Wie beschermt ons tegen de banken?

4 Connecties

Onderwerpen

Hypotheekrente Contract Renteopslag

Werkvelden

Banken

Banken mogen u naaien, u de bank niet. Zo werkt het in een systeem waarin banken de spelregels bepalen. Maar het verzet groeit.

Honderdduizenden Nederlanders kennen het fenomeen: de bank verhoogt eenzijdig de rente door de zogeheten renteopslag te verhogen. Reden? Hogere kosten, stelt de bank in zo'n standaardbrief. Het treft particulieren met een hypotheeklening, maar ook ondernemers die geld hebben geleend tegen een variabele rente.

 

Boos bellen met de bank heeft geen enkel nut, het enige dat dan nog helpt is procederen tegen de verhoging. Probleem is namelijk dat banken strikt genomen de rente wel mogen verhogen. 'Contracten zijn vaak eenzijdig opgesteld en geven de financials de bevoegdheid om eenzijdig de contracten te wijzigen als marktomstandigheden daartoe aanleiding geven,' zegt advocaat Rob Silvertand (Silver Advocaten) die regelmatig tegen banken procedeert.  

 

Een van zijn cliënten, die anoniem wil blijven, sloot een lening af met een rente van 6,8 procent, waarna de bank in de jaren erna naar eigen inzicht en zonder opgaaf van redenen de rente verhoogde tot maximaal 10,2 procent. Toen cliënt klaagde over de willekeur waarmee de bank de rente opdreef, kreeg hij te horen dat de bank de rente zelfs mocht verhogen tot 24 procent - zonder aan te geven wat daarvoor de maatstaf is.    

 

Effectieve bankenlobby

Daarbij verwees de bank - een grote - naar de algemene voorwaarden, waarin is geformuleerd: 'Kredietnemer betaalt over de bedragen, die hij op grond van de overeenkomst schuldig zou zijn, een kredietvergoeding, waarvan de hoogte kan variëren, echter met dien verstande, dat de in rekening te brengen vergoeding de volgens de wet op het consumentenkrediet toegestane kredietvergoeding (24 procent destijds, maar nu verlaagd naar 16 procent, JHS.) nimmer zal overtreffen.'

 

Dat de bank het recht heeft zelf de prijs van het krediet aan te passen, is volgens Silvertand vreemd, omdat zo'n voorwaarde in principe strijdig is met Europees recht. In Richtlijn  93/13/EEG staat namelijk dat het voor de consument "onredelijk bezwarend" is als de verkoper gemachtigd is de overeenkomst te wijzigen, zonder geldige, in de overeenkomst genoemde reden.   

 

Maar hierop is in diezelfde regels een uitzondering gemaakt ten behoeve van de "leverancier van financiële diensten".  Die mag zich het recht voor behouden de rentevoet te wijzigen als het daarvoor een geldige reden aanvoert; een reden die dus niet in het contract hoeft te staan. Met andere woorden: hier heeft een effectieve bankenlobby de spelregels in het eigen voordeel weten om te  buigen, nu deze loophole alle ruimte creëert om speels de rente te verhogen. 

 

Want wat is een geldige reden? Banken kunnen van alles verzinnen over marktomstandigheden of bedrijfskosten dat voor hun klanten niet te controleren is. Of ze geven helemaal geen reden, schepen de klant af met standaardbrieven en laten het aankomen op een rechtszaak. Dat gebeurt toch maar zelden, gezien de hoge kosten die dat voor de klant met zich meebrengt. 

 

Lobbyen en diepe zakken

'De relatie tussen consumenten en financials is nog steeds te ongelijk,' vindt Silvertand. 'Aan de ene kant lobbyen financials bij de wetgever. Andere kant beschikken zij over diepe zakken, waardoor zij het lang volhouden bij de rechter.'

 

Maar dat laat onverlet dat procederen soms wel de moeite waard is. Zo kwamen een paar klanten van hypotheekverstrekker Obvion (in handen van Rabobank) in geweer, omdat Obvion eenzijdig de "vaste" renteopslag had verhoogd van 0,65 naar 1,35 procent. Na jaren procederen kregen de klanten in mei dit jaar gelijk en moest Obvion een grote groep klanten compenseren.

 

De discussie over de hoogte van de hypotheekrente loopt al jaren. In 2010 deed de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) er onderzoek naar, maar vond geen aanwijzingen voor prijsafspraken. Na een uitzending van televisieprogramma Zembla over de hypotheek als melkkoe, liet de NMa recent weten opnieuw onderzoek te gaan doen.  

 

De Vereniging Eigen huis (VEH) houdt vol dat klanten van Nederlandse banken een kwart meer hypotheekrente betalen dan nodig. Daarvoor lanceerde de vereniging onlangs de zogeheten Rentebarometer, die bijhoudt hoeveel overwinst de banken bovenop de gebruikelijke winstmarge maken.

 

De barometer laat volgens VEH zien dat de extra winstopslag die banken rekenen, sinds vorig jaar februari fors is gestegen. De gemiddelde hypotheekrente bij tien jaar rentevast zou niet 4,7 maar 3,7 procent moeten zijn.

 

Mediacontroverse

De mediacontroverse rondom de rente heeft wel enig resultaat gehad. ING zag in september af van de aangekondigde verhoging van de opslag (van 2,4 naar 2,75 procent), na dreigementen van actiegroep Stopdebanken. Ook ABN Amro draaide deze zomer een verhoging voor een deel van de klanten terug dankzij protest.

 

Maar dit verandert niets aan de fundamentele ongelijkheid tussen bank en klant. Alleen publicitaire druk en een gang naar de rechter kan de macht van de financiële grootmachten aan banden leggen.       

 

Jan-Hein Strop
Jan-Hein Strop
Financieel-economisch journalist met grote belangstelling voor de werking, macht en gedrag van bank & verzekeraar.
Gevolgd door 2336 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren