Zorgverzekeraars verweren zich gezamenlijk tegen aanbestedingsplicht

    Zorgverzekeraars Nederland en Achmea scharen zich achter zorgverzekeraar CZ in een zaak die grote gevolgen kan hebben voor hoe verzekeraars hun zorg in moeten kopen. Hamvraag: moet de verzekeraar aanbesteden of niet?

    Zorgverzekeraar CZ krijgt stevige bijval in haar appel tegen de uitspraak van de kort geding-rechter in de zaak die stoma-producent Hollister enkele maanden geleden aanspande. Koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland en collega Achmea voegen zich in de zaak om gezamenlijk de krachten te bundelen tegen de kern van die uitspraak: dat zorgverzekeraars gezien de aard van hun inkomsten - voor meer dan de helft afkomstig van de overheid - gezien moeten worden als aanbestedende dienst. En dus de zorg die zij inkopen zullen moeten aanbesteden. Dat zien verzekeraars over het algemeen niet zitten, vanwege de extra rompslomp, regelgeving en dus kosten die aanbesteden met zich meebrengt. De uitspraak werd gedaan in de zaak van stomaproducent Hollister tegen zorgverzekeraar CZ. Hollister maakte bezwaar tegen de beslissing van zorgverzekeraar CZ om alle stomahulpmiddelen in het vervolg in te kopen bij een grote partij in plaats van bij zeventien verschillende leveranciers zoals voorheen. Hollister voerde aan dat CZ eigenlijk als aanbestedende dienst gezien moet worden en zich niet had gehouden aan de Aanbestedingswet. En kreeg daarin dus gelijk van de rechter. CZ is in beroep gegaan tegen die uitspraak en afgelopen week besloot de rechter dat ook Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en Achmea zich in de zaak mochten voegen. Het bestaande vonnis blijft voorlopig echter staan en tot een spoedappel komt het niet. Dat heeft onmiddellijk consequenties voor CZ en voor andere zorgverzekeraars. In ieder geval voor de zorginkoop voor 2015.

    Vragen en procedures

    De zaak zorgt op dit moment in ieder geval al voor beroering onder verzekeraars en zorgaanbieders. In hun betoog voert ZN aan dat de uitspraak nu al invloed heeft op de inkooptrajecten voor volgend jaar: 'Op dit moment lopen er vele inkooptrajecten voor de zorgverlening per 2015 waarin vragen worden gesteld over de gevolgen van de uitspraak in eerste aanleg. Daarnaast starten leveranciers rechtszaken strekkende tot intrekking van inkoopprocedures. Dat kost veel geld.' Achmea meldt dat het eerste kort geding van een leverancier die de inkoopprocedure wil intrekken al aangespannen is.
    Achmea meldt dat het eerste kort geding van een leverancier al aangespannen is
    Een woordvoerder: 'Voorlopig hebben we de inkoopprocedure gestaakt. In september dient een kort geding en afhankelijk van de uitkomst daarvan kunnen we verder.' Zorgverzekeraars Nederland laat weten van mening te zijn dat zorgverzekeraars niet aanbestedingsplichtig zijn. 'Mocht een zorgaanbieder het tegendeel vinden dan zal deze zijn gelijk moeten halen bij de rechter. Als zodanig zijn we van mening dat deze uitspraak vooralsnog geen precedentwerking heeft.'

    Gevolgen voor de zorginkoop

    Maar wat zijn de mogelijke gevolgen voor de zorginkoop als het vonnis toch standhoudt? Moeten zorgverzekeraars in de toekomst de inkoop van alle zorg gaan aanbesteden? Dat blijkt niet het geval. Op dit moment wordt op twee verschillende manieren zorg ingekocht, licht een woordvoerster van Achmea toe: 'We maken onderscheid in inkoopbeleid en inkoopprocedures.' In het eerste geval gaat het bijvoorbeeld om de inkoop van huisartsenzorg of ziekenhuiszorg, waarbij alle aanbieders in aanmerking kunnen komen voor inschrijving. In het tweede geval gaat het om zorg waarvoor een beperkt aantal aanbieders een opdracht gegund wordt. Een voorbeeld daarvan is de audicien: Achmea besloot in 2013 om voor het leveren van hoortoestellen drie grote ketens te contracteren om kosten te besparen. Soortgelijke deals werden ook door collega verzekeraars CZ en VGZ gesloten. Dit soort gunningen zou onder de aanbestedingsplicht komen te vallen. Soortgelijke contracten, waarbij meer gestuurd werd op prijs, vertoonde de laatste jaren een opmars. In het geval van Achmea loopt op dit moment ook een inkoopprocedure voor diabeteshulpmiddelen vertraging op. 'Mocht de aanbestedingsplicht uiteindelijk doorgaan dan zou een alternatief zijn om daarvoor dan ook inkoopbeleid te voeren en alle aanbieders toe te laten.' Dat zou een beweging zijn die lijnrecht tegen de richting ingaat waarin verzekeraars zich tot nu toe bewogen - die zijn immers volop bezig hun selectieve inkoop meer vorm te geven en zouden met het wijzigen van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet meer vrijheid in krijgen. Selectieve inkoop van zorg bij een beperkt aantal aanbieders op meer zorgterreinen zou in ieder geval een nieuwe drempel kennen met de aanbestedingsplicht.

    'Aanbesteding is geen pretje'

    Of de kans groot is dat het vonnis van de rechtbank van Breda standhoudt in hoger beroep, is allerminst duidelijk aldus zorgmakelaar meester Lex Geerts van advocatenkantoor Eldermans & Geerts. 'Er zitten een verschillende kanten aan deze zaak. De motivatie om de zorgverzekeraar als aanbestedende dienst aan te merken was heel goed, maar anderzijds toch ook wel wat  dun. Uiteindelijk komt het neer op de inkomsten van de verzekeraar: zijn die voor meer dan de helft afkomstig van de overheid? Tegelijkertijd heeft de rechter een aantal aannames gedaan waarvan het de vraag is of ze in hoger beroep overeind blijven. Het kan echt nog alle kanten op.' Geerts vraagt zich bovendien af of de aanbestedingsplicht in de zorg nou wel zo'n zegen is. 'Aanbesteding is geen pretje. Niet alleen de verzekeraar moet zich ineens aan allerlei nieuwe regels gaan houden, dat geldt ook voor de aanbieders die zich inschrijven op zo'n aanbesteding. Dat brengt een hoop extra complexiteit met zich mee. Als zorgverzekeraars moeten aanbesteden dan zorgt dat voor een heel ander landschap van zorginkoop. Zeker niet per se een waar aanbieders blij van worden.' Een van de voordelen die Geerts ziet is meer transparantie. Maar daarop volgt meteen een kanttekening: 'Binnen het aanbestedingsrecht wordt transparantie meer gewaarborgd. Maar als je eenmaal in het aanbestedingsspel zit zijn daar ook weer voldoende grijze gebieden te vinden.'

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eelke van Ark

    Gevolgd door 1052 leden

    Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Ze heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.

    Volg Eelke van Ark
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren