Wordt 2013 het jaar van de advieskostenfraude?

    Rabobank is vorig jaar begonnen met stuntprijzen voor financiële adviezen. Legaal? Volgen er nog meer? Paul van Straaten denkt dat de AFM het in 2013 druk gaat krijgen.

    ?Sinds 1 januari mogen de kosten voor een hypotheekadvies niet meer versleuteld zitten in het rentetarief of de eenmalige kosten die op de afrekening van de notaris verschijnen. De kosten van het advies moet duidelijk zichtbaar zijn voor de consument en worden daardoor een belangrijk besliscriterium voor hem.
     
    ?De Rabobank zorgde in november al voor paniek onder de ketens en een groot deel van de tussenpersonen. Het gepresenteerde tarief zou dusdanig laag zijn dat het niet de reële kosten zou dekken aldus Bas Millenaar directeur van De Hypotheker. Ook Adfiz, de belangenorganisatie van individuele tussenpersonen had in november scherpe kritiek op de Rabobank en sprak zelfs van misleidende tarieven (zie ook dit artikel in Het Financieele Dagblad).
     Volgens de Rabobank  krijgt een starter die 'zelf veel doet' voor 850 euro een hypotheekadvies. Het lijkt mij een extreem laag tarief, vooral omdat er ook sprake zou zijn van een 'no cure no pay' constructie. De klant die besluit geen hypotheek te nemen van de Rabobank betaalt dan geen kosten.  Adfiz verwoordde het in het Assurantie Magazine als volgt: 'serieuze hypotheekklanten gaan bij de Rabobank mee betalen aan de kosten van de shoppers.' Dit klopt natuurlijk en deze ongedekte adviezen komen vanzelf tot uitdrukking in de opslag van de indirecte kosten. Dus het kan wel, maar de klanten van de Rabo betalen dan automatisch een opslag voor de gederfde inkomsten.
     
    Indirecte kosten?
    De AFM heeft inmiddels duidelijk gemaakt dat bemiddelaars, adviseurs en de directe aanbieders de kosten van advies en distributie bij de klant in rekening moeten brengen. De marktpartijen zullen vooral in het vizier van de AFM komen wanneer de in rekening gebrachte kosten onwaarschijnlijk laag zijn.  De discussie zal dus hoofdzakelijk gaan over de vraag of de in rekening gebrachte kosten daadwerkelijk kostendekkend zijn en geen commerciële component bevatten. ?Iedere bedrijfseconoom is tijdens zijn studie tot vervelens toe geconfronteerd geweest met de begrippen indirecte kosten en directe kosten en welke rol deze spelen bij de vaststelling van de kostprijs. Mijn inschatting is dat de grote marktpartijen vooral de indirecte kosten kunstmatig laag zullen houden. De AFM krijgt in dit deel van haar toezicht nog een hele kluif aan de grote marktpartijen.
     
    Stunten mag niet
    ?Het is te hopen dat wetgever of toezichthouder niet neigt naar een standaardtarief. Dat zou hoogst waarschijnlijk goed uitpakken voor de kleine spelers, maar voor de consument is het veel gunstiger als er aanbieders komen die het tarief laag kunnen houden door vergaande automatisering. Zo'n partij (EyeOpen) staat al in de startblokken en zal naar mijn oordeel snel populair zijn bij starters en consumenten waarbij het advies betrekkelijk eenvoudig is. Volgens de directeur/oprichter Diederick van Thiel is hij de eerste in Nederland die een volwaardige onlineadviseur op de markt brengt. In het FD van woensdag verklaart hij dat een advies bij EyeOpen goedkoper zal zijn dan bij de meeste banken of onafhankelijke adviseurs.
     
    ??Grote spelers
    ?De marktprijs MOET dus minimaal een weerspiegeling zijn van de kosten van het advies. Stunten mag niet. Partijen die door hun hoge kosten gedwongen worden een te hoog tarief aan te bieden zullen snel moeten reorganiseren. De markt en de AFM zullen de tarieven ongetwijfeld nauwlettend in de gaten gaan houden. Theoretisch moeten alle kosten zijn opgenomen in het tarief. Een uitgebreide reclamecampagne op televisie om het marktaandeel te vergroten, moet dus terug te vinden zijn in het tarief en kan niet van de 'grote hoop'.  Accountants krijgen het derhalve ook druk met de controle of bepaling van de werkelijke kostprijs. Hun creativiteit zal vooral voor de grote aanbieders een belangrijke rol spelen bij de vaststelling van de kostprijs. Even een voorbeeld ter indicatie van de speelruimte die er lijkt te zijn. Neem een bank. Welke overheadkosten berekent het hoofdkantoor door aan de hypotheekafdeling? Welke kosten betaalt de afdeling voor de ondersteuning van de ICT-afdeling? En de kosten van de toezichthouder??De grote aanbieders hebben voldoende ruimte om ergens enige kosten over het hoofd te zien om zo met een te lage kostprijs de concurrentie aan te gaan op weg naar een groter marktaandeel.
     
    Slimme software
    ?Het advies uitkleden om de prijs te drukken kan slechts in beperkte mate, want de zorgplicht dwingt de adviseurs om een gedegen onderzoek te verrichten en een advies te verstrekken dat voldoet aan de vraag of een redelijk handelend en bekwaam adviseur een dergelijk advies had mogen geven. Kosten besparen kan vooral in de fase waar allerlei relevante informatie moeten worden verzameld over de consument. Hier kan slimme software uitkomst bieden. EyeOpen heeft al verklaard dat tussenpersonen gebruik kunnen maken van hun programma op basis van no cure, no pay. Er is dus hoop voor de vooruitstrevende tussenpersoon, zolang de AFM intensief toeziet op de vaststelling van de kostprijs van de grote spelers en niet over vijf jaar komt met de onthutsende conclusie dat partij A of B al jaren sjoemelt met haar kostprijsberekening en derhalve een onjuiste prijs in de markt heeft gezet.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Paul van Straaten

    Vermogenmonitor van Van Straaten is in Den Haag gevestigd. Van Straaten bracht voor honderden klanten zaken tot een bevredige...

    Volg Paul van Straaten
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren