Auteur

Lise Witteman

‘Wetten zijn als worstjes. Je kunt maar beter niet zien hoe ze gemaakt zijn.’ Met dat argument verdedigde voormalig minister Donner waarom hij de Wet Openbaarheid van Bestuur wilde inperken.

Juriste Lise Witteman is het daar volstrekt mee oneens. Als 'onze vrouw in Brussel' volgt ze politieke lobby's en netwerken in de Europese hoofdstad.

——
Mail: lise.witteman@ftm.nl

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
56
2022

Lidstaten saboteren toezicht op de honderden miljarden van het Europese coronaherstelfonds

42
Lise Witteman

Lise Witteman

Nu Brussel de eerste tientallen miljarden van het coronaherstelfonds uitdeelt, blijkt dat de lidstaten het vrijwel onmogelijk hebben gemaakt om te controleren hoe het geld wordt besteed en wie ervan profiteert. Terwijl de risico’s op fraude en corruptie met EU-fondsen bovengemiddeld groot zijn, doet een aantal landen er alles aan om publiek toezicht te vermijden. Ook Nederland geeft vooralsnog geen openheid van zaken.

Subsidies voor vroegere Sovjetlanden brengen Europa in conflict met Moskou

54
Ada Homolová & Lise Witteman

Ada Homolová & Lise Witteman

De Europese Unie investeert via het zogeheten Oostelijk Partnerschap al jaren miljarden in voormalige Sovjet-landen als Oekraïne. Het geld is voor de opbouw van economie, democratie en rechtsstaat – en een doorn in het oog van het Kremlin. Eind juni besluiten de lidstaten of de partnerschapslanden zicht krijgen op toetreding tot de EU.

Politiek legde de rode loper uit voor speculatie op energie- en voedselprijzen

43
Lise Witteman

Lise Witteman

Als sprinkhanen duiken speculanten op de grondstoffenmarkten. Veel gewone burgers gaan sinds de oorlog in Oekraïne gebukt onder stijgende prijzen. Maar beleggers slaan een slaatje uit (dreigende) tekorten aan voedselproducten en brandstoffen. Met dank aan hun behendige lobby in de pandemie. Juist toen kregen ze de politiek zo ver om de regels voor de financiële sector te versoepelen.

Boerenlobby gebruikt oorlog in Oekraïne om pesticideregels af te zwakken

19
Lise Witteman

Lise Witteman

In Brussel staat de verduurzaming van het platteland zwaar onder druk van de landbouwlobby. Die gebruikt de oorlog in Oekraïne als excuus om onder de handhaving van pesticideregels uit te komen. Maar de grootste strijd wordt nog gevoerd: het onderuit schoffelen van wetgeving die de Europese boer dwingt minder gebruik te maken van landbouwgif.

Nederlandse plannen energietransitie lieten deur wijd open voor Rusland

Analyse
36
Lise Witteman

Lise Witteman

De Nederlandse overheid koos de afgelopen jaren voor klimaatbeleid dat de afhankelijkheid van aardgas verlengt. Het sleutelwoord: waterstof. Deze energiedrager is in heel Europa gepromoot als oplossing voor de klimaatproblematiek. Daarmee is bewust erop ingezet Rusland ook voor de toekomst als energieleverancier te behouden. Nu moet Europa halsoverkop een dure draai maken.

EU-topambtenaar Céline Gauer: aanpakken huizenmarkt is voorwaarde voor EU-miljarden

Interview
11
Lise Witteman & Jesse Pinster

Lise Witteman & Jesse Pinster

Huizenbezitters hoeven niet bang te zijn dat de Europese Commissie Nederland zal dwingen de hypotheekrenteaftrek af te schaffen. Het aanpakken van ‘verstoringen op de huizenmarkt’ is wel een voorwaarde voor het ontvangen van 4,7 miljard euro uit het coronaherstelfonds, waarvoor Nederland als enig Europees land nog geen plan heeft ingediend. Maar EU-plannencoördinator Céline Gauer laat doorschemeren dat Brussel ook tevreden is als er meer huizen worden gebouwd in Nederland.

Grote winnaar van het Europese coronaherstelfonds: de auto-industrie

19
Lise Witteman

Lise Witteman

Europese autobedrijven zijn grootontvangers van geld uit het Europese coronaherstelfonds. De Brusselse miljarden zijn bedoeld om de groene transitie te versnellen. Maar een deel van de investeringen dreigt het gebruik van fossiele brandstoffen juist te verlengen – en daarmee de knellende afhankelijkheid van gas en olie uit Rusland.

Het stiekeme Nederlandse selectieproces voor de EU-herstelmiljarden

52
Lise Witteman & Peter Teffer

Lise Witteman & Peter Teffer

In beslotenheid werkte de Nederlandse ambtenarij het afgelopen jaar aan een plan om de 6 miljard euro uit het Europese coronaherstelfonds te besteden. Achter de schermen werd tot in detail bekokstoofd welke hervormingen en projecten Nederland zou kunnen uitvoeren. Terwijl ongewenste stemmen werden buitengesloten, kreeg de vertrouwde lobby via een achterdeurtje wél toegang. Dit staat haaks op het Brusselse verzoek om een ‘brede consultatie’ te houden.

2021

Gigantische Europese subsidiepot gaat gepaard met stille machtsoverdracht

38
Lise Witteman & Peter Teffer

Lise Witteman & Peter Teffer

De Europese Unie heeft een fonds van 723,8 miljard euro opgetuigd om de Europese economie weer vlot te trekken na de coronacrisis. Maar dit coronaherstelfonds gaat gepaard met een stille machtsoverdracht van de lidstaten naar Brussel. Dat kan voor ‘Griekse toestanden’ zorgen wanneer nationale parlementen pijnlijke hervormingen moeten slikken om het begeerde EU-geld te krijgen.

Boerenlobby misleidt achterban over gevolgen EU-duurzaamheidsplannen

23
Lise Witteman

Lise Witteman

De boerenlobby zet de eigen achterban op het verkeerde been over de ingrijpende hervormingen die in Brussel op tafel liggen. Er wordt gedaan alsof agrariërs daar zwaar de dupe van worden. In werkelijkheid gaan de inkomsten voor velen juist omhoog. Die valse voorstelling van zaken ondermijnt de zoektocht naar een duurzaam voedselsysteem.

Follow the Money opent de jacht op EU-geldsporen met de lancering van Bureau Brussel

Essay
46
Lise Witteman, Peter Teffer & Jesse Pinster

Lise Witteman, Peter Teffer & Jesse Pinster

Steeds meer ingrijpende besluiten worden op Europees niveau genomen. Maar zolang burgers niet weten wat er gaande is in Brussel, kunnen politici er verborgen agenda’s op nahouden en hebben lobbyisten vrij spel. Dat betoogt FTM’s EU-onderzoeksjournalist Lise Witteman. Om hier verandering in te brengen lanceert Follow the Money ‘Bureau Brussel’. Drie EU-specialisten gaan in samenwerking met collega’s uit heel Europa structureel de macht controleren.

Kabinetten-Rutte verzwegen politieke lobby in Brussel

86
Lise Witteman

Lise Witteman

De Tweede Kamer is onder de kabinetten-Rutte herhaaldelijk niet, niet tijdig of onvolledig geïnformeerd over de politieke lobby die in Brussel werd gevoerd ten bate van de industrie. Hierdoor is de controlerende functie van de Tweede Kamer stelselmatig ondermijnd. Dat blijkt uit jarenlang onderzoek van Follow the Money en is de conclusie van het nieuwe boek ‘Sluiproute Brussel’ van FTM’s EU-correspondent Lise Witteman.

Brussel grijpt wondermiddel van DSM aan om niet te hakken in veestapel

189
Lise Witteman

Lise Witteman

De Nederlandse biochemiegigant DSM komt met een nieuw wondermiddel, waarmee de uitstoot van broeikasgassen door koeien (en de veehouderij) drastisch omlaag kan. Probleem: boeren kunnen zich het product niet veroorloven. DSM lobbyt ervoor dat Brussel de rekening oppakt.

Nederland ritselt in Brussel vergroeningssubsidie voor Shell

48
Lise Witteman

Lise Witteman

Het kabinet-Rutte III heeft een doelgerichte strategie ingezet om het Europese klimaatbeleid naar zijn hand te zetten. De inzet: de belastingbetaler laten meebetalen aan de omstreden vergroeningsplannen van Shell en de zware industrieën in het Rotterdamse havengebied. Dit halfjaar moet Brussel kleur bekennen.

‘Essentiële’ arbeidsmigranten zijn niet belangrijk genoeg voor bescherming tegen corona

38
Lise Witteman

Lise Witteman

Nederland stond in Europa vooraan om te regelen dat onze voedingsindustrie kon blijven draaien, toen in maart de corona-epidemie het continent overspoelde. Dat ging ten koste van de arbeidsmigranten bij de vleesverwerkers en in de distributiecentra, die zichzelf maar moesten zien te redden. Twee lockdowns en veel kritische berichtgeving verder, is er niets wezenlijks veranderd. Een volgend kabinet mag het oplossen, samen met de rest van de arbeidsmarktproblematiek.

2020

Amsterdam lobbyde voor Lelystad Airport zodat Schiphol kon groeien

6
Lise Witteman

Lise Witteman

De gemeente Amsterdam stak haar nek uit voor de opening van vliegveld Lelystad. Achter de schermen lobbyden wethouders Udo Kock (D66) en Sharon Dijksma (PvdA) bij de Europese Commissie voor een cruciale regeling, zodat Schiphol zijn positie als internationale luchthaven kan behouden. Dit gebeurde tegen de zin én de verkiezingsbelofte van coalitiegenoot GroenLinks. Corona en aarzelende politici dreigen nu alsnog roet in het eten te gooien.

Nederlandse veeboer klem tussen mondiale ambities FrieslandCampina en groene doelstellingen EU

9
Lise Witteman

Lise Witteman

Zuivelbedrijf FrieslandCampina wil de wereld veroveren met melkproducten. Dankzij de enorm productieve Hollandse koeien en uitgekiend veevoer werpt de coöperatie zich op de snel groeiende economieën in Afrika. Daar worden de spotgoedkope overschotten gedumpt. Maar veel Nederlandse melkboeren dreigen in de mondiale concurrentiestrijd kopje onder te gaan. Helemáál nu de Europese Unie broedt op peperdure nieuwe milieumaatregelen. ‘Het kán gewoon op deze postzegel niet dat iedere boer 200 koeien houdt.’

De Brusselse vleeslobby: rare, medium of well done?

16
Lise Witteman

Lise Witteman

De duurzame wind die door Europa waait, knaagt aan de machtige positie van de vleesindustrie. Decennialang konden veehouders, slachthuizen en exporteurs rekenen op warme banden met Brusselse beleidsmakers. Maar nu vlees in het verdomhoekje zit en de Europese Commissie tal van ingrijpende plannen voorbereidt, lobbyt de sector met nieuwe tactieken. ‘Moeten we een wereld zonder vlees wel willen?’

Schiphol ontketent Brusselse Big Brother

40
Lise Witteman

Lise Witteman

Een grote databank met daarin opgeslagen de gezondheidsgegevens van vliegreizigers -– de luchtvaartindustrie denkt daar sinds de uitbraak van Covid-19 serieus over na. Het zou de nieuwste stap zijn in de ontwikkeling van Europese informatiesystemen volgestouwd met persoonsgegevens, waar de Nederlandse overheid mede namens Schiphol al jaren voor lobbyt. De officiële motivering is dat zulke informatiesystemen Europa veiliger maken. Onderzoek van Follow the Money laat zien dat de werkelijkheid anders in elkaar steekt.

Podcast | Afspraken tussen uitzendbureaus en vakbonden faciliteren uitbuiting van arbeidsmigranten

Podcast
3
Frederique de Jong & Lise Witteman

Frederique de Jong & Lise Witteman

Het coronavirus heeft de barre werkomstandigheden voor arbeidsmigranten in de Europese voedingsbranche onder een vergrootglas gelegd. Vakbonden luiden de noodklok over gebrekkige regelgeving en illegale praktijken, maar zetten zelf hun handtekening onder cao’s die uitbuiting faciliteren.

Afspraken tussen uitzendbureaus en vakbonden faciliteren uitbuiting van arbeidsmigranten

84
Lise Witteman

Lise Witteman

Het coronavirus heeft de barre werkomstandigheden voor arbeidsmigranten in de Europese voedingsbranche onder een vergrootglas gelegd. Vakbonden luiden de noodklok over gebrekkige regelgeving en illegale praktijken, maar zetten zelf hun handtekening onder cao’s die uitbuiting faciliteren.

Reclame voor Hollandse jenever op kosten van de EU

14
Lise Witteman

Lise Witteman

De Europese Unie, waar de grootste zuiplappen ter wereld wonen, houdt er allerlei programma’s op na om het gebruik van alcohol te ontmoedigen. Maar Amerikanen met EU-subsidie aan de Hollandse neut helpen, blijkt geen enkel probleem. Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid vindt de subsidie daarom ongepast, zegt hij in een reactie.

Bedenkelijke praktijken rond Hongaarse subsidie aan eigenaar Vredestein

7
Lise Witteman

Lise Witteman

De subsidie die de Indiase autobandenfabrikant Apollo Tyres kreeg voor een nieuwe fabriek in Hongarije, roept heikele vragen op. Door de komst van deze fabriek staan in Enschede momenteel bijna duizend banen op de tocht. Follow the Money beschikt over informatie die nieuw licht op de zaak werpt.

Uber veroverde Europa dankzij lobby zwaargewichten VVD

Analyse
63
Lise Witteman

Lise Witteman

Nederland hielp digitale platforms als Uber om in Brussel regelgeving tegen te houden. Jarenlang hadden hun medewerkers – chauffeurs, maaltijdbezorgers, zorgverleners, schoonmakers – niets van de Europese Unie te verwachten. Nu hun situatie door de coronacrisis schrijnend urgent is, hebben ze amper zekerheden om op terug te vallen.

Banenlek naar subsidieparadijzen is moeilijk te dichten

Analyse
56
Lise Witteman

Lise Witteman

In de Europese Unie woedt al decennia een concurrentiestrijd om de goedkoopste werkkrachten. Vooral Oost-Europese landen lokken bedrijven met voordelige arbeidsvoorwaarden en riante subsidies – soms zelfs uit EU-potjes. Hierdoor verdwenen al tienduizenden banen uit Nederland, en staan werknemers en hun rechten onder druk. Follow the Money onderzoekt het 'offshoring' van werk naar lagelonenlanden in de Unie en het mogelijke effect van de coronacrisis.

2019

Brusselse farmalobby slijpt messen in strijd tegen lagere medicijnprijzen

38
Lise Witteman

Lise Witteman

In 2016 werd de farmaceutische lobby opgeschrikt: Nederland had in de Europese Unie het probleem van de hoge medicijnprijzen op de agenda gezet. Voor het eerst zou er door Brussel serieus gekeken worden naar deze opjagers van zorgkosten. Maar met het aantreden van de nieuwe Commissie blijkt er nog niets wezenlijks veranderd. De lobby heeft zich intussen herpakt.

‘Groen’ Philips lobbyt in Brussel voor behoud van giftige TL-buis

76
Lise Witteman

Lise Witteman

Publiekelijk laat de Nederlandse elektronicareus Philips zich graag bejubelen om haar groene ambities. Het voerde een succesvolle lobby voor afschaffing van de gloeilamp en mocht in 2015 nog de verlichting van het Greenpeace-hoofdkantoor in Amsterdam aanleggen. Maar nu de Europese Commissie op het punt staat de energieslurpende en kwikhoudende TL-verlichting te verbieden, toont het bedrijf een ander gezicht.

Podcast | TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

Podcast
0
Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

62
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Een ongekend hoog bedrag van 13 miljard euro wil de Europese Unie investeren in militaire innovatie. Hoewel defensie tot nu toe vrijwel uitsluitend het terrein van de lidstaten was, probeert Brussel met dit fonds de strategische samenwerking te forceren. Maar de industrie heeft van begin af aan een dikke vinger in de pap, waarbij het Nederlandse kennisinstituut TNO een opmerkelijke dubbelrol speelt.

Het Europarlement: wat doen ze daar nou eigenlijk?

82
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Tijdens de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen worden kiezers om de oren geslagen met standpunten over de Nexit, een Europees Leger, en het verhuiscircus naar Straatsburg. Allemaal punten waar niet het Europarlement, maar de Europese Raad van regeringsleiders over gaat. Waar gaan deze verkiezingen dan wél over?