Waar we de prijs van Joris Luyendijk aan zullen besteden

Journalist Joris Luyendijk verraste vriend en vijand door zijn NS Publieksprijs aan Follow the Money te doneren. Eric Smit vertelt over het moment dat hij hoorde van de steunbetuiging en legt uit welke bestemming de 7.500 euro van Joris gaat krijgen.

Op het moment dat de telefoon van mijn vrouw overging, zat ik nog aan de eettafel en hing ik achterover geleund – met mijn mond half geopend – tegen de muur van de keuken te tukken. ‘Eric, moet je horen…!’, riep ze. Verdomme, ik dreigde net lekker weg te dommelen. Ik opende licht geïrriteerd mijn zwaar aanvoelende oogleden. Tijd om iets lulligs te zeggen had ik niet, want mijn opgewonden vrouw duwde haar telefoon al in mijn handen. Het was mijn schoonvader. Hij had net De Wereld Draait Door zitten kijken. ‘Joris Luyendijk heeft op televisie het geldbedrag voor het winnen van de NS Publieksprijs voor zijn boek aan Follow the Money geschonken’, riep hij verrukt. ‘Hij noemde jou ook nog!’

'Gallisch dorpje'

Het duurde een paar seconden voordat het tot me doordrong wat mijn schoonvader had gezegd. Luyendijk was inderdaad genomineerd voor zijn boek Dit kan niet waar zijn, wist ik. Die nominatie gaf wat mij betreft ook aan wat de grote waarde was van zijn werk: Luyendijk had het gepresteerd om een groot internationaal publiek mee te nemen naar de kille krochten van de voornaamste bancaire biotoop ter wereld, de Londense City. Ik klapte mijn computer open en keek op Twitter. En ja hoor, ook op NU.nl stond het bericht. Luyendijk had de NS Publieksprijs gewonnen en zijn geldprijs van 7.500 euro daadwerkelijk aan Follow the Money gedoneerd.
'Wat een krankzinnig sympathiek gebaar van Joris'
'Wow! Wat een krankzinnig sympathiek gebaar van Joris', riep ik uit. Ik wilde natuurlijk zelf het moment zien waarop Luyendijk in De Wereld Draait Door de winnaar werd van de NS Publieksprijs. Het is fijn om in dat programma als jong journalistiek bedrijf te worden genoemd. Tot nu toe mocht ik als FTM-kopman al enkele malen in hun rubriek – de TV Draait Door – figureren als ik weer eens een lachwekkende uitglijder had gemaakt bij het ochtendprogramma van omroep WNL, maar deze vorm van aandacht was van een totaal andere orde. Joris vergeleek ons met een ‘Gallisch dorpje’ dat het nog steeds opneemt tegen het ‘Romeinse Rijk van de banken’. Het kwam mij voor dat hij geen praatje had voorbereid om op te zeggen in het geval dat hij de prijs zou winnen. Hij leek zich slechts één ding te hebben voorgenomen; ‘als ik win, dan gaat mijn geldprijs naar Follow the Money’. En op het allerlaatste moment herinnerde hij zich dat. Dat trof me gevoelig. Mijn telefoon had al enige tijd staan piepen. De ene na de andere felicitatie stroomde binnen. Wat een prachtige opsteker voor heel het team van journalisten van Follow the Money.

Journalistiek talent

De grootse steunbetuiging van Luyendijk was niet het enige waar we afgelopen week heel erg vrolijk van werden. Vrijdagavond won Anne de Blok samen met Frederick Mansell de De Loep aanmoedigingsprijs voor jong onderzoeksjournalistiek talent. Anne deed namens Follow the Money in 2014 maandenlang onderzoek naar een gewiekste Brabantse zakenman die met behulp van overheidssubsidies tot een monopolistische meervalkweker uit wist te groeien. Haar onderzoek resulteerde in oktober 2014 in een uitzending van Brandpunt Reporter van de omroep KRO-NCRV en een serie van artikelen op FTM. De steunbetuiging van Luyendijk en de prijs voor Anne vormen samen een geweldige duw in de rug die volgde op het moeilijkste en tevens meest opwindende jaar uit de korte geschiedenis van dit journalistieke platform. In 2013 waren we tot het inzicht gekomen dat radicaal onafhankelijke en diepgravende journalistiek op lange termijn alleen een bestaansrecht heeft als mensen ervoor willen betalen. Eind vorig jaar kondigden we de overgang aan naar het betaalde ledenmodel. En dat is geen eenvoudige oefening kan ik je verzekeren. We startten met het werven van founding members en founding friends en kondigden aan dat we de ommezwaai na de zomer zouden maken. Die aankondiging bleek iets te optimistisch en hebben we enkele malen moeten bijstellen. De details over ons zomerse gezwoeg zal ik op een later moment uit de doeken doen. Het goede nieuws is dat het nu vaststaat: in februari 2016 lanceren we onze totaal vernieuwde website. En vanaf dan moet je lid worden van Follow the Money om onze artikelen te kunnen lezen of lid zijn van Blendle zodat je losse artikelen direct kunt kopen. Dit wil overigens niet zeggen dat ál onze artikelen achter een ‘betaalmuur’ terechtkomen. Een deel van onze journalistieke productie zal voor iedereen leesbaar blijven.
We beogen juist onze lezers bij onze journalistiek en onze missie te betrekken
Een belangrijke reden om lid te worden van Follow the Money is dat leden daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de waarheidsvinding die wij met ons team van journalisten willen bewerkstelligen. Die bijdrage is niet alleen monetair. We zijn bij voorkeur geen digitale kraam waar mensen af en toe eens langskomen om een verhaal kopen. We beogen juist onze lezers bij onze journalistiek en onze missie te betrekken. Ook inhoudelijk. Daar hebben we de afgelopen jaren al een aanzet toe gegeven, in de nabije toekomst zullen we ons op dit vlak nog veel meer gaan inspannen. We willen dat je iets te zeggen krijgt over het werk dat wij maken en de onderzoeken die wij verrichten. We zullen je steeds vaker raadplegen. Zoals het publiek bij de NS Publieksprijs een stem heeft bij de keuze van het beste boek, krijgen onze leden op Follow the Money een stem bij de totstandkoming van onze journalistiek. De 7.500 euro die Joris Luyendijk ons heeft geschonken, zal dan ook een diepgravende journalistieke bestemming krijgen die onze leden zullen mogen bepalen. Waarna een van onze tot op het bot gemotiveerde journalistieke talenten zich met de geduchte FTM-aanpak over het onderwerp zal ontfermen. Ik verheug me nu al op het resultaat. Ik hoop jij ook.