Wonderbaarlijke wijnfraude in documentaire Sour Grapes [kijktip]

Rudy Kurniawan wist vanuit het niets de wijnwereld te bestormen, een gerenommeerde connaisseur te worden en de meest schaarse wijnen in te brengen op veilingen. Uiteindelijk werd hij door de FBI ontmaskerd als een van ’s werelds grootste wijnfraudeur. 2Doc zendt vanavond een wonderbaarlijke documentaire uit over het werk van deze meestervervalser.

De Indonesische Rudy Kurniawan was nog maar net verlost van jeugdpuistjes, toen hij begin 2000 zijn entree maakte in de wondere wereld van vermogende wijnverzamelaars die beginnen te kwijlen bij een bijzondere fles 1964 Romanée-Conti.

De twintiger wist naam te maken in deze nichemarkt, waar flessen de kelders en veilinghuizen verlaten voor tienduizenden dollars per fles. Kurniawans pluspunten: een goede neus, verfijnde smaakpupillen, een goede wijnkennis van ’s werelds meest schaarse wijnen én een goed verhaal. Hij zou namelijk een telg zijn uit een gefortuneerde familie in Indonesië.

De opkomst en ondergang van deze Kurniawan staat centraal in de documentaire Sour Grapes (2016), die vanavond om 22.40 wordt uitgezonden op NPO 2. Follow the Money zag deze documentaire afgelopen oktober op het Fraude Film Festival voorbijkomen en heeft 1,5 uur met verwondering zitten kijken. Een absolute aanrader.

Blind vertrouwen

De regisseurs Jerry Rothwell en Reuben Atlas hebben een fascinerende reconstructie gemaakt van de doorbraak en ondergang van een van de grootste wijnoplichters ter wereld. De documentairemakers wisten de hand te leggen op video-opnames van Kurniawan tijdens onder meer wijnveilingen en besloten diners, waar voor honderdduizenden dollars aan exclusieve wijnen wordt opengetrokken. Zij interviewden tevens de belangrijkste hoofd- en bijrolspelers zoals de believers, die blind vertrouwen hadden in de wijnen van Kurniawan. Het biedt een mooi inkijkje in de wereld van deze bovenlaag van wijnkenners, wijndrinkers en -verzamelaars. De icoon van deze wijncultus vormt de wat clowneske Hollywood-filmregisseur Jef Levy, die continu overkomt alsof hij te diep in het glaasje heeft gekeken terwijl hij loopt te pochen over zijn dure wijnen.

Sour Grapes biedt een mooi inkijkje in de wereld van wijnkenners, wijndrinkers en verzamelaars

De documentairemakers belandden ook bij Bill Koch, een van de gedupeerde wijnbeleggers. Deze miljardair komt uit de interessante familie die eigenaar is van Koch Industries, een gigantisch concern in de oliebusiness dat vorig jaar 100 miljard omzet draaide. Zijn broers, Charles en David Koch, zitten nog in het bedrijf maar Bill is een verzamelaar geworden. In de documentaire krijgen we een aardig inkijkje in het leven van een miljardair die zijn dagen vult met verzamelen, waaronder dus ook ’s werelds meest exclusieve wijnen. Bill kocht deze op veilingen van gerenommeerde veilinghuizen, maar desondanks bleek een groot aantal flessen vals te zijn. Hij trok juridisch ten strijde tegen Kurniawan en de veilinghuizen die de valse flessen wijn afhamerden.

Hebberigheid

In de documentaire komt ook Brad Goldstein, een privédetective ingehuurd door Bill Koch, aan het woord. En er wordt gesproken met (Bourgogne)wijnmaker Laurent Ponsot, die niet-bestaande Ponsot-wijnen zag opduiken op een veiling, een zoektocht startte naar de achtergrond van Kurniawan en hem hiermee confronteerde. Het vormde het begin van Kurniawans ondergang; uiteindelijk bleek hij verantwoordelijk te zijn voor tientallen miljoenen dollars aan vervalste topwijnen uit de Bourgogne- en Bordeauxstreek. Zijn truc: lege flessen verzamelen, etiketten vervalsen van iconische (top)wijnflessen, navullen met een goedkopere wijn en het resultaat op de markt brengen als een uiterst zeldzame fles wijn. Hoe zeldzamer,hoe beter. Want mocht een wijnkenner hem opentrekken dan is de kans groot dat een wijnkenner geen (smaak)referentiekader heeft.

‘Bijna alle wijnliefhebbers worden hebberig of eigenlijk “kien” als er jaren tussen zitten die ze nog nooit geproefd hebben,’ zei Milan Veld, voormalig medewerker bij veilinghuis Sotheby's en sinds tien jaar eigenaar van het veilinghuis Winefield’s Auctioneers, eerder dit jaar tegen Follow the Money. ‘Dan wíllen ze die kopen om echt te drinken of om te bezitten.’ Het is deze blindheid waar iemand als Kurniawan handig op inspeelde. De documentaire Sour Grapes zoomt haarfijn in op hóe Kurniawan misbruik maakte van die hebberigheid.

Kijktip

Wat: documentaire Sour Grapes

Wanneer: Woensdag 28 december om 22.40

Waar: NPO 2

Website (later bekijken kan ook t/m 27 januari)

Lees verder Inklappen