Auteur

Lise Witteman

‘Wetten zijn als worstjes. Je kunt maar beter niet zien hoe ze gemaakt zijn.’ Met dat argument verdedigde voormalig minister Donner waarom hij de Wet Openbaarheid van Bestuur wilde inperken. Juriste Lise Witteman is het daar volstrekt mee oneens. Ze werkte jarenlang als politiek journalist op het Binnenhof. Daar leerde ze hoe het spel achter de schermen gespeeld wordt. Haar doel is juist om dat zichtbaar te maken. Haar adagium: zonder transparantie, geen democratie. Voor Follow the Money volgt Lise als correspondent nu de sporen van het geld in Brussel

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
40
2020

Koeien in het weiland. Op de achtergrond de haven van Rotterdam
© ANP / Hans van Rhoon

Nederlandse veeboer klem tussen mondiale ambities FrieslandCampina en groene doelstellingen EU

9
Lise Witteman

Lise Witteman

Zuivelbedrijf FrieslandCampina wil de wereld veroveren met melkproducten. Dankzij de enorm productieve Hollandse koeien en uitgekiend veevoer werpt de coöperatie zich op de snel groeiende economieën in Afrika. Daar worden de spotgoedkope overschotten gedumpt. Maar veel Nederlandse melkboeren dreigen in de mondiale concurrentiestrijd kopje onder te gaan. Helemáál nu de Europese Unie broedt op peperdure nieuwe milieumaatregelen. ‘Het kán gewoon op deze postzegel niet dat iedere boer 200 koeien houdt.’

© Katja Fred

De Brusselse vleeslobby: rare, medium of well done?

15
Lise Witteman

Lise Witteman

De duurzame wind die door Europa waait, knaagt aan de machtige positie van de vleesindustrie. Decennialang konden veehouders, slachthuizen en exporteurs rekenen op warme banden met Brusselse beleidsmakers. Maar nu vlees in het verdomhoekje zit en de Europese Commissie tal van ingrijpende plannen voorbereidt, lobbyt de sector met nieuwe tactieken. ‘Moeten we een wereld zonder vlees wel willen?’

© Katja Fred

Schiphol ontketent Brusselse Big Brother

40
Lise Witteman

Lise Witteman

Een grote databank met daarin opgeslagen de gezondheidsgegevens van vliegreizigers -– de luchtvaartindustrie denkt daar sinds de uitbraak van Covid-19 serieus over na. Het zou de nieuwste stap zijn in de ontwikkeling van Europese informatiesystemen volgestouwd met persoonsgegevens, waar de Nederlandse overheid mede namens Schiphol al jaren voor lobbyt. De officiële motivering is dat zulke informatiesystemen Europa veiliger maken. Onderzoek van Follow the Money laat zien dat de werkelijkheid anders in elkaar steekt.

Podcast | Afspraken tussen uitzendbureaus en vakbonden faciliteren uitbuiting van arbeidsmigranten

Podcast
3
Frederique de Jong & Lise Witteman

Frederique de Jong & Lise Witteman

Het coronavirus heeft de barre werkomstandigheden voor arbeidsmigranten in de Europese voedingsbranche onder een vergrootglas gelegd. Vakbonden luiden de noodklok over gebrekkige regelgeving en illegale praktijken, maar zetten zelf hun handtekening onder cao’s die uitbuiting faciliteren.

Weert — Een aspergesteker uit Bulgarije steekt de eerste asperges van het seizoen 2020.
© ANP / Robin Utrecht

Afspraken tussen uitzendbureaus en vakbonden faciliteren uitbuiting van arbeidsmigranten

83
Lise Witteman

Lise Witteman

Het coronavirus heeft de barre werkomstandigheden voor arbeidsmigranten in de Europese voedingsbranche onder een vergrootglas gelegd. Vakbonden luiden de noodklok over gebrekkige regelgeving en illegale praktijken, maar zetten zelf hun handtekening onder cao’s die uitbuiting faciliteren.

De cocktailbar bij distilleerderij Koninklijke De Kuyper in Schiedam.
© ANP/Bart Hoogveld

Reclame voor Hollandse jenever op kosten van de EU

14
Lise Witteman

Lise Witteman

De Europese Unie, waar de grootste zuiplappen ter wereld wonen, houdt er allerlei programma’s op na om het gebruik van alcohol te ontmoedigen. Maar Amerikanen met EU-subsidie aan de Hollandse neut helpen, blijkt geen enkel probleem. Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid vindt de subsidie daarom ongepast, zegt hij in een reactie.

Personeelsleden bij de entree van bandenfabriek Apollo Vredestein in Enschede. Op 5 maart kondigde de fabrikant een massaontslag aan, waardoor de komende twee jaar bijna duizend banen verdwijnen.
© Vincent Jannink / ANP

Bedenkelijke praktijken rond Hongaarse subsidie aan eigenaar Vredestein

7
Lise Witteman

Lise Witteman

De subsidie die de Indiase autobandenfabrikant Apollo Tyres kreeg voor een nieuwe fabriek in Hongarije, roept heikele vragen op. Door de komst van deze fabriek staan in Enschede momenteel bijna duizend banen op de tocht. Follow the Money beschikt over informatie die nieuw licht op de zaak werpt.

StartUpDelta-gezant Neelie Kroes, Uber-ceo Travis Kalanick en minister-president Mark Rutte in Silicon Valley, februari 2016.
© ANP/Jerry Lampen

Uber veroverde Europa dankzij lobby zwaargewichten VVD

Analyse
63
Lise Witteman

Lise Witteman

Nederland hielp digitale platforms als Uber om in Brussel regelgeving tegen te houden. Jarenlang hadden hun medewerkers – chauffeurs, maaltijdbezorgers, zorgverleners, schoonmakers – niets van de Europese Unie te verwachten. Nu hun situatie door de coronacrisis schrijnend urgent is, hebben ze amper zekerheden om op terug te vallen.

© Matthias Leuhof

Banenlek naar subsidieparadijzen is moeilijk te dichten

Analyse
56
Lise Witteman

Lise Witteman

In de Europese Unie woedt al decennia een concurrentiestrijd om de goedkoopste werkkrachten. Vooral Oost-Europese landen lokken bedrijven met voordelige arbeidsvoorwaarden en riante subsidies – soms zelfs uit EU-potjes. Hierdoor verdwenen al tienduizenden banen uit Nederland, en staan werknemers en hun rechten onder druk. Follow the Money onderzoekt het 'offshoring' van werk naar lagelonenlanden in de Unie en het mogelijke effect van de coronacrisis.

2019

© CC0 (publiek domein)

Brusselse farmalobby slijpt messen in strijd tegen lagere medicijnprijzen

38
Lise Witteman

Lise Witteman

In 2016 werd de farmaceutische lobby opgeschrikt: Nederland had in de Europese Unie het probleem van de hoge medicijnprijzen op de agenda gezet. Voor het eerst zou er door Brussel serieus gekeken worden naar deze opjagers van zorgkosten. Maar met het aantreden van de nieuwe Commissie blijkt er nog niets wezenlijks veranderd. De lobby heeft zich intussen herpakt.

© JanJaap Rypkema

‘Groen’ Philips lobbyt in Brussel voor behoud van giftige TL-buis

76
Lise Witteman

Lise Witteman

Publiekelijk laat de Nederlandse elektronicareus Philips zich graag bejubelen om haar groene ambities. Het voerde een succesvolle lobby voor afschaffing van de gloeilamp en mocht in 2015 nog de verlichting van het Greenpeace-hoofdkantoor in Amsterdam aanleggen. Maar nu de Europese Commissie op het punt staat de energieslurpende en kwikhoudende TL-verlichting te verbieden, toont het bedrijf een ander gezicht.

Podcast | TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

Podcast
0
Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

62
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Een ongekend hoog bedrag van 13 miljard euro wil de Europese Unie investeren in militaire innovatie. Hoewel defensie tot nu toe vrijwel uitsluitend het terrein van de lidstaten was, probeert Brussel met dit fonds de strategische samenwerking te forceren. Maar de industrie heeft van begin af aan een dikke vinger in de pap, waarbij het Nederlandse kennisinstituut TNO een opmerkelijke dubbelrol speelt.

© JanJaap Rypkema

Het Europarlement: wat doen ze daar nou eigenlijk?

82
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Tijdens de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen worden kiezers om de oren geslagen met standpunten over de Nexit, een Europees Leger, en het verhuiscircus naar Straatsburg. Allemaal punten waar niet het Europarlement, maar de Europese Raad van regeringsleiders over gaat. Waar gaan deze verkiezingen dan wél over?

© JanJaap Rypkema

Europese partijen omzeilen verbod op buitenlandse donateurs

11
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dit verkiezingsjaar is er bijna 70 miljoen euro subsidie gereserveerd voor Europese politieke partijen en hun denktanks: een record. Daarbovenop hengelen de partijen de nodige dubieuze donaties en contributies binnen, zo blijkt uit onderzoek van FTM. Zelfs de tabaksindustrie wordt niet geschuwd.

© JanJaap Rypkema

Europese partijen misbruiken mazen in subsidieregels

5
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Europese politieke partijen ontvangen miljoenen euro’s aan subsidies vanuit het Europees Parlement. Maar om daarop aanspraak te maken, moeten ze ook zelf geld in het laatje brengen. Dat zet de deur open voor creatief boekhouden.

Podcast | Van Amerikaanse pro-lifers tot IJslandse walvisvaarders: hoe buitenlandse donateurs Europese partijen spekken

Podcast
1
Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

© ANP / Remko de Waal

‘Zieke’ SP-Eurokandidaat druk in de weer in Surinaamse politiek

72
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

SP-politicus Jay Pahladsingh houdt er ondanks zijn ziekbed een actief leven op na. Sinds hij zich eind vorig jaar afmeldde als SP-raadslid in Capelle aan den IJssel, is hij dikwijls afgereisd naar Suriname. Ook belandde hij op de kandidatenlijst voor de Europese verkiezingen.

© JanJaap Rypkema

Duitse denktanks domineren Europees debat

23
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Jaarlijks maken Duitse politieke partijen, wetenschappelijke bureau’s en denktanks tonnen over naar hun Europese evenknieën. Zo verschaffen zij zich invloed in het Europese debat.

Pro-EU kamp duikt diep in de subsidiepotten

172
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Waar eurosceptische partijen doorgaans geld ontvangen van conservatieve bewegingen die de Europese Unie willen afremmen, zijn er ook talloze stichtingen en denktanks die juist volop inzetten op versterking van het ‘Europese project’. Zij vinden hun ingangen naar de politiek dikwijls dankzij royale subsidiestromen.

© JanJaap Rypkema

Het netwerk van Eurosceptische donatieritselaars

127
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Eurosceptische partijen kennen een bont gezelschap aan financiers, die onderling vaak opmerkelijke contacten onderhouden. Neoconservatieven, orthodoxe christenen, nationalisten en radicaal-links: allemaal vinden ze hun weg naar de portemonnee van de Europese politiek.

Wie betaalt wat in Brussel? Zoek het op in onze database

16
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Hoeveel geld ontvangen Europese politieke partijen van gulle gevers? En wie zijn dat precies? Vandaag publiceert Follow the Money een dataset met daarin alle 997 donaties die Europese partijen ontvingen in de periode 2014-2018.

Van Amerikaanse pro-lifers tot IJslandse walvisvaarders: hoe buitenlandse donateurs Europese partijen spekken

53
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Europese lidstaten willen buitenlands geld zoveel mogelijk weren van de nationale politiek. Intussen vloeit datzelfde geld echter rijkelijk richting de kassen van de Europese koepelpartijen in Brussel. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

Zoveel geven Europese politieke partijen jaarlijks uit aan vergaderingen en gadgets

14
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Binnen de Europese Unie zijn het de grote koepels van nationale politieke partijen die het beleid uitstippelen. Maar hoewel er strikte transparantieregels omtrent financiën gelden, is het voor de kiezer nauwelijks te checken waar de partijen hun centen vandaan halen. Follow the Money onderzocht de geldstromen en publiceert vandaag een dataset met alle jaarrekeningen van de Europese partijen uit de periode 2014-2018.

Premier Mark Rutte met de Franse president Emanuel Macron en Britse premier Theresa May voorafgaand aan zijn toespraak in de VN-Veiligheidsraad in september 2018.
© ANP / Robin Utrecht

Zoveel doneren machtige multinationals aan Europese politieke partijen

57
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

De Franse president Emmanuel Macron heeft de flirt met de Europese ALDE-familie afgekapt. De reden: deze Alliantie van Liberalen en Democraten in Europa ontvangt donaties van biochemische multinationals als Monsanto-Bayer. Dat is niet de enige onderneming die politieke partijen een duit toestopt. Follow the Money inventariseert hoe vrijgevig het bedrijfsleven is.

Minister Carola Schouten bij een Nederlandse internationale borrel
© @NL@EU, januari 2019

Bij ons in de PV: diplomaten zetten zich in voor het bedrijfsleven

23
Lise Witteman

Lise Witteman

Om de Nederlandse belangen in de Europese Unie te behartigen, heeft de Rijksoverheid een dependance in Brussel: de permanente vertegenwoordiging (PV-EU). Dagelijks stellen deze ambtenaren alles in het werk om het wensenlijstje uit Den Haag in vervulling te laten gaan. Maar ook komen er bij de PV talloze lobbyisten over de vloer. En ook zij dragen wensenlijstjes aan.

EU-ombudsvrouw Emily O'Reilly

Deze vrouw is het geweten van Brussel

Interview
20
Lise Witteman

Lise Witteman

In het zwaar belobbyde Brussel is het de taak van Europese Ombudsman Emily O’Reilly om de ethische standaarden hoog te houden. Waar vanuit de EU vaak misprijzend over eurosceptici wordt gesproken, vindt zij dat Europese beleidsmakers eerst maar eens bij zichzelf te rade moeten gaan. Dit jaar gaat ze voor haar herverkiezing. Hoe laat de Brusselse waakhond haar tanden zien?

2018

© ANP MARCEL VAN HOORN

Uur van de waarheid voor chemielobby in Brussel

14
Lise Witteman

Lise Witteman

In het Europees Parlement spant het er vandaag om of de lobby van de Europese chemische industrie erin slaagt veiligheidschecks in Europese beleidsvorming aan te tasten. Na berichtgeving van Follow the Money, laten meerdere partijen weten zich te keren tegen het zogenaamde ‘innovatieprincipe’, dat ze zien als ondermijning van het voorzorgsbeginsel.

Center for Fermentation Innovation: prroeffabriek van DSM (Delft) voor het testen van productieprocessen met micro-organismen.
© ANP / Lex van Lieshout

Nederland hielp industrie bij potentiële ondermijning productveiligheid

23
Lise Witteman

Lise Witteman

Op initiatief van Nederland werden in 2016 de criteria veranderd waaraan toekomstig EU-beleid wordt getoetst. Het zogenaamde innovatieprincipe werd geïntroduceerd, een idee van de bedrijfslobby, om ervoor te zorgen dat de EU niet te snel hinderlijke regels oplegt omwille van productveiligheid. De Tweede Kamer werd hierover niet geïnformeerd.

Paul Tang op Eurofi, Wenen, september 2018 Beeld via Twitter
© Twitter

Lobbytijd bij toezichthouders en beleidsambtenaren kopen? Eurofi helpt!

10
Lise Witteman

Lise Witteman

De grootste spelers binnen de Europese financiële sector betalen enorme bedragen voor een halfjaarlijks onderonsje met Europese politici, ambtenaren en toezichthouders. Het doel: de klokken met elkaar gelijk zetten. Welkom op Eurofi, waar je met geld invloed kunt kopen.