'In de wurggreep van Aegon'

    De dertigjarige verjaardag van verzekeringsconcern Aegon wordt luister bijgezet met een vernietigende corporate biografie.

    Een verjaardagscadeau waar ze op het Aegonplein in Den Haag beslist niet gelukkig mee zullen zijn: de corporate biografie 'Eerlijk over later. In de wurggreep van Aegon'. De schenker draagt de naam Kees Kooman en hij is goed bekend met de wereld van het verzekeren. Journalist Kooman schreef eerder het boek 'De Woekerpolisaffaire' (2010). Door recensie van zijn boek kwam ik met hem in contact en we besloten na enkele ontmoetingen dat er nog een boek moest komen. Er was geen industrie denkbaar die meer model stond voor de morele verloedering, dan de verzekeringsbranche, zo luidde ons oordeel. Geen bedrijf was in die wereld zo succesvol geweest als Aegon en geen bedrijf dat zich zo vol overgave aan het Angelsaksische aandeelhouderskapitalisme had gewijd. Het bedrijf verdiende dan ook een kloeke biografie en die ligt er nu. Een boek van 318 pagina's dat uiteindelijk zonder de medewerking van ondergetekende tot stand kwam. Ik moest tot mijn spijt na enige tijd erkennen dat het maken van een boek niet valt te combineren met het opzetten van een (journalistiek) bedrijf als Follow the Money. Kooman zette door en leverde het cadeau precies op tijd af.

    Solide uitstraling

    De verzekeraar Aegon ontstond op de kop af dertig jaar geleden toen 'Haagse heertjes' van Ennia en het Friese 'brommervolk' van Ago fuseerden. De naam Aegon - een acroniem van de vijf belangrijkste rechtsvoorgangers: Algemeene Friesche, Eerste Nederlandsche, Groot-Noordhollandsche, Olveh en de Nillmij had Griekse klank en was een naam met een 'chique, degelijke, keurige en solide uitstraling'. Aegon moest een bedrijf zijn zonder opsmuk, zonder grootheidswaan worden. Dat was de overtuiging van Jaap Peters - die na de fusie de leiding van de verzekeraar in handen kreeg. Peters was een zeer gedreven - tevens sportieve - topman. Werk kwam bij hem altijd eerst en hij was altijd bereid die extra stap voor de klant te zetten. Zelf gaf hij het goede voorbeeld en daarvoor haalde hij volgens Kooman niet zelden een gevleugeld Engels gezegde aan: 'When a fish rots, it rots from the head first'.
    'Kooman laat het niet na om de lieve heer ten tonele te voeren als hij het over deze goedlachse Aegon-topman heeft.'
    Ook zijn opvolger, de godvruchtige Kees Storm verkondigde het evangelie van de soberheid. Storm - een man met het 'imago van een schraalhans' - was tot in het diepste van zijn vezels een cijferman. Inhoudelijke kennis van de misleidende producten die de organisatie waaraan hij leiding gaf op grote schaal verkocht, had hij minder. Cijfers, daar ging het hem om. Rendement. Groei. Winst. Met percentages die minimaal in dubbele cijfers werden geschreven. 'Gij zult 11 procent winst halen', luidde het gebod van Storm. Kooman laat het niet na om de lieve heer ten tonele te voeren als hij het over deze goedlachse Aegon-topman heeft. Storm - ooit door the Economist geroemd om zijn 'zeldzame mix van bescheidenheid en onverschrokkenheid' - wist dat hij ooit een keer verantwoording moest afleggen voor zijn daden op aarde en hij sprak daar ook openlijk over. 'Je bent maar Zijn dienaar. Je eigen mensen zijn ook dienaars. Vergeet daarom nooit om menselijk te blijven handelen'. Het was juist in de periode Storm dat de solidariteit en het coöperatieve dna van de verzekeraar op het altaar van de vrije markt werd geofferd, de winstgevende woekerpolissen met honderdduizenden de fabriek verlieten en de resultaten van het bedrijf record na record braken. Verzekeren was geen saaie bedoeling meer, maar zeer goed renderende business die op Wall Street erg in trek was.

    Charmante en genadeloze verkoper

    Hoewel de persoon Storm zeer tot de verbeelding spreekt, liepen er binnen Aegon boeiender personen rond die in de media nooit veel aandacht hebben gekregen. De Brabander Johan van der Werf was zo iemand. Hij was voormalig stuurman op grote koopvaardijschepen en iemand die volgens eigen zeggen verknocht was aan een 'simpel en aards' leven. Een man die de verjaardagen van zijn ondergeschikten bijhield, maar in de praktijk vooral een charmante tevens genadeloze verkoper voor wie geld het allerbelangrijkste was. Van der Werf wordt door oud-collega's gekarakteriseerd als 'De grootste manipulator ooit', 'een echte straatvechter' en 'als hij in Italië had gewoond, was hij hoofd geworden van de maffia'. Het is deze Van der Werf die in 1987 de baas wordt van het tot dan toe uiterst brave Spaarbeleg. De 'Spaar- en Beleggingskas voor Roomsch Katholieken' was in 1969 door Ago overgenomen, maar was vanwege het oerconservatieve beleid niet winstgevend en uitgegroeid tot een 'hoofdpijndossier'. Van der Werf bleek een uitstekende remedie; binnen enkele jaren klotste het geld bij de Aegon-dochter tegen de plinten. Het succes van Spaarbeleg viel zelfs internationaal op en werd een aansprekende businesscase op een van de meest gereputeerde business schools van Europa - IMD in Lausanne. Het succes van Spaarbeleg was gebaseerd op moderne financiële producten waarbij slim werd ingespeeld op de fiscale mogelijkheden en gebruik werd gemaakt van uitgekiende marketing. De fabriek van Van der Werf zou de innovatieve spaarproducten Koersplan, Sprintplan, Bonusplan en Toekomstplan voortbrengen. Stuk voor stuk plannen die veel meer beloofden dan ze konden waarmaken omdat de kosten er op geraffineerde wijze in werden verstopt (kennis die in 1994 al openbaar was). Met ruïneuze gevolgen voor de snel toestromende klanten van het ooit zo brave Spaarbeleg.

    Assurantielingo

    De eerste 40 pagina's van het boek kenmerken zich door een pamflettistische stijl waarna de journalist in Kooman gelukkig de overhand krijgt. Kooman is dan vaak de alwetende auteur die een hoog kennisniveau van zijn lezer vraagt. Hij vergeet wel eens onderwerpen als een Unit Linked polis uit te leggen en is niet zuinig met namen en assurantielingo. De adjectieven waar hij de hoofdpersonen en hun belangrijkste prestaties rijkelijk mee behangt, zijn vaak onnodig denigrerend. De inkleuring is ook goed te zien aan de inhoudsopgave. Met hoofdstuktitels als 'Roversbende' en 'Liegmachine' blijft er weinig te raden over. Kooman lijkt zich zorgen te hebben gemaakt of het feitelijke verhaal over de blauwe woekeraars wel duidelijk genoeg is voor de lezer. Na lezing van de eerste 100 pagina's kan ik zeggen dat er genoeg bijzondere feiten in staan en dat zulks bepaald niet het geval is.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eric Smit

    Gevolgd door 1760 leden

    Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

    Volg Eric Smit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren