Auteur

Birte Schohaus

Academia-dissident en Groninger at heart. Doctor in de journalistiek die schrijft over grond-, geld- en politieke zaken in Noord-Nederland (en daarbuiten). Bijt zich graag vast in complexe dossiers boven en onder de grond.

——
Mail: birte.schohaus@ftm.nl

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
46
2022

NAM, Shell en overheid verdoezelden de risico’s van lucratieve gaswinning

24
Birte Schohaus, Jilles Mast & Merel de Buck

Birte Schohaus, Jilles Mast & Merel de Buck

Geheime afspraken tussen de staat en de NAM, kritische geluiden die genegeerd werden en gebrek aan kennis bij de overheid. De eerste week van de parlementaire enquête over aardgaswinning in Groningen legde bloot waar de pijnpunten in het gasdossier zitten.

Kabinetsplan voor verplichte afname van waterstof verzekert Shell van een afzetmarkt

38
Birte Schohaus & Jilles Mast

Birte Schohaus & Jilles Mast

Minister Jetten wil de industrie mogelijk verplichten groene waterstof af te nemen. Goed nieuws voor Shell: een afzetmarkt lijkt daarmee gegarandeerd. Uit Wob-documenten blijkt dat dit precies is waar de olie- en gasgigant voor heeft gelobbyd.

Verlies van Drentse banen laat opportunistische NAM koud

49
Birte Schohaus & Jilles Mast

Birte Schohaus & Jilles Mast

Door de beëindiging van de gaswinning dreigen er in Drenthe duizenden banen te verdwijnen. De provincie wil de werkgelegenheid behouden door in te zetten op de energietransitie. Als partner kiest ze niemand minder dan de veroorzaker van de hele gasproblematiek: de NAM. Deze ‘logische stap’ eindigt in een teleurstelling: de gas- en oliewinner is alleen geïnteresseerd in eigen belangen, blijkt uit deze reconstructie op basis van de Shell Papers uit Drenthe.

Shell-topman Van der Veer drukte een Rusland-vriendelijk stempel op het NAVO-beleid

126
Alexander Beunder, Birte Schohaus & Merel de Buck

Alexander Beunder, Birte Schohaus & Merel de Buck

In 2009 was het NAVO-beleid aan vernieuwing toe. Daar mocht een internationale groep van experts zich over buigen. Waar andere landen vooral mensen met politieke of diplomatieke ervaring aandroegen, nomineerde Nederland de voormalig Shell-CEO Jeroen van der Veer. Onder zijn invloed kwamen er Rusland-vriendelijke passages in het NAVO-handboek dat nog steeds van kracht is.

Amsterdam bepaalt zelf wel wat ze openbaar maakt over Shell

59
Birte Schohaus & Jilles Mast

Birte Schohaus & Jilles Mast

Amsterdam publiceerde enkele honderden documenten over Shell. Dat lijkt goed nieuws, maar dat is het niet. De gemeente zet met een eigen selectie van documenten de burger buitenspel. ‘Een belediging van de Wob en van het Shell Papers-onderzoek.’ En een voorbode van wat we onder de nieuwe Wet open overheid mogelijk vaker zien.

Ad van Wijk: hoe een gecrashte groene ondernemer als waterstofprofeet herrees

364
Birte Schohaus & Martijn Folkers

Birte Schohaus & Martijn Folkers

Hij kwam al in 2017 met een revolutionair plan om van Noord-Nederland de eerste grote waterstofhub ter wereld te maken. En nu Den Haag miljarden euro's gaat investeren in de productie van groene waterstof, is Ad van Wijk alweer de boer op met grotere, internationale ideeën. Wie is deze invloedrijke, omstreden professor, die wordt vergeleken met Elon Musk, maar in sommige kringen een paria is? Een profiel.

Opstandig Assen gaat toch door de knieën voor de NAM

9
Birte Schohaus & Jilles Mast

Birte Schohaus & Jilles Mast

Gasbedrijf NAM zetelt al een halve eeuw in Assen. Sinds de problemen met de gaswinning toenemen, zit de gemeente met het bedrijf in haar maag: moet zij een belangrijke werkgever voor de regio proberen te behouden? Of toegeven aan haar inwoners die niets moet hebben van de veroorzaker van de Groningse gasproblematiek? Uit de Shell Papers ontstaat het beeld van een moeizaam huwelijk.

Regeringscommissaris Arre Zuurmond: ‘Informatierechten moeten in de grondwet’

Interview
17
Birte Schohaus & Bas van Beek

Birte Schohaus & Bas van Beek

Sinds de Toeslagenaffaire weten we hoe ernstig de gevolgen voor burgers kunnen zijn als de overheid haar informatiehuishouding niet goed geregeld heeft. Inmiddels ligt er een actieplan. Arre Zuurmond, voormalig ombudsman van de gemeente Amsterdam, gaat de overheid hieraan houden. ‘Zo nodig moet er een grondwetswijziging komen.’

De ‘Shell Papers’ uit Drenthe staan online – zoek mee!

6
Birte Schohaus & Bas van Beek

Birte Schohaus & Bas van Beek

Daar zijn ze dan: bijna 54 duizend pagina’s over Shell, vrijgegeven door de provincie Drenthe. We hebben ze in de afgelopen weken doorzoekbaar gemaakt en vanaf vandaag staan ze op ons Shell Papers Dashboard. Het echte werk begint nu. Daarvoor vragen we hulp van de lezer: graaf mee!

Drenthe geeft ‘Shell Papers’ vrij

13
Birte Schohaus & Jilles Mast

Birte Schohaus & Jilles Mast

Drenthe heeft 5.172 documenten over Shell vrijgegeven. Daarmee is de noordelijke provincie, na de gemeente Assen, het tweede bestuursorgaan dat heeft besloten de ‘Shell Papers’ openbaar te maken. Een overwinning voor ons onderzoeksteam, al moet het echte spitwerk nog beginnen.

Overheidsexcuus voor trage openbaarmaking van informatie blijkt smoesje

40
Bas van Beek & Birte Schohaus

Bas van Beek & Birte Schohaus

De overheid is steevast te laat met het afhandelen van Wob-verzoeken. Dat ligt niet aan de omvang van de verzoeken, maar aan het omslachtige beleid, blijkt uit een vandaag verschenen rapport. Elk ministerie heeft een andere aanpak, aantallen worden niet goed bijgehouden en regie ontbreekt. ‘Het is daarom de hoogste tijd dat er uniforme, rijksbrede rapportages komen.’

2021

Overheid veroorzaakt chaos met ongeldige vergunningen voor windparken

47
Birte Schohaus & Egbert Minnema

Birte Schohaus & Egbert Minnema

De overheid heeft windparken lang de hand boven het hoofd gehouden. Zelfs toen duidelijk was dat verstrekte vergunningen juridisch niet in de haak waren, greep de minister niet in. Dat is te wijten aan de nauwe verwevenheid van de overheid met de windindustrie, blijkt uit ons onderzoek. Gevolg: de hele sector kampt nu met chaos en onzekerheid. En de beoogde energietransitie loopt juist vertraging op.

Rechter fluit ministerie EZK terug: veiligheid gaat bij zoutwinning voor economisch belang

8
Birte Schohaus

Birte Schohaus

De Haagse rechtbank heeft het ministerie van Economische Zaken op de vingers getikt: zoutbedrijf Nedmag mag voorlopig de winning uit de omstreden zoutput TR-9 niet hervatten. Het ministerie had begin van dit jaar nog ingestemd met een nieuwe winningsplan. De rechter oordeelt dat veiligheid boven economisch belang gaat.

Nederlandse overheid is blind voor geluidsoverlast windmolens

47
Birte Schohaus & Egbert Minnema

Birte Schohaus & Egbert Minnema

Van geluidsoverlast kun je gek worden. Omwonenden van windparken klagen al jaren over herrie door windturbines. De wetenschap is het niet eens over de gezondheidsgevolgen van dat specifieke geluid. Slaapstoornis is wel een aantoonbaar effect, blijkt uit een vandaag verschenen artikel in Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Wat ook zeker is: Nederlandse geluidsnormen zijn verouderd en voldoen niet om overlast door laagfrequent geluid vast te stellen. Mogelijke gezondheidsklachten spelen daardoor geen rol bij het plannen van nieuwe windparken.

Ministerie EZK verwelkomt Shell om over onderzoek naar Shell te praten

10
Birte Schohaus, Jilles Mast & Bas van Beek

Birte Schohaus, Jilles Mast & Bas van Beek

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat bespreekt een onderzoek naar Shell met, jawel, Shell. Voor de olieboer een logische stap, het verzoek naar alle documenten over de relatie tussen Shell en de Nederlandse overheid gaat immers over dit bedrijf. Maar de timing is opmerkelijk: nog voordat het ministerie daar een beslissing over heeft genomen, komt Shell al op bezoek.

Overheid werkt aan rookgordijn rond openbare informatie

68
Jilles Mast, Alexander Beunder, Birte Schohaus & Bas van Beek

Jilles Mast, Alexander Beunder, Birte Schohaus & Bas van Beek

Aan de voorkant predikt de overheid transparantie. Achter de schermen poogt ze de luiken dicht te houden. De staat wil ‘omvangrijke’ verzoeken om informatie, zoals dat naar ‘de Shell Papers’, makkelijker kunnen afwijzen. En daar moet de rechter haar een handje bij helpen. ‘Ze zoeken naar oplossingen in de verkeerde hoek. De verzoeker is niet het probleem.’

Niemand neemt verantwoordelijkheid voor meten van Groningse aardbevingsschade

6
Birte Schohaus & Alexander Beunder

Birte Schohaus & Alexander Beunder

Niemand voelde zich verantwoordelijk om de aardbevingsschade in Groningen goed in kaart te brengen. Het ministerie van EZ heeft het meten van aardbevingsschade lang overgelaten aan de veroorzaker, de NAM. Het gevolg: schades aan huizen zijn nooit goed gemeten, terwijl dat wel had gekund.

Groningen wordt waterstofwalhalla: zegen of vloek?

61
Birte Schohaus & Martijn Folkers

Birte Schohaus & Martijn Folkers

Nergens is de energietransitie beter voel- en zichtbaar dan in Noord-Nederland. Gasprovincie Groningen sorteert samen met ondernemingen zoals Shell en Gasunie voor op de grootschalige productie en distributie van waterstof. Terwijl de businesscase daarvan nog lang niet rond is, rollen de eerste miljardensubsidies uit Den Haag en Brussel binnen. Follow the Money volgt samen met RTV Noord de geldstromen en brengt de gevolgen in beeld.

Overheid laat haar geheugen vastlopen in digitale chaos

54
Birte Schohaus & Bas van Beek

Birte Schohaus & Bas van Beek

Duizenden overheidsdocumenten verstopt in de privémail van ambtenaren, archiveringssystemen die niemand snapt en ongelabelde notulen die verdwijnen in de digitale chaos. Zo zien de archieven van de overheid eruit. De inspectie waarschuwt: het collectieve geheugen dementeert. Controle van de overheid is dan onmogelijk.

Podcast | Ook schade zoutwinning wordt ontkend (maar wel betaald)

Podcast
1
Frederique de Jong & Birte Schohaus

Frederique de Jong & Birte Schohaus

Birte Schohaus doet sinds twee jaar onderzoek naar zoutwinning in Nederland: een activiteit waar maar weinig mensen vanaf weten, maar die wel voor schade zorgt. De rekening komt opmerkelijk genoeg niet terecht bij de bedrijven die het zout uit de bodem halen.

NAM draait op voor schaderekening die zoutwinner niet wil betalen

6
Birte Schohaus & Martijn Folkers

Birte Schohaus & Martijn Folkers

Door zoutwinning daalt de bodem rondom Veendam en breken de huizen. De veroorzaker van de bodemdaling, zoutbedrijf Nedmag, betaalt geen schadevergoeding. Bewoners doen daarom nu een beroep op de pot voor aardbevingsschade. Uiteindelijk betaalt de NAM zo de rekening van Nedmag. Hoe lang nog?

Ondanks risico’s mag omstreden zoutwinner van ministerie tot 2045 doorgaan

13
Birte Schohaus & Martijn Folkers

Birte Schohaus & Martijn Folkers

Scheuren in de ondergrond, weglekkende diesel en een bodem die langzaam wegzakt – de risico’s van zoutwinning in Groningen zijn niet alleen groter dan gedacht, ze zijn ook al meer dan twintig jaar bekend. Zelfs na een grote lekkage krijgt zoutbedrijf Nedmag opnieuw een vergunning om door te gaan met winnen. Risico’s en onzekerheden worden door ministerie van EZK terzijde geschoven.

Sociaal psycholoog Tom Postmes: ‘Rekenwerk en rapporten zijn schijnoplossingen voor Groningers’

Interview
4
Birte Schohaus

Birte Schohaus

De gaswinning in Groningen zorgt niet alleen voor schade aan huizen, maar heeft ook grote maatschappelijke impact. Mensen worden er zelfs ziek van. Hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes ziet dat Groningers zich niet veilig voelen. ‘Niet uit angst dat hun huis instort, maar omdat hun toekomst totaal onzeker is.’

Gedupeerden hebben niets aan nieuwe afkoopregels aardbevingsschade

169
Birte Schohaus

Birte Schohaus

De schade-afhandeling in Groningen gaat op de schop. Er komt een afkoopregeling van 5000 euro, het schadegebied wordt ingeperkt en nieuwe richtlijnen moeten de grote verschillen tussen schaderapporten laten verdwijnen. Efficiënt en duidelijk, zegt het Instituut Mijnbouwschade. Critici vrezen een terugkeer naar het keurslijf en de willekeur van het NAM-tijdperk.

Duitse energiereus RWE probeert verliezen kolencentrale bij Nederlandse belastingbetaler neer te leggen

53
Birte Schohaus

Birte Schohaus

De Duitse energiereus RWE claimt 1,4 miljard van de Nederlandse overheid voor misgelopen inkomsten bij een kolencentrale in Eemshaven. Maar het sommetje klopt niet, blijkt uit een vandaag verschenen rapport. Het energiebedrijf probeert verliezen uit verleden, heden en toekomst te verhalen op de Nederlandse belastingbetaler.

Groningse gasmiljoenen wel voor facelift villa, niet voor fiksen funderingen

5
Birte Schohaus

Birte Schohaus

Geen nieuwe aardbevingen en toch een schadevergoeding claimen voor een scheur in de muur van je villa? Het kan in Groningen. Hoe duurder het huis, des te meer geld. Buren tippen elkaar over deze ‘ruimhartige’ subsidiepot van het Instituut Mijnbouwschade Groningen. 500 miljoen euro is al uitgekeerd. Terwijl ze in villadorp Haren hun centen tellen, zitten de echte gedupeerden al jaren in de ellende: de schades aan hun funderingen zijn nog steeds niet afgewikkeld. ‘Je wordt gewoon gemangeld.’

Illegale opslag gevaarlijk blusschuim was bekend bij toezichthouders – maar het economisch belang ging voor

3
Birte Schohaus & Mira Sys

Birte Schohaus & Mira Sys

Op een bedrijventerrein in Doetinchem stonden lange tijd 1300 vaten afgedankt blusschuim weg te rotten. De vervuiler kon redelijk ongestoord zijn gang gaan. Uit een vandaag verschenen rapport – en uit documenten die Follow the Money boven water kreeg – blijkt dat de situatie ernstiger was dan we eerder samen met het onderzoeksplatform Pointer beschreven: toezichthouders hielden de eigenaar van de vaten jarenlang de hand boven het hoofd. Economisch belang ging boven milieurisico’s.

‘Herenclub’ verdeelt en heerst over miljoenenerfenis Friesland Bank

9
Birte Schohaus & Loek Mulder

Birte Schohaus & Loek Mulder

De erfgenaam van Friesland Bank is een van de rijkste vermogensbeheerders van Noord-Nederland. De Stichting FB Oranjewoud kreeg in 2012 126 miljoen euro om bedrijvigheid en cultuur in het noorden te stimuleren. Alleen: de gedachte achter het investeringsbeleid is een raadsel. Ook is het onduidelijk hoeveel geld er nog in de pot zit. Het beheer van de miljoenen is in handen van drie mannen die aan niemand verantwoording hoeven af te leggen. Onder hun bewind lijkt FB Oranjewoud zich steeds verder te ontwikkelen tot vastgoedondernemer en durfinvesteerder die grote risico’s neemt en niet vies is van vriendjespolitiek.

2020

40 procent van de bodemsaneringen deugt niet en het toezicht erop is een farce

2
Birte Schohaus & Mira Sys

Birte Schohaus & Mira Sys

Je koopt een stuk grond dat volgens de gegevens ‘schoon’ is, maar dat vol blijkt te liggen met loden politiekogels. Uiteindelijk moet je alsnog een vermogen uitgeven aan saneringskosten. Het overkwam Marko de Vries uit Heerenveen, maar zijn situatie is geen uitzondering. Controle op bodemsaneringen is in Nederland regelmatig een papieren werkelijkheid, blijkt uit onderzoek van Follow the Money en De Monitor.

‘Milieuproblemen belanden bij de rechter, omdat de politiek haar werk niet doet’

7
Birte Schohaus & Mira Sys

Birte Schohaus & Mira Sys

Gedumpt afval, gesjoemel met CO2-uitstoot en milieusubsidies, illegale houtkap of smokkel van bedreigde diersoorten. Dat is het werkgebied van Ingeborg Koopmans, officier van justitie bij het Functioneel Parket en gespecialiseerd in milieucriminaliteit. FTM sprak haar over de vraag wat er in Nederland misgaat met milieuhandhaving. ‘Subsidies voor duurzame projecten creëren ook weer criminaliteit.’