Wie is het, die uiteindelijk belanghebbende?

    Wie is degene die uiteindelijk achter een limited, trust of commanditaire vennootschap schuilt? De mogelijkheden van 'vrije' ondernemers worden zowel nationaal als internationaal onder vuur genomen: van David Cameron tot europarlementariër Judith Sargentini.

    De Britse premier David Cameron maakt begin november bekend dat hij een openbare database wil aanleggen met alle daadwerkelijke eigenaren/belanghebbenden van Britse vennootschappen, de zogeheten ultimate beneficial owner (ubo). Hij wil daarmee belastingontwijkers en belastingontduikers publiekelijk ontmaskeren. Iedereen, dus niet enkel de belastingdienst en andere overheidsinstanties, krijgt in zijn voorstel toegang tot de database. Zijn voornemen vormt een serieuze trendbreuk met de huidige gang van zaken: degene met een limited (de Angelsaksische variant van de Nederlandse besloten vennootschap) kan op de achtergrond blijven door er een andere vennoot tussen te zetten of een zogeheten nominee shareholder aan te stellen; een persoon die de aandelen van de limited enkel in beheer neemt voor de uiteindelijk begunstigde.

    Belang van 10 procent en meer

    In juni, vlak voor de G8-vergadering in Noord-Ierland, liet Cameron al doorschemeren dat hij de afscherming van eigendom onder vuur wil nemen hoewel hij discrete krooneilanden zoals Guernsey en Jersey opmerkelijk genoeg buiten schot laat. Cameron’s plan krijgt navolging in Brussel waar Groenlinks-europarlementariër Judith Sargentini zich actief bemoeit met de herziening van de 3e anti-witwasrichtlijn. Zij pleit daarin ook voor een openbaar ‘uiteindelijk belanghebbendenregister’ in alle EU-landen. ‘Het is vaak onduidelijk wie de uiteindelijk begunstigde is van een onderneming,’ zegt Sargentini tegen Follow The Money. ‘Niemand zou bijvoorbeeld zeggen dat Moammar Kadhafi de begunstigde is van een brievenbusmaatschappij. Terwijl banken, casino’s en makelaars volgens de wet wel moeten uitzoeken of nieuwe klanten deugen of niet. Met een uiteindelijk-belanghebbenregister kunnen deze instanties makkelijker dóórzoeken totdat ze bij een natuurlijk persoon uitkomen. De bestrijding van witwassen en belastingontduiking wordt daarmee een stuk makkelijker,’ aldus de europarlementariër, die in Nederland een rol ziet weggelegd voor de Kamer van Koophandel. ‘Het handelsregister is in Nederland goed op orde, maar daar zou een aandeelhoudersregister aan toegevoegd moeten worden met daarin vermeldt wie degenen zijn die meer dan 10 procent van de aandelen in bezit heeft. Dat zal enige administratieve druk opleveren, maar iedere Nederlander weet toch welke bedrijven hij bezit? Het moet alleen geadministreerd worden zodat bedrijven met een onderzoeksplicht makkelijker kunnen nagaan of een nieuwe klant wel deugd.’ Fiscalist Ton Wouters van Zummum Finance & Tax Law is enigszins sceptisch over de openbaarheid. ‘Als fiscalist ben ik groot voorstander van transparantie van de structuur en de achterliggende ultimate beneficial owner, maar dan wel voor fiscale doeleinden. In Nederland kennen we dit systeem voor de 1 aandeelhouders-B.V. al geruime tijd in het handelsregister. Maar vanuit commercieel en veiligheidsoogpunt vind ik het totaal ongepast om in publiek toegankelijk systemen alles “open” te hebben. Niet iedereen wil bijvoorbeeld in de Quote 500.’

    Limiteds in Nederland

    In Nederland zijn er meerdere mogelijkheden om als natuurlijk persoon buiten de openbaarheid te blijven qua eigendom. Een stichting administratiekantoor is een klassieker, maar ook Cameron’s nationale vennootschapsvorm - de Engelse limited - biedt clandestiene mogelijkheden. Navraag bij de Kamer van Koophandel leert dat er in Nederland ongeveer drieduizend private limiteds uit het Verenigd Koninkrijk staan ingeschreven in het Nederlandse handelsregister. Het oprichten van een limited had tot vorig jaar 1 oktober het voordeel dat er geen kapitaaleis was. Dit in tegenstelling tot de oprichting van een Nederlandse bv waar eerst 18 duizend euro in de onderneming moest worden ingebracht. Dat relatieve voordeel is eind vorig jaar weggevallen door de geflexibiliseerde bv. Fiscalist Wouters geeft aan dat de limited een slecht imago heeft. ‘Dat komt door limiteds die regelmatig 'ploften'. Als je nu nog een zetel-verplaatste limited in Nederland tegenkomt dan kun je bijna donder-op zeggen dat er iets aan de hand is.’

    “Bassie” is weg en niemand kan achterhalen waar hij is

    Een fraudeur, die anoniem wenst te blijven, vertelt aan Follow The Money hoe er misbruik van werd gemaakt. ‘In Engeland zette je een limited op om die vervolgens bij de Nederlandse Kamer van Koophandel in te schrijven. Daarmee zet je een commanditaire vennootschap op om directeur te worden van de nieuwe bv. Als er vervolgens werd gerotzooid in de bv (lees: de onderneming ‘plunderen’ door alle activa te liquideren) dan ga je naar de KvK en laat je de limited weer uit de cv verhuizen naar Engeland. De rechtspersoon is dan weg uit Nederland, de Nederlandse KvK heeft er dan niets meer mee te maken en ze dumpt het hele gegevensverhaal uit haar systeem. Dat is de geijkte truc: “Bassie” is weg en niemand kan achterhalen waar hij is.’

    Pieter Omtzigt daagt Moneyval uit

    Een soortgelijk probleem verscheen aan het oppervlak op Cyprus. ‘Er werd nauwelijks enige controle uitgeoefend van wie het geld was,’ aldus CDA-kamerlid Pieter Omtzigt die onder meer verantwoordelijk is voor de woordvoering op het gebied van belastingen. ‘Bij de Kamer van Koophandel op Cyprus lagen stapels papieren van tienduizend bedrijven die nog ingeschreven moesten worden. De wetteksten waren weliswaar in orde, maar het probleem zat in de implementatie en uitvoering ervan. Dat is vaker bij dat soort witwasparadijzen,’ aldus de parlementariër die eveneens lid is van de Raad van Europa. Hij kreeg onlangs van de Raad antwoord op zijn vragen over het Moneyval-onderzoek naar de witwaspraktijken op Cyprus. Daarin werd aangegeven dat de anti-witwasonderzoekers van Moneyval - een onderdeel van de Raad van Europa dat zich bezighoudt met bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering - niet alleen bij Cyprus maar bij iéder ander land zouden stuiten op ‘problematic issues’ (zie hier de antwoorden in pdf). Een opmerkelijke conclusie, volgens Omtzigt. ‘Moneyval is dé expert op het gebied van zwart geld en allerlei andere zaken. Als zij deze opmerking maken dan zegt dat nogal wat. Ze geven aan dat als ze dieper graven in andere landen dat er dan ook pijnlijke dossiers boven water komen. Ik ben bijvoorbeeld zeer benieuwd wat er naar boven komt als de Nederlandse trustsector met vreemde ogen wordt doorgelicht. De Nederlandse regering zegt niks te vrezen. Nou, nodig Moneyval maar uit, zij hebben het mandaat om alle landen door te lichten.’

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 957 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren