Auteur

Siem Eikelenboom

Oude rot in het vak. Werkte eerder als onderzoeksjournalist bij het Utrechts Nieuwsblad, Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad.

Zijn werk werd driemaal bekroond met de Citi Journalistic Excellence Award en tweemaal met de Pulitzer (als lid van het team van de New York Times dat Apple onderzocht en als lid van het internationale consortium van de Panama Papers). In 2015 werd een serie over fraude door Royal Imtech in Polen genomineerd voor De Loep.

——
Mail: siem.eikelenboom@ftm.nl
PGP-sleutel | Fingerprint: C1D6 E812 1E69 98DE

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
121
2021

Chinavorser en biograaf Ties Dams: ‘Xi is een paranoïde, bange man die chaos wil voorkomen’

Interview
25
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De Chinese politiek valt niet te begrijpen zonder kennis van het leven en de ideeën van de huidige leider Xi Jinping. In dat leven is de val van zijn vader beslissend. Politicoloog en Xi-biograaf Ties Dams: ‘Al heel jong zag Xi welk verschil het maakt aan welke kant van de macht je staat.’

Amsterdamse universiteit niet transparant over sponsors hoogleraren Belastingrecht

34
Henk Willem Smits & Siem Eikelenboom

Henk Willem Smits & Siem Eikelenboom

De Universiteit van Amsterdam verzweeg vijftien jaar dat een leerstoel aan de afdeling fiscaal recht deels werd gefinancierd door belastingadvieskantoor Loyens & Loeff, dat bovendien de hoogleraar voor die leerstoel leverde. Een ander Zuidaskantoor, EY, betaalt jaarlijks tonnen voor een andere leerstoel waarvoor het eveneens de hoogleraar levert. Dit blijkt uit documenten die Follow the Money heeft verkregen na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.

Nederlands bedrijf levert dna-kits voor etnische zuivering in China

45
Siem Eikelenboom & Dorine Booij

Siem Eikelenboom & Dorine Booij

In omstreden studies met dna van Oeigoeren en Tibetanen maken onderzoekers van de Chinese politie al jaren gebruik van producten van Qiagen, een biotech-bedrijf dat in Nederland zetelt. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money. Qiagen ontkent weet te hebben van misbruik, maar vroeg wel een certificaat aan opdat hun producten door de Chinese politie kunnen worden gebruikt.

Hoe een Amsterdamse beurshandelaar tientallen miljoenen verdiende aan een Duits belastingschandaal

20
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De bekende Amsterdamse beurshandelaar Allard Jakobs deed in 2007 een ‘legendarische’ deal met aandelen van het Duitse chemieconcern Altana, onderdeel van de grote CumEx-fraude. Andere handelaren zijn inmiddels veroordeeld voor hun aandeel in deze scam.

Voorzitter branchevereniging van beurshandelaren blijkt dividendstripper en treedt af

11
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De branchevereniging van beurshandelaren ‘staat afwijzend tegenover dividendstrippen’, maar haar voorzitter was jarenlang actief als dividendstripper, zo blijkt uit twee vonnissen van het gerechtshof in Amsterdam. Hij treedt onmiddellijk terug. ‘Het is niet in ons belang dat zelfs maar de schijn van betrokkenheid bij dividendarbitrage aan de voorzitter kleeft.’

Dit zijn de Nederlandse verdachten uit de grootste belastingroof uit de geschiedenis

13
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De tienduizenden vertrouwelijke documenten uit buitenlandse strafdossiers die aan het internationale onderzoekscollectief The CumEx Files zijn gelekt, bevatten nieuwe feiten en de namen van betrokkenen bij de grootste belastingroof ooit. Ook Nederlanders en (ex-)bankiers van de vroegere Fortis Bank, opgegaan in ABN Amro, worden als verdachten genoemd. Eén Nederlander in het bijzonder blijkt grote invloed te hebben gehad op de ontwikkelingen in de internationale CumEx-handel: ‘Frank Vogel was een bron van inspiratie.’

Nederlandse schatkist werd voor miljarden door dividendstrippers geplunderd

55
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Voor het eerst is een raming gemaakt van de schade die bankiers, beleggers en tussenhandelaren de Nederlandse schatkist hebben toegebracht. Terwijl de Belastingdienst uitgaat van ‘enkele honderden miljoenen’, laat onderzoek van de universiteit van Mannheim en het internationale onderzoekscollectief The CumEx Files zien dat het in de periode 2000-2020 mogelijk om 27 miljard gaat. Twaalf landen zijn samen voor circa 150 miljard benadeeld. Nederland is relatief het zwaarst getroffen.

Hoe Nederlandse onderzoeksinstituten de Chinese politiestaat helpen

14
Siem Eikelenboom, Annebelle de Bruijn & Dorine Booij

Siem Eikelenboom, Annebelle de Bruijn & Dorine Booij

Drie Nederlandse toplaboratoria, waaronder het Erasmus Medisch Centrum, werkten de afgelopen jaren samen met Chinese wetenschappers aan de ontwikkeling van gevoelige dna-technieken, blijkt uit onderzoek van Follow the Money en RTL Nieuws. Die kennis kan volgens deskundigen worden gebruikt om minderheden en politieke tegenstanders te controleren. Nederlandse parlementariërs reageren vandaag geschokt: ‘Als de universiteiten zelf het probleem niet zien, moet de minister wellicht in actie komen.’

De jacht op de verdwenen miljoenen van Dokter Bosman

17
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De Amersfoortse GGZ-instelling Dokter Bosman keerde in twee jaar tijd 5 miljoen euro uit aan haar oprichter en oud-bestuurder, psychiater Michiel Bosman. Onderbouwing van die afschrijvingen is in de administratie niet te vinden; openheid van zaken wil Bosman niet geven. De Inspectie Gezondheid en Jeugd is nu op zoek naar de verdwenen miljoenen.

Omstreden studies van Erasmus MC-onderzoeker met dna Oeigoeren worden teruggetrokken

6
Siem Eikelenboom & Annebelle de Bruijn

Siem Eikelenboom & Annebelle de Bruijn

Twee wetenschappelijke tijdschriften hebben publicaties van een Chinese onderzoeker van het Erasmus Medisch Centrum teruggetrokken, zo blijkt uit onderzoek van Follow the Money en RTL Nieuws. Hij kon onvoldoende aantonen dat Oeigoeren, een vervolgde minderheid in China, toestemming hebben gegeven voor het afstaan van hun dna. ‘Terugtrekking van een wetenschappelijk artikel op ethische gronden is zeer zeldzaam.’

Dividendstrippen levert Morgan Stanley ook strafrechtelijk onderzoek op

5
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Het Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley in verband met dividendstrippen. Het onderzoek houdt direct verband met de verdenkingen jegens ABN Amro.

Podcast | Niet op Chinese tenen trappen

Podcast
5
Frederique de Jong & Siem Eikelenboom

Frederique de Jong & Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom geeft in deze aflevering een tussenstand van het China-dossier. Hoe worden de onderwerpen gekozen? Wat zijn goede bronnen en hoe ver gaat Nederland in de diplomatie?

Fraude met strippen van dividenden breekt ABN Amro steeds meer op

19
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Niet alleen in Duitsland hebben openbaar aanklagers het op ABN Amro voorzien. Woensdag werd duidelijk dat ook het Openbaar Ministerie hier onderzoek doet naar de frauduleuze praktijken van de bank, waarin de Nederlandse staat een meerderheidsbelang heeft. Dat alles heeft te maken met het grootschalige strippen van dividenden dat ooit bij rechtsvoorganger Fortis tot bloei kwam.

Buitenlandse Zaken boog liever voor Beijing dan voor de dalai lama

18
Dorine Booij & Siem Eikelenboom

Dorine Booij & Siem Eikelenboom

Toen de dalai lama in 2009 Nederland bezocht, wilde het kabinet China niet voor het hoofd stoten: een officiële ontvangst was uitgesloten. Buitenlandse Zaken organiseerde daarom een religieuze bijeenkomst in Den Haag, zodat toenmalig minister Verhagen de dalai lama kon ontmoeten onder het mom van een ‘privé-bijeenkomst’. Dat blijkt uit documenten die FTM verkreeg via de Wet openbaarheid bestuur. De ‘truc’ was geen succes.

Hoogste Duitse rechter: CumEx-handel is strafbaar

13
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De CumEx-handel waarbij bankiers, tussenpersonen en financiële instellingen de Duitse schatkist voor miljarden benadeelden is strafbaar. Tot dit oordeel komt vandaag het Bundesgerichtshof, de hoogste rechter in Duitsland. Slecht nieuws voor ABN Amro en voor de Nederlandse oud-bankier Frank Vogel, wiens rol in deze fraude door de Duitse justitie wordt onderzocht.

Politie valt binnen bij Brabantse goededoelenstichting

8
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De politie heeft dinsdag in het Brabantse Made bij de stichting Mobiliteit Voor Iedereen de administratie in beslag genomen. Bij een accountantskantoor in Dongen werd digitale data uit de boekhouding opgehaald. De invallen vonden plaats in het kader van een strafrechtelijk onderzoek naar Edwin Kock, de bestuurder en oprichter van MVI, zo bevestigen diverse bronnen onafhankelijk van elkaar aan Follow the Money.

Keuringsclub boten kwam zonder toetsing in Chinese handen – welke sector volgt?

22
Peter Teffer & Siem Eikelenboom

Peter Teffer & Siem Eikelenboom

Nederlandse keuringsinstanties beschikken over alle technische bedrijfs- en productiegegevens van bedrijven waarvan zij de producten moeten certificeren. Die data zijn vertrouwelijk. Wat als zo’n instituut wordt overgenomen door een Chinees bedrijf? De regels blijken niet toereikend te zijn. Brancheorganisatie en deskundigen slaan alarm. ‘Europese bedrijven zijn kwetsbaar voor het weglekken van bedrijfsgeheimen en voor buitenlandse invloed op onze standaarden.’

‘Bedrijven hebben meer impact op mensenrechten dan staten’

Interview
96
Casper Rouffaer & Siem Eikelenboom

Casper Rouffaer & Siem Eikelenboom

De uitspraak van de Nederlandse rechter in de klimaatzaak tegen Shell toont aan hoe belangrijk mensenrechten aan het worden zijn voor het bedrijfsleven. Nicola Jägers, hoogleraar mensenrechten aan Tilburg University, verwacht dat in navolging van Milieudefensie meer ngo’s naar de rechter zullen stappen.

De helft van Nederlands grootste pensioenfondsen belegt in repressie in China

148
Casper Rouffaer, Siem Eikelenboom & Tom Claessens

Casper Rouffaer, Siem Eikelenboom & Tom Claessens

China was lang populair vanwege de groeiende economie, ook bij pensioenfondsen. Alleen al het ABP en het Pensioenfonds Zorg & Welzijn hadden er eind 2020 ruim 31 miljard euro belegd. Maar de berichten over grove mensenrechtenschendingen in de provincie Xinjiang zorgen voor een dilemma: kiezen ze voor winst, of voor hun reputatie? FTM onderzocht wat de 24 grootste fondsen in China doen.

Pensioenfondsen staken beleggingen in Chinese bedrijven die Oeigoeren onderdrukken

55
Casper Rouffaer, Siem Eikelenboom & Tom Claessens

Casper Rouffaer, Siem Eikelenboom & Tom Claessens

Vier grote Nederlandse pensioenfondsen hebben hun beleggingen beëindigd in Chinese bedrijven die rechtstreeks zijn betrokken bij de onderdrukking van de Oeigoeren. Het gaat om een totaalbedrag van 115 miljoen euro. Het Pensioenfonds Metaal & Techniek (PMT), een van de grootste fondsen van Nederland, meldt Follow the Money zelfs dat het alle beleggingen heeft stopgezet in Chinese staatsbedrijven en bedrijven waarvan de Chinese staat 10 procent of meer bezit.

Crimefighter uit Duitse Bondsdag richt blik op Nederlandse rol in CumEx-schandaal

Interview
5
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Fabio De Masi is vice-fractievoorzitter van Die Linke in de Duitse Bondsdag. Hij zet zich al jaren in om witteboordencriminaliteit, belastingontduiking en -ontwijking te bestrijden. Pas sinds kort realiseert hij zich dat een Nederlandse bank een grote rol speelde in het CumEx-schandaal in zijn land. ‘De belastingdiefstal van vele miljarden euro's door CumEx-transacties had kunnen worden voorkomen.’

Na privé-onttrekkingen schuifelt liefdadigheidsstichting MVI richting de afgrond

3
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De goededoelenstichting Mobiliteit voor Iedereen zit in de problemen. Na een publicatie van FTM trok de Belastingdienst de speciale ANBI-status in, eiste een crowdfunder versneld zijn geld terug en stapte personeel naar de rechter vanwege achterstallige provisie. Ondertussen ruziet de directeur van de Brabantse stichting met zijn leveranciers en onderzoekt de politie betalingen aan zijn eenmanszaak.

Duitse financiële waakhond houdt cruciale melding over CumEx-fraude door Fortis en Duitse overheidsbank al 14 jaar geheim

12
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De Duitse financiële toezichthouder BaFin houdt al sinds 2007 een melding achter van een klokkenluider over grootschalige CumEx-fraude bij het ooit in Amsterdam gevestigde Fortis GSLA. Dit blijkt uit onderzoek van Follow the Money samen met de Westdeutscher Rundfunk (WDR) en de Süddeutsche Zeitung.

Rechtbank veroordeelt DNB tot rectificatie

9
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De Nederlandsche Bank (DNB) stuurde een ‘misleidend’ bericht aan een particulier en tastte daarmee mogelijk de reputatie van voormalig CumEx-handelaar Frank Vogel aan. De toezichthouder moet rectificeren.

Nederlandse koning van internationale belastingroof vecht voor zijn goede naam

10
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Frank Vogel is een van de ‘geestelijk vaders’ van de frauduleuze CumEx-handel waarmee vele miljarden uit de staatskassen van Europese overheden werd geroofd. In een rechtszaak tegen De Nederlandsche Bank stelt hij dat de toezichthouder heeft meegeholpen zijn integriteit te schaden en eist hij rectificatie. Hij dreigt ook anderen: ‘Kijk maar wat er met de DNB-dame en DNB zelf gaat gebeuren. Dat kan jou ook overkomen.’

Nederlandse bedrijven worstelen met de Oeigoerenkwestie

35
Siem Eikelenboom & Dennis Mijnheer

Siem Eikelenboom & Dennis Mijnheer

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma staat op China’s zwarte lijst vanwege een motie die de behandeling van Oeigoeren als genocide bestempelt. Bijna tegelijkertijd krijgt H&M een Chinese boycot voor de kiezen, omdat de kledingfabrikant zich kritisch uitlaat over dwangarbeid in Chinese fabrieken. Dit zet ook het Nederlandse bedrijfsleven voor het blok: doen we nog zaken met Chinese fabrieken waar Oeigoeren werken? En hoe zit het met investeringen in Xinjiang?

‘Geestelijk vader’ van frauduleuze CumEx-handel is nu lid van de Tweede Kamer

47
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Olaf Ephraim werd als bankier rijk met frauduleuze CumEx-transacties, waarbij de schatkisten van onder andere Duitsland en Zwitserland werden geplunderd. Op woensdag 31 maart werd hij als Kamerlid voor Forum voor Democratie beëdigd. ‘Ephraim heeft criminele activiteiten ondernomen die verschillende landen grote schade hebben toegebracht. Het Nederlandse volk moet daarvan beslist op de hoogte worden gesteld.’

CDA-kandidaat is loyaal aan de Chinese Communistische Partij

38
Anne de Vries, Mira Sys & Siem Eikelenboom

Anne de Vries, Mira Sys & Siem Eikelenboom

Op de CDA-kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen staat de Haagse ondernemer David Wan, die een delegatie van de Chinese Communistische Partij (CCP) fêteerde en bestuurder is van een organisatie die zich loyaal toont aan de partij. Dat roept de vraag op: wie is Wan?

Almeloër Frank V. spioneerde voor China maar hoeft niet de cel in

3
Siem Eikelenboom & Stefan Vermeulen

Siem Eikelenboom & Stefan Vermeulen

De rechtbank Overijssel heeft de 69-jarige Frank V. uit Almelo maandag veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden plus een taakstraf van 240 uur wegens bedrijfsspionage voor China. Als manager bij Siemens speelde hij jarenlang bedrijfsgeheimen door aan twee Chinese oud-collega's. Justitie eiste twee jaar cel tegen V.

China jaagt op Nederlandse bedrijfsgeheimen – en kreeg hulp van een Almelose spion

28
Siem Eikelenboom & Stefan Vermeulen

Siem Eikelenboom & Stefan Vermeulen

Voormalig Siemens-manager Frank V. hangt een celstraf van twee jaar boven het hoofd wegens spionage voor China. Hij stal volgens justitie voor zeker 37 miljoen euro aan bedrijfsgeheimen. De omvang van het Chinese economische spionageapparaat is ongekend. Zo heeft één tak alleen al 130.000 hackers in dienst. Nederlandse inlichtingendiensten waarschuwen er al jaren voor, maar volgens experts schiet de kennis bij overheid en bedrijfsleven nog altijd ernstig tekort: ‘Het besef dat gevoelige informatie kan verdwijnen is nog heel beperkt.’