Wat is die Rabobank toch hondsbrutaal

    De invoering van het provisieverbod dreigt dankzij Rabobank meteen al spaak te lopen. Is de Autoriteit Financiële Markten tegen de brutaliteit van de marktleider opgewassen?

    Rabobank houdt zich als enige bank doelbewust niet aan de regels van het provisieverbod. Wie advies krijgt bij het afsluiten van een “complex product” als banksparen, maar het product niet neemt, hoeft niets te betalen. Deze no cure no pay-constructie druist in tegen de uitleg die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) geeft aan het provisieverbod, dat geldt sinds 1 januari.   De AFM sloeg gisteren hard terug. Zij liet weten dat zij hierover in gesprek treedt treedt met Rabobank en noemt de ontstane situatie in een persbericht “onwenselijk”. Dit is een uitzonderlijke reactie van de toezichthouder, die wettelijk gezien geen mededelingen mag doen over onderzoek naar gedrag van financiële marktpartijen. Vandaar het “gesprek”.   Dat de AFM zich zo openlijk uitlaat, betekent dat zij getergd is door de brutaliteit van Rabobank. Want in dit geval is het provisieverbod en de uitleg die de AFM eraan geeft, zo helder als maar kan. In eigen documenten staat dat je voor advies altijd moet betalen. Alleen een eerste, oriënterend gesprek is gratis: “Als je na dat gesprek verder wilt, legt de adviseur een contract voor het geven van advies aan je voor. Als je dat document tekent, moet je betalen voor het advies. Zelfs als je uiteindelijk geen product afsluit.”   "AFM heeft maatregel klaarliggen" Deze uitleg lijkt in overeenstemming te zijn met het nieuwe artikel 86h van het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (BGfo), zegt advocaat Guido Roth (Spigt Litigators), gespecialiseerd in financieel recht. “Ik vermoed dat de AFM al een aanwijzing of andere maatregel heeft klaarliggen.”   In het artikel staat dat een directe aanbieder – zoals de Rabobank –  de advies- en distributiekosten “gericht op het tot stand brengen van een overeenkomst” direct in rekening brengt bij de consument. Het gaat hier dus nadrukkelijk om kosten gemaakt in aanloop naar het afsluiten van het product. Er staat niet dat de verplichting pas ontstaat als er daadwerkelijk een overeenkomst tot stand komt.   Dat hebben de juristen van Rabobank ook wel gelezen. De discussie over het provisieverbod sleepte een jaar lang luidruchtig voort, tot op detailniveau van de regelgeving. Toch kiest de bank voor een confrontatie met de AFM, kennelijk in de hoop hun adviesmodel te kunnen handhaven.   Spotgoedkoop advies Waarom handelt de bank zo, ondanks de risico's? Omdat marktleider Rabobank ondertussen de kans heeft een nog groter deel van de markt naar zich toe te trekken. Want naast no cure no pay, heeft de coöperatieve bank ook nog eens de laagste advieskosten – met afstand. Over de tarieven voor hypotheekadvies is vorig jaar al een relletje ontstaan. Tussenpersonen riepen luidkeels dat zij onmogelijk kunnen concurreren met het spotgoedkope advies.   Het verschil in advieskosten met andere banken is eveneens levensgroot, laat dit overzicht zien. Zo rekent SNS maximaal 750 euro voor het aankopen van een lijfrente (uitkering), waar Rabo slechts 100 euro rekent. Dat kan niet kloppen, zou je zeggen. Want waarom zouden de adviseurs van SNS het zevenvoudige kosten van die van de Rabo? Staat de kachel daar soms hoger?   De adviseurs van SNS kosten 125 euro per uur, laat de woordvoerder van SNS aan FTM weten. Tel daarbij op dat een advies voor banksparen volgens tussenpersonen wel zo'n vier uur werk kost vanwege de uitgebreide richtlijnen daarvoor, en je komt op een  gemiddeld bedrag van 500 euro uit aan directe kosten. En dan heb je nog de indirecte kosten, zoals computersystemen et cetera. Het kostprijsmodel Vraag is vervolgens of de AFM tegen de evident te lage tarieven van Rabo kan optreden. Is de Autoriteit in staat de bank een hogere adviesprijs te laten rekenen? Artikel 86G van de BGfo verplicht de aanbieders om een “kostprijsmodel” op te stellen en die te laten controleren door een accountant. Dat heeft Rabo kennelijk al met succes gedaan.   De AFM zou met eigen accountants en de gedetailleerde informatie over de bedrijfsvoering van Rabo moeten aantonen dat de kostentoerekening niet klopt. Dit zijn gecompliceerde dossiers, die de toezichthouder zeer veel tijd en mankracht kosten. Maar gezien de manier waarop de AFM is uitgedaagd en zich gecommitteerd heeft aan het handhaven van het provisieverbod, is een gevecht niet onwaarschijnlijk.   Dit is wat Rabo - gisteren niet voor commentaar bereikbaar - moet calculeren. Als het binnenslepen van nieuwe klanten tijdens het juridisch getouwtrek meer oplevert dan wat de bedrijfsjuristen kosten, is de keuze snel gemaakt.   Als Rabobank inbindt, is het overigens een fluitje van een cent om de passage over no cure no pay van de website te halen, en verder alles bij het oude te laten. Welke consumenten gaan nu klagen dat ze geen nota krijgen voor advieskosten?
    Over de auteur

    Jan-Hein Strop

    Jan-Hein Strop is freelance financieel-economisch journalist met een grote belangstelling voor de werking, macht en gedraging...

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid