Woekeren omdat het moet

    De levensverzekeraars vormen een systeemrisico en mogen van de Tweede Kamer voorlopig blijven profiteren van hun belangrijkste bron van winst: de woekerpolissen.

    De woekerpolissen zullen nog in lengte van jaren een maatschappelijk twistpunt blijven. Structurele oplossingen blijven uit, de Tweede Kamer schuift de hete brei steeds maar weer voor zich uit. Intussen zullen steeds meer mensen worden geconfronteerd met de dramatische gevolgen van de woekerproducten waarmee ze op grote schaal door de verzekeraars werden misleid. Zoals het niet kunnen aflossen van een hypotheek dankzij de enorme verliezen op de beleggingspolis. De afwijzing van recente moties dienaangaande toont eens te meer aan dat slachtoffers van woekerpolissen van de Tweede Kamer weinig hoeven te verwachten.

    Op voorspraak van René Graafsma, de "bekeerde" tussenpersoon en co-auteur van het boekje Woekerpolis, hoe kom ik er vanaf? diende Bruno Braakhuis (GroenLinks) op 21 december een motie in om verzekeraars te verplichten kostenmaximum gebaseerd op de betere nieuwe goedkopere producten - zoals banksparen - in euro's vast te leggen. Dat in plaats van procenten, waardoor nog steeds woekerprijzen kunnen worden berekend voor beleggingsproducten van verzekeraars. De door consumentenorganisaties Verliespolis en Woeker Polis Claim "afgedwongen" compensaties bleken immers bij nadere calculatie minder dan een wassen neus.
    Minister Jan-Kees de Jager heeft daar, zo weten we al langer, andere ideeën over. De overheid kiest geen partij, hoewel..."De kostencompensatie is [bovendien] als kern en toch echt transparant opgenomen in de akkoorden tussen de verzekeraars en de stichtingen die klanten vertegenwoordigen", aldus minister Jan-Kees de Jager die het dus ook onverstandig vindt om de akkoorden van de consumentenorganisaties met de verzekeraars open te breken (zie hier het verslag).

     

    Openbreken akkoorden met verzekeraars is volgens JC "onverstandig"


    Onze volksvertegenwoordigers konden zich niet in het voorstel van Braakhuis vinden en wezen zijn motie af. Hetzelfde gold voor de wensen van hem en collega Ewoud Irrgang (SP) aanvullend onderzoek te verrichten naar de hoogte van de schadeloosstelling en daarnaast (motie van PVV'er Tony van Dijck) de zogeheten Wabeke-norm onder de loep te leggen van de nieuwe ombudsman, opvolger Nol Monster. Juist die door Wabeke ontworpen "maatbeker" was achteraf beschouwd aanleiding voor de krakkemikkige schadevergoeding. Maar helaas: deze blijkt in de praktijk voor de meeste mensen slechts een fopspeen te zijn, zoals Radar in september 2008 al voorrekende.

    Doorwoekeren luidt het adagium
    De toneelspelers van de verzekeraars (voorop Niek Hoek van Delta Lloyd) trokken er gezichten bij, of ze nu massaal tot de bedelstaf waren gebracht. Maar ze moeten in hun vuistje hebben gelachen. De schade blijft beperkt tot hooguit drie miljard terwijl de werkelijke schade een veelvoud daarvan is. Een dreigende ramp werd daarmee voorkomen. En intussen kunnen de winsten van toekomstige woekerpolissen weer met een min of meer gerust hart worden bijgeschreven. Dat is iets dat vaak wordt vergeten: het woekeren gaat dankzij de Wabekenorm gewoon door. Het is zelfs de vraag hoe de verzekeraars er voor zouden staan als ze niet konden terugvallen op de royale marges van de in het verleden afgesloten woekerpolissen. Dat is ook het heikele punt in deze kwestie: De woekerpolissen vormen nog steeds een systeemrisico voor de levensverzekeringsbranche, die, zoals De Nederlandsche Bank al jaren verkondigt, nodig een nieuw zakelijk model moet bedenken, willen ze in de toekomst kunnen blijven voortbestaan. Begin vorig jaar waarschuwde Atos Consultancy in een scenario-analyse voor het imploderen van de levensverzekeringswereld. Daarvoor was het de accountantsorganisatie Nivra geweest die op de ernstige problemen in de levensverzekeringsbranche wees. Met nieuwe producten die transparant en goedkoop zijn, valt bijna niets meer te verdienen, zoveel is duidelijk. Zo lang mogelijk doorwoekeren met wat je hebt, luidt daarom het adagium voor Aegon, Delta Lloyd, Achmea en alle andere woekeraars van weleer.

    Verzekeraars als Nationale-Nederlanden lappen intussen de afspraken, zoals het op tijd informeren van de consument over de hoogte van de compensatie, aan hun laars. Hier past de tactiek van de vertraging, die stelselmatig wordt toegepast bij grote uitkeringen, zoals te doen gebruikelijk bij grote schadeclaims. Intussen tikt de klok ten gunste van de woekerproducenten door verjaring van juridische claims.

    Laksheid van het grote publiek
    Misschien spelen de lobbyisten van het Verbond van Verzekeraars (specialisten in het ontwerpen van fopspenen en vertragingstechnieken) hier een belangrijke rol, maar het was wel typerend dat de Tweede Kamer na het afwijzen van de voorgaand besproken moties toch nog een doekje voor het bloeden in de aanbieding had. Dit dankzij de inspanningen van Ronald Plasterk (PvdA) en Elly Blanksma (CDA) die in gebruikelijk onbegrijpelijk vakjargon vroegen de Kamer voor de zomer te informeren over "de monitoring van de uitvoering van de compensatieakkoorden". Bovendien moet de geschillencommissie van het Kifid (Klachteninstituut Financiële Diensten) toezien op de uitvoering van de "schrijnende gevallen".
    Dat bijna iedere woekerpolis van de ongeveer acht miljoen in omloop zijnde wanproducten een schrijnend geval op zich is, wordt daar vanzelfsprekend niet bij verteld. De twee Kamerleden doelen waarschijnlijk op de contracten die door de veel te hoge overlijdenspremies minder dan nul waard zijn geworden. De meeste consumenten lijken zich inmiddels te hebben neergelegd bij hun nederlaag, of steken nog steeds massaal de kop in het zand. Dat moge blijken uit het aantal "aanhouders" dat zich aanmeldde bij de stichting Consumentenclaim dat op basis van no cure no pay procedeert. Het cijfers van omstreeks 30.000 aangesloten leden klinkt indrukwekkend, maar bedraagt uiteindelijk nog geen één procent van de gedupeerden. Het geringe aantal aanmeldingen bij de succesvol procederende stichting Koersplan De Kwijt is misschien nog wel schrijnender.

     

    René Graafsma met de (hardnekkige) metaforische strop om zijn nek


    Het gebrek aan daadkracht van de Tweede Kamer valt wellicht te verklaren uit de laksheid van het grote publiek, het electoraat. Waarschijnlijker is dat minister Jan-Kees de Jager en zijn voorganger Wouter Bos, de Kamerleden al meermalen duidelijk hebben gewezen op het bestaande systeemrisico: Een deugdelijke oplossing voor de consumenten zou het zekere einde betekenen voor enkele van de grootste verzekeraars van Nederland. Met alle desastreuze gevolgen van dien.

    Zorgplicht
    In bijna volstrekte anonimiteit boeken individuele doorzetters intussen grote successen bij de burgerrechter. Achmea werd recent in Leeuwarden verplicht over te gaan tot een schadevergoeding van 121.000 euro aan een consument die zijn pensioen dacht te hebben veilig gesteld in een zogeheten Lijfrentemaatwerkplan, maar een groot deel van zijn inleg van 284.000 euro zag verdampen. De Friese rechter had de verzekeraar nog de kans gegeven een deel van de schuldvraag te deponeren bij de tussenpersoon (Kema, captive van Nationale-Nederlanden), maar bleek niet onder de indruk van nieuwe "bewijsstukken". Juridisch was het zo klaar als een klontje: Achmea had zich niet gehouden aan de zorgplicht.
    Het is precies de makke van veel woekerpolissen die nimmer in zulke grote getalen verkocht zouden zijn, als met goed fatsoen was voldaan aan de zorgplicht. Met enige fantasie kun je de bal nu doorspelen naar de volksvertegenwoordigers. Voldoen zij eigenlijk wel aan hun zorgplicht door zo gemakkelijk moties af te wijzen? Gaan zij straks koken voor de Nederlanders die beschikken over een woekerpensioen en een beleggingspolis waarmee de hypotheek moet worden afgelost?

    Ik herinner daarom Frans Weekers, staatssecretaris Financiën nog even aan zijn uitspraak die ik in mijn boek De woekerpolisaffaire publiceerde: "Van mij mogen ze (de verzekeraars) hun klanten pas in de toekomst schadeloos stellen, als ze weer wat meer vet op de ribben hebben. Met hun belachelijke prognose bij het afsluiten van de meeste contracten kun je spreken van misleiding. Die is bij de wet verboden. Het mag niet zo zijn dat verzekeraars ermee wegkomen, omdat andere grote financiële problemen (de kredietcrisis) toevallig de aandacht opeisen."

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Kees Kooman

    Op keeskooman.nl vindt u alles over deze bijzondere man.

    Volg Kees Kooman
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren