Jack (destijds nog "Jarko"), de hond van de auteur, hier ongeveer zes maanden oud.

    Jaarlijks worden er in Nederland 150.000 nieuwe pups aangeschaft. Daarvan wordt echter maar een klein deel gefokt en geregistreerd op Nederlandse bodem. In het vierde deel van onze serie over broodfokpups belicht Follow the Money de zijde van de consument. Ook hier blijkt: goedkoop is duurkoop.

    De foto van hem als pup ziet eruit als een Marktplaats-cliché. Jack, mijn toekomstige hond, poseert voor op een groen stukje nepgras en met fleurige bloemen op de achtergrond. Zijn lodderige oogjes verraden een niet-optimale gezondheid.

    Jack heeft de broodfok overleefd, maar hij is er niet zonder kleerscheuren vanaf gekomen. Bij de opvang in Limburg kregen we al te horen dat zijn vorige baasjes hem telkens slechts enkele maanden in huis hebben gehad. Zijn eerste baasjes waren hem zelfs na een maand al zat en brachten hem terug: ‘Ze konden niet met hem overweg, of allez, dat is wat de kennel mij vertelde,’ aldus het tweede baasje.

    Jarko, a.k.a. Jaxx

    Wie hebben er de afgelopen jaren allemaal voor hem gezorgd? En waarom hebben eerdere eigenaren meermaals afstand van hem gedaan? Het tweede baasje, een Belgische dame, vertelt: ‘Nadat mijn relatie uitging, moest ik mijn hond achterlaten bij mijn ex. Ik was hier zo verdrietig over, dat ik van mijn ouders een puppy mocht uitzoeken. Het moest er wel eentje zijn die een tweede huis zocht.’ De shiba-pup kreeg de naam ‘Jarko’.

    Na een half jaar ging ze weer terug samenwonen met haar vriend. Omdat Jack niet om kon gaan met diens honden, gaf ze hem door aan haar broer. Daar ging het echter helemaal mis: ‘Als hij alleen was, beet hij alles stuk — zelfs een volledige ijzeren bench. Dit ook omdat mijn broer en schoonzus geen tijd voor hem hadden. Toen hebben zij helaas achter mijn rug om besloten om voor Jarko een ander huis te zoeken. Ze zijn langsgegaan bij een koppel in Limburg en hebben hem daar uiteindelijk ook achter gelaten.’

    Een andere voormalig eigenaar, vertelt een andere versie van het verhaal: ‘Ik had al een hond, een chowchow, maar we zochten een maatje voor haar. Omdat ik al een keer een pup had gehad, leek het mij goed om te kijken voor een hondje wat een nieuw huis zocht. Mijn toenmalige vriend kwam toen via internet uit bij een shiba.’

    ‘We zijn toen naar Leuven gereden, het was een beetje een achteraf gebied. De vrouw had kinderen en zou geopereerd worden, dus zij kon niet meer voor de hond zorgen. Ik vond dit een beetje raar: zoek dan een week een onderkomen voor het beestje. Hij was daar heel bang en blafte de boel bij elkaar; geen normaal gedrag voor een hond in zijn eigen vertrouwde omgeving. Ze noemde hem ook elke keer weer anders: Jarko, Jarkaan. Ik vertrouwde het voor geen meter, en dacht: “deze hond moet hier sowieso weg”, dus we hebben hem meegenomen”.

    Jarko werd omgedoopt tot Jaxx, naar de hoofdrolspeler uit Sons of Anarchy. De eerste dagen leek het goed te gaan tussen hem en de andere hond: ‘Hij was erg opgewekt, maar ook aanhankelijk. We moesten daarna wel allebei weer gewoon werken, dus de honden bleven overdag in het appartement. Ik merkte dat hoe meer Jaxx zich aan ons ging hechten, hoe meer problemen er kwamen.’

    Jaxx begon vreemd gedrag te vertonen, hetgeen de eigenaren niet konden verklaren: ‘Als er niets aan de hand was, ging hij zich op de vreemdste plekken verstoppen. Zo ging hij in de open haard zitten met zijn rug naar ons toe. Of hij kroop achter de verwarming en de vriezer. Of, ook zo raar: dan waren wij een film aan het kijken, en lag hij rustig bij ons. Maar dan was de film afgelopen en ging zijn poot omhoog en plaste hij zo het bed onder.’

    ‘We zijn toen met hem naar de dierenarts geweest om hem na te laten kijken, maar het leek allemaal mee te vallen. Ondertussen werd het steeds erger en na anderhalve maand kon ik nog geen 10 minuten uit huis zijn: hij poepte en plaste in huis, sloopte alles. Hij moest soms ook even in de bench, maar dan zette hij meteen zijn tanden daarin en begon dat kapot te bijten. Dat is heel naar om te zien.’

    De zorg voor Jaxx werd te veel: ‘Mijn andere hond begon er ook onder te lijden en ik kon de zorg niet opbrengen voor hem. Ik vind dat als je een hond hebt, je er ook voor moet kunnen zorgen. Maar in dit geval was het — met twee mensen die overdag gewoon moeten werken en van huis zijn — echt te veel. Via via ben ik gelukkig bij de opvang in Limburg terecht gekomen.’

    Rauwe randjes

    Via de Belgische non-profit organisatie Shibarescue kwam Jack bij ons in Amsterdam terecht. Hij was destijds 2,5 jaar oud; wij waren (minimaal) zijn zesde eigenaren. Gelet op zijn gedrag is dat niet heel vreemd: op ons na wilde hij letterlijk iedereen aanvliegen.

    Op sommige momenten is het nét een hond

    Om te bepalen welk deel van Jack’s gedrag medisch was te verklaren en welk deel onder de noemer ‘gedragsproblemen’ viel, lieten we hem doorlichten door onze dierenarts. Dit was het begin van een rits bezoekjes, onderzoeken en behandelingen: uit het bloedonderzoek bleek dat Jack zijn nierwaarden dermate hoog waren, dat hij niet onder narcose kon — hij zou niet meer wakker worden. Dus werd hij op een speciaal nierdieet gezet.

    Toen deze waarden waren gedaald, konden wij eindelijk naar zijn tanden kijken. Het stelselmatig op ijzeren benches bijten had na 2,5 jaar zijn tol geëist: uit de foto’s bleek dat enkele tanden zo erg waren versleten dat Jack drie open zenuwen in zijn mond had. Gelukkig was het vakantiegeld net gestort en konden we deze tanden direct laten verwijderen. Al snel zagen wij verbetering: zijn vacht werd zacht, en daarmee ook zijn karakter. Op sommige momenten is het nét een hond.

    Maar hoewel de rauwe randjes er met de jaren zijn afgesleten, zal Jack nooit een normale hond worden. Hij is niet te vertrouwen met kinderen en oudere mannen en zal dus altijd aan de lijn moeten blijven. De buurtkatten ziet hij als een potentiële prooi en iedereen die zich in een straal van 50 meter bij de voordeur waagt, wordt standaard getrakteerd op een blafconcert.

    Ook hebben wij momenteel (letterlijk) een abonnement bij de dierenkliniek in Amsterdam. Om een beeld te krijgen van wat de uiteindelijke kosten nou zijn geweest, zijn alle facturen van de dierenarts op een rijtje gezet. Daaruit blijkt dat Jack ons, bovenop zijn aanschafprijs, ruim 3.500 euro extra heeft gekost. Niet bepaald wat je noemt een goedkope pup — en dat terwijl prijs nu juist dé reden is dat er zo veel pups uit de broodfok worden gekocht.

    Zielig hoopje hond

    Maar hoe schrijnend het verhaal van Jack ook is, zijn verhaal is er één van een hond die de broodfok heeft overleefd. In het tweede deel van deze serie berichtte Follow the Money over een handelaar in Friesland die zijn handel begon vanuit een eengezinswoning in Kollum, maar deze later uitbreidde naar een loods in Holwerd. Een van zijn teleurgestelde klanten bleek bereid om anoniem haar verhaal te doen.

    ‘We hebben altijd twee honden gehad,’ vertelt ze, ‘maar één van de twee kreeg kanker. Hij was niet meer behandelbaar, dus we hebben hem een spuitje moeten geven. Onze tweede hond werd hierdoor heel eenzaam; hij huilde ons letterlijk ’s nachts uit bed. Ze waren natuurlijk altijd samen geweest. Hierdoor hebben wij veel te impulsief gedacht: “hier moet een pup bij”. Hij had gewoon weer een maatje nodig — en dan kom je al snel op Marktplaats terecht.’

    ‘We hadden eerst mail-, en later ook telefonisch contact. Op een zondagmiddag konden we de laatste van vier beschikbare pups ophalen. Het wrange is dat we onderweg in de auto nog grappen maakten over broodfokkers. Dat als we bij een schuur ergens op het platteland uit zouden komen, we rechtsomkeer zouden maken. Maar we kwamen terecht in een keurige nieuwbouwwijk, bij een — op het eerste gezicht — aardig homostel.’

    "De dierenarts zei meteen: ‘volgens mij is dit Parvo’"

    Ze vervolgt: ‘De pups lagen in een doos, dus ik dacht toen wel even: “hmm, geen mandje”. Ja, achteraf besefte ik pas dat zelfs daar op is bespaard. We zijn naar huis gegaan. Aldaar nam de pup wel een slokje water, maar wilde geen brokjes — zelfs geen snacks. Dat kan natuurlijk in het begin zo zijn: pups moeten toch wennen aan de nieuwe omgeving. Dinsdag was ze echter volledig apathisch, dus heb toen meteen een afspraak gemaakt met onze dierenarts. Toen we het hondje op de behandeltafel legden, zei de dierenarts meteen: “volgens mij is dit Parvo”. Ik schrok me rot.’

    ‘Ze kreeg medicijnen toegediend en we hebben nog een spuit meegekregen om haar te voeren met paté, zodat ze in ieder geval nog wat binnen zou krijgen. De dierenarts wilde haar de volgende dag terugzien.’ Maar de volgende dag ging het niet veel beter: ‘Daar zaten we dan, met een zielig hoopje hond. Er was werkelijk waar niets van de pup over. Dus toen is ze opgenomen. We zijn later naar huis gegaan en kregen rond 18:00 een telefoontje dat ze was overleden. Ze was gewoon weggegleden.’

    Vaccinatieboekje

    De pupkoper liet het er niet bij zitten: ‘We hebben een Parvo-rapport laten opmaken, zodat we bewijs hadden dat onze pup daar ook daadwerkelijk aan was overleden. Ook moesten we de honden in onze omgeving — dus ook die van mijn dochter — medicatie laten toedienen, omdat ze in contact waren geweest met de zieke pup. Parvo is namelijk heel besmettelijk voor honden. Ik ben toen toch eens gaan kijken in het vaccinatieboekje, want pups moeten hier tegen ingeënt zijn. Ik heb de dierenarts gebeld; die wist meteen over welke fokker wij het hadden. Hij was door meerdere gedupeerden opgebeld met vragen.’

    Follow the Money krijgt inzage in het vaccinatieboekje dat is meegegeven aan de pupkopers. Hierop is een sticker te zien van de inenting, Nobivac, en van de stempel van de dierenarts die deze inenting zou hebben gegeven. In een mail bevestigt de fabrikant dat het batchnummer niet in Nederland is uitgegeven: ‘De Nobivac DHP sticker is niet afkomstig uit Nederland. (…) We twijfelen zelfs aan de echtheid van de sticker.’

    ‘Werkelijk waar van alles rammelt: van vaccinatie-stickers tot chipnummers aan toe’

    Ook de stempel van de dierenarts klopt niet helemaal. Hoewel de echte ‘Dr. Woof!’ is gevestigd op de Gerard Scholtenstraat in Rotterdam-Noord, is deze volgens de stempel te vinden op de ‘Gerard Scheltenstraat’. Follow the Money belt de dierenartsenkliniek hierover; deze reageert niet verbaasd: ‘Hier zijn wij inderdaad van op de hoogte.’ Oftewel: de betreffende handelaar in Kollum was aan het knutselen geslagen, en heeft zowel vaccinatie-stickers als stempels van een nietsvermoedende dierenarts in Rotterdam vervalst.

    Zoönose-specialist Paul Overgaauw van de Universiteit Utrecht komt wel vaker dit soort praktijken tegen. ‘Ook al hebben pups een stickertje, je weet niet of ze gevaccineerd zijn,’ zegt hij. ‘Ook worden er soms halve vaccinaties gegeven. Werkelijk waar van alles rammelt: van vaccinatie-stickers tot chipnummers aan toe. Zo zagen sommige fabrikanten ineens dat Nederlandse chips met Nederlandse nummers in groten getale naar het Oostblok gingen — via een Nederlandse dierenarts. Gelukkig kunnen nu controleren welke dierenarts precies wat levert. Het besef dat we hierop moeten handhaven, begint eindelijk een beetje te dagen. Vooralsnog is dit echter een druppel op een gloeiende plaat.’

    Bedreiging

    De pupkoper besloot mensen te waarschuwen: ‘Ik heb mijn verhaal op Facebook geplaatst om mensen te waarschuwen. Dit is echt duizenden keren gedeeld en ik kreeg ook veel reacties van andere gedupeerden. Maar jammer genoeg zijn andere slachtoffers afgehaakt, ik heb niets meer van ze gehoord. Terwijl je juist samen sterk staat.’

    Ze vermoedt dat het ook iets te maken heeft met bedreigingen: ‘Mijn man en ik zijn telefonisch bedreigd: zowel op de huistelefoon, als mobiel — en ook ‘s nachts. We kregen ook dreigmails binnen. Bij onze provider hebben we het voor elkaar gekregen om de nummers die ons gebeld hadden rond dat tijdstip zwart op wit te krijgen; hier hebben we ook meteen aangifte van gedaan.’

    ‘Ik moet zeggen dat de Politie na aangifte van de bedreiging ook meteen in actie is gekomen. Dit is een schril contrast met de aangifte van het verkopen van een doodzieke pup: het is wel op papier gezet, maar in feite kun je er weinig mee. Een pup wordt wettelijk gezien als een product, niet als een levend wezen.’

    Dat uitgerekend wij een pup bij zo iemand kopen: ik kan mezelf wel voor mijn kop slaan’

    Het meest verbazende vindt ze dat ze erin is getrapt: ‘We hebben ons hele leven al honden. We hebben de uitzending van Zembla twee jaar geleden ook gezien, en we zijn heus wel bekend met broodfokkers. Maar wij hadden het beeld van honden in schuren, die vanaf boerderijen werden verkocht — zoals je in de jaren ’90 veel zag. Toch zag ik wel kleine signalen die ik had op moeten pikken, maar het kwartje valt dan achteraf pas. En dat uitgerekend wij — mensen die veel beter zouden moeten weten — een pup bij zo iemand kopen: daar kan ik mijzelf wel voor de kop mee slaan.’

    Feitelijk wentelen broodfokkers en handelaars de kosten die komen kijken bij het fokken van honden — zoals basale lichamelijke en geestelijke verzorging van dieren — af op de consument. Hoewel consumenten denken goedkoper uit te zijn door een pup aan te schaffen via Marktplaats of Facebook, worden zij uiteindelijk geconfronteerd met hogere (dierenarts)kosten. De honden die het overleven (zoals Jack) hebben vaak last van erfelijke afwijkingen of gedragsproblemen. Dit laatste zorgt er soms voor dat honden rondzwerven van opvang naar opvang, en moeilijk te plaatsen zijn bij een nieuw gezin.

    Dierenwelzijn heeft een prijs. En uiteindelijk moet iemand er voor opdraaien en de knip trekken.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dieuwertje Kuijpers

    Gevolgd door 902 leden

    Geopolitiek junkie. Statistiek-pieler. Niet geïnteresseerd in politieke poppetjes, wel in mechanismes die deze voortbrengen.

    Volg Dieuwertje Kuijpers
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    In het spoor van de clandestiene puppyhandel

    Gevolgd door 292 leden

    De handel in zieke pups levert jaarlijks tientallen miljoenen op en is na drugshandel Europa's meest lucratieve business. Ook...

    Volg dossier