De coronapandemie zet de wereld op zijn kop. Wie betaalt de rekening? En wie profiteert? Lees meer

Het virus SARS-CoV-2, beter bekend als het coronavirus, dook eind 2019 op in de Chinese provincie Hubei. In een paar weken tijd veroorzaakte het een epidemie, waarna het zich over de rest van de wereld verspreidde. Begin maart 2020 verklaarde de World Health Organisation de ziekte tot een pandemie en gingen landen wereldwijd 'op slot'.

Met het coronavirus is een crisis van historische proporties ontstaan, niet alleen medisch, maar ook economisch. In de vorm van steunfondsen en noodmaatregelpakketen werden bedrijven wereldwijd met vele miljarden op de been gehouden.

Waar met geld gesmeten wordt, liggen misbruik en fraude op de loer. Daarom volgt FTM de ontwikkelingen op de voet. Wie profiteert van de crisis? En welke oplossingen dienen welke belangen? 

210 artikelen

© Reinout Dijkstra

Ziekenhuizen op ramkoers met artsen die cashen op coronatesten

Brabantse ziekenhuizen liggen overhoop met de artsen-microbioloog van laboratorium Microvida. Deze artsen hebben contractueel recht op miljoenen extra voor het uitvoeren van coronatesten. Omdat hun ‘overwinsten’ volgens de ziekenhuizen in geen enkele verhouding staan tot hun inspanningen, willen de ziekenhuizen het geld – afkomstig uit publieke middelen – niet betalen. Arts en OMT-lid Jan Kluytmans behoort tot de veelverdieners.

Lees of luister het hele verhaal (10 min.)
Lees de snelle versie

Microvida heeft vorig jaar naar schatting zestien miljoen euro omzet gedraaid, vanwege de grote hoeveelheid uitgevoerde coronatesten. Volgens het contract tussen Microvida en de elf vrijgevestigde artsen verbonden aan dat laboratorium, hebben de artsen recht op 19 procent van deze testomzet. Follow the Money heeft dat contract ingezien. De bonus gaat dus om circa drie miljoen euro, een kleine drie ton per arts, bovenop hun reguliere inkomen. Dit geld is afkomstig uit publieke middelen.

De vier ziekenhuizen  die eigenaar zijn van Microvida willen niet betalen, zeggen zij tegen Follow the Money. Het gaat om het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) en het Amphia, Bravis en het Zorgsaam Ziekenhuis.

De artsen stellen zich op het standpunt recht te hebben op het geld

Bart Berden, bestuursvoorzitter van het ETZ, stelt namens de andere drie ziekenhuizen dat de inspanningen van de artsen ‘niet in verhouding’ staan tot de opbrengsten. ‘Dat is een leidend principe. Wij zijn in gesprek met de microbiologen om dat uitgangspunt in praktijk te brengen. De situatie is zo bijzonder dat je moet kijken of de contractuele afspraken wel van toepassing zijn op deze situatie. Dat is een plicht van een maatschappelijke organisatie als een ziekenhuis.’

Nu dreigt een juridische confrontatie. Want de artsen stellen zich op het standpunt recht te hebben op het geld, zo verklaren ze tegenover FTM. ‘De maatschap heeft vanuit haar besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid bepaald dat zij een deel van de bijdrage voor het testen waar ze recht op heeft, gebruikt voor een uitbreiding van de personele capaciteit. De maatschap trekt namelijk voor eigen rekening een extra arts-microbioloog aan voor de periode van vijf jaar.’

Een van de artsen is Jan Kluytmans, tevens lid van het Outbreak Management Team (OMT). Hij schaart zich desgevraagd achter de opstelling van zijn collega’s. Eind vorig jaar onthulde Follow the Money dat de Bredase arts in het OMT een belangenconflict heeft, zonder dat te hebben gemeld. Binnen het OMT adviseerde Kluytmans over het testbeleid en sneltesten, waaraan zijn lab verdient, en dus hijzelf en zijn collega’s.

Hiermee geconfronteerd zei Kluytmans dat de maatschap zich zou beraden ‘hoe hier op een uitlegbare, proportionele en maatschappelijk verantwoorde manier mee kan worden omgegaan’. Daarbij had hij het ‘persoonlijke besluit’ genomen dat hij niet ‘buitensporig’ wil verdienen aan de pandemie. ‘Mochten de besprekingen [met de ziekenhuizen, red.] niet tot een voor mij acceptabel resultaat komen, dan zullen voor mij persoonlijk de inkomsten vanuit de maatschap in 2019 maatgevend zijn voor die van 2020. Als deze in 2020 hoger uitvallen zal ik het boventallige aan de openbare gezondheidszorg ten goede laten komen.’

Dossier

Dossier: Coronacrisis

De redactie van FTM volgt de coronacrisis op de voet. Welke oplossingen dienen welke belangen?

Los van de hoogte ervan is de beloning opmerkelijk in het licht van het ‘corona-akkoord’ dat de Federatie Medisch Specialisten begin juli 2020 met de ziekenhuizen en de zorgverzekeraars sloot. Daarin is afgesproken dat specialisten dat jaar min of meer dezelfde vergoeding zouden krijgen als in 2019. Ook daarom is het honorarium disproportioneel, stelt ETZ-bestuursvoorzitter Berden. ‘In het ziekenhuis hebben de internisten, de longartsen, de intensivisten en andere artsen zich een slag in de rondte gewerkt zonder extra vergoeding. Dat moet in verhouding staan.’

FTM benaderde vijftien ziekenhuizen die testen voor de GGD uitvoeren en waaraan vrijgevestigde artsen-microbioloog zijn verbonden. Enkelen lieten weten dat de beloning voor hen geen issue is. Maar veel ziekenhuizen willen niet reageren. Zodoende is het een open vraag hoe het zit met de mogelijke overwinsten bij andere laboratoria.

Dit incident met de microbiologen toont aan dat er nog altijd manieren zijn om excessieve bedragen te verdienen, van publiek geld’

Geraadpleegde Kamerleden vinden de verdiensten van de artsen disproportioneel. ‘Dit incident met de microbiologen toont aan dat er nog altijd manieren zijn om excessieve bedragen te verdienen, van publiek geld,’ zegt Vera Bergkamp (D66). ‘Die financiële productieprikkels moeten er echt uit. D66 vindt het daarom belangrijk dat vrijgevestigde artsen in loondienst komen, net als al hun collega’s.’

‘Spijtig dat veel artsen blijkbaar geen gehoor geven aan de oproep om disproportionele hoge verdiensten uit zichzelf terug te betalen,’ zegt Joba van den Berg (CDA) over de bevindingen. ‘Ingrijpen door de politiek opdat dat in de toekomst niet meer mogelijk is, is wat het CDA betreft dan nog de enige mogelijkheid.’ De SP, GroenLinks en de PvdA laten weten op dezelfde lijn te zitten.

Zowel de SP, de PvdA, GroenLinks, het CDA als D66 hebben de verplichte loondienst in hun verkiezingsprogramma staan. Op initiatief van D66 en CDA is een onderzoek gestart naar de juridische complicaties van loondienst. De VVD is tegen het opleggen van loondienst. Daarmee is de kans op een doorbraak op dit punt klein.


Je las zojuist een experiment: een korte versie van ons onderzoeksverhaal. Wat vond je van deze aanpak? Heb je tips, opmerkingen, kritiek? Laat het ons weten:

MAIL DE EINDREDACTIE

Wil je meepraten in de bijdragen, of ben je gewoon benieuwd geworden naar het hele verhaal? Lees het hele artikel via de knop hieronder.

LEES HET HELE VERHAAL (10 MIN.)