Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa? Lees meer

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa?

In dit dossier zoeken we uit wat de geldstromen van en naar Rusland ons vertellen. We analyseren de rol die Nederland speelt in het schaakspel van de Russische machthebbers en schatrijke oligarchen – van Groningen, de Zuidas tot en met Den Haag.

67 artikelen

Zuidaskantoor NautaDutilh neemt afscheid van Kremlin-gelieerde klanten

Zuidaskantoor NautaDutilh stopt met het verlenen van diensten aan Poetin-gelieerde partijen. Dat zegt Petra Zijp, de managing partner van het advocatenkantoor, tegen FTM. Dat betekent dat cliënten als de Gazprombank op zoek moeten naar nieuwe advocaten.

Managing partner Petra Zijp van NautaDutihl zegt tegen Follow the Money: ‘Wij willen niet langer onze diensten aanbieden aan dergelijke partijen. Wij zijn nu druk in de weer om alles in kaart te brengen.’ Daarmee is het advocatenkantoor het tweede grote Zuidaskantoor – na Houthoff – dat afscheid neemt van Russische, Kremlin-gerelateerde klanten. NautaDutilh zei twee dagen geleden nog tegen NRC dat de sancties ‘bepaalde klantenrelaties, mochten die er zijn’, kunnen beïnvloeden.

Het kantoor heeft in ieder geval een klantrelatie met Gazprombank, in het verleden vertegenwoordigd door Nauta-partner Kasper Krzeminski. Deze advocaat heeft een grote praktijk in de olie- en gassector. Zo stond hij in 2014 Gazprombank bij in een procedure rond de erkenning van Russische vonnissen in Nederland, resulterend in een standaardarrest van de Hoge Raad. Dit bedrijf, getroffen door Amerikaanse sancties, is de financiële tak van gasleverancier Gazprom.  

Daarnaast heeft NautaDutilh een relatie met Gunvor, ook wel de ‘geheime spaarpot van Poetin’ genoemd. Gunvor is opgericht door oligarch Gennady Timchenko, een loyale volgeling van de Russische president Vladimir Poetin. Timchenko zou behoren tot de de ‘siloviki’, een kliek van oud-KGB’ers rondom Poetin. Gunvor is een grootmacht in de handel in olie en andere grondstoffen met een omzet van 75 miljard dollar (in 2019). Advocaat Krzeminski stond een dochtermaatschappij van Gunvor bij in 2020 vanwege een conflict met een oliemaatschappij uit Koeweit.                 

Yukos

Nauta verdiende miljoenen bij de zaak rond Yukos, het oliebedrijf van de gevallen oligarch Mikhail Chodorkovski. Daarbij traden de advocaten op tegen de Russische staat. Drie jaar geleden meldden de advocaten van Nauta nog trots de uitspraak van de Hoge Raad die bevestigde dat het faillissement Yukos in Nederland niet kan worden erkend: 

‘Het team van NautaDutilh – onder meer bestaande uit Robert van Galen, Barbara Rumora-Scheltema, Freerk Vermeulen en Gosse Oosterhoff – is er trots op dat het Yukos Finance en haar bestuurders door de jaren heen heeft bijgestaan.’ 

De ondubbelzinnige uitspraak van Nauta volgt vlak op het nieuws vandaag dat advocatenkantoor Houthoff breekt met Russische cliënten, waaronder de Russische staat. Afgelopen dagen ontstond ophef over de opstelling van Houthoff, dat ook bekendstaat als het ‘Kremlin aan de Zuidas’. Het kantoor zei naar aanleiding van een publicatie van NRC op 1 maart dat het de Russische klantrelaties ging ‘herzien’. Vandaag stelt Houthoff: ‘Vanwege de oorlogsdaden in Oekraïne door de Russische Federatie heeft Houthoff besloten zijn relatie met de Russische Federatie en gelieerde personen en bedrijven te beëindigen. Houthoff zal ook geen nieuwe zaken van deze partijen aannemen.’

Houthoff staat Rusland al sinds 2009 bij in het juridische conflict met drie voormalige aandeelhouders van energiebedrijf Yukos, met een team onder leiding van Rob Meijer en Dirk Knottenbelt. Die eisen meer dan 50 miljard dollar omdat het Kremlin dit concern ten onrechte onteigend zou hebben. Vier musea op de Krim, in 2014 door Rusland geannexeerd, poogden met steun van Houthoff te voorkomen dat een verzameling kunstschatten aan Oekraïne werd overgedragen – overigens zonder succes.

Ook een aantal grote Russische bedrijven is klant van Houthoff. Het kantoor verdient jaarlijks miljoenen aan het bijstaan van het Kremlin, zoals blijkt uit onderzoek van Follow the Money vorig jaar. Houthoff nam het niet zo nauw met de compliance. Het deed onvoldoende onderzoek naar wie het als cliënt aannam. De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) kondigde in 2019 een audit bij het bedrijf wegens de slechte naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme. Van sommige secties op het kantoor bleek maar een derde van de dossiers te voldoen aan het vereiste cliëntonderzoek.