Smeergeldaffaires? 'Welcome to the world'

5 Connecties

De smeergeldaffaires stapelen zich de afgelopen weken op met vers in het geheugen Ballast Nedam en SBM Offshore. Volgens Rob van Gelder, oud-commissaris SBM Offshore en oud topman van Boskalis, is er slechts sprake van incidenten die overal voorkomen. 'Welcome to the world.'

De smeergeldaffaires stapelden zich de afgelopen weken op. Een uitgelekt intern rapport over SBM Offshore onthulde grootschalige omkoping door het concern en KPMG moest schikken nadat bekend werd dat een accountant de betaling van steekpenningen door Ballast Nedam had genegeerd. Het einde is nog niet in zicht, want deze week werd bekend dat KPMG – het accountantskantoor dat de certificerend accountants leverde die steekpenningen wegwerkten in de boekhouding – bezig is om de dossiers (nogmaals) door te lichten van bouwbedrijven Strukton, AM en baggermaatschappij Boskalis. Het laatstgenoemde bedrijf - ook actief in de offshore - is niet zonder zonden: vorig jaar bleek uit berichtgeving in Het Financieele Dagblad dat Boskalis schuld heeft bekend in Mauritius met betrekking tot het betalen van steekpenningen aan de lokale havendirecteur Siddick Chady. In de periode 2006/2007 werd 89 duizend euro afgedragen in ruil voor baggeropdrachten in Port Louis. In 2012 speelde Boskalis een hoofdrol bij een rel in Zuid-Amerika die over het aanbieden van steekpenningen ging.

Modus operandi

De modus operandi lijkt in dit soort gevallen dat steekpenningen indirect plaatsvinden via buitenlandse agenten. Dat blijkt ook uit het uitgelekte interne onderzoek van SBM Offshore dat door Quote is opgedoken op Wikipedia. Tussen 2005 een 2011 zou het bedrijf uit Schiedam mogelijk 250 miljoen dollar hebben uitgegeven aan steekpenningen in onder meer Brazilië, Angola en Equatoriaal-Guinea. In het uitgelekte document wordt uitvoering ingegaan op de ingeschakelde agenten die ingeschakeld werden voor het (indirect) betalen van steekpenningen. De neutralisatie vond plaats onder het mom van ‘sales consultancy’-overeenkomsten. Typerend is onderstaande toelichting (klik voor vergroten) over SBM's vermeende handelswijze in Equatoriaal-Guinea:

Voormalig commissaris Rob van Gelder

Rob van Gelder was 25 jaar statutair directeur van beursgenoteerde bedrijven waarvan 13 jaar bestuursvoorzitter van Boskalis. In 2006 ging hij in eerste instantie met pensioen, maar kwam daar twee jaar later op terug door als bestuursvoorzitter in dienst te treden bij bouwbedrijf Heijmans. Van Gelder was in de periode 2005 tot 2013 commissaris (vicevoorzitter) bij het vorige week in opspraak geraakte bedrijf SBM Offshore. Precies in de periode dat ook de steekpenningen door het offshorebedrijf zouden zijn betaald. Sinds april 2011 is Van Gelder voorzitter van de Vereniging van Effecten Uitgevende Ondernemingen (VEUO). Vorig jaar werd hij door Follow the Money geïnterviewd en benadrukte hij het belang van compliance, maar stelde hij ook vraagtekens bij de sterk toegenomen regeldruk. ‘Als de regels er zijn, dan heb je geen keuze, dan moet je ze volgen. En als je compliance een doelmatig onderdeel van je bedrijfsactiviteit maakt, dan kun je er veel goed mee doen. Overmaat wordt als een onnodige kostenpost ervaren. Vandaar dat ik zeg als ik naar de huidige regelgeving kijk: mag het niet een onsje minder?’  

Van Gelder was een belangrijk deel van zijn loopbaan als bestuurder actief in een industrie actief waar het nodige aan de hand blijkt te zijn. Een geschikt moment om de voorzitter van de VEUO eens enkele vragen te stellen. Van Gelder reageert verrast als hij wordt gebeld. Hij wil desgevraagd enkel in algemene zin ingaan op de reeks smeergeldaffaires die onlangs in de publiciteit zijn gekomen.

Hoe kijkt u aan tegen de stroom berichten over de betaalde steekpenningen door Nederlandse offshore bedrijven? ‘Dat doe ik als de gemiddelde krantenlezer - ik lees er ook over bij Siemens, Philips en DSM. Ieder bedrijf heeft zo zijn perikelen. Het is in andere landen vaak anders dan we in Nederland gewend zijn. En anders is vaak niet slechter en niet beter. Soms moeten daar grenzen getrokken worden, maar bij ieder individueel geval ligt dat weer anders. Ik kan daar niet meer over zeggen dan de gemiddelde burger.’

U was bestuursvoorzitter van Boskalis en commissaris bij SBM Offshore, hoe groot zijn volgens u de problemen in de offshore-wereld?

‘U hoort mij nu als burger die zijn leven in het bedrijfsleven grotendeels achter zich heeft liggen. Dat er weleens uitzonderingen zijn op de regel, vind je ook overal in de sport en politiek. Ik zou bijna zeggen: “Welcome to the world”. Hanteer als bedrijf vooral de eigen normen en waarden zoals die hier in Nederland gangbaar zijn en waar je als bedrijf achter staat. Er werd strak op toegezien en ook in mijn tijd was duidelijk wat wel en niet kon. Er moeten altijd keuzes gemaakt worden. Dat ging nooit over de grens. Het betekende dan dat je een keertje moest stoppen met een mogelijkheid, maar daar is niets abnormaals aan, de wereld is de wereld. Ieder bedrijf heeft daarmee te maken, je moet gewoon heel strak in de leer zijn. Dat gebeurde toen, en ik moet aannemen dat dat vandaag ook het geval is.’

U spreekt over uitzonderingen, maar de smeergeldaffaires stapelen zich op en KPMG neemt meer dossiers op zich. Zit er iets structureel fout?

‘Dat kan ik niet beoordelen. Zo ja, dan moet er stevig tegen worden opgetreden. Ik denk alleen dat in het overgrote deel van de gevallen echt de kanttekening van “uitzondering” geplaatst moet worden. Vandaag de dag is er veel meer transparantie, meer communicatie en de wereld is veel kleiner. Overigens moet u ook realiseren dat er dossiers naar buiten komen die vaak al 10 jaar oud zijn, terwijl door de beeldvorming het lijkt dat het vandaag de dag gebeurt.’

In welke landen is het onmogelijk om opdrachten binnen te halen zónder smeergeld te betalen?

‘U moet de lijst van eerlijke en oneerlijke landen van de Verenigde Naties maar eens openslaan, maar in Nederland zitten we duidelijk aan de goede kant.’

Dat strookt niet met de aanhoudende stroom berichtgeving.

‘Ik denk niet dat het zoveel anders is, incidenten die er zijn die krijgen de aandacht. Ik denk dat het goed is om te realiseren dat het de uitzonderingen op de overgrote regel zijn.’

Boskalis heeft in 2006 en 2007 steekpenningen betaald in Mauritius, wat is daar toen misgegaan?

‘Daar kan ik geen zinnig woord over zeggen.’

KPMG gaat nu alle dossiers lichten, inclusief Boskalis. Wat verwacht u daarvan?

‘Dat weet ik niet, daar kan ik weinig over zeggen.’

Bij het binnenhalen van buitenlandse opdrachten worden er regelmatig buitenlandse agenten ingeschakeld via wie de steekpenningen verlopen. Is het gebruik daarvan standard practice?

‘Nou nee, soms wel, soms niet. Dat hangt van de opdracht af en in welk land een bedrijf opereert.’

Schuilt daarin het grootste gevaar?

‘Ja, daar moet je altijd kien op zijn. Als je zoiets gebruikt dan moet de prestatie en de beloning met elkaar in verhouding staan. Dat is in iedere situatie zo. Het is het gezond verstand gebruiken en vasthouden aan normen en waarden. Dat er weleens ongelukjes plaatsvinden, gebeurt in elke sector en in iedere hoek van de samenleving. Als ze ernstig genoeg zijn dan moet je daar strak tegen optreden.’

Hoe vinden die betalingen plaats?

‘Daar ben ik geen ervaringsdeskundig in, daar kan ik u niet bij helpen.’

Waar ligt de oplossing om verdenkingen van steekpenningen te voorkomen?

‘Compliance is compliance, de regels zijn duidelijk. Alle grotere bedrijven hebben eigen gedragsregels. Als je je daar dan maar aan houdt dan zit het goed. De kwaliteit van Nederlandse bedrijven is hoog op dat gebied . Van incidenten heb ik geen kennis, daar kan ik geen oordeel over geven.’

Dennis Mijnheer
Dennis Mijnheer
Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.
Gevolgd door 1816 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren