bank of England is klant van ons. Er is zo’n biljet van 5 pond dat een gemiddelde omlooptijd heeft van drie maanden. Die dingen slijten enorm: er komen scheurtjes en vlekken in, meer dan de helft van die biljetten zit vol met cocaïne. Die dingen moeten verbrand worden.’

Keizer heeft de uitstraling van een echte directeur, een directeur die van het leven geniet: corpulent, altijd in pak, een duur horloge en een gouden zegelring. Zijn kantoor ligt in een indrukwekkende villa aan de statige Van Stolkweg in Den Haag. Hij heeft een auto met chauffeur, een Mercedes, klasse S. Maar Keizer is ook een directeur die blijmoedigheid uitstraalt. ‘Ik sta opgewekt in het leven en laat mensen in hun waarde,’ zegt hij daarover.

Corpulent, altijd in pak, een duur horloge en een gouden zegelring

Keizers bedrijf, de Facultatieve Groep — hij bezit 51 procent van de aandelen — bouwt niet alleen verbrandingsovens, maar runt ook uitvaartcentra en thanopraxeert (conserveert) lijken om te vervoeren. Het bedrijf opereert in tien landen, heeft 800 medewerkers en genereerde in 2012 een omzet van 106 miljoen euro. In dat jaar wist Keizer samen met drie zakenpartners het bedrijf voor enkele tienduizenden euro’s te bemachtigen.

Zijn functie bij de liberalen doet hij er onbezoldigd bij, want het partijvoorzitterschap is een vrijwillige functie. Op 19 en 20 mei zal hij naar verwachting worden herkozen als voorzitter op het VVD-voorjaarscongres in Arnhem. Het hoofdbestuur draagt hem voor, en vooralsnog is er geen tegenkandidaat. Binnen de VVD wordt Keizer alom geprezen om zijn stuurmanskunsten en geldt hij als het liberale ideaalbeeld: een selfmade miljonair.

Hoe heeft Henry Keizer het zo ver kunnen schoppen? Wie is de man die sinds 2014 de scepter zwaait over de machtigste partij van Nederland? ‘Hij doet iets in de uitvaart,’ weet iedereen binnen de VVD. ‘Dat lijkt me een groeimarkt,’ komt daar dan vaak achteraan. Maar niemand lijkt te weten hoe hij in deze business terecht is gekomen en of het allemaal zuivere koffie is wat hij doet.

Twee gezichten

In de archieven is weinig over Henry Keizer te vinden, en ook zijn persoonlijke website is behoorlijk summier. Hij is 56 jaar, getrouwd en sinds 1998 voorzitter van de raad van bestuur van de Facultatieve Groep. Hij werd geboren in Amsterdam en woonde van 1993 tot 1997 in New York. Wat hij daar deed, en voor wie, staat er niet bij.

Dat is wel heel erg beknopt voor een voorzitter van een partij die haar volksvertegenwoordigers extra screent vanwege een golf aan integriteitskwesties. ‘Je kunt niet een beetje integer zijn,’ zei Keizer onlangs in het tv-programma Politicologica van Human. ‘Je bent integer of je bent het niet.’ Het Financieele Dagblad maakte onlangs een klein portret van hem. ‘Zelfzuchtig is hij allerminst,’ oordeelde de krant.

Follow the Money screende de partijvoorzitter zelf en sprak met tientallen bekenden uit de VVD. Voor dit profiel spraken we ook met Keizer zelf, omdat veel zaken uit zijn verleden simpelweg niet zijn terug te vinden.

In de archieven is weinig over Henry Keizer te vinden

‘Charmant,’ nee, ‘buitengewoon charmant’. Dat is de typering die het vaakst valt op te tekenen als het om Keizer gaat, op de voet gevolgd door de kwalificatie ‘aimabel’. ‘En hij is ook  heel erg familiair,’ zegt oud-wethouder Frits Huffnagel, die hem goed kent uit het Haagse VVD-circuit. ‘Als hij me ziet, krijg ik altijd meteen een dikke knuffel van hem.’

Een man met humor ook. Vaak spot hij zelf met zijn overgewicht. ‘Toen hij campagne voerde voor het voorzitterschap van de VVD verzon hij de leus: als u een zwaargewicht wilt, dan ben ik uw kandidaat,’ aldus Huffnagel. ‘Hij is echt altijd heel vrolijk,’ zegt Florus Wijsenbeek, oud-voorzitter van de Kamercentrale van de VVD in Den Haag. Hij confronteerde Keizer een keer met een berichtje dat het cremeren van de stoffelijke overschotten van te dikke mensen een steeds groter probleem werd. ‘Hij bulderde van het lachen en riep: “een nogal overdreven bericht”. Hij heeft een fijnzinnig gevoel voor humor.’


Frits Huffnagel

"Als hij me ziet, krijg ik altijd meteen een dikke knuffel van hem"

Deze vrolijke zakenman heeft echter wel twee gezichten. ‘Keizer kan op de buitenwacht buitengewoon sympathiek overkomen, maar achter de schermen is hij vooral de strakke leider,’ zegt Gijs Dröge, voorzitter van Liberaal Groen, het ‘wat rebelsere’ netwerk binnen de VVD, met 600 leden. Peter Smit, de Haagse oud-wethouder die het tegen Keizer opnam tijdens de race voor het partijvoorzitterschap, stelt het nog wat harder: ‘Voor mijzelf maakt het niets uit. Maar als je nog carrière wilt maken binnen de VVD, dan adviseer ik je te zwijgen over Keizer.’

Die boodschap zit er binnen de partij goed in, zo blijkt. Tijdens het onderzoek naar de handel en wandel van Henry Keizer stuit Follow the Money bij de nog actieve parlementariërs vaak op hoge, dikke muren. Mensen nemen niet op en bellen vervolgens niet terug. Een oud-Kamerlid dat wel opneemt zegt eerst heel even na te moeten denken en neemt daarna nooit meer de telefoon op. De reactie van Hans Mojet, oud-secretaris van het VVD-hoofdbestuur, is typerend: ‘Ik heb prettig met hem samengewerkt en verder kan ik er niets over zeggen.’

Een oud-Kamerlid zegt eerst heel even na te moeten denken en neemt daarna nooit meer de telefoon op

Sowieso is de ondernemer voor vrijwel alle liberalen een groot mysterie. Vaak vinden ze dat ook prima. ‘Hoe minder er over de voorzitter wordt geschreven, hoe beter,’ zegt Henri Kruithof, voormalig spindoctor van de VVD-fractie in de Tweede Kamer. ‘Hij leidt een oud, liberaal bedrijf en heeft in New York gezeten,’ zegt Wijsenbeek. ‘Iets in de crematie-business, dat lijkt me een groeimarkt,’ zegt Huffnagel. ‘Ik ga ervan uit dat hij selfmade is.’

In het diepe gegooid

Judicus Marinus Henricus Jacobus Keizer komt naar eigen zeggen uit een ondernemersgezin. Hij werd op 4 november 1960 geboren in Amsterdam, als nakomer met een tien jaar oudere zus.

Op zijn zeventiende ging hij werken in het bedrijf van zijn ongeneeslijk zieke vader, vertelt hij tijdens een interview met Follow the Money op het partijkantoor van de VVD. ‘De Medische Alarmcentrale. Vervoer, overledenenvervoer en ziekenhuisvervoer vanuit het buitenland. Dat was toen nog heel ingewikkeld.’ Tijd voor een opleiding was er niet. ‘Mijn hoogste diploma is dat voor verkeersbrigadier. Ik ben gewoon ongelooflijk in het diepe gegooid, dan moet maar blijken of je kunt zwemmen of niet.’

Het bedrijf werd een succes en hij verkocht het op zijn 33ste om met zijn vrouw en zoon naar New York te vertrekken. Daar werd hij in 1993 consultant. ‘Ik werkte voor allerlei Amerikaanse bedrijven die zaken wilden doen in Europa.’ En andersom. ‘Op een goed ogenblik kreeg ik het verzoek van een bekende of ik wilde praten met de voorzitter van de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie.’

Die vereniging, in 1874 opgericht om cremeren te legaliseren, zat namelijk met een probleem. Haar zakelijke activiteiten (verzekeringen, crematoria en ovenbouw) werden te groot voor een ideële vereniging. In 1990 was al besloten een beheermaatschappij op te richten, die alle zakelijke kanten over zou nemen. De vereniging bleef wel voor 100 procent aandeelhouder.

Tijd voor een opleiding was er niet

‘De directeur van de vereniging was ook directeur van de beheermaatschappij,’ zegt Keizer. ‘Het bedrijf had verzekeringen en crematoria en ging steeds meer doen in de ovenbouw. Maar het hebben van een technisch productiebedrijf is iets anders dan een onderneming in de dienstverlening. De verenigingsleden kwamen tot de conclusie dat ze op zoek moesten naar een directeur met meer commerciële en buitenlandse ervaring.’

Zo kwamen ze bij Keizer. Hij schreef  ‘een rapportje’ waarin hij een nieuwe structuur schetste (iets dat hij later ook voor de VVD zou doen) ‘want de beslisstructuren waren vreselijk ingewikkeld, met al die crematoria en adviesraden.’

In 1997 kwam hij met zijn gezin terug uit New York. De Amsterdammer ging in Den Haag wonen om, zoals hij het zegt, ‘baas’ te worden van het bedrijf de Facultatieve. Eerst als vice-voorzitter van de raad van bestuur, een jaar later als voorzitter. Zijn doel was om een echt bedrijf te maken van de onderneming die door de vereniging was opgericht. Zijn antwoord op de vraag of hij zelf gecremeerd wil worden: ‘Dat is een geheim dat ver boven de markt blijft hangen.’  


Gijs Dröge

"Keizer kan op de buitenwacht buitengewoon sympathiek overkomen, maar achter de schermen is hij vooral de strakke leider"

Vlakbij de twee statige panden van de  Facultatieve aan de Van Stolkweg woonde Florus Wijsenbeek, toen de voorzitter van de Haagse Kamercentrale van de VVD. Die vroeg hem een keer naar een bijeenkomst te komen. ‘Dat heb ik toen gedaan en het beviel me, het was een heel leuke afdeling.’ Keizer was al lid van de partij sinds 1983. ‘De oorzaak was Joop den Uyl, want wat er allemaal in de jaren ’70 gebeurde, beviel me niet.’

In Amsterdam had hij zich in zijn jonge jaren bij de lokale afdeling van de VVD gemeld, en de nodige bijeenkomsten bezocht. ‘In Amsterdam was er een zeer beperkt groepje mensen, die leer je dan kennen. Ik werd al vrij snel gevraagd of ik de illustere functie wilde vervullen van secretaris bij de propagandacommissie. Dat kun je nu niet meer met goed fatsoen zo noemen zonder dat je er een uniform bij denkt.’ Na nog wat andere ‘dingetjes’ te hebben gedaan, was hij naar New York vertrokken, om na terugkomst zijn activiteiten weer op te pakken. ‘Altijd op de achtergrond. Ik heb nooit de wens gehad minister, burgemeester of Kamerlid te worden.’

Aangename daadkracht

De Amsterdammer kwam er aan het begin van dit millennium in Den Haag al snel achter dat de Hofstad een grotere VVD-afdeling had dan de hoofdstad. Een veel machtiger afdeling ook, want veel ambtenaren, parlementariërs of bewindspersonen waren en zijn hier lid. ‘Er zitten veel mensen die op en rond het Binnenhof werken. Dus de discussies zijn vaak inhoudelijk.’

Keizer kwam er achter dat de Hofstad een grotere en machtiger VVD-afdeling had dan de hoofdstad

Europarlementariër en oud-Tweede-Kamerlid Hans van Baalen was hoofdbestuurslid toen hij Keizer leerde kennen. Keizer was actief in de Haagse VVD-afdeling, waar Van Baalen destijds bestuurslid was. Samen waren ze in 2004 lid van de werkgroep Liberaal Manifest. Van Baalen was voorzitter van een lokale commissie die de kandidatenlijst samenstelde voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2010. Keizer was zowel voorzitter van de Haagse VVD, als van de provinciecentrale Zuid-Holland. ‘Hij heeft een aangename daadkracht. Door zijn humor wordt die daadkracht ook aanvaard.’

Eric Trinthamer, die VVD’ers opleidt in Zuid-Holland, zag Keizer voor het eerst tijdens een liberaal café in 2009. ‘Een gedistingeerd man. Fors, maar zeer strak in het pak.’ Bij een van deze liberale cafés zag Trinthamer een Maybach [in werkelijkheid was het een Mercedes S Klasse, red.] — ‘voor de niet-kenners: dat is de Rolls-Royce van Mercedes’ — voor de deur staan. ‘Het nieuwste model, mét chauffeur.’ Bij navraag bleek die Van Keizer te zijn. ‘Hij heeft veel geld’.

En toch, zegt Trinthamer, is de VVD-voorzitter zeer toegankelijk. ‘Als hij een groepje leden ziet staan, wacht hij niet tot zij naar hem toe komen. Nee, hij loopt op ze af en stelt zich voor.’ Hij is een geboren verteller. ‘Als hij zijn mond open doet, dan luisteren mensen naar hem.’ De oud Haagse wethouder Huffnagel: ‘Hij is altijd in pak, liberaal gezellig en heeft zelfspot. Ja, een klassieke VVD’er dus. Hij is sociaal en onafhankelijk van de partij. Ik ben blij dat zo iemand tijd voor ons wil vrijmaken.’

Via de zaaltjes, liberale café’s, lokale werkgroepen en commissies werkte Keizer zich in 2010 op tot voorzitter van de Kamercentrale. Zijn voorganger Florus Wijsenbeek: ‘Keizer was geen posterplakker, hij is vooral heel sturend en organiserend.’

Verkeerswethouder Peter Smit (VVD) leerde vooral iemand kennen die er bovenop zat. ‘Hij kwam bij alle fractievergaderingen. Hoewel hij nooit veel zei, had het iets weg van een overmatige drang tot controle.’ Voor alle afdelingsvoorzitters geldt weliswaar een standing invitation. ‘Maar zijn voorganger kwam af en toe. Niet áltijd.’ De overmatige aanwezigheid van Keizer drukte de sfeer volgens Smit. ‘Niet iedereen voelde zich vrij alles te zeggen, de vergaderingen werden minder vruchtbaar. Als hij dan wat zei, viel het meteen stil.’

 Premier Mark Rutte feliciteert Henry Keizer met zijn benoeming tot partijvoorzitter van de VVD. (© ANP / Jerry Lampen)

Geen ledenreferendum

In 2014, tijdens de strijd voor het landelijke voorzitterschap nam onder andere Smit het op tegen Keizer, die door het hoofdbestuur naar voren was geschoven. Premier Mark Rutte kende Keizer goed, via de Haagse afdeling waarvan hij lid is. ‘Ik had veel met hem van doen als voorzitter van de Kamercentrale,’ zegt Keizer daar zelf over. ‘Als hij naar een bijeenkomst ging, moest ik hem altijd even in het bijzonder welkom heten.’

Bovendien was er vaak overleg tussen de voorzitters van de Kamercentrales met het hoofdbestuur, en daar zat ook Rutte bij als adviseur. Hij zou het zijn geweest, zeggen VVD’ers, die wilde dat Keizer voorzitter werd. ‘In alle eerlijkheid, er waren regelmatig contacten,’ zegt Keizer. ‘Ik denk ook niet dat je gevraagd wordt om na te denken over het voorzitterschap als de politiek leider vindt dat je niet deugt.’

De leden waren trots, maar de ruimte voor openlijke discussie en meningsuiting werd steeds beperkter

Smit: ‘Mark wees hem aan: jij wordt degene die mij gaat helpen. Op zich is daar niets op tegen, als er maar niet wordt afgeweken van de normale gang van zaken.’ Dat was volgens hem echter wel het geval. Smit wilde een ledenreferendum, zoals ook voorzitter Jan van Zanen in 2003 door de leden was gekozen. Het hoofdbestuur weigerde echter, uit angst voor een herhaling van de tumultueuze toestanden in 2006 tijdens de strijd om het lijsttrekkerschap tussen Rita Verdonk en Mark Rutte.

Intussen werd er binnen de partij steeds meer gemopperd — stilletjes weliswaar, maar toch. De VVD leverde de premier, dus de leden waren trots, maar de ruimte voor openlijke discussie en meningsuiting werd steeds beperkter. Steeds meer liberalen klaagden anoniem in kranten over een gesloten partijcultuur. Het gewezen Kamerlid Ton Elias daarover: ‘Het is goed voor Nederland dat de VVD de grootste is. Maar het is slecht voor de partij — die is veel te eenzijdig geworden.’

Smit en de andere kandidaat, Bert Homan, wilden in 2014 de luiken opengooien en de interne partijdemocratie vergroten. Daar zat het hoofdbestuur echter niet op te wachten, evenmin als haar voorkeurskandidaat Henry Keizer, die de zakelijke lijn van de partijtop volgde. Het VVD-congres in het Gooise Bussum verwierp het idee van de ledenraadpleging nipt (met 55,3 procent van de 850 aanwezigen stemmen). Smit trok zich daarom terug als kandidaat. Keizer kreeg van het congres driekwart van de stemmen en won van Homan.


Peter Smit

"Als je nog carrière wilt maken binnen de VVD, dan adviseer ik je te zwijgen over Keizer"

​Overval

De nieuwe voorzitter ging meteen aan de slag met de herstructurering van de partij. Hij bezocht zaaltje na zaaltje en wist de partij flink te reorganiseren, net zo efficiënt zoals hij dat bij de Facultatieve deed. De Kamercentrales verdwenen, waarmee de macht van de bij de VVD-top gevreesde partijbaronnen, zoals de voorzitters van de centrales in liberale kringen heetten, definitief werd gebroken.

In november 2015 nam het congres in Rotterdam met 81 procent van de stemmen de nieuwe Statuten en Reglementen aan. Daarmee verdwenen de 17 Kamercentrales, om op te gaan in regionale netwerken. Daarnaast werden er thematische netwerken opgericht waarbinnen ook niet-VVD’ers welkom zouden zijn. Het moest een manier zijn om meer kiezers te krijgen. ‘Hij komt uit het bedrijfsleven en weet dat je met je tijd moet meegaan,’ zegt Europarlementariër Hans van Baalen (VVD) over Keizer.

Volgens VVD-prominent Ed Nijpels was de structuurverandering ‘vooral een efficiëntieslag’. In de jaren ’80, toen Nijpels nog fractieleider was, had de partij 110.000 leden. ‘Dat zijn er nu nog 40.000, en dan is het lastig om al die afdelingen te bemannen met goede vrijwilligers. En ja, de macht van de partijbaronnen is ook weg.’

De reorganisatie lukte vooral omdat Keizer vrijwel alle VVD-zaaltjes in het land afliep

De reorganisatie lukte vooral omdat Keizer vrijwel alle VVD-zaaltjes in het land afliep met een roadshow. Van Baalen aanschouwde het vol bewondering. Hij zetelde begin jaren ’90 met een jonge Mark Rutte in het hoofdbestuur onder voorzitterschap van Dian van Leeuwen-Schut. ‘Wij wilden destijds ook de ramen en deuren openzetten, maar dat lukte niet. De weerstand tegen vernieuwing was toen te groot. Henry Keizer lukte dat wel. Hij had het idee, pakt door en gaat veel het land in om mensen te spreken. Beslissen en uitzetten. Dát heeft hij in het bedrijfsleven geleerd. Zonder overtuiging lukt dat niet. Keizer heeft die overtuigingskracht.’

‘Doordrukken’ noemt de Gennepse burgemeester Peter de Koning dat liever. Hij was voorzitter van de Limburgse Kamercentrale en verzette zich tegen de herstructurering. ‘In drie maanden gebeurde het, take it or leave it.’ Het opheffen van de centrale werd in Limburg, waar ze de Provinciale Staten het ‘Limburgs parlement’ noemen, beleefd als een overval, met name omdat het hoofdbestuur had toegezegd goed naar Limburg te kijken. ‘Maar toen het congres eenmaal had ingestemd, werd er niets meer bekeken.’

Keizer is volgens De Koning ‘een joviale vent’. ‘Het is knap hoe hij erin slaagt je voor hem in te nemen, maar na afloop voel je jezelf toch enigszins genomen — als is dat wel een groot woord.’ Zeker in Limburg leeft het idee dat de VVD steeds Randstedelijker wordt. ‘Als je kijkt naar de samenstellingen van de kandidatenlijsten en het algemeen bestuur, dan heeft de Randstad erg veel voordeel.’

Smit: ‘Het gaat alleen nog maar over efficiëntie en bestuursstijl. Keizer heeft van de VVD een bedrijf gemaakt. In een bedrijf gaat het over winst en verlies, maar in een partij mag het niet alleen maar over electorale successen gaan. Worstelingen en meningsverschillen móeten zichtbaar zijn. Laat iedereen waarvoor hij of zij staat, en waarom!’ Onduidelijk is echter waar Keizer zelf voor staat. ‘Ik heb hem nooit op een politiek relevante speech kunnen betrappen.’

Geen gedoe

De politieke drijfveren van Keizer zijn lastig te achterhalen. Huffnagel is daar het meest concreet over. ‘Ik denk dat hij een samenleving wil die een beetje leuk is en waarin de overheid je niet al te veel voor de voeten loopt.’ Oud Haagse voorzitter Wijsenbeek: ‘Hij organiseert uitstekend, maar ik heb nooit echt hoogte gekregen van zijn idealen.’

Keizer zegt ‘buitengewoon verwend’ te zijn door het leven. ‘Ik kreeg het allemaal niet in de schoot geworpen, heb er heel hard voor moeten werken. Ik heb kansen gepakt en gekregen. Iedereen moet dezelfde kans krijgen zijn leven zelf vorm te geven, in vrijheid, welvaren en veiligheid. Dan komt die gekke VVD met die liberale gedachte het dichtst in de buurt.’

Volgens Gijs Dröge, voorzitter van het VVD-netwerk, Liberaal Groen is binnen de partij beeldvorming belangrijker dan de inhoud geworden. ‘Het hoofdbestuur wil geen gedoe en er zijn maar een paar mensen die aan de touwtjes trekken. Het is niet eenvoudig meer om een open discussie te voeren. Rust en duidelijkheid, dat is het enige dat de partijtop wil, en daar past geen discussie bij.’

De politieke drijfveren van Keizer zijn lastig te achterhalen

Vlak voor de verkiezingen, op 1 februari dit jaar, schreef hij teleurgesteld een brief aan partijvoorzitter Keizer. Tijdens het verkiezingscongres op 19 november vorig jaar namen de leden, zegt Dröge, drie van zijn amendementen aan. In het kort kwamen ze erop neer dat de VVD: het klimaatakkoord van Parijs ondersteunt, tegenstander is van langdurige exploitatiesubsidies en zich gaat inzetten voor een hogere CO2-emissieprijs. Alleen werden deze voorstellen op raadselachtige wijze niet juist verwerkt in het uiteindelijke verkiezingsprogramma. In de brief staat:

De onjuistheden zijn inhoudelijk dermate storend dat deze tot onjuiste beeldvorming leiden waar de VVD voor staat. Dit geldt in het bijzonder voor de acceptatie van het verdrag van Parijs. Het programma laat daar nu gerede twijfel over, daar kunnen we als thema-netwerk niet mee leven.

Een helder antwoord heeft Dröge nog niet gekregen. ‘Maar ik ben er nog niet klaar mee.’

Keizer blijft vaag over dit onderwerp. ‘Wij zeggen: in de herinnering van mensen zijn die amendementen niet aangenomen. Dat is heel vervelend. Je komt al snel in een soort ja-nee-positie waarin niemand zich kan bewegen.’

Al eerder probeerde Dröge in NRC ‘de monistische cultuur binnen de VVD’ van Keizer te doorbreken. Tevergeefs.


Eric Trinthamer

"Als hij zijn mond open doet, dan luisteren mensen naar hem"

Nijpels steunt Dröge en vindt de gang van zaken met de amendementen ‘allesbehalve correct’. ‘Ik heb veel burgemeesters, en andere prominente VVD’ers gesproken die zeggen dat die amendementen zijn aangenomen. Als ik een rechter zou zijn, weet ik niet of ik Keizer gelijk zou geven.’

Ook hij maakt zich grote zorgen over het democratische gehalte van zijn eigen partij. ‘We moeten echt voorkomen dat we straks alleen maar mensen hebben die het altijd overal mee eens zijn. Natuurlijk, ik ben ook fractievoorzitter geweest, en het liefste wil je zo weinig mogelijk tegenspraak. En toch is dat niet goed, dat zou je niet moeten willen.’

Hij noemt oud-Kamerlid Ton Elias, die niet mocht terugkeren van het hoofdbestuur. In een open brief aan Keizer schreef de parlementariër op 11 november vorig jaar:

Op mijn verzoek tot een inhoudelijke motivering voor het besluit gaf u aan dat ik mijn Kamerlidmaatschap goed uitvoer, maar ik tegelijkertijd ook “veel vijanden in de partij” had. Aanvullende inhoudelijke argumenten ontbraken.

Ton Elias stond bekend als een man die zijn mening niet onder stoelen of banken stak

Nijpels vindt het ‘gewoon verkeerd’ dat Elias (‘hij was vice-voorzitter van het parlement en deed dat voortreffelijk’) niet terug mocht komen. Het Kamerlid stond bekend als een man die zijn mening niet onder stoelen of banken stak. ‘Het riekt naar het weigeren van mensen die niet alleen maar meepraten met de partij.’

De VVD-kandidatenlijst  wordt samengesteld door de permanente scoutingscommissie tijdens besloten vergaderingen. Daarna kan het hoofdbestuur de lijst nog aanpassen, en dat gebeurt achter gesloten deuren. ‘De VVD heeft een Stalinistisch systeem voor die lijst,’ zegt VVD-prominent Nijpels. ‘Dat is echt heel slecht.’

Geen verborgen ambities

Elias zelf is herstellende van een zware heupoperatie en wil er op het moment niet al te veel meer over zeggen. ‘Het is dubieus dat de partijvoorzitter, via de scoutingscommissie, de lijst opstelt. Natuurlijk is het zijn taak al te grote kneuzen bij te sturen. Maar het is principieel verkeerd dat de partijvoorzitter bij de functioneringsgesprekken zit en met de fractievoorzitter Kamerleden beoordeelt. Het is belachelijk dat Kamerleden zo niet kunnen functioneren zonder last of ruggespraak.’

Europarlementariër Hans van Baalen denkt niet dat de partij onder Keizer minder democratisch is geworden. ‘De partij is wel serieuzer en professioneler georganiseerd.’ Er wordt veel vergaderd en overlegd om ongelukken te voorkomen. Zo is er elke week het kernteam. Elke donderdag, rond lunchtijd, komen premier Rutte, Henry Keizer en de fractievoorzitters van de Tweede en Eerste Kamer (respectievelijk Halbe Zijlstra en Annemarie Jorritsma) bijeen. Van Baalen schuift daar ook aan, als delegatieleider in het Europees Parlement. ‘Keizer is een top-voorzitter. Bij hem duren vergaderingen nooit lang, anderhalf uur maximaal.’

Keizer is zowel voorzitter van het kernberaad als het bewindspersonenoverleg, in Haagse kringen ‘bpo’ genoemd, de wekelijkse vergadering van het VVD-smaldeel in het kabinet. Van Baalen: ‘Rutte kan zich vooral op de inhoud van het bpo richten’. De partijvoorzitter wordt door iedereen geaccepteerd als vanzelfsprekende leider van de vergaderingen. ‘Hij heeft geen verborgen ambities. Anders zou het echt veel moeilijker zijn een onafhankelijke rol te houden.’

‘Hij houdt mensen goed bij de les en brengt discussies snel tot de kern,’ aldus Henri Kruithof. Hij was tot 2015 hoofd voorlichting van de VVD-fractie, maar kende Keizer al als voorzitter van de Kamercentrale. Ook Kruithof noemt hem vriendelijk. ‘Zacht van buiten, maar keihard van binnen.’ Als het echt spannend wordt, treedt hij op. ‘Dan stuurt hij de stoorzenders naar de gang en gaat met de mensen om tafel zitten die er écht over gaan. Dat doet hij slim en goed.’

Er wordt veel vergaderd en overlegd om ongelukken te voorkomen

Klein kringetje

Keizer is, zegt iedereen, een charmante man die met zijn vuist op tafel slaat als het moet. Hij zit middenin de partij en wordt gezien als vertrouweling van Rutte. Niemand zegt het on the record, maar meerdere bronnen beweren dat de premier een heel klein kringetje van vertrouwelingen heeft.

Ben Verwaayen, oud-topman van British Telecom en het Franse telecombedrijf Alcatel-Lucent, geldt al jaren als politiek adviseur van de VVD. Geregeld komt de top van de partij in zijn Franse vakantiehuis bij elkaar om de grote politieke lijnen uit te zetten. De huidige fractievoorzitter, Halbe Zijlstra, is een vertrouweling van de premier. Maar ook de gevallen fractievoorzitter van de Eerste Kamer Loek Hermans (de man die moest vertrekken wegens een teveel aan bijbanen) wordt vaak genoemd. ‘Mark wil Hermans niet laten gaan,’ zegt een bron. ‘Hij is te waardevol en loopt al meer dan veertig jaar rond.’

Hermans en Keizer kennen elkaar uit de crematie-business. De politicus was voorzitter van de Stichting Voorlichtingscentrum Crematorium, een club die in 1968 is opgericht door de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie. Nijpels was tot 1986 voorzitter van deze stichting. ‘Ik heb Keizer nooit meegemaakt daar,’ zegt hij. ‘Die leerde ik pas kennen als voorzitter van de VVD.’


Peter de Koning

"Het is knap hoe hij erin slaagt je voor hem in te nemen, maar na afloop voel je jezelf toch enigszins genomen"

Loek Hermans volgde Nijpels destijds op. Hermans vertelt: ‘Toen ik voorzitter was van die stichting, leerde ik Keizer kennen. Ik denk dat het ergens in de jaren ’90 is geweest.’ De stichting zetelt in hetzelfde gebouw als De Facultatieve, aan de Van Stolkweg. Later werd Hermans lid van de ledenraad van de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie (vanaf 2011 tot heden). ‘Keizer is een zakenman,’ zegt Hermans. ‘Hij heeft veel humor. Hij is echt een heel goed bestuurder, die heel veel tijd besteedt aan de VVD.’

En Keizer is, net als Hermans, een vertrouweling van Rutte. Ze leerden elkaar goed kennen in de Haagse periode. Tekenend hiervoor is het 100-jarige bestaan van crematorium Westerveld, eigendom van Keizers bedrijf de Facultatieve. Algemeen bekend is dat Rutte een broertje dood heeft aan gelegenheden als lintjes doorknippen. Toch gaf hij op 2 juni 2013 acte de presence op het crematorium. Daar nam hij, uit handen van Keizer, het eerste exemplaar van een jubileumboek over Westerveld in ontvangst.

Een jaar later werd Henry Keizer dus voorzitter van de VVD. In die rol heeft hij veel macht. Hij is betrokken bij kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma’s. Hij heeft de Statuten en Reglementen veranderd en de partij verzakelijkt. ‘Alsof er een verschil is tussen een politieke partij en een bedrijf,’ zegt hij daarover. ‘De VVD is ook gewoon een organisatie die dingen voor elkaar moet krijgen.’ Hij zit in de belangrijkste overleggen van de partij, onder andere in het kernteam dat momenteel ook de formatie-equipe van de VVD is.

Over zijn netwerk zegt hij: ‘Je komt in Nederland steeds dezelfde mensen weer tegen als je een rol speelt in het zakenleven en de politiek. Er zijn maar weinig mensen waarmee ik niet overweg kan. Dat ligt niet zo in mijn aard.’ En zijn politieke vrienden? ‘Dat zijn alle mensen die in het kernteam zitten. Halbe Zijlstra, Mark Rutte.’ Maar echte vrienden? ‘Winston Churchill zei het al: als je een vriend zoekt in de politiek, dan kan je beter een hond kopen.’

 

Lees ook het onthullende verhaal achter het zakelijke succes van Henry Keizer: De rücksichtslose zeklfverrijking' van een politiek zwaargewicht.

Tijdens de speurtocht naar details over de transactie waarmee VVD-voorzitter Henry Keizer ver onder de marktprijs het succesvolle crematieconcern ‘de Facultatieve’ verwierf, sloten deuren en werden telefoons niet meer opgenomen. Hier ons verhaal: 'U hoort van mij'.

Over de auteur

Kim van Keken

Gevolgd door 340 leden

Onderzoeker & straatrat. Struint het liefste Nederland door op zoek naar de mooiste verhalen. Controleert ook graag de macht.

Lees meer

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Volg deze auteur
Dit artikel zit in het dossier

De zaak Henry Keizer

Gevolgd door 1824 leden

Voormalig VVD-partijvoorzitter Henry Keizer werd in 2012 voor een schijntje mede-eigenaar van een florerend miljoenenbedrijf....

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Volg dossier
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren