Wouter Bos als Barbertje

    De kritiek in het rapport van Commissie De Wit op oud-Minister van Financiën Wouter Bos is te kort door de bocht. Met als gevolg dat Bos onterecht de rol heeft gekregen van bungelende Barbertje, betoogt Peter Verhaar.

    De Parlementaire Enquête Financieel Stelsel heeft haar conclusies getrokken. In een vuistdik rapport heeft de Commissie de Wit de crisismaatregelen van de overheid geanalyseerd en beoordeeld. Vorige week gaf Jan de Wit _ voorzitter van Commissie De Wit en Kamerlid van de SP _ gaf een persconferentie en als een echte 'headsman' hakte de oud-advocaat de kop af van ex-Minister van Financiën Wouter Bos. Volgens de Wit zou de toenmalige PvdA-bewindsman Bos 'grote fouten' hebben gemaakt. SP-Kamerlid Ewout Irrgang zei bij Pauw & Witteman dat als Bos nog in functie was geweest, hij een motie van wantrouwen had ingediend. Terecht? Dacht het niet.

     

    In de samenvatting van zestig pagina's van het rapport komt het begrip 'grote fouten' slechts één keer voor en dan wel in de context dat alle betrokkenen fouten hebben gemaakt. Tijd voor een objectieve analyse.
     

    De Wit vindt vooral dat Bos steken heeft laten vallen in de communicatie met de Kamer. Namelijk: onvolledig en te laat. Daar is wat voor te zeggen. Ik laat het echter aan de parlementaire bloggers over om de politieke consequenties te duiden. Ik las het rapport als financieel commentator én belastingbetaler.

     

    Toenmalig DNB-directeur Wellink onvoldoende betrokken

    Belangrijkste verwijt? Bos heeft te veel betaald voor bankenconcern Fortis/ABN AMRO. Ik ben het met de commissie eens dat het een riante prijs is geweest. Maar had Bos een keuze? Voorop stond dat een faillissement van ABN AMRO tot een complete chaos had geleid. Temeer omdat zo'n bankroet in het najaar van 2008 ofwel vlak na de val  van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers zou hebben plaatsgevonden. De Belgen moesten akkoord gaan. Dat is lastig onderhandelen.

    Bos was niet op de hoogte van een gat in het eigen vermogen van 5 miljard. Klopt, maar de schuld daarvoor ligt bij De Nederlandsche Bank (DNB) en de peperdure adviseurs van Lazard. De Wit is vooral keihard over de informatievoorziening van en binnen DNB (hier en hier). Toenmalig DNB-directeur Nout Wellink heeft zich onvoldoende betrokken getoond.


    Bovendien is het wel heel gemakkelijk van de commissie om te praten over de werkelijke waarde van ABN AMRO. Bos had slechts enkele dagen. De commissie had maanden de tijd en vele experts tot haar beschikking en zelfs dan is de echte waarde in het rapport niet boven tafel gekomen. "Hindsight" noemt men dat.

    ING: van jager tot prooi in één week tijd

    En dan de ING-case. In het rapport staan niet Bos of het Ministerie van Financiën het beklaagdenbankje, maar eerst en vooral de directie van bankconcern ING en vervolgens DNB. En terecht, Bos werd geconfronteerd met een ING, die eerst als jager Fortis/ABN AMRO zou overnemen en een weekje later als prooi staatssteun aanvroeg. DNB als toezichthouder heeft dat allemaal niet zien aankomen. Moeten dan de ambtenaren van Financiën het wél weten?

    De commissie doet in het rapport de zeer principiële ruzie tussen Financiën en DNB veel te gemakkelijk af. Inderdaad was er bij Financiën sprake van "niet willen" . Bos had geen zin om de ALT-A rommelhypotheken (in eerste instantie) over te nemen. Want dat zou het Bestuur van ING uit de wind houden en de belastingbetaler opzadelen met een aanzienlijk risico. Naar mijn mening een 100 procent terechte keuze.

    Wat betreft de andere onderzochte maatregelen krijgt Bos alle lof toegezwaaid van de Commissie. De verhoging van het depositogarantiestelsel: een verstandige maatregel. De kapitaalverstrekkingsfaciliteit (kapitaalssteun voor ING, Aegon, SNS): proportioneel. De garantieregeling: noodzakelijk. Het taalgebruik bij al deze goede maatregelen staat in schril contrast met de luide kritische toon tijdens de persconferentie.

     

    Beeldvorming rapport De Wit zeer vervormd

    Ging dan alles goed? Natuurlijk niet, maar dat verwacht ook niemand. Het Ministerie van Financiën heeft in de aanloop naar de crisis te weinig pro-actief opgetreden, terwijl er voldoende signalen waren dat er iets mis aan het gaan was. Nationale belangen prevaleerden en hebben een mogelijk overname van Fortis/ABN AMRO door het Franse bankenconcern BNP Paribas tegengehouden. De integratie van Fortis en ABN AMRO is doorgedramd en de onderbouwing rammelt.


    De Commissie de Wit schreef een goed rapport, maar heeft een ontstellend slechte persconferentie gegeven. Dat heeft de beeldvorming zeer vervormd. Een beeldvorming met Wouter Bos in de rol gedrukt van de welbekende Barbertje uit de proloog op Multatuli van Max Havelaar. Daarmee heeft de Commissie zichzelf en het financiële stelsel in Nederland een slechte dienst bewezen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 215 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren