Auteur

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer (3 februari 1955) is schrijver, columnist en taaldokter. Vorig jaar verscheen zijn boek ‘Datadictatuur, hoe de mens het internet de baas blijft’, waarin hij analyseert wat er terecht is gekomen van de oorspronkelijke beloften en idealen van Silicon Valley - (spoiler alert: niet veel) - en wat er zou moeten veranderen. Voor FTM volgt hij dit dossier in de tweewekelijkse rubriek #DataDictatuur.

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
36
2020

Campagne ‘Stop hate for profit’, juni 2020
© Sascha Steinbach / EPA

Zuckerberg moet kiezen uit twee kwaden

Opinie
20
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

De Democraten willen Facebook en andere tech-monopolies in stukken ophakken, de Republikeinen hebben Facebook nodig als wapen in hun informatieoorlog en de adverteerders willen een clean reclameplatform. Die laatsten lopen nu met honderden miljoenen dollars tegelijk weg. Mark Zuckerberg zal moeten kiezen: afscheid nemen van miljarden dollars en Trump helpen met zijn campagne, of grote schoonmaak houden en een Democratisch antitrust-offensief trotseren.

© Rosa Snijders

Trumps brandweerwagen

Opinie
68
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Twitter verwijdert wel vaker berichten, maar eind mei gaf het bedrijf voor het eerst in zijn bestaan een hooggeplaatst man een tik op de vingers: Twitter zette een voetnoot bij een tweet van Donald Trump. Verontwaardigd riep de Amerikaanse president dat dit censuur was. Hij schreef een executive order die volgens hem de vrijheid van meningsuiting op sociale media moet waarborgen. Deskundigen menen dat Trump daarmee juist het omgekeerde bereikt. Jan Kuitenbrouwer schetst de valkuilen in het debat.

© Rosa Snijders

In het beloofde land doen we alles op afstand

Opinie
44
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

In 2016 kwam onze honeymoon met Big Tech ten einde. Na talloze affaires was Silicon Valley zijn goodwill kwijt, en vonden zelfs politici dat het tijd werd om Big Tech te beteugelen. Maar corona bracht de grote ommekeer. Big Tech gebruikt deze pandemie om ons voor te houden: wij zijn de oplossing. Alleen technologie kan u redden, laat het maar aan ons over.

https://pixabay.com/nl/photos/tekenen-spreuken-brutaal-grappig-381046/
© Pixabay / 192635

Hippe Hugo en de appathon

Opinie
39
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer bekijkt de omzwervingen (en de hippe schoenen) van minister Hugo de Jonge met verbazing, mededogen en medelijden. Met tegeltjeswijsheden kom je er niet, zeker niet wanneer je als minister Silicon Valley wil nabootsen.

© Rosa Snijders

Technoangst is een slechte raadgever

Opinie
47
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Telefoonapps om besmettingen bij te houden en te traceren zijn een goed middel om epidemieën te bestrijden. In de verkeerde handen kan zulke technologie afbreuk doen aan onze privacy en burgerrechten. Maar dat hóeft niet, betoogt Jan Kuitenbrouwer. Het kan ook op een verantwoorde manier. De sleutel: laat medici de keuzes maken, en hou de markt en de overheid op afstand.

© Rosa Snijders

Gezondheid in ruil voor vrijheid

Opinie
49
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer laat zijn licht schijnen over de enorme impuls die het coronavirus geeft aan ons toch al overvloedige internetgebruik. Internet is plotseling onze levenslijn naar de buitenwereld, nu we allemaal zoveel mogelijk binnen moeten zitten. Maar onderhuids voedt het coronavirus ook de datadictatuur.

© Rosa Snijders

Staatsgreep in cyberspace

Opinie
124
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Het soort verzinsels waar links zich niet toe wil verlagen maar dat rechts naar hartelust rondpompt, maakt dat sociale-mediaplatforms alles behalve ‘neutraal’ zijn. Voeg daarbij dat mega-monopolisten als Facebook en Twitter onder druk van de Trump-beweging staan, en het rechtsdraaiende karakter van internet is compleet. Jan Kuitenbrouwer beschrijft het slagveld.

© Rosa Snijders

De liegrobots komen!

Opinie
82
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

De wereld zet zich schrap voor de Amerikaanse verkiezingen van 2020. Deskundigen verwachten de inzet van grote aantallen tekstrobots. Die worden slimmer, subtieler en moeilijk van mensen te onderscheiden. Werd Trump door robots aangespoord om ‘Parijs’ op te zeggen? Jan Kuitenbrouwer over pink slime, deep fakes en bots die bekvechten met bots.

© Rosa Snijders

Wie heeft baat bij 5G?

Opinie
67
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

De wereld moet eraan geloven: het 4G-netwerk wordt vervangen door 5G. De politiek wrijft zich in de handen, want de veiling van 5G-frequenties levert miljarden op. Maar moeten wij 5G wel willen? Op elke straathoek moet een zendmast komen, de abonnementsprijs gaat omhoog. En de technologie komt hoofdzakelijk van Huawei, hofleverancier van de Chinese politiestaat. 5G maakt nóg intensieve surveillance mogelijk – door Big Tech, door China, of door allebei.

© CC0 (via Unsplash)

Je gezicht als paspoort

Opinie
25
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Terwijl digitale gezichtsherkenning een hoge vlucht neemt en steeds effectiever wordt, zijn er vrijwel geen regels voor. Wat al die diensten met onze gezichten doen: Joost mag het weten. Overheden laten de zaak op zijn beloop. Intussen grijpen de grote techbedrijven hun kans en veroveren een aandeel in het eID, ons nieuwe digitale persoonsbewijs. Wie waakt er eigenlijk over onze privacy?

https://www.flickr.com/photos/bookcatalog/41281393511
© Flicker / www.shopcatalog.com

Facebook is pro-Trump

Opinie
43
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Een tijdje leek Mark Zuckerberg geneigd om meer verantwoordelijkheid te nemen voor de invloed van Facebook, maar afgelopen najaar veranderde dat: Facebook merkte Breitbart aan als bonafide nieuwsmedium en gaf politici een vergunning tot liegen. Jan Kuitenbrouwer legt uit hoe dit komt. Facebook is pro-groei, lees: pro-Trump.

2019

Deel van de voorpagina van de Daily Mirror

Online oorlog, onder de radar

Opinie
78
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Met Cambridge Analytica en de Brexit-campagne in het achterhoofd waren de Britse media bij de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk vooral gespitst op het traceren van geautomatiseerde propaganda vanaf buitenlandse accounts. Het liep anders, zag Jan Kuitenbrouwer. Deze campagne kende amper politiek nieuws en werd gedomineerd door moddergevechten.

Wie temt de alligator?

Opinie
39
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

‘We kunnen het internet repareren’. Ja, maar gaan we het ook doen? En kunnen we dat wel? Jan Kuitenbrouwer begint daaraan te twijfelen. Want terwijl Big Tech zijn greep op de wereld versterkt, neemt de politieke verdeeldheid in het Westen alleen maar toe, en de daadkracht af. Van Big Tech zelf hebben we weinig te verwachten. In plaats van mee te werken aan het waarborgen van publieke belangen, lijkt Silicon Valley zich juist schrap te zetten tegen verandering.

Mohamed Hassan / https://pxhere.com/en/photo/1586373
© PXhere

Geen reclame voor de Correspondent

Opinie
98
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer interesseert zich al jarenlang voor de wereld van adverteerders en marketeers, en betreurt hoe weinig serieuze belangstelling er in de journalistiek bestaat voor dit fascinerende vakgebied. Hij las met stijgende verbazing hoe twee ‘slow journalists’ online adverteren tot onzin verklaarden. Tijd voor het fileermes.

Mark Zuckerberg in het Amerikaanse congres, oktober 2019
© AFP / Mandel Ngan

Mark, Donald en quid pro quo

Opinie
39
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Volgend jaar vinden de Amerikaanse presidentsverkiezingen plaats. Niet alleen de kandidaten lopen zich warm, ook Facebook en Twitter doen dat. Met het Cambridge Analytica-schandaal van de vorige verkiezingen scherp voor de geest, verkent Jan Kuitenbrouwer het mijnenveld.

Geautomatiseerde productielijn van VDL Nedcar, 2014
© ANP / Lex van Lieshout

Basisinkomen: een ander woord voor dataslavernij

Opinie
43
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Hoewel techneuten steevast beloven dat ze werkelijk alles zullen programmeren en automatiseren, blijft het probleem van ‘the last mile’ bestaan: er is altijd een restje dat niet geautomatiseerd kan worden en dat menselijke arbeid vergt. Belazerd betaald werk, overigens, of beter gezegd: spookwerk.

Boekomslag
© Uitgever

Hackers onder elkaar

Opinie
92
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer las ‘Permanent Record’, het boek dat Edward Snowden eerder deze maand publiceerde. Hoe komt een tamelijk gewone, maar superslimme nerd annex hacker tot de beslissing ‘landverrader’ te worden? Simpel: zíj begonnen.

Hackers hebben de halve wereld

Opinie
29
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Internet kan een wapen zijn, en een hacker een spion met ‘a license to kill’. In het onthullende (en soms verontrustende) boek ‘Het is oorlog, maar niemand die het ziet’ onderzoekt Volkskrant-reporter Huib Modderkolk hoe digitale oorlogsvoering en spionage in hun werk gaan. Jan Kuitenbrouwer las het en huiverde. Moet het ergste nog komen, of wordt digitale spionage net als gewone spionage: een moeizame strijd met kleine succesjes?

Slecht nieuws: het internet chinaficeert

Opinie
30
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Nadat bekend werd dat Twitter, Facebook en Youtube ‘verdachte’ accounts uit China hebben geblokkeerd, krabde Jan Kuitenbrouwer zich achter de oren. Het Westen laat geen gelegenheid voorbijgaan om China te bekritiseren vanwege het onderdrukken van dissidenten en het censureren en manipuleren van de publieke opinie. Doet Silicon Valley nu niet hetzelfde?

De opmars van de cyberjunk

Opinie
27
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer bekent schuld: ook hij zit vaker met zijn telefoon in de hand dan hem lief is. Maar bijna in een ongeluk verzeild raken doordat een vrachtwagenchauffeur z’n mobieltje slecht kan wegleggen: dat is andere koek. Wat maakt dat internet zo verslavend is geworden? Doet die eindeloze stroom van notificaties, nieuwe berichten en filmpjes iets met onze hersenen?

De vooroordelen van internet

Opinie
48
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer buigt zich over over een heikele kwestie: hoe vooroordelen zich voortplanten op internet. Algoritmen zijn zelden ‘neutraal’, al was het maar doordat de mensen die ze schrijven dat niet zijn, maar ook de data die als input worden gebruikt, zijn gekleurd door vooroordelen.

Wij zijn de Indigi

Opinie
36
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer ging op vakantie naar de toekomst en stuurde de achterblijvers een geheim document op dat hij daar wist los te peuteren.

Facebook: rattigheid kent geen tijd

Opinie
37
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer heeft zo zijn bedenkingen bij de Libra, de nieuwe munt die Facebook wil introduceren. Wat wil Mark Zuckerberg bereiken met de invoering van een eigen betaalmiddel? Twee oude vrienden dwarsbomen, Facebooks imago oppoetsen of morrelen aan de heerschappij van de banken? Waarschijnlijk alledrie.

Splinternet

Opinie
95
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

In het denken van de jaren zestig en zeventig bestond er maar één bedreiging voor een open, democratische meningsvorming: censuur, het verstoppen of achterhouden van informatie. Gaandeweg kregen we door dat manipulatie en framing eenzelfde effect hebben. Maar Big Tech weigert nog steeds zich daarvan rekenschap te geven, zegt jan Kuitenbrouwer.

Alles verbonden, alles kwetsbaar

94
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Gemak dient de mens, en dus laten consumenten zich snel verleiden door ‘smart’: dat klinkt zo heerlijk handig. Maar voor dat beloofde gemak betalen we met onze data, vaak zonder dat te weten en zonder daar controle over te hebben, waarschuwt Jan Kuitenbrouwer.

Als de vos de passie preekt

Column
19
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Vorige week vond in het parlement een hoorzitting plaats over de vraag hoe wij het internet kunnen reguleren, of beter gezegd: hoe we Big Tech kunnen reguleren. Er werd veel gezegd, maar er kwam weinig uit. Jan Kuitenbrouwer was erbij.

De stofzuiger van Silicon Valley

Column
20
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Soms lijkt het wel of internet ons allemaal tot digitale lijfeigenen heeft gemaakt, op afstand bestuurd door een onzichtbaar systeem. Nepnieuws, echokamers, filterbubbels, microtargeting: de termen spreken tot de verbeelding, maar onder het vergrootglas van de onderzoeker verschrompelen ze volgens Jan Kuitenbrouwer toch een beetje.

Internet distribueert desnoods dunne poep

Column
72
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Bij die discussie over de Auteursrechtenrichtlijn viel Jan Kuitenbrouwer iets op: de generatie die opgroeide met het internet heeft een andere kijk op de verhoudingen in de digitale wereld dan mensen die ouder waren toen het internet opkwam. Hij constateert een verschil in denkmodel.

Bij de arrestatie van Julian Assange

Column
168
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer buigt zich over de zaak-Assange. Wat de positie van de oprichter van WikiLeaks lastig maakt, is dat hij steeds twee petten draagt: hij zegt journalist te zijn maar redigeert niet; hij zegt ‘lekker’ te zijn maar is selectief; hij eist transparantvan anderen, maar is het zelf niet. ‘De dragers van het hermelijn moeten verantwoording afleggen, maar ook de luis in hun pels ontkomt er niet aan.’

Lang leve het uploadfilter!

Column
94
Jan Kuitenbrouwer

Jan Kuitenbrouwer

De nieuwe richtlijn over auteursrechten en internet werd deze week in het Europees Parlement aangenomen. Jan Kuitenbrouwer is niet bijster onder de indruk van de bezwaren ertegen. Wat heet: hij juicht het uploadfilter van harte toe, en wast de critici de oren.