© EPA/NIC BOTHMA

    Volgens het kabinet Rutte III moet er, naar Belgisch model, een zogeheten ‘witte lijst’ komen van bonafide hondenhandelaren. Op deze wijze kunnen consumenten zich ervan verzekeren dat zij geen illegaal geïmporteerde pup aanschaffen. Maar zijn de ervaringen in België wel zo positief? Samen met Belgische website voor onderzoeksjournalistiek Apache bracht Follow the Money de ervaringen van pupkopers in kaart.

    Om de malafide hondenhandel tegen te gaan is er in België een zogeheten ‘witte lijst’ ingevoerd. Om op zo’n lijst terecht te komen, moeten handelaren voldoen aan minimale dierenwelzijnseisen, zoals huisvesting, socialisatie en maximaal aantal nesten per teef. SP-kamerlid Henk van Gerven diende december 2016 succesvol een motie in waarin de Tweede Kamer de Nederlandse regering opriep om – net als in België – ook in Nederland zo'n witte lijst in te voeren.

    In mei 2017 zei toenmalig staatssecretaris van Economische Zaken Martijn van Dam hierover dat ‘wij in Nederland nog niet zover zijn’, maar dat hij de mogelijkheden aan het verkennen was om alvast eerder te starten met een vergelijkbare lijst. ‘Mijn inzet is om zo spoedig mogelijk te komen tot een witte lijst, zodat malafide handelaren veel minder kans maken,’ zo redeneerde de demissionaire Van Dam.

    Wat de eisen precies zullen zijn waar handelaren aan moeten voldoen voordat ze op deze lijst komen te staan, is nog niet bekend. Zo liet minister Carola Schouten van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit weten dat ‘voorstellen voor een witte lijst van bonafide hondenhandelaren [zal worden uitgewerkt]’. Omdat regelgeving moet worden gehandhaafd, riepen meerdere partijen in de Tweede Kamer op om dan ook het aantal controleurs te vergroten. Ondanks diverse oproepen, repte de minister met geen woord over meer handhaving in haar Kamerbrief.

    'De puppy-handel wordt gehandhaafd door het verkeerde ministerie’

    En dat is precies de kern van het probleem, vindt Femke Arissen, Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren (PvdD): ‘Het heeft weinig zin diverse regels te gaan opstellen als je niet eens de capaciteit hebt om deze vervolgens ook te handhaven. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft al te maken met tekorten na jarenlange bezuinigingen, dus je gaat dan nog eens een extra taak neerleggen bij een al onderbezette organisatie.’ Haar partij pleit er dan ook voor om de handhaving neer te leggen bij het ministerie van Veiligheid en Justitie, en de dierenpolitie beter uit te rusten. ‘Wij zijn van mening dat het nu wordt gehandhaafd door het verkeerde ministerie. Door deze handelaars worden stelselmatig wetten overtreden en strafbare feiten gepleegd, dus dan hoort handhaving – en eventuele vervolging – ook plaats te vinden waar het hoort,’ constateert Arissen.

    België gidsland?

    Wat zijn de ervaringen in België met een ‘witte lijst’? Hoewel de eisen in Nederland nog niet zijn geformuleerd, lijken onze zuiderburen te worden gezien als gidsland in de bestrijding van malafide hondenhandel. Is dit terecht? Samen met de Vlaamse site voor onderzoeksjournalistiek Apache namen we de proef op de som.

    Sinds jaar en dag wordt België geprezen om zijn voorbeeldwetgeving wat de puppy-import uit Oost-Europa betreft. De overheid stelde namelijk een ‘whitelist’ op. Elke buitenlandse fokker die op deze lijst wilt komen, moet de goedkeuring krijgen van de plaatselijke overheid, die hiermee bevestigt dat de fokker voldoet aan de regels die de Belgische overheid voorschrijft. De Vlaamse, Brusselse en Waalse ministers van Dierenwelzijn hebben het laatste woord. Zij beslissen of een fokker al dan niet op de lijst komt. Hoewel de ‘whitelist’ enkel fokkers toelaat, zijn velen in werkelijkheid malafide verzamelaars die honden opkopen bij particulieren, om er vervolgens zo veel mogelijk geld mee te verdienen. De namen van deze verzamelcentra duiken ook regelmatig op in allerlei dossiers over illegale puppyhandel.

    Vrijgeleide malafide handelaars

    Hoewel het initiatief goed bedoeld is, schiet de witte lijst zijn doel compleet voorbij. De Belgische overheid hoopte zo de malafide handel in te jonge, zieke en niet gesocialiseerde puppy’s aan banden te leggen. Maar het effect van deze witte lijst is juist dat het legaal importeren van slechte goederen een fluitje van een cent wordt. Zodra de erkende fokkers (lees: verzamelaars) hun goederen leveren aan een Belgische fokker-handelaar, verkoopt deze de zieke dieren zonder enige schroom door aan onwetende klanten. Zelf leiden ze weinig verlies wanneer de erkende buitenlandse fokker slechte goederen aanlevert. De dode exemplaren hoeven de fokker-handelaars niet te betalen en de puppy’s waarmee ze niet tevreden zijn, sturen ze terug.

    De Belgische fokker-handelaar verkoopt de zieke dieren zonder enige schroom door aan onwetende klanten

    Om aan te tonen dat de witte lijst met erkende kwekers uit Slowakije, Tsjechië en Hongarije een vrijgeleide is voor malafide handelaars, contacteerde Apache dit najaar 300 mensen die in 2016 een pup uit Slowakije aanschaften. Uit deze rondvraag blijkt nog maar eens dat er serieus wat schort, niet alleen aan de puppy’s maar ook aan de manier waarop ze verkocht worden. Zo waren negen op de tien kopers niet op de hoogte van de afkomst van hun hondje. Ook klopte de geboortedatum in het paspoort niet, zodat veel puppy’s in werkelijkheid een à twee maanden jonger zijn. Bovendien zijn de vaccinatie stickers in het paspoort in vele gevallen nietszeggend.

    Maar er is meer. Niet alleen de paspoorten blijken vaak niet te kloppen. Veel van de puppy’s die erkende buitenlandse fokkers aanleveren zijn ziek. Maar liefst 35 procent van de jonge dieren wordt ziek verkocht. Zo’n 40 procent van de puppy’s heeft op jonge leeftijd al fysieke problemen, variërend van een ontbrekend heupbeen tot krakende knieschijven. Sommigen hebben ruis op het hart of op de longen, terwijl andere kampen met voedsel- en huidallergieën. Van de meer dan 17.000 honden die in 2016 (legaal) van Slowakije naar België reisden, stierven er officieel duizend. Nog eens meer dan 2.800 honden verdwenen van de radar. Van de verkochte honden stierf 7 procent in de eerste dagen of weken bij de eigenaar.

    Naast allerlei fysieke aandoeningen, heeft zo’n 20 procent van de puppy’s mentale problemen. Velen van hen zijn angstig. Ze schrikken van mannen met hoofddeksels, werklaarzen, zijn bang voor duisternis. Sommige honden moeten braken wanneer ze in de auto zitten, terwijl anderen het zelfs niet wagen om een voertuig te betreden. Mogelijk ligt de verklaring voor dit gedrag bij de allesbehalve diervriendelijke transportatie van de puppy’s. Sommige honden zijn zo agressief of onhandelbaar, dat ze afgemaakt worden.

    Dany Grosemans, dierengedragstherapeut

    "Zelfs al ben je de beste hondentrainer van de wereld, dan nog zal je er nooit in slagen om van zo’n Oost-Europese hond een ‘normale’ hond te maken"

    Maar er is meer. Niet alleen de paspoorten blijken vaak niet te kloppen. Veel van de puppy’s die erkende buitenlandse fokkers aanleveren zijn ziek. Maar liefst 35 procent van de jonge dieren wordt ziek verkocht. Zo’n 40 procent van de puppy’s heeft op jonge leeftijd al fysieke problemen, variërend van een ontbrekend heupbeen tot krakende knieschijven. Sommigen hebben ruis op het hart of op de longen, terwijl andere kampen met voedsel- en huidallergieën. Van de meer dan 17.000 honden die in 2016 (legaal) van Slowakije naar België reisden, stierven er officieel duizend. Nog eens meer dan 2.800 honden verdwenen van de radar. Van de verkochte honden stierf 7 procent in de eerste dagen of weken bij de eigenaar.

    Naast allerlei fysieke aandoeningen, heeft zo’n 20 procent van de puppy’s mentale problemen. Velen van hen zijn angstig. Ze schrikken van mannen met hoofddeksels, werklaarzen, zijn bang voor duisternis. Sommige honden moeten braken wanneer ze in de auto zitten, terwijl anderen het zelfs niet wagen om een voertuig te betreden. Mogelijk ligt de verklaring voor dit gedrag bij de allesbehalve diervriendelijke transportatie van de puppy’s. Sommige honden zijn zo agressief of onhandelbaar, dat ze afgemaakt worden.

    Koop geen Oost-Europese puppy

    Helaas belanden dergelijke Oost-Europese puppy’s al na enkele weken of maanden in het asiel. Ook dierengedragstherapeut Dany Grosemans is zich bewust van de problematiek met de Oost-Europese puppy’s. Hij raadt mensen dan ook aan om die niet in huis te halen. ‘Puppy’s die de eerst 15 weken van hun leven doorbrengen in stallen of kennels, krijgen onvoldoende prikkels van buitenaf. Hun hersenen zijn onderontwikkeld, wat gedurende de rest van hun leven tot beperkingen leidt. Deze honden zijn sneller angstig, herstellen langzamer van stresserende situaties en hebben veel moeite om zich aan te passen aan een nieuwe omgeving.’

    Wie een gezonde puppy uit Oost-Europa aankocht, moet niet te snel juichen. Veel ‘mankementen’ duiken pas op latere leeftijd op. ‘Wanneer een hond anderhalf à twee jaar is, dan pas merk je opmerkelijke verschillen,’ weet Dany. ‘Honden die vanaf dag een in een gezin opgroeiden, zijn veel speelser en socialer in de omgang met andere honden en mensen. Ze zijn minder snel onder de indruk van iets en vertonen minder storend gedrag. Honden uit Oost-Europa zijn net het tegenovergestelde: gereserveerd, angstig, minder sociaal vaardig naar honden en mensen toe. Zelfs al ben je de beste hondentrainer van de wereld, dan nog zal je er nooit in slagen om van zo’n Oost-Europese hond een ‘normale’ hond te maken.’

    Hersenbeperking

    De Europese maatregel, die eist dat honden minimaal 15 weken oud zijn voordat ze de grens oversteken, ‘mist zijn doel’, vindt Dany Grosemans. ‘Niet alleen vervalsen malafide handelaars geboortedata en vaccinatiestickers. De puppy’s missen de meest cruciale opvoedingsfase van hun leven. Die fase begint bij acht weken, waarbij het noodzakelijk is om de puppy zo veel mogelijk in contact te brengen met huiselijke en omgevingsprikkels. Gebeurt dit niet, dan zal deze hond omwille van zijn beperkte hersengroei voor de rest van zijn leven een achterstand hebben.’

    Dany is dan ook zeker van zijn zaak: ‘Wie zo’n hond koopt vraagt om problemen. Als je een puppy van 15 weken in huis neemt, dan mag je nooit een normale hond verwachten. Hij heeft de cruciale fase van de opvoeding gemist, wat letsels nalaat voor het leven. Moesten de buitenlandse fokkers of handelaars moeite doen om die honden tussen de acht en vijftien weken te socialiseren, bijvoorbeeld door ze in een pleeggezin te zetten om te kunnen wennen aan huiselijke omstandigheden, dan zouden deze honden minder achterstand hebben.’ Maar dat vraagt natuurlijk veel tijd, energie en toewijding. Allemaal zaken waarmee malafide handelaars geen cent meer verdienen.

    België mag dan wel de strengste regelgeving van Europa hebben, alles staat of valt met de handhaving ervan

    Toch blijven er wekelijks honderden Oost-Europese puppy’s België binnenkomen. Hoewel er dus een ‘whitelist’ is die de kwaliteit van de goederen zou moeten garanderen, is er amper tot geen controle door de overheid. Ook de bevoegde instanties die de controles moeten uitvoeren zijn te druk bezig met andere zaken of zijn onderbemand. Dan mag België wel de strengste regelgeving van Europa hebben, alles staat of valt met de handhaving ervan.

    Follow the Money legt de bevindingen voor aan het Nederlandse ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en vraagt of zij in het licht van de ervaringen in België nog steeds voorstander is van een witte lijst, en zo ja: op basis waarvan? Hierop volgt geen concreet antwoord. Het ministerie laat weten dat er momenteel ‘verschillende varianten [van de witte lijst worden] uitgewerkt, waarbij de Belgische variant er één is. Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft overleg met de Belgische autoriteiten over de ervaringen die België heeft met de lijst. Deze ervaringen worden betrokken bij de uitwerking van de Nederlandse lijst.’

    Oftewel: het ministerie baseert zich op bevindingen van Belgische autoriteiten, en neemt externe onderzoeksresultaten (zoals bovenstaande) hooguit ter kennisgeving aan. Daarnaast is het nog maar de vraag of de Belgische autoriteiten het eigen beleid - ondanks de slechte ervaringen - openlijk zullen afvallen.

    De wrange constatering blijft vooralsnog dat autoriteiten, in zowel België als Nederland,  in de bestrijding van illegale puppyhandel vooral zéggen de handschoen op te pakken. Maar in de praktijk blijven de misstanden voorlopig gewoon bestaan.

     

    Dit artikel kwam tot stand met behulp van een journalistieke crowdfund-actie via CrowdPress

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Annick Hus

    Volg Annick Hus
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Over de auteur

    Dieuwertje Kuijpers

    Gevolgd door 720 leden

    Geopolitiek junkie. Statistiek-pieler. Niet geïnteresseerd in politieke poppetjes, wel in mechanismes die deze voortbrengen.

    Volg Dieuwertje Kuijpers
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    In het spoor van de clandestiene puppyhandel

    Gevolgd door 279 leden

    De handel in zieke pups levert jaarlijks tientallen miljoenen op en is na drugshandel Europa's meest lucratieve business. Ook...

    Volg dossier