Waarom private schulden het verschil maken

    Robin Fransman legt uit waarom een samenleving die verdrinkt in private schulden een probleem is.

    Op deze plek heb ik al vaker de hoge private schulden als de kernoorzaak van de crisis aangewezen, zoals hier en hier. Toch zijn er veel economen die daar niet aan willen. Niet de private schulden, maar de staatsschuld, de vergrijzing, de arbeidsmarkt, de banken die het probleem zijn. En ja, ook daar zitten problemen, maar de hoofdoorzaak zijn de te hoge private schulden. Als we die niet naar beneden brengen zijn maatregelen op andere terreinen weinig effectief.

     
    Maar zegt u, de een zijn schuld is toch het vermogen van de ander? En die rente die verdwijnt toch niet, dat is toch weer inkomen voor een ander? Ja, ook dat is waar, en toch leiden de hoge private schulden tot dalende consumptieve bestedingen. Dat komt door twee ‘weglek-effecten’.
     
    Het eerste weglek-effect is het buitenland. De private schulden zijn in Nederland voor zo een 500 miljard door het buitenland gefinancierd en de rente daarop, zo een 25 miljard per jaar, lekt dus weg naar het buitenland. En nee, dat komt niet terug via onze pensioenfondsen, want ook onze pensioenfondsen zijn grote nettospaarders.
     
    Het tweede weglek-effect is dat er via de private schulden, inkomen van groepen met een hoge marginale consumptiequote naar groepen met een lage marginale consumptiequote gaat. In lekentermen, de rente gaat van mensen die bijna al hun geld consumeren (met name jonge gezinnen, MKB’ers) naar mensen en instellingen die meer oppotten en minder consumeren (ouderen, pensionado’s, pensioenfondsen, verzekeraars).
     
    De rente gaat zo van de reële economie naar de financiële economie en wordt daar nauwelijks geïnvesteerd in de reële economie, maar vooral in nieuwe financiële waarden met steeds lagere rentes tot gevolg. Het resultaat zijn krimpende bestedingen, daardoor krimpende bedrijfsinvesteringen, stijgende werkloosheid, kortom, de deflatoire depressie die we kennen uit de jaren 30 en uit Japan 1990-heden.
     
    Het probleem daarbij is ook nog eens dat in een dergelijke omgeving mensen geneigd zijn nog meer te gaan sparen. Pensioenen worden door de lage rente duurder en dus gaat daarvan de premie omhoog (in Nederland van 23 miljard in 2008 tot 30 miljard in 2012). En uit angst voor de toekomst probeert iedereen ‘voor de zekerheid’ extra te sparen. De marginale consumptiequote van de hele samenleving daalt waardoor er nog meer vraaguitval ontstaat. Een cyclus waar alleen private schuldafbouw een einde aan kan maken.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Robin Fransman

    De dwarse denker Robin Fransman was jarenlang adjunct-directeur bij Holland Financial Centre (HFC). Daarvoor werkte hij onder...

    Volg Robin Fransman
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren