Zuid-Afrika: van paria tot BRIC + S

2 Connecties

Zuid-Afrika is het de nieuwste BRIC-land. Hoe kon het zo snel gaan? En welke rol gaat het land daarin spelen? Correspondent Inge Abraham buigt zich over de Zuid-Afrikaanse ambities.

?Hoewel in de regel altijd al over ‘de BRICs’ gesproken werd, mag die meervoud-s vanaf nu officieel met een hoofdletter geschreven worden.  Sinds de formele inwijding tijdens de BRIC-summit bijna twee weken geleden in China, is Zuid Afrika officieel de nieuwste ‘BRIC’. 
 
De feiten op een rijtje: Zuid-Afrika is het enige Afrikaanse land dat onderdeel uitmaakt van de G20. Tevens mag het land volgend jaar – voor een periode van twee jaar – aanschuiven bij de VN Veiligheidsraad, samen met India en Brazilië. Dat moment markeert de eerste aanwezigheid van alle BRICS’s bij een bijeenkomst deze raad. ??Bovendien maakt Zuid-Afrika al sinds 2003 deel uit van de IBSA – the India-Brazil-South Africa Dialogue Forum – een trilateraal handelsverband tussen Zuid-Afrika, India en Brazilië, met als doel interregionale economische samenwerking te verbeteren. Inderdaad, zo bezien klinkt de toetreding van Zuid-Afrika als vijfde BRIC niet meer dan logisch. Toch? 
 
De macro-econoom in mij jubelt, de politicologe in mij krabbelt achter haar oren, en vraagt zich af wat er niet klopt aan dit plaatje.
 
Poort naar Afrika?
Rusland, de kleinste BRIC – in inwonertallen dan – heeft 142 miljoen inwoners, gevolgd door 191 miljoen Brazilianen en tenslotte de onvoorstelbare 1,2 miljard Indiërs en 1,3 miljard Chinezen. Samen sterken zij de BRIC-formatie in haar overtuiging in 2020 de volledige wereldeconomie te domineren. De jubelende macro-econoom in mij vraagt zich af wat  een schamele 46 miljoen Zuid-Afrikanen – waarvan het grootste deel onder de armoedegrens leeft – en een economie die op sommige fronten nog wel heel erg emerging is, in die pap te brokkelen hebben.
 
Niets, tot bijna niets, luidt het antwoord. Duidelijk is ook dat geen enkele Braziliaan, Rus, Chinees, Indiër of Zuid-Afrikaan in die veronderstelling verkeert. Het gaat ze namelijk niet om Zuid-Afrika zijnde alleen het land Zuid-Afrika, maar om Zuid-Afrika als gateway to the whole African continent. En dan praat je ineens niet meer over 46 miljoen koop- en minder koopkrachtige Zuid-Afrikanen, maar over een populatie van 1 miljard koop- en minder koopkrachtige Afrikanen. Met een immense pool aan natuurlijke bronnen en grondstoffen (goud en olie!) en enkele landen die behoren tot de snelstgroeiende economieën van de wereld, is de inlijving van dit deel van het Afrikaanse continent bij de economische grootmachten der aarde een meer dan logische stap. 
 
Overigens heeft de politicologe in mij daarbij the whole of Africa voor het gemak gereduceerd tot alleen Sub-Saharan Africa, dus zonder de Arabische noordkust van het continent. Los van het feit dat deze geopolitieke scheidslijn vrijwel altijd onzichtbaar door Afrika loopt, is in landen als Tunesië, Egypte en Libië op dit moment sowieso bijzonder weinig aandacht voor handelsbetrekkingen en economische ontwikkeling. Maar dat terzijde.
 
Underdog
Diezelfde politicologe in mij kan gedachten als ‘het zou tijd worden’ en ‘de tijd zal het leren’ toch maar moeilijk onderdrukken - na jarenlange onevenredige handelsbetrekkingen tussen de BRICs en Afrika. Immers, het waren toch met name Chinese bedrijven die profiteerden van de handel en investeringen op het Afrikaanse continent.
 
Want wat hebben Kenianen, Congolezen en Oegandezen aan een hi-tech wegennetwerk als ze geen auto kunnen betalen? Who cares? Zolang de Chinezen hun o zo noodzakelijke toevoer van Afrikaanse grondstoffen maar over de nieuwe geasfalteerde wegen konden vervoeren. Die tijden zijn vanaf nu hopelijk voorbij. Want dat, dat was het ‘pre-BRICS tijdperk’. 
 
Zuid-Afrika werd tijdens haar inauguratie als BRIC geroemd door de nieuwe partners; het land was ‘a major addition to the original forum of BRIC countries,’ de toetreding niets minder dan ‘a new dimension of cooperation.’ Vanaf nu zijn we equal partners, luidde de boodschap. Voor Zuid-Afrika werd de noodzaak daarvan nog eens dunnetjes benadrukt door de CEO van Zuid-Afrika’s grootste bank, the Old Mutual: “This is a great opportunity for South African business to access markets in the BRIC countries.” Lees: wij willen vanaf nu dus ook toetreden tot jullie markten. 
 
De economische politicologe in mij is gerustgesteld; Zuid-Afrika wil en zal niet langer de uitgebuite underdog zijn, maar een gelijkwaardig handelspartner voor de echt groten der aarde. Met de nieuwe titel op zak als erkenning en tegelijk als stok achter de deur. Of het echt zo snel kan gaan? De tijd zal het leren. 
 
Meer informatie:
Inge Abraham
Inge Abraham
Inge Abraham (1980) mag op haar CV 'Neerlandica' en 'politicologe' als titels achter haar naam noteren. N...
Gevolgd door 0 leden