Zorgplan Schippers: aanval op keuzevrijheid 2.0 of 'goocheltruc'?

5 Connecties

Onderwerpen

artikel 13 Chris Oomen Zorgplan

Personen

Edith Schippers

Werkvelden

Zorg
22 Reacties

Het nieuwe zorgplan van minister Schippers wekt irritatie: een weinig concreet allegaartje - en waar de beloofde bezuiniging vandaan moet komen is een raadsel.

De Tweede Kamer debatteerde gisteren over de maatregelen die minister Edith Schippers voorstelt na het sneuvelen van haar vernieuwde Zorgverzekeringswet. In essentie zijn die alsnog een aanval op de solidariteit en het verhogen van de prijs voor keuzevrijheid, zegt SP-kamerlid Renske Leijten. 'Pure marketing van de minister, een goocheltruc', zegt DSW-directeur Chris Oomen, die een besparing op basis van het plan al helemaal onmogelijk acht.  'Er zit een aantal sympathieke maatregelen in waar niemand op tegen kan zijn, maar die hadden natuurlijk al in het vorige voorstel moeten zitten. Wat er nu in de plaats moet komen voor het afbreken van vrije artsenkeuze, levert al evenmin iets op als het aanpassen van artikel 13.' Het kabinet kondigde in december aan; de aanpassingen in de Zorgverzekeringswet die Edith Schippers had voorgesteld mochten dan door de Eerste Kamer zijn verworpen, linksom of rechtsom zou er alsnog een nieuwe wet komen om dezelfde doelen te bereiken. Namelijk het vergroten van de mogelijkheid voor zorgverzekeraars om patiënten te sturen naar door de verzekeraars geselecteerde zorgverleners. Om zo een bedrag te besparen dat altijd op een miljard was geraamd, maar waarvan nog nooit werd uitgelegd hoe die besparing dan behaald moest worden. Inmiddels is het nieuwe zorgplan er dan eindelijk. Maar wat houdt het nu precies in? Waar de 'vrije artsenkeuze' met de vorige wetswijziging werd bedreigd door het recht op een vergoeding voor ongecontracteerde zorg op de helling te zetten - zegt de minister nu te kiezen voor het afhankelijk maken van het eigen risico van wel of geen keuzevrijheid. Wie kiest voor een selectieve polis zou korting moeten krijgen op het eigen risico. Daarnaast zou ze de risicoverevening voor verzekeraars willen aanpassen door hen extra te betalen voor het aannemen van risicogroepen als chronisch zieken en ouderen. Die zouden namelijk geneigd zijn om vervolgens voor een selectieve polis te kiezen omdat zij hun eigen risico sowieso opmaken.
'Laat de minister liever bezuinigen op bureaucratie'
Het zijn twee van de in totaal 21 maatregelen, waarvan het gros nauwelijks concreet is uitgewerkt in de brief van Schippers. Daaronder bijvoorbeeld de inzet van het Macrobeheersinstrument; een soort boete voor budgetoverschrijdingen. Wanneer alle zorgverleners samen het landelijke budget overschrijden, moet iedereen evenveel terugbetalen. Dat instrument zou nu speciaal ingezet worden op zorgverleners zonder contract - een van de manieren om ongecontracteerde zorg aan te pakken. Daarnaast staat er ferme taal in over GGZ-aanbieders die extra gegevens moeten leveren aan een databeheerder en wil de minister meer inzetten op indicaties van kwaliteit en de controle daarop. Meer regels en toezicht dus. Dat kan volgens Schippers goedkoop, want: 'de instanties die dat moeten uitvoeren zijn bestaande instanties.' Edwin Brugman, directeur bij artsendienstverlener VVAA, vindt dat onbegrijpelijk. 'We weten van de GGZ dat mensen daar zeker 20 procent van hun tijd kwijt zijn met alleen maar administratie, op dit moment. Nu wil de minister dat men in de GGZ nòg meer gaat bijhouden en administreren. Terwijl we gemakkelijk  fors zouden kunnen besparen op die bureaucratie. Laat de minister liever de zorgverzekeraars opdragen om een substantiele bezuiniging op administratieve lasten te behalen.'

Boterzacht financieel plaatje

De maatregelen moeten voor het grootste deel nog uitgewerkt worden, deels via wetgeving en deels via andere wegen. Dat zorgde voor veel vraagtekens bij de kamerleden en in het veld. Meerdere kamerleden vroegen naar de onderbouwing van de beloofde bezuiniging. Die was namelijk opnieuw boterzacht. Een verdere toelichting kwam er niet. Minister Schippers bleek er zelfs niet zeker van dat die überhaupt gehaald zou worden: 'We willen die met dit pakket echt proberen te behalen. Daar waar we onvoldoende succes hebben, moeten we het ergens anders vandaan halen. Daarom houd ik de mogelijkheid voor een stringent pakketbeheer open.' 'Het kabinet hecht veel belang aan sturing van verzekerden,' laat ONVZ weten, 'wij niet. Maar we zien in dit plan nog niet iets waarover we ons als restitutieverzekeraar zorgen maken. Dat de minister opnieuw naar de risicoverevening wil kijken is best, zolang het maar niet voor een ongelijk speelveld gaat zorgen.' De woordvoerder vraagt zich vanwege de weinige concrete voorstellen vooral af hoe de maatregelen ingevuld gaan worden en waar precies op bezuinigd kan worden. 'Extra geld betalen voor risicogroepen staat geheel los van wat er vervolgens met dat geld gebeurt.'

Geen effect

Chris Oomen is met name kritisch op de kern van het plan, waar de bezuiniging op zou moeten rusten; het aanpassen van het vereveningssysteem in combinatie met de korting op het eigen risico - die volgens Schippers zullen leiden tot een grotere prikkel voor verzekeraars om scherp in te kopen voor risicogroepen. 'Ten eerste kun je niet zomaar de risicoverevening aanpassen; dat is een systeem dat in decennia is opgebouwd. Voor grote verzekeraars maakt het aanpassen daarvan niet veel uit, vanwege hun grote aantallen verzekerden. Maar op kleine verzekeraars kan het allerlei onverwachte effecten hebben.'
Oomen: De minister handelt in feite in strijd met de wet
Kwalijker nog is volgens Oomen dat de minister in feite in strijd met de wet handelt. Hij legt uit: 'Schippers zegt feitelijk dat het vereveningssysteem niet werkt, want er bestaat dus wel risicoselectie op dit moment. Maar als oplossing introduceert ze nu nota bene zelf een nieuwe vorm van risicoselectie - niet op jong en gezond, maar op oud en ziek - terwijl risicoselectie verboden is in dit stelsel.' Bovendien verandert het niets volgens Oomen. Hij legt de logica daarvan uit: 'Degenen waar je als verzekeraar je kosten op terug kan verdienen zijn niet de gezonde mensen, maar de zieken en ouderen. Daarvoor maak je immers de meeste kosten. Dus verzekeraars hebben altijd al een prikkel om de zorg daarvoor goedkoper in te richten. Daar verandert een extra vereveningsbijdrage helemaal niets aan. Het levert totaal geen prikkel op om extra scherp in te kopen, want dat proberen verzekeraars al jaren - zieken zijn namelijk de enige groep waarop kosten bespaard kunnen worden.'

Goocheltruc

Dan de korting op het eigen risico. Die, zegt de DSW-directeur, zal altijd terugbetaald moeten worden via de premie. Daarnaast staat die volledig los van die risicoverevening. 'De truc van de minister is dat zij allerlei zaken aan elkaar koppelt die niets met elkaar te maken hebben en aannames doet die gewoon niet kloppen. Zo zegt ze: chronisch zieken zullen wel kiezen voor een laag eigen risico en daarmee voor een naturapolis. Maar het eigen risico is gekoppeld aan de patiënt, niet aan de polis. Als de patiënt dus een restitutiepolis kiest, krijgt hij daar een lager eigen risico voor. En het zijn nu juist de chronisch zieken die hechten aan keuzevrijheid en vaak een restitutieverzekering afsluiten. Die korting garandeert helemaal niet dat chronisch zieken er ook voor zullen kiezen. Juist gezonde mensen hebben belang bij zo'n polis met laag eigen risico, want voor hen maakt die keuzevrijheid minder uit.'
'ALS DIT PLAN AL IETS DOET, KOST HET GELD'
Al met al dus een plan dat geen cent meer belooft te besparen dan de fictieve bezuiniging die met de wijziging van artikel 13 beloofd werd, aldus Oomen. 'Dit gaat niets opleveren. Dat kan een kind nagaan. En als je helemaal meegaat in de redenering van de minister, dan kost zelfs geld: als verzekeraars meer geld krijgen voor chronisch zieken, hebben ze hooguit zelfs minder redenen om scherp in te kopen en niet meer. Dat Schippers nu al aangeeft de mogelijkheid open te houden om het dan eventueel maar uit het pakketbeheer alsnog te halen, vind ik zeer kwalijk. Door het in een pakketinperking of in het eigen risico te zoeken in plaats van in de premies, tast je de solidariteit aan. Daarmee draaien de zieken op voor de kosten.' De komende maanden moet duidelijk worden hoe het ministerie de verschillende maatregelen van plan is vorm te geven.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Eelke van Ark

Gevolgd door 1445 leden

Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Ze heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.

Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren