Auteur

Lise Witteman

‘Wetten zijn als worstjes. Je kunt maar beter niet zien hoe ze gemaakt zijn.’ Met dat argument verdedigde voormalig minister Donner waarom hij de Wet Openbaarheid van Bestuur wilde inperken.

Juriste Lise Witteman is het daar volstrekt mee oneens. Als 'onze vrouw in Brussel' volgt ze politieke lobby's en netwerken in de Europese hoofdstad.

——
Mail: lise.witteman@ftm.nl

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
44
2021

Brussel grijpt wondermiddel van DSM aan om niet te hakken in veestapel

189
Lise Witteman

Lise Witteman

De Nederlandse biochemiegigant DSM komt met een nieuw wondermiddel, waarmee de uitstoot van broeikasgassen door koeien (en de veehouderij) drastisch omlaag kan. Probleem: boeren kunnen zich het product niet veroorloven. DSM lobbyt ervoor dat Brussel de rekening oppakt.

Nederland ritselt in Brussel vergroeningssubsidie voor Shell

48
Lise Witteman

Lise Witteman

Het kabinet-Rutte III heeft een doelgerichte strategie ingezet om het Europese klimaatbeleid naar zijn hand te zetten. De inzet: de belastingbetaler laten meebetalen aan de omstreden vergroeningsplannen van Shell en de zware industrieën in het Rotterdamse havengebied. Dit halfjaar moet Brussel kleur bekennen.

‘Essentiële’ arbeidsmigranten zijn niet belangrijk genoeg voor bescherming tegen corona

38
Lise Witteman

Lise Witteman

Nederland stond in Europa vooraan om te regelen dat onze voedingsindustrie kon blijven draaien, toen in maart de corona-epidemie het continent overspoelde. Dat ging ten koste van de arbeidsmigranten bij de vleesverwerkers en in de distributiecentra, die zichzelf maar moesten zien te redden. Twee lockdowns en veel kritische berichtgeving verder, is er niets wezenlijks veranderd. Een volgend kabinet mag het oplossen, samen met de rest van de arbeidsmarktproblematiek.

2020

Amsterdam lobbyde voor Lelystad Airport zodat Schiphol kon groeien

6
Lise Witteman

Lise Witteman

De gemeente Amsterdam stak haar nek uit voor de opening van vliegveld Lelystad. Achter de schermen lobbyden wethouders Udo Kock (D66) en Sharon Dijksma (PvdA) bij de Europese Commissie voor een cruciale regeling, zodat Schiphol zijn positie als internationale luchthaven kan behouden. Dit gebeurde tegen de zin én de verkiezingsbelofte van coalitiegenoot GroenLinks. Corona en aarzelende politici dreigen nu alsnog roet in het eten te gooien.

Nederlandse veeboer klem tussen mondiale ambities FrieslandCampina en groene doelstellingen EU

9
Lise Witteman

Lise Witteman

Zuivelbedrijf FrieslandCampina wil de wereld veroveren met melkproducten. Dankzij de enorm productieve Hollandse koeien en uitgekiend veevoer werpt de coöperatie zich op de snel groeiende economieën in Afrika. Daar worden de spotgoedkope overschotten gedumpt. Maar veel Nederlandse melkboeren dreigen in de mondiale concurrentiestrijd kopje onder te gaan. Helemáál nu de Europese Unie broedt op peperdure nieuwe milieumaatregelen. ‘Het kán gewoon op deze postzegel niet dat iedere boer 200 koeien houdt.’

De Brusselse vleeslobby: rare, medium of well done?

15
Lise Witteman

Lise Witteman

De duurzame wind die door Europa waait, knaagt aan de machtige positie van de vleesindustrie. Decennialang konden veehouders, slachthuizen en exporteurs rekenen op warme banden met Brusselse beleidsmakers. Maar nu vlees in het verdomhoekje zit en de Europese Commissie tal van ingrijpende plannen voorbereidt, lobbyt de sector met nieuwe tactieken. ‘Moeten we een wereld zonder vlees wel willen?’

Schiphol ontketent Brusselse Big Brother

40
Lise Witteman

Lise Witteman

Een grote databank met daarin opgeslagen de gezondheidsgegevens van vliegreizigers -– de luchtvaartindustrie denkt daar sinds de uitbraak van Covid-19 serieus over na. Het zou de nieuwste stap zijn in de ontwikkeling van Europese informatiesystemen volgestouwd met persoonsgegevens, waar de Nederlandse overheid mede namens Schiphol al jaren voor lobbyt. De officiële motivering is dat zulke informatiesystemen Europa veiliger maken. Onderzoek van Follow the Money laat zien dat de werkelijkheid anders in elkaar steekt.

Podcast | Afspraken tussen uitzendbureaus en vakbonden faciliteren uitbuiting van arbeidsmigranten

Podcast
3
Frederique de Jong & Lise Witteman

Frederique de Jong & Lise Witteman

Het coronavirus heeft de barre werkomstandigheden voor arbeidsmigranten in de Europese voedingsbranche onder een vergrootglas gelegd. Vakbonden luiden de noodklok over gebrekkige regelgeving en illegale praktijken, maar zetten zelf hun handtekening onder cao’s die uitbuiting faciliteren.

Afspraken tussen uitzendbureaus en vakbonden faciliteren uitbuiting van arbeidsmigranten

84
Lise Witteman

Lise Witteman

Het coronavirus heeft de barre werkomstandigheden voor arbeidsmigranten in de Europese voedingsbranche onder een vergrootglas gelegd. Vakbonden luiden de noodklok over gebrekkige regelgeving en illegale praktijken, maar zetten zelf hun handtekening onder cao’s die uitbuiting faciliteren.

Reclame voor Hollandse jenever op kosten van de EU

14
Lise Witteman

Lise Witteman

De Europese Unie, waar de grootste zuiplappen ter wereld wonen, houdt er allerlei programma’s op na om het gebruik van alcohol te ontmoedigen. Maar Amerikanen met EU-subsidie aan de Hollandse neut helpen, blijkt geen enkel probleem. Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid vindt de subsidie daarom ongepast, zegt hij in een reactie.

Bedenkelijke praktijken rond Hongaarse subsidie aan eigenaar Vredestein

7
Lise Witteman

Lise Witteman

De subsidie die de Indiase autobandenfabrikant Apollo Tyres kreeg voor een nieuwe fabriek in Hongarije, roept heikele vragen op. Door de komst van deze fabriek staan in Enschede momenteel bijna duizend banen op de tocht. Follow the Money beschikt over informatie die nieuw licht op de zaak werpt.

Uber veroverde Europa dankzij lobby zwaargewichten VVD

Analyse
63
Lise Witteman

Lise Witteman

Nederland hielp digitale platforms als Uber om in Brussel regelgeving tegen te houden. Jarenlang hadden hun medewerkers – chauffeurs, maaltijdbezorgers, zorgverleners, schoonmakers – niets van de Europese Unie te verwachten. Nu hun situatie door de coronacrisis schrijnend urgent is, hebben ze amper zekerheden om op terug te vallen.

Banenlek naar subsidieparadijzen is moeilijk te dichten

Analyse
56
Lise Witteman

Lise Witteman

In de Europese Unie woedt al decennia een concurrentiestrijd om de goedkoopste werkkrachten. Vooral Oost-Europese landen lokken bedrijven met voordelige arbeidsvoorwaarden en riante subsidies – soms zelfs uit EU-potjes. Hierdoor verdwenen al tienduizenden banen uit Nederland, en staan werknemers en hun rechten onder druk. Follow the Money onderzoekt het 'offshoring' van werk naar lagelonenlanden in de Unie en het mogelijke effect van de coronacrisis.

2019

Brusselse farmalobby slijpt messen in strijd tegen lagere medicijnprijzen

38
Lise Witteman

Lise Witteman

In 2016 werd de farmaceutische lobby opgeschrikt: Nederland had in de Europese Unie het probleem van de hoge medicijnprijzen op de agenda gezet. Voor het eerst zou er door Brussel serieus gekeken worden naar deze opjagers van zorgkosten. Maar met het aantreden van de nieuwe Commissie blijkt er nog niets wezenlijks veranderd. De lobby heeft zich intussen herpakt.

‘Groen’ Philips lobbyt in Brussel voor behoud van giftige TL-buis

76
Lise Witteman

Lise Witteman

Publiekelijk laat de Nederlandse elektronicareus Philips zich graag bejubelen om haar groene ambities. Het voerde een succesvolle lobby voor afschaffing van de gloeilamp en mocht in 2015 nog de verlichting van het Greenpeace-hoofdkantoor in Amsterdam aanleggen. Maar nu de Europese Commissie op het punt staat de energieslurpende en kwikhoudende TL-verlichting te verbieden, toont het bedrijf een ander gezicht.

Podcast | TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

Podcast
0
Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

62
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Een ongekend hoog bedrag van 13 miljard euro wil de Europese Unie investeren in militaire innovatie. Hoewel defensie tot nu toe vrijwel uitsluitend het terrein van de lidstaten was, probeert Brussel met dit fonds de strategische samenwerking te forceren. Maar de industrie heeft van begin af aan een dikke vinger in de pap, waarbij het Nederlandse kennisinstituut TNO een opmerkelijke dubbelrol speelt.

Het Europarlement: wat doen ze daar nou eigenlijk?

82
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Tijdens de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen worden kiezers om de oren geslagen met standpunten over de Nexit, een Europees Leger, en het verhuiscircus naar Straatsburg. Allemaal punten waar niet het Europarlement, maar de Europese Raad van regeringsleiders over gaat. Waar gaan deze verkiezingen dan wél over?

Europese partijen omzeilen verbod op buitenlandse donateurs

11
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dit verkiezingsjaar is er bijna 70 miljoen euro subsidie gereserveerd voor Europese politieke partijen en hun denktanks: een record. Daarbovenop hengelen de partijen de nodige dubieuze donaties en contributies binnen, zo blijkt uit onderzoek van FTM. Zelfs de tabaksindustrie wordt niet geschuwd.

Europese partijen misbruiken mazen in subsidieregels

5
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Europese politieke partijen ontvangen miljoenen euro’s aan subsidies vanuit het Europees Parlement. Maar om daarop aanspraak te maken, moeten ze ook zelf geld in het laatje brengen. Dat zet de deur open voor creatief boekhouden.

Podcast | Van Amerikaanse pro-lifers tot IJslandse walvisvaarders: hoe buitenlandse donateurs Europese partijen spekken

Podcast
1
Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

‘Zieke’ SP-Eurokandidaat druk in de weer in Surinaamse politiek

72
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

SP-politicus Jay Pahladsingh houdt er ondanks zijn ziekbed een actief leven op na. Sinds hij zich eind vorig jaar afmeldde als SP-raadslid in Capelle aan den IJssel, is hij dikwijls afgereisd naar Suriname. Ook belandde hij op de kandidatenlijst voor de Europese verkiezingen.

Duitse denktanks domineren Europees debat

23
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Jaarlijks maken Duitse politieke partijen, wetenschappelijke bureau’s en denktanks tonnen over naar hun Europese evenknieën. Zo verschaffen zij zich invloed in het Europese debat.

Pro-EU kamp duikt diep in de subsidiepotten

172
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Waar eurosceptische partijen doorgaans geld ontvangen van conservatieve bewegingen die de Europese Unie willen afremmen, zijn er ook talloze stichtingen en denktanks die juist volop inzetten op versterking van het ‘Europese project’. Zij vinden hun ingangen naar de politiek dikwijls dankzij royale subsidiestromen.

Het netwerk van Eurosceptische donatieritselaars

127
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Eurosceptische partijen kennen een bont gezelschap aan financiers, die onderling vaak opmerkelijke contacten onderhouden. Neoconservatieven, orthodoxe christenen, nationalisten en radicaal-links: allemaal vinden ze hun weg naar de portemonnee van de Europese politiek.

Wie betaalt wat in Brussel? Zoek het op in onze database

16
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Hoeveel geld ontvangen Europese politieke partijen van gulle gevers? En wie zijn dat precies? Vandaag publiceert Follow the Money een dataset met daarin alle 997 donaties die Europese partijen ontvingen in de periode 2014-2018.

Van Amerikaanse pro-lifers tot IJslandse walvisvaarders: hoe buitenlandse donateurs Europese partijen spekken

53
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Europese lidstaten willen buitenlands geld zoveel mogelijk weren van de nationale politiek. Intussen vloeit datzelfde geld echter rijkelijk richting de kassen van de Europese koepelpartijen in Brussel. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

Zoveel geven Europese politieke partijen jaarlijks uit aan vergaderingen en gadgets

14
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Binnen de Europese Unie zijn het de grote koepels van nationale politieke partijen die het beleid uitstippelen. Maar hoewel er strikte transparantieregels omtrent financiën gelden, is het voor de kiezer nauwelijks te checken waar de partijen hun centen vandaan halen. Follow the Money onderzocht de geldstromen en publiceert vandaag een dataset met alle jaarrekeningen van de Europese partijen uit de periode 2014-2018.

Zoveel doneren machtige multinationals aan Europese politieke partijen

57
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

De Franse president Emmanuel Macron heeft de flirt met de Europese ALDE-familie afgekapt. De reden: deze Alliantie van Liberalen en Democraten in Europa ontvangt donaties van biochemische multinationals als Monsanto-Bayer. Dat is niet de enige onderneming die politieke partijen een duit toestopt. Follow the Money inventariseert hoe vrijgevig het bedrijfsleven is.

Bij ons in de PV: diplomaten zetten zich in voor het bedrijfsleven

25
Lise Witteman

Lise Witteman

Om de Nederlandse belangen in de Europese Unie te behartigen, heeft de Rijksoverheid een dependance in Brussel: de permanente vertegenwoordiging (PV-EU). Dagelijks stellen deze ambtenaren alles in het werk om het wensenlijstje uit Den Haag in vervulling te laten gaan. Maar ook komen er bij de PV talloze lobbyisten over de vloer. En ook zij dragen wensenlijstjes aan.