Geflest

    Handelen in de meest exclusieve wijnen ter wereld is linke business, ook in Nederland. Zo was er dit jaar een miljoenenfraude rond de Zwitserse vermogensbeheerder Sébastien Bonvin die gerenommeerde topchefs wist te flessen. Het vervalsen van de meest exclusieve wijnen is verleidelijk: 'Bijna alle wijnliefhebbers worden hebberig als er jaren tussen zitten die ze nog nooit geproefd hebben.'

    Een schok ging begin dit jaar door de restaurantwereld. Meerdere restaurateurs van naam en faam bleken voor miljoenen te zijn geflest bij de aanschaf van ’s werelds duurste wijnen uit de Bourgogne en Bordeaux. De meest opvallende naam is die van Benoît Violier, de chefkok van het 3-Michelinsterrenrestaurant Hotel de Ville dat door La Liste werd uitgeroepen tot het beste restaurant ter wereld. Violier, die begin dit jaar zelfmoord pleegde, zou volgens bronnen van het Zwitserse tijdschrift Bilan voor 700.000 tot 1,8 miljoen euro zijn opgelicht. In het onthullende Bilan-artikel kwam ook naar voren dat de gepensioneerde topchef Frédy Girardet voor 3 à 4 miljoen euro het schip inging en zijn protegé Philippe Rochat voor ruim zes ton.

    Deze toprestaurateurs lieten zich stuk voor stuk om de tuin leiden door vermogensbeheerder Sébastien Bonvin, die zijn achternaam eer aandeed door te handelen in de meest exclusieve wijnen ter wereld. Deze als 'charmant' omschreven Zwitser, die zijn 40e verjaardag vierde met een vier ton kostend feestje in Violiers Hôtel de Ville, wordt ervan verdacht dat hij dezelfde flessen met vintage wijnen – voor prijzen van 10.000 euro en meer – meermalen verkocht aan verschillende klanten. Zijn opbrengst: circa 9 miljoen euro. 

    Bonvin zou volgens de Zwitserse omroep RTS ook investeerders hebben gezocht voor een partij van maar liefst 1500 flessen vintage wijnen uit de Bourgogne, inclusief enkele van ’s werelds duurste wijnen afkomstig van voormalig wijnhuis Henri Jayer. Verzekerde waarde: 15 miljoen euro, oftewel gemiddeld 10.000 euro per fles.

    Wijnen uit het topsegment

    Echt exclusieve flessen — zeker die uit goede wijnjaren — liggen opgeslagen in de wijnkelders van vermogende families of in zogeheten freeports, fiscaal neutrale opslagplaatsen. De buitencategorie Bourgogne- en Bordeauxwijn is schaars, gewild en statusverhogend. Op veilingen schieten de prijzen voor deze wijnen regelmatig door het plafond. Een klein deel ervan komt uiteindelijk terecht op een wijnkaart. ‘We hebben nog wat flessen Romanée-Conti op voorraad,' zegt Thérèse Boer, mede-eigenaresse van driesterrenrestaurant De Librije in Zwolle. 'Daar is heel moeilijk aan te komen, maar een paar jaar geleden hebben we daar wat van kunnen kopen. De flessen staan nog steeds op de kaart, want het is niet iets dat je maandelijks verkoopt.’ Boer zegt geen flessen te hebben besteld bij Bonvin. 'Ik heb een heel betrouwbare leverancier waar ik al twintig jaar mee samenwerk.'


    Milan Veld

    "Voor de flessen waar er maar weinig van worden gemaakt, moet je je eerst — plat gezegd — inlikken bij een importeur"

    Op de trein springen

    Het bemachtigen van vintage wijnen is geen sinecure. ‘Iedereen wil op de trein springen, maar feit is dat de wijnen die investeringswaardig zijn, schaars zijn en er dus moeilijk is aan te komen,’ zegt Milan Veld, voormalig medewerker bij veilinghuis Sotheby's en sinds tien jaar eigenaar van het veilinghuis Winefield's Auctioneers. In zijn kantoor in de Amsterdamse Pijp pakt hij de laatste veilingcatalogus erbij. ‘Kijk, van deze Richebourg 1978 zijn slechts 2.685 flessen gemaakt. Of neem de Musigny van Leroy uit 1999, waar maar 801 flessen van zijn gemaakt. Er zijn zeker 801 vermogende wijnliefhebbers op de wereld die zo’n fles willen hebben. Daar is dus moeilijk aan te komen. Wij hadden er drie van van in veiling en die zijn samen weggegaan voor een hamerprijs van 18.000 euro.’

    Het distributiebeleid van de wijnhuizen is bovendien behoorlijk selectief. ‘Voor de flessen waar er maar weinig van worden gemaakt, moet je je eerst — plat gezegd — inlikken bij een importeur,’ zegt Veld. ‘Dat komt erop neer dat je eerst jarenlang heel veel andere wijnen moet afnemen, een relatie moet opbouwen, nóg meer wijnen moet afnemen, en na een jaar of vijf krijg je dan misschien een paar schaarse flessen toebedeeld. Dat is de koppelverkoop van alle importeurs wereldwijd.’

    Selectief distributiebeleid

    Bonvin zou wijnliefhebbers en beleggers flessen hebben beloofd afkomstig van het voormalige wijnhuis Henri Jayer. Deze inmiddels overleden wijnmaker had de beschikking over de percelen Richebourg in het dorpje Vosne-Romanée, waar hij 2001 als laatste wijnjaar op het etiket liet zetten. Henri Jayer-flessen zijn inmiddels collector's items geworden met markt- en veilingprijzen die record na record breken. Het wijnhuis kende eveneens een heel selectief distributiebeleid. ‘Als je bij hem vroeger wijn mocht kopen, dan stuurde Henri een getypt briefje met: “Jouw quotum is dit jaar zoveel flessen wijn”,’ zegt gastronoom Peter Klosse. De eigenaar van het voormalige sterrenrestaurant De Echoput mocht in de jaren ’80 en ’90 direct afnemen bij de Franse wijnmaker.

    ‘Wij hadden jaren dat we 120 flessen mochten kopen — vooral Vosne-Romanée Village, een beetje van de premiers en van grands crus zoals Richebourg. Henri vond het belangrijk dat je de wijn met liefde zou behandelen en dat je een fles Richebourg nooit zou openen voordat hij tien jaar oud was. Het waren zijn kindjes. Ik zou willen dat ik ze nog had.’

    Het waren tijden dat de wijn nog betaalbaar was en ook daadwerkelijk werd opgedronken. ‘In 1985 kon je de Richebourg af Domaine kopen voor 100 euro. Na [Jayers] dood is er niks meer bijgemaakt en het kleine beetje dat er op de wereld is wordt steeds zeldzamer. Eigenlijk is het tragisch dat de meest verfijnde wijnen ter wereld nauwelijks nog gedronken worden. Het zijn beleggingsobjecten geworden.’ Wat heet: de marktprijs van Henri Jayers Richebourg 1985 gaat bijvoorbeeld al richting de 16.000 euro. Per fles.


    Peter Klosse

    "Het is tragisch dat de meest verfijnde wijnen ter wereld nauwelijks nog worden gedronken"

    Flessentrekker in Nederland

    Een van de bij Nederlandse wijnbeleggers bekendste 'flessentrekkers' is de Engelsman John Taylor, die in 2006 en 2007 ruim 19 miljoen euro wist op te halen met zijn wijnbeleggingsfonds Bordeaux Advisory. Zo’n 350 particuliere beleggers kregen een rendement van 30 procent voorgespiegeld, maar hun inleg verdampte in het wijnpiramidefonds. In de strafzaak in 2012 kwam naar voren dat slechts 10 procent van de ingelegde gelden daadwerkelijk werden aangewend om Bordeauxwijnen te kopen, de rest ging op aan kosten en een bedrag van 6 miljoen euro werd weggesluisd via bankrekeningen van Luxemburgse en Hong Kong vennootschappen.

    Voor de wijnfraude moest Taylor zich in 2012 verantwoorden voor de rechtbank Amsterdam waar hij uiteindelijk tot 3,5 jaar cel werd veroordeeld. Tijdens de pauze van een van de zittingen reageerde hij nogal schichtig op vragen van Follow the Money, hij dreigde de beveiliging erbij te roepen. ‘Ik dacht dat u een schuldeiser was’, luidde nadien zijn verklaring. Zijn repliek voor de rechters was een stuk minder plausibel. Hij schermde met een netwerk van wijnconsultants die echter qua werkervaring niet verder kwamen dan 'Nipo, Konmar en een strandtent' en 'barwerk in discotheken en [ervaring] in een fabriek'.

    Het bleek een grote scam te zijn waarbij de prijs van ingekochte Bordeauxwijnen kunstmatig werd opgepompt via een gelieerde tussenhandelaar, Tradewines. Dat bedrijf kocht bijvoorbeeld voor 234 euro een kistje Bordeaux-wijn in waarna hetzelfde kistje voor bijna 10 keer zoveel (2107 euro) werd doorverkocht (met geld van beleggers) aan het wijnfonds Bordeaux Advisory. De opgeklopte wijnen verkocht Bordeaux Advisory vervolgens nog met een opslag van 35 procent aan beleggers. De beloofde rendementen werden door deze kostenverhogende inkoopconstructie wel heel onrealistisch en de enige manier om rendementen uit te keren was om ‘bigger fools’ aan te trekken die wilden beleggen in Bordeauxwijnen. Het is het recept van een klassiek piramidefonds.

    Lees verder Inklappen

    Piramidefondsen

    De hoge bedragen die particulieren bereid zijn neer te tellen voor oude wijn, trekt ook types aan als Bonvin, naast investeringsfondsen die gaan goochelen met termijncontracten. Dat blijkt niet altijd een onverdeeld succes. Het Amerikaanse wijnhandelshuis Premier Cru ging begin dit jaar failliet en liet een schuld na van 70 miljoen dollar, waar slechts 7 miljoen euro aan bezittingen tegenover stond. De FBI kondigde in april aan te gaan onderzoeken of er sprake is van een piramidefonds bij het het 35 jaar oude handelshuis, dat in ieder geval verstrikt raakte in het instrument van termijncontracten.

    Zo konden klanten termijncontracten afsluiten voor flessen van de meest vooraanstaande wijnhuizen in de Bourgogne en de Bordeauxstreek. De — toekomstige — aankoop vond al plaats op het moment dat de wijn nog in het vat zat bij een befaamde wijnmaker. Het handelshuis deed een toekomstige aankoop van bijvoorbeeld een fles Romanée-Conti van 9.600 dollar per fles of een fles Pétrus van 2.700 dollar, erop speculerend dat de fles na botteling de aankoopprijs zou overstijgen. 

    Een belangrijk element bij de termijncontracten is dat het handelshuis de flessen ook daadwerkelijk weet te bemachtigen om aan de contractuele leveringsplicht te voldoen. Daarin slaagde Premier Cru echter onvoldoende, en begin dit jaar ging het bedrijf failliet. Onder de 9.000 gedupeerden waren beleggers van nogal verschillend kaliber: van miljardair Jeff Greene en een Goldman Sachs-bestuurslid die een paar ton moesten afschrijven tot enkele gepensioneerde politieagenten die voor een paar honderd dollar het schip in gingen.

    Wisseltrucs

    De handel in de meest exclusieve wijnen ter wereld blijkt een mijnenveld te zijn. Vervalsingen zijn een potentieel risico. Milan Veld heeft al de nodige trucs de revue zien passeren. ‘Het makkelijkst is om het etiket van een wijnfles om te wisselen met die van een goed jaar. Dan staat er bijvoorbeeld op het label Lafite 1982, maar op de kurk staat het jaartal 1981. Waarom? Lafite 1982 kost 2.500 euro terwijl een fles uit 1981 maar 350 euro kost. Dat gebeurt regelmatig, en daarom is het belangrijk om het jaartal op de kurk te controleren.’

    Als je zoiets koopt dan ben je zo hebberig om het verhaal te geloven

    Het vervalsen van vintage wijnen is lucratief. Zo werd de wijnwereld begin 2012 opgeschrikt door een omvangrijke fraudezaak rondom de Indonesiër Rudy Kurniawan. Het bleek een 'meestervervalser' te zijn die — zo ontdekte de FBI — in zijn kelder rijen lege flessen, vervalste stempels van wijnhuizen en duizenden vervalste wijnetiketten had liggen. Het blad Vanity Fair maakte een interessante reconstructie over een van de grootste wijnfraudes ooit. Kurniawan bleek jarenlang voor tientallen miljoenen dollars aan vervalste topwijnen uit de Bourgogne en Bordeaux-streek te hebben verkocht door middel van vervalste etiketten of originele flessen die hij navulde met een goedkopere variant (négociant). De jonge Indonesiër had zich bovendien stevig genesteld in de top van het wijnwereldje en tussen de verzamelaars, zoals miljardair annex oliemagnaat Bill Koch die de meest exclusieve flessen afnam. De fanatieke wijnverzamelaar Koch liet zich al vaker flessen. Zo kocht hij in 1985 op een veiling van Christie's voor 157 duizend dollar een wel heel bijzondere fles Lafitte uit 1787 met daarin de initialen "Th.J." gegraveerd van de derde president van Amerika, Thomas Jefferson. De wijn was gevonden in een verborgen wijnkelder. Koch zou er decennia later achter komen dat het een nepverhaal en nepwijn betrof. De gegraveerde letters "Th.J." bleken gemaakt te zjin door een Duitse tandarts. 'Het was een heel mooi verhaal, maar het is too good to be true. Waarom zou president Jefferson zijn flessen graveren? Als je zoiets koopt dan ben je zo hebberig om dat verhaal te geloven,' zegt Veld.

    Hebberigheid

    Hebberigheid in combinatie met de vele nepwijnen vormen ook een hardnekkig probleem op veilingen. Een nieuw veilinghuis in Zwitserland, genaamd Baghera, waar veel oud-medewerkers van veilinghuis Christie’s werkzaam zijn, trapte eerder dit jaar in de val. De catalogus bleek valse flessen te bevatten, zo bleek uit een externe analyse. Ze moesten meerdere kavels met flessen, zogeheten lots, terugtrekken. Veld: ‘Ze hebben lots teruggetrokken vanwege valse flessen, terwijl van sommige van die flessen al bekend was dat ze vals waren. Maar zij wilden zó graag dit segment wijnen veilen — dat geeft status — en daardoor zijn ze te hebberig geworden,’ zegt Veld over de zeldzame wijnen die de revue passeerden. Hetzelfde geldt voor de categorie wijndrinkers/verzamelaars die duizenden dollars neertellen voor een bijzondere fles 1964 Romanée-Conti. ‘Bijna alle wijnliefhebbers worden dan hebberig of eigenlijk “kien” als er jaren tussen zitten die ze nog nooit geproefd hebben. Dan willen ze die kopen om echt te drinken, of om te bezitten.’ Het is deze blindheid waar types als Kurniawan en Bonvin op inspelen.

     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 957 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren