We onderzoeken de banden tussen Shell en de Nederlandse overheid. Help je mee? Lees meer

We onderzoeken de banden tussen Shell en de Nederlandse overheid. Help je mee?

Zo kun jij bijdragen:

Wij willen weten welke documenten belangrijk zijn. Hoe meer mensen naar de documenten kijken, hoe sneller dat gaat. Dit kun jij doen:

  1. Ga naar de documenten en toets in onze zoekmachine een term in waarvan jij denkt dat het resultaat oplevert.
  2. Neem zoveel documenten door als je wil.
  3. Kom je iets tegen waarvan je vindt dat de redactie ernaar moet kijken? Klik dan op het duimpje omhoog bij ‘is dit document belangrijk?’. Laat eventueel ook weten waarom je het document relevant vindt voor het onderzoek.

Bekijk deze video voor meer uitleg:

We verwachten niet dat je alle documenten voor ons doorneemt. Je helpt ons al enorm als je één document leest.

Waarom dit onderzoek?

Sinds zijn oprichting eind 19e eeuw onderhoudt Shell nauwe banden met de Nederlandse overheid. Al eerder dook de naam van de olie- en gasgigant op rond economisch, fiscaal, internationaal, milieu- en zelfs onderwijsbeleid.

Dat roept vragen op. Hoe — en door wie — vindt de afweging van de verschillende belangen plaats? Hoe steekt de relatie tussen Shell en de overheid in elkaar? En wat zijn de gevolgen?

Hoe onderzoeken we dit?

In april 2019 stuurde Platform Authentieke Journalistiek (PAJ) zeventien Wob-verzoeken naar evenzoveel overheidsorganen. In die verzoeken vraagt PAJ om alle documenten – denk aan e-mails, memo’s, beleidsstukken en zelfs WhatsAppjes – sinds 2005 die afkomstig zijn van, gericht zijn aan, of gaan over Shell.

Inmiddels hebben we duizenden documenten binnen. Een team van journalisten is hard aan het werk om de documenten door te nemen. Daarbij kunnen we alle hulp gebruiken.

Als volger van dit dossier blijf je op de hoogte van alle ontwikkelingen rond de Wob-procedure, ontvang je vrijgegeven documenten en kun je daar zelf mee aan de slag. Bovendien draag je bij aan het succes van dit project: hoe meer volgers, hoe zichtbaarder de interesse in de documenten.

Wil je meer weten over de redenen en mensen achter deze Wob? Kijk dan bij onze veelgestelde vragen.

39 artikelen

De ‘Shell Papers’ uit Drenthe staan online – zoek mee!

Daar zijn ze dan: bijna 54 duizend pagina’s over Shell, vrijgegeven door de provincie Drenthe. We hebben ze in de afgelopen weken doorzoekbaar gemaakt en vanaf vandaag staan ze op ons Shell Papers Dashboard. Het echte werk begint nu. Daarvoor vragen we hulp van de lezer: graaf mee!

Hoe zat het ook alweer? In 2019 deed het Platform Authentieke Journalistiek (PAJ) een Wob-verzoek bij negen ministeries, drie provincies en vijf gemeenten. Het vroeg daarin naar alle documenten die te maken hebben met het olie- en gasbedrijf Shell. 

De provincie Drenthe is het tweede bestuursorgaan dat besloot tot openbaarmaking en dankzij die beslissing kunnen we vandaag bijna 54 duizend pagina’s aan correspondentie, rapporten en verslagen toevoegen aan het Shell Papers Dashboard op Follow the Money. 

Het Shell Papers-team, dat bestaat uit journalisten van het PAJ, Follow the Money, RTV Noord en RTV Drenthe, heeft de documenten in de afgelopen weken doorzoekbaar gemaakt. Nu begint het spitwerk en daar kunnen we alle hulp bij gebruiken.

Ervaring leert dat ons publiek vaak beschikt over de inhoudelijke expertise en regionale kennis die voor dit soort onderzoeksjournalistieke projecten onmisbaar zijn. De publicatie van de documenten van de gemeente Assen leverde eerder ruim 600 tips op. Daarom roepen we iedereen die tijd, energie en zin heeft op om samen met ons in de nu beschikbare documenten te duiken.

Meedoen is heel makkelijk. Op het Shell Papers Dashboard kun je naar hartenlust grasduinen.

Het Shell Papers Dashboard

Zo gebruik je het:

  1. Ga naar de tab documenten, selecteer Wob Drenthe en typ een term in de zoekbalk (bijvoorbeeld ‘NAM’, ‘gas’, et cetera).
    Je ziet een lijst documenten met die zoekterm in de titel of in de lopende tekst. In dat laatste geval verschijnt het juiste paginanummer voor het zoekresultaat. Als je een document wilt lezen, klik je op het icoontje of op de titel.
     
  2. Neem zoveel documenten door als je wilt.
    We verwachten niet dat je alle documenten bestudeert. Je helpt ons al enorm als je één document voor je rekening neemt!
     
  3. Kom je iets tegen waarvan je vindt dat de redactie ernaar moet kijken?
    Klik op het duimpje omhoog in de groene balk (‘Is dit document belangrijk?’). Daarmee stuur je direct een tip naar de journalisten in ons onderzoeksteam. Licht zo mogelijk toe waarom je denkt dat dit een belangrijk document is. 
Lees verder Inklappen

Wat zoeken we? 

Het Shell Papers-team is in het bijzonder geïnteresseerd in de relatie tussen Shell en de overheid (lokaal, regionaal en nationaal) en veranderingen hierin. Waar staan de verschillende partijen tegenover elkaar en waar werken ze samen? Welke belangen hebben de overhand en welke delven het onderspit? 

Naast de inhoud, kan ook de toon veelzeggend zijn. Hoe vriendelijk of juist afstandelijk is de correspondentie? Hoe wordt over elkaar gepraat als men zich ongezien waant?

Om je op weg te helpen, hebben we enkele voorkomende organisaties, zoals het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en Shell, al toegevoegd in de zoeksuggesties. In het tekstkader hieronder lees je een samenvatting van de belangrijkste onderwerpen in de documenten van Drenthe.

Kom je iets tegen? Schroom niet en stel ons op de hoogte. We hebben liever een tip te veel dan te weinig. Denk je op een andere manier te kunnen bijdragen aan het onderzoek? Neem dan contact met ons op via shellpapers@ftm.nl.

Onderwerpen en spelers in de Shell Papers van Drenthe

Onderwerpen 

Winningsplannen
Als de NAM (of een ander bedrijf) in Nederland gas wil winnen, moet het een ‘winningsplan’ indienen met gegevens over onder meer de beoogde winningslocatie, de hoeveelheid te winnen gas, en de duur van de werkzaamheden. Ook moet het winningsplan een inschatting maken van het aardbevingsrisico (een zogeheten seismische risicoanalyse) en een plan bevatten om bevingsschade te voorkomen of te vergoeden wanneer die zich voordoet. 

De door Drenthe vrijgegeven documenten bevatten alle gaswinningsplannen die de NAM indiende tussen 2005 en 2019 plus de bestuurlijke reacties op die plannen.

Mijnbouwwet
In de Mijnbouwwet is vastgelegd hoe wordt omgegaan met onder andere de winning van delfstoffen als olie en gas, en de opslag daarvan in de grond. 

De Mijnbouwwet is in 2016 aangepast naar aanleiding van de bevingen in Groningen, de maatschappelijke onrust hierover en het advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) om het ‘burgerperspectief’ meer te betrekken. De nieuwe versie geeft provincies, gemeenten en waterschappen formeel adviesrecht rond winningsplannen en bij de aanvraag van vergunningen.

Bodemverontreiniging
Er zijn veel rapportages over bodemverontreiniging. Een deel gaat over het afvalwater dat overblijft na de oliewinning in Schoonebeek, een ander deel over de verontreiniging en sanering van de bodem onder en rond winningslocaties van de NAM.

Energietransitie
De provincie heeft veel documenten geleverd over de betrokkenheid van de NAM bij projecten op het gebied van klimaatveranderingen, in het bijzonder over de ontwikkeling van ‘groen gas’, waterstof en de ondergrondse opslag van CO₂. 

Zoektermen als ‘Energy Valley’ (een samenwerkingsverband van overheden en het bedrijfsleven dat zich inzet voor Noord-Nederland als energie-hub) en ‘Drenthe 4.0’ (de bestuurlijke parapluterm voor Drenthe ná de gaswinning) brengen je bij documenten die deze onderwerpen behandelen.

Belangrijke spelers 

De NAM
De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) is een in 1947 opgerichte joint venture van Shell (50 procent) en ExxonMobil (50 procent). Ze is de grootste exploitant van de Nederlandse gasvoorraden. Met het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen worden de zogeheten kleine gasvelden — zoals die in Drenthe — steeds belangrijker voor het bedrijf.

Provincie Drenthe
Het provinciebestuur bestaat uit twee lagen die vergelijkbaar zijn met het landelijke politieke bestuur. Er is een college van Gedeputeerde Staten (de ‘regering’) onder leiding van de Commissaris van de Koning, en er zijn de Provinciale Staten (de volksvertegenwoordigers in de ‘Tweede Kamer’). 

Belangrijke onderdelen in het takenpakket van de provincie zijn infrastructuur, zowel boven- als ondergronds, en natuur en milieu. Veel documenten gaan dan ook over deze twee thema’s.

Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)
Het SodM is onderdeel van het Ministerie van Economisch Zaken en Klimaat. Zijn functie is het onafhankelijk toezicht houden op de naleving van de Mijnbouwwet en advisering over (de goedkeuring) van mijnbouwactiviteiten. 

Na de indiening van een winningsplan door de NAM of een ander bedrijf wordt het SodM steevast door de minister om advies gevraagd. Daarbij kan het SodM suggesties doen voor aanpassing van het winningsplan.

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat
EZK is eindverantwoordelijk voor de beoordeling van winningsplannen en het al dan niet verlenen van vergunningen voor gaswinning. Het ministerie laat zich hierbij adviseren door diverse (onderzoeks)instanties waaronder de Mijnraad, TNO, het KNMI, de Technische commissie bodembeweging en lokale overheden.

Lees verder Inklappen