Wat te doen met de woningmarkt, Mark en Diederik?

    Wat kunnen Diederik Samsom en Mark Rutte doen om de huizenmarkt vlot te trekken? Niet al te veel, stelt publicist Gerhard Hormann nuchter vast. En toch ziet hij kansen op dit vlak voor een kabinet-Rutte2.

    Nu Mark Rutte en Diederik Samsom in rap tempo spijkers met koppen slaan, rijst de vraag wat deze VVD-PvdA-coalitie in spe gaat doen aan de nijpende problemen op de woningmarkt. Bij voorbaat staat eigenlijk al vast dat bijna alle maatregelen te laat komen en een averechts effect zullen hebben. Ofwel: hoe het korte-termijn-denken ook de woningmarkt om zeep heeft geholpen..

     

    Hoewel de plannen rondom de verbreding van de A27 hebben laten zien dat er in de Tweede Kamer nog een heel andere meerderheid mogelijk is - iets wat Samsom in de onderhandelingen waarschijnlijk slim zal uitspelen - , zullen we er in deze fase maar van uit gaan dat het kabinet Rutte2 er komt en dat het er ook snel komt.

     

    Veel zal het niet helpen

    Maar wat kan deze aanstaande Paarse coalitie bedenken om de huizenmarkt vlot te trekken?

     

    Van tevoren staat één ding vast – of eigenlijk twee. Om maar met het belangrijkste te beginnen: veel zal het niet helpen en waarschijnlijk zal het alleen maar een averechts effect sorteren. Want, net zoals je tijdens een economische crisis eigenlijk niet radicaal zou moeten bezuinigen, zo komt elke maatregel ongelegen op het moment dat de huizenmarkt compleet is vastgelopen en de prijzen gestaag aan het dalen zijn.

     

    Den Haag heeft zitten slapen
    Feit is dat het vanaf 1 januari 2013 niet meer mogelijk is om een aflossingsvrije hypotheek af te sluiten én recht te behouden op hypotheekrenteaftrek. Voortaan moet annuïtair worden afgelost, anders vervalt de bijbehorende belastingteruggaaf.

     

    Op zich geen slechte maatregel, al komt hij ongeveer een kwart eeuw te laat. De huidige problemen zijn namelijk voor een belangrijk deel terug te voeren op het feit dat Den Haag heeft zitten slapen toen er hypotheekproducten op de markt werden gebracht die oneigenlijk gebruik maken van de regels.

     

    Vòòr 1985 werd bijna elke hypotheek gedurende de looptijd afgelost, terwijl de (bank)spaarhypotheek en de aflossingsvrije hypotheek juist bedacht zijn om zo lang mogelijk en ook zo veel mogelijk te profiteren van de hypotheekrenteaftrek. Daarmee is het huidige stelsel opgeblazen en feitelijk onhoudbaar geworden.

     

    Wat te verwachten
    Maar wat kun je verwachten van maatregelen die alleen zogenaamde “nieuwe gevallen” treffen? Het heeft geen effect op de huidige collectieve hypotheekschuld van ongeveer 670 miljard euro en maakt het voor starters straks alleen nog maar moeilijker om een huis te kopen.

     

    Bovendien belemmert het de doorstroming omdat iedereen die gaat verhuizen en daarvoor een nieuwe hypotheek nodig heeft automatisch een nieuw geval wordt. In het gunstigste geval zorgen de nieuwe regels er dus alleen maar voor dat de huizenprijzen nog harder gaan dalen, net zolang tot koopwoningen ook met de strenge normen die banken momenteel hanteren weer “betaalbaar” zijn geworden.

     



    Nederland heeft een hypotheekschuld van ruim 670 miljard euro

     

    Raar signaal Rutte
    Tijdens de campagne gaf Mark Rutte bovendien nog een raar signaal naar de burger door te stellen dat het beschermen van de aflossingsvrije hypotheek “de hoogste prioriteit had”. Het is begrijpelijk dat de politiek bestaande gevallen wil ontzien (hoewel die juist zorgen voor de huidige problemen), maar eigenlijk had hij net zo goed een pleidooi kunnen houden voor comazuipen of vuurwerk afsteken zonder veiligheidsbril.

     

    Want, zijn we nu al vergeten waarom de aflossingsvrije hypotheek destijds op de markt is gebracht? Precies: om mensen toch maar dat veel te dure koophuis te kunnen laten “kopen”. Het is geen doorwrocht financieel product, maar een noodgreep, zeker omdat de aflossingsvrije hypotheek werd verkocht zonder dat er ook maar één tel over aflossen gesproken werd. Toch wordt door sommige makelaars en hypotheekadviseurs net gedaan of het heel slim is om je slag te slaan voordat de nieuwe regels  van kracht worden.

     

    Wat wel te doen?
    Wat zou het nieuwe kabinet dan wel moeten doen? Allereerst weer een ministerie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in het leven roepen, want nu valt het een beetje buiten de boot tussen Binnenlandse Zaken en Infrastructuur en Milieu.

     

    Wil je van wonen een speerpunt maken, dan zul je er ook een heel apparaat achter moeten hangen. Verder is het natuurlijk onmogelijk om de huidige problemen aan te pakken en tegelijk bestaande gevallen te ontzien, want dat is dweilen met de kraan open. Dus de hypotheekrenteaftrek zal op de een of andere manier moeten worden afgetopt of afgebouwd, en waarschijnlijk allebei.

     

    Aflossen fiscaal belonen
    Tot slot is het van belang – al zal daar wellicht geen geld voor zijn – om mensen die af willen lossen daarvoor fiscaal te belonen. Nu zijn de plannen om aflossen te bevorderen, te stimuleren of te pushen feitelijk synoniem aan afdwingen en verplichten. Kijk maar naar de regels voor nieuwe gevallen.

     

    Maar welk veelomvattend plan je ook bedenkt voor het vlottrekken van de woningmarkt, in feite kan er pas sprake zijn van een evenwichtige situatie wanneer alle lucht uit de markt is gelopen. Banken, makelaars, belangenorganisaties én huizenbezitters horen dat soort dingen niet graag, maar het zou zomaar kunnen dat de gemiddelde woningprijs ten opzichte van het hoogtepunt in 2008 eerst moet halveren voordat er weer een gezonde situatie ontstaat met voldoende doorstroming.

     

    ***************************************************************

    Politicoloog en planoloog Gerhard Hormann (51) is een publicist met een speciale belangstelling voor de Nederlandse hypotheekmarkt. In juni is zijn boek 'Hypotheekvrij!' verschenen.
     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gerhard Hormann

    Gerhard Hormann (51) is publicist met een speciale belangstelling voor de Nederlandse hypotheekmarkt. Zijn opiniestukken prij...

    Volg Gerhard Hormann
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren