Ministerie VWS kondigt nieuwe wet aan om frauderende partijen in de zorg sneller te herkennen

    Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport werkt aan een wetsvoorstel dat de gegevensuitwisseling over frauderende zorgbedrijven moet vergemakkelijken. Dit schrijft de minister op Kamervragen die werden ingediend na publicaties van Follow the Money en dagblad Trouw over de thuiszorgorganisatie PrivaZorg.

    Op 10 augustus publiceerden Follow the Money en Trouw een uitgebreid onderzoek naar de gang van zaken bij de landelijk opererende thuiszorgorganisatie PrivaZorg, die in april van dit jaar door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onder verscherpt toezicht werd geplaatst. Uit het onderzoek bleek onder andere dat de voormalige eigenaren van PrivaZorg van 1996 tot en met 2013 minstens 14,2 miljoen euro uit het bedrijf hadden gehaald. Ook bleek dat de Belastingdienst al in 2007 wist dat zorggeld wegstroomde naar de eigenaren, maar dat zij die wetenschap niet deelde met de IGJ. Tot slot werd duidelijk dat met hulp van advies- en accountantskantoor Grant Thornton vanaf 2003 een zo complexe structuur aan bv’s en stichtingen werd opgetuigd dat de buitenwereld, inclusief de IGJ, geen enkel zicht meer had op hoe PrivaZorg in elkaar stak.

    Op vragen van de Kamerleden Van Gerven en Leijten (SP) en Kerstens (PvdA) stelt de minister dat Follow the Money en Trouw een ‘zeer grondige analyse’ hebben gemaakt van hetgeen zich door de jaren heen bij PrivaZorg heeft afgespeeld. Hij erkent dat interne en externe toezichthouders door de complexe structuur geen zicht hadden op de geldstromen binnen de organisatie.

    ‘Maar,’ stelt de minister, ‘daarmee is niet gezegd dat dit soort gedrag wenselijk is’

    De IGJ onderzocht al eerder de periode 2013-2019. In dat eerste jaar verkochten de oorspronkelijke eigenaren, het Amersfoortse echtpaar Rob Verzijl en Bertien Vries, hun aandelen voor zes miljoen euro. De inspecteurs concludeerden dat zij niet hebben kunnen vaststellen of daarmee geld oneigenlijk aan de zorg is onttrokken. PrivaZorg levert voornamelijk thuiszorg en een beetje kraamzorg. Voor deze vormen van zorg geldt geen winstuitkeringsverbod.

    ‘Maar,’ stelt de minister, ‘daarmee is niet gezegd dat dit soort gedrag wenselijk is. Excessen zoals in deze casus leiden niet tot een doelmatige besteding van zorggeld en zijn daarmee onwenselijk.’ De Jonge voegt daar aan toe dat hij daarom werkt aan wetgeving die het interne en externe toezicht op integere en professionele bedrijfsvoering moet versterken, en voorwaarden stelt aan dividenduitkeringen in de extramurale zorg.

    Uit het onderzoek Follow the Money en Trouw bleek dat de Belastingdienst al in 2007 wist dat PrivaZorg voor de eigenaren een goudmijn was. Zo keerde de organisatie in 2005 ruim 1,7 miljoen euro als management fees uit aan de bv’s van de eigenaren. In een geheime notitie schreven medewerkers van de Belastingdienst: ‘PrivaZorg kan zelf de hoogte van de winsten beïnvloeden: de bestuurders kunnen hun eigen salariëring dan wel managementfees bepalen.’ En: ‘PrivaZorg gebruikt een deel van de AWBZ-inkomsten om zijn bestuurders extra te belonen.’

    Deze fiscale notitie werd opgesteld vanwege een onderzoek of PrivaZorg al dan niet vennootschapsbelasting moest betalen. De notitie is nooit gedeeld met de IGJ of met andere toezichthouders in de zorg.

    Hugo de Jonge

    "De IGJ had destijds in haar toezicht minder aandacht voor governance en bedrijfsvoering van zorgaanbieders"

    In zijn brief aan de Tweede Kamer verdedigt de minister de handelswijze van de Belastingdienst. In 2007 kon de fiscus alleen fiscale delicten melden in een overleg waaraan ook de officier van justitie en de fraudecoördinator van de douane en FIOD deelnamen. Pas in november 2016 is de Belastingdienst gaan deelnemen in het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ). Maar uitwisseling van gegevens binnen dat knooppunt stuit volgens de minister nog ‘op enkele knelpunten’. Er zijn niet altijd wettelijke grondslagen om onderling gegevens te mogen verstrekken, waardoor de (informatie)achterstand op frauderende partijen in stand blijft.

    Die uitwisseling wil De Jonge verbeteren. Begin 2020 wil hij het wetsvoorstel Wbsrz (Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg) naar de Tweede Kamer sturen.

    Vragen waren er ook over de rol van advies- en accountantskantoor Grant Thornton. Dit kantoor bedacht niet alleen constructies om geld uit het zorgbedrijf te halen, maar was ook betrokken bij een geheime stichting die werd beheerd door een Rotterdams trustbedrijf. In de slotdagen van 2011 maakte deze stichting bijna 6 miljoen euro over naar de stichting Derdengelden PrivaZorg. De bestuursleden daarvan: Rob Verzijl en Bertien Vries. Wat die laatste stichting met dat geld heeft gedaan, wilden de eigenaren noch Grant Thornton zeggen.

    In zijn Kamerbrief wijst De Jonge naar een eerdere reactie van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, die het ‘ongewenst’ noemt als accountants – ook in hun adviesrol – medewerking verlenen aan dubieuze constructies. De minister schaart zich achter de NBA, die wil dat er nader onderzoek wordt gedaan naar de rol van Grant Thornton.

    De Kamerleden Van Gerven en Leijten vroegen de minister ook of hij weet bij hoeveel andere zorginstellingen consultants meedenken over een bedrijfsstructuur waarmee zoveel mogelijk geld uit de zorg kan worden onttrokken. De Jonge: ‘Het is mijns inziens niet mogelijk, ook niet met nader onderzoek, met zekerheid te zeggen bij hoeveel andere zorginstellingen dat gebeurt, maar zelfs wanneer dit niet veel voorkomt, acht ik het van belang dat dit onwenselijke gedrag aan banden wordt gelegd.’

    ‘Het terugvordering van geld is dan ook niet aan de orde’

    De Kamerleden waren ook kritisch over de rol van de IGJ, die pas in april van dit jaar ingreep en PrivaZorg onder verscherpt toezicht plaatste. De Jonge antwoordt dat de inspectie weliswaar in 2013 al reageerde op signalen over de kwaliteit van de zorg maar dat de IGJ ‘destijds’ in haar toezicht ‘minder aandacht had voor governance en bedrijfsvoering van zorgaanbieders’.

    Uit PrivaZorg zijn vele miljoenen verdwenen. De oorspronkelijke eigenaren hebben minimaal 14,2 miljoen euro uit het bedrijf gehaald. Waar de 6 miljoen euro van de stichting Derdengeld PrivaZorg is gebleven, is een raadsel. Maar de kans dat dit geld wordt teruggehaald is nihil, schrijft minister De Jonge: ‘De IGJ en de Nederlandse Zorgautoriteit hebben, binnen de huidige wettelijke kaders, geen onrechtmatigheden of fraude kunnen vaststellen. Het terugvordering van geld is dan ook niet aan de orde.’

    Kan het Openbaar Ministerie alsnog worden ingeschakeld om te kijken of er frauduleus is gehandeld, wilden de SP’ers weten. De minister: ‘De IGJ heeft het IKZ geïnformeerd over haar bevindingen. De opsporingsdienst van het ministerie en de Fiod zijn partij bij het IKZ en kunnen onder gezag van het OM bezien of er aanknopingspunten zijn voor een strafrechtelijk onderzoek.’

    Naar aanleiding van het onderzoek van Follow the Money en Trouw kondigde hoofdinspecteur Korrie Louwers al aan dat de IGJ zich meer gaat richten op dubieuze constructies in de zorg. De inspectie is al bezig met de oprichting van een speciaal team.

    Op 5 september meldde PrivaZorg dat de structuur van het thuiszorgbedrijf is aangepast en vereenvoudigd. Daarmee is de organisatie in overeenstemming met de Governance Code Zorg.

    Op 8 oktober werd het verscherpt toezicht beëindigd. Inmiddels zijn alle oud-bestuurders en toezichthouders vervangen door nieuwe, die zijn benoemd door de Ondernemingskamer, de rechtbank van het bedrijfsleven. De IGJ zegt vertrouwen te hebben in het huidige bestuur en het interne toezicht van PrivaZorg.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Siem Eikelenboom

    Gevolgd door 775 leden

    Werkte eerder als onderzoeksjournalist bij Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad, waar hij meewerkte aan de Panama Papers.

    Volg Siem Eikelenboom
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren