Witwassen via de Nederlandse rechter

    Het Moldavische rechtssysteem is op grote schaal misbruikt om meer dan 20 miljard aan Russische tegoeden wit te wassen. Ook in Nederland is er geprobeerd om geld via de rechter wit te wassen. Toezicht daarop is volgens deken Bas Martens 'buitengewoon lastig'.

    Witwassen via de rechter, het komt ook in Nederland voor. Follow The Money schreef vorige week over een Oost-Europese witwas-carrousel waar met behulp van meer dan 20 Moldavische rechters een nagenoeg oneindige zwarte geldstroom (20 miljard dollar) uit Rusland werd witgewassen. De truc: over fictieve leningen werd een gerechtelijk vonnis uitgelokt waarna de onderliggende bedragen verantwoord konden worden: de rechter had er tenslotte een oordeel over geveld waardoor het (zwarte) geld een stuk bonafider lijkt en – met een gerechtelijk vonnis in de hand - beter verantwoord kan worden. De innovatieve witwasmethode blijkt ook al in Nederland te zijn uitgeprobeerd.

    Fictieve aandelentransactie

    Het betreft een civiele zaak van een jaar geleden die de nodige media-aandacht trok vanwege de betrokkene Freek de K., een drugshandelaar die in 2012 tot 8 jaar cel is veroordeeld. Hij zou een aandelenbelang in een Suma Lumber Company – een Surinaams houtbedrijf opgericht door de omstreden Desi Bouterse-vazal Etienne Boerenveen - hebben verkocht voor 2 miljoen euro in contanten. Het geld zou al cash zijn opgestreken, maar de aandelen zou hij steeds maar niet leveren aan de koper Leo de J. Een civiele rechter vonniste in eerste instantie dat de aandelen binnen 7 dagen overhandigd moesten worden, maar een paar dagen erna werd de overeenkomst buitengerechtelijk ontbonden. Oftewel, de aandelen hoefden niet meer geleverd te worden, maar dan moest De K. de koopsom à 2 miljoen ‘terugstorten’ aan De J. De civiele rechter moest daar enkel nog een klap op geven. Freek de K. had daar ook groot belang bij, want uit het strafrechtelijke vonnis bleek dat De K. bulkte van het cashgeld dat door de rechter gelinkt werd aan opbrengsten op partijen cocaïne, MDMA en 2-CB. En dus geen link met een bonafide aandelentransactie waar 2 miljoen euro aan contanten kan worden gelegitimeerd.

    Doorzichtig

    De rechter weigerde echter mee te werken aan het legitimeren van de schijnovereenkomst tussen beide partijen. ‘Bij de voorzieningenrechter zijn na lezing van het dossier twijfels ontstaan over de nogal merkwaardig ogende overeenkomst tussen [eiser] en [gedaagde]. Die twijfels zijn – na doorvragen op de zitting – bepaald niet weggenomen. Uit hetgeen ter zitting naar voren is gekomen, is bij de voorzieningenrechter veeleer de indruk ontstaan dat de gestelde overeenkomst een schijnovereenkomst is die is bedoeld om derden te misleiden,’ aldus de rechter die daaraan toevoegde dat ‘het immers niet de door de wetgever aan de rechter opgedragen taak is om mee te werken aan het legitimeren van schijnovereenkomsten.’ Ondanks dat beide partijen de overeenkomst niet betwisten, werd het niet ontvankelijk verklaard. Kortom, de gerechtelijke witwassing was mislukt en de inbeslaggenomen stapels geld van De K. bleven zwart.
    'het is niet de door de wetgever aan de rechter opgedragen taak om mee te werken aan het legitimeren van schijnovereenkomsten'
    De betrokken advocaten, die al dan niet bewust meewerkten aan de gerechtelijke witwaspoging, kregen tuchtrechtelijke maatregelen opgelegd bij de tuchtrechter. Het werd ze door de Raad van Discipline zwaar aangerekend dat ze geen vraagtekens hadden gezet bij de koopovereenkomst die slechts 1 A4tje betrof, waarin geen leveringsdatum van de aandelen was opgenomen, de betaling à twee miljoen contant had plaatsgevonden en het feit dat de ongeloofwaardige overeenkomst ter sprake kwam in het strafrechtelijke vonnis. De coöperatieve advocaat Richard Onderdonck, die Freek de K. bijstond, kreeg eerder dit jaar een schorsing van 3 maanden onvoorwaardelijk opgelegd en advocate Hiba Kayed kreeg 2 maanden voorwaardelijk. De zaak leidde bovendien tot Kamervragen aan staatssecretaris Fred Teeven (V&J) over het toezicht op de advocatuur.

    Meer signalen

    Ludwijn Jaeger, advocaat bij het gelijknamige kantoor, vreest dat er zaken niet ontdekt worden. ‘Witwassen is kopieergedrag bij uitstek. Alles waar geld in om gaat en wat normaal is, wordt gekopieerd om de verplaatsing van geld normaal te laten lijken. Gelet op de omvang in Moldavië, en wellicht gelet op de gedachte dat “constructies” altijd eerst een paar keer klein worden uitgeprobeerd en vast niet gelijk de eerste keer worden ontdekt, zal het Nederlandse voorbeeld, dat door een attente rechter fout liep, niet het enige voorbeeld zijn.’ Het witwassen via een rechter is volgens Frank Engelsman van financieel recherchebureau Ultrascan ook geen unicum. ‘Het is domweg one of a kind. Het komt in veel landen voor. In Moldavië is het vaak met medeweten van de rechters, maar in de meeste andere landen is het - voor zover ik vandaag weet - veelal zonder. Ze proberen dan expres civiele zaken te regelen waar de rechter een uitspraak doet of – als er onderling geschikt wordt – dat de rechter het bekrachtigd.’ In Nederland heeft Engelsman een soortgelijk verschijnsel voorbij zien komen. ‘Het komt voor dat witwassers expres cash geld door justitie in beslag laten nemen op bijvoorbeeld Schiphol, waarvan ze weten dat de rechter de zaak niet ontvankelijk of onbewezen verklaard. Dan komt het cash geld giraal terug van justitie. Wit, ja.’

    Buitengewoon lastig toezicht

    Bij de Nederlandse Orde van Advocaten is bovengenoemde pseudo-aandelendeal de enige bekende zaak waar een civiele rechter gebruikt is om gelden wit te wassen. ‘Het is een uitzonderlijk geval,’ zegt Bas Martens, voorzitter van het dekenberaad. ‘Want wil je dit soort schijnconstructies kunnen uitvoeren dan moet waarschijnlijk ook de advocaat van de tegenpartij en de cliënt zelf erbij betrokken worden. Zij zullen anders in verzet komen bij nepvorderingen. En dan moet je ook nog de rechter zover krijgen om mee te gaan. We hebben wel gehoord dat in het kader van boedelverdelingen bij echtscheidingen en erfboedels incidenteel geld wordt witgewassen, maar daar zijn geen concrete gevallen van bekend.’
    'Het is lastig toezicht uitoefenen, het is vooral belangrijk dat er meerdere ogen meekijken en te reageren op signalen'
    Pro-actief toezicht vanuit de Nederlandse Orde van Advocaten is volgens hem ‘buitengewoon lastig.’ ‘Je zou dan op dossierniveau moeten gaan controleren of stukken vals zijn of niet. Moet je dan de notaris bellen of een hypotheekakte wel echt is opgesteld? Het is lastig toezicht uitoefenen, het is vooral belangrijk dat er meerdere ogen meekijken en reageren op signalen. Die signalen kunnen van rechters, maar ook van andere advocaten komen. Een onderwerp als dit kan, en zal aan de orde worden gesteld in het overleg dat dekens hebben met de presidenten van de rechtbank.’

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 1213 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren