Auteur

Siem Eikelenboom

Oude rot in het vak. Werkte eerder als onderzoeksjournalist bij het Utrechts Nieuwsblad, Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad.

Zijn werk werd driemaal bekroond met de Citi Journalistic Excellence Award en tweemaal met de Pulitzer (als lid van het team van de New York Times dat Apple onderzocht en als lid van het internationale consortium van de Panama Papers). In 2015 werd een serie over fraude door Royal Imtech in Polen genomineerd voor De Loep.

——
Mail: siem.eikelenboom@ftm.nl
PGP-sleutel | Fingerprint: C1D6 E812 1E69 98DE

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
132
2022

Drones en beton tegen kogels: ook samenwerken met ‘gewone’ Chinese universiteiten levert risico’s op

37
Annebelle de Bruijn, Dorine Booij, Heleen Emanuel, Mira Sys & Siem Eikelenboom

Annebelle de Bruijn, Dorine Booij, Heleen Emanuel, Mira Sys & Siem Eikelenboom

De samenwerking van Nederlandse universiteiten met de Chinese krijgsmacht beperkt zich niet tot militaire universiteiten. De afgelopen zeven jaar zijn er ook vele honderden onderzoeken gedaan met civiele Chinese universiteiten die zelf voor het leger werken.

China stuurt gericht tientallen militaire onderzoekers naar Nederland om gevoelige kennis te vergaren

10
Annebelle de Bruijn, Dorine Booij, Heleen Emanuel, Mira Sys & Siem Eikelenboom

Annebelle de Bruijn, Dorine Booij, Heleen Emanuel, Mira Sys & Siem Eikelenboom

Meer dan 90 militaire wetenschappers uit China hebben de afgelopen jaren kennis vergaard aan Nederlandse universiteiten en kennisinstellingen. Ze deden onderzoek naar militair gevoelige technologieën, zoals hypersone vliegtuigen en gewapend beton. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money en RTL Nieuws in het kader van de China Science Investigation. De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) noemt de situatie ‘zorgelijk’.

Europese universiteiten helpen China om ’s werelds modernste leger op te bouwen

29
Annebelle de Bruijn, Dorine Booij, Heleen Emanuel, Mira Sys & Siem Eikelenboom

Annebelle de Bruijn, Dorine Booij, Heleen Emanuel, Mira Sys & Siem Eikelenboom

China wil het machtigste leger van de wereld bouwen. Dat lijkt te lukken – met dank aan Europese wetenschappers die op grote schaal militair gevoelige kennis met het Chinese leger delen. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money en tien andere media uit zeven verschillende landen. In Nederland werden bijna driehonderd van zulke gevoelige onderzoeken uitgevoerd. ‘Vitale kennis is al weggelekt. We voeren een achterhoedegevecht.’

Ontslag na fraude door bestuurders liefdadigheidsstichting

6
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Edwin Kock (51) en Mettie Bakker (38) zijn niet langer bestuurders van de stichting Mobiliteit voor Iedereen in Noord-Brabant. Nadat het Openbaar Ministerie een procedure had aangespannen om ze af te zetten, trokken ze zich terug.

Hoogleraar Elisabetta Manunza: ‘Aanbestedingsregels behoren tot de kern van het democratisch proces’

Interview
43
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

In Nederland wordt vaak laks omgegaan met de fundamentele waarden van de rechtsstaat. Dat stelt Elisabetta Manunza, hoogleraar Europees en internationaal aanbestedingsrecht aan de Universiteit Utrecht. Ze ziet op haar vakgebied veel mis gaan. ‘Waarom heeft geen enkele politicus ook maar één vraag gesteld over het niet openbaar aanbesteden van de mondkapjesdeal aan Sywert van Lienden en zijn kompanen?’

Advocaat Heleen over de Linden: ‘Ik sta niet achter Poetin, maar vind wel dat je rechtsstatelijk moet handelen’

Interview
54
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De Europese Unie komt vrijwel wekelijks met nieuwe sancties tegen de Russische president Poetin en zijn entourage. Maar hebben die wel een juridische basis? De Amsterdamse advocaat Heleen over de Linden onderzoekt deze vraag in haar promotieonderzoek. ‘Aan de sanctiemaatregelen naar aanleiding van de Krim-annexatie is geen rechter te pas gekomen.’

Tegengeluid uit China: hoe verandert Ruslands oorlog in Oekraïne het wereldtoneel?

28
Hu Wei & Siem Eikelenboom

Hu Wei & Siem Eikelenboom

Op 12 maart verscheen een opmerkelijk en gedurfd essay van een vooraanstaand Chinees politiek denker over de Russische invasie van Oekraïne. Hij pleit daarin voor een scherpe veroordeling van Poetin. Voorts beschrijft hij hoe deze oorlog het wereldtoneel zal veranderen, en welke positie China daarin zou moeten kiezen. Siem Eikelenboom leidt het essay kort in.

Hoe lang houdt China zich nog afzijdig?

Analyse
23
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Wat vindt China? Al sinds de inval van Rusland in Oekraïne worstelen China-watchers met deze vraag. De twee landen vormen een machtig blok tegen de Westerse wereld. Dat zij elkaar op politiek, economisch en propagandistisch vlak vinden, verbloemt niet hoezeer Rusland en China van elkaar verschillen, noch hoe moeizaam hun relatie vaak is.

Nederlandse overheid weet niet dat ze op grote schaal Chinese camera’s gebruikt

5
Siem Eikelenboom & Sebastiaan Brommersma

Siem Eikelenboom & Sebastiaan Brommersma

Nederlandse overheidsinstanties maken op grote schaal gebruik van omstreden Chinese beveiligingscamera’s, vaak zonder dat te weten. Zowel gemeenten als overheidsinstanties kregen dat pas door na vragen van Follow the Money. Bij de overheid ontbreekt zowat elk overzicht.

Omstreden Chinese camera’s volgen Nederlandse automobilisten

16
Siem Eikelenboom & Sebastiaan Brommersma

Siem Eikelenboom & Sebastiaan Brommersma

De Nationale Politie kocht in juni 2021 circa 700 speciale camera’s van Dahua om het verkeer op de Nederlandse wegen in de gaten te houden. De gemeente Amsterdam heeft recent ook 254 van dit soort camera’s in en om de stad opgehangen. Dahua is omstreden omdat het bedrijf wordt gelinkt aan de onderdrukking van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang.

Overheden en politie gebruiken omstreden Chinese bewakingscamera’s

23
Sebastiaan Brommersma & Siem Eikelenboom

Sebastiaan Brommersma & Siem Eikelenboom

In Nederland hangen tienduizenden bewakingscamera’s van Hikvision en Dahua, bedrijven die zijn betrokken bij mensenrechtenschendingen in de Chinese provincies Tibet en Xinjiang. De meeste van deze camera’s zijn in particuliere handen, maar ook de gemeente Amsterdam en de politie gebruiken ze, zo blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

2021

Chinavorser en biograaf Ties Dams: ‘Xi is een paranoïde, bange man die chaos wil voorkomen’

Interview
25
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De Chinese politiek valt niet te begrijpen zonder kennis van het leven en de ideeën van de huidige leider Xi Jinping. In dat leven is de val van zijn vader beslissend. Politicoloog en Xi-biograaf Ties Dams: ‘Al heel jong zag Xi welk verschil het maakt aan welke kant van de macht je staat.’

Amsterdamse universiteit niet transparant over sponsors hoogleraren Belastingrecht

34
Henk Willem Smits & Siem Eikelenboom

Henk Willem Smits & Siem Eikelenboom

De Universiteit van Amsterdam verzweeg vijftien jaar dat een leerstoel aan de afdeling fiscaal recht deels werd gefinancierd door belastingadvieskantoor Loyens & Loeff, dat bovendien de hoogleraar voor die leerstoel leverde. Een ander Zuidaskantoor, EY, betaalt jaarlijks tonnen voor een andere leerstoel waarvoor het eveneens de hoogleraar levert. Dit blijkt uit documenten die Follow the Money heeft verkregen na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.

Nederlands bedrijf levert dna-kits voor etnische zuivering in China

45
Siem Eikelenboom & Dorine Booij

Siem Eikelenboom & Dorine Booij

In omstreden studies met dna van Oeigoeren en Tibetanen maken onderzoekers van de Chinese politie al jaren gebruik van producten van Qiagen, een biotech-bedrijf dat in Nederland zetelt. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money. Qiagen ontkent weet te hebben van misbruik, maar vroeg wel een certificaat aan opdat hun producten door de Chinese politie kunnen worden gebruikt.

Hoe een Amsterdamse beurshandelaar tientallen miljoenen verdiende aan een Duits belastingschandaal

20
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De bekende Amsterdamse beurshandelaar Allard Jakobs deed in 2007 een ‘legendarische’ deal met aandelen van het Duitse chemieconcern Altana, onderdeel van de grote CumEx-fraude. Andere handelaren zijn inmiddels veroordeeld voor hun aandeel in deze scam.

Voorzitter branchevereniging van beurshandelaren blijkt dividendstripper en treedt af

11
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De branchevereniging van beurshandelaren ‘staat afwijzend tegenover dividendstrippen’, maar haar voorzitter was jarenlang actief als dividendstripper, zo blijkt uit twee vonnissen van het gerechtshof in Amsterdam. Hij treedt onmiddellijk terug. ‘Het is niet in ons belang dat zelfs maar de schijn van betrokkenheid bij dividendarbitrage aan de voorzitter kleeft.’

Dit zijn de Nederlandse verdachten uit de grootste belastingroof uit de geschiedenis

14
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De tienduizenden vertrouwelijke documenten uit buitenlandse strafdossiers die aan het internationale onderzoekscollectief The CumEx Files zijn gelekt, bevatten nieuwe feiten en de namen van betrokkenen bij de grootste belastingroof ooit. Ook Nederlanders en (ex-)bankiers van de vroegere Fortis Bank, opgegaan in ABN Amro, worden als verdachten genoemd. Eén Nederlander in het bijzonder blijkt grote invloed te hebben gehad op de ontwikkelingen in de internationale CumEx-handel: ‘Frank Vogel was een bron van inspiratie.’

Nederlandse schatkist werd voor miljarden door dividendstrippers geplunderd

57
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Voor het eerst is een raming gemaakt van de schade die bankiers, beleggers en tussenhandelaren de Nederlandse schatkist hebben toegebracht. Terwijl de Belastingdienst uitgaat van ‘enkele honderden miljoenen’, laat onderzoek van de universiteit van Mannheim en het internationale onderzoekscollectief The CumEx Files zien dat het in de periode 2000-2020 mogelijk om 27 miljard gaat. Twaalf landen zijn samen voor circa 150 miljard benadeeld. Nederland is relatief het zwaarst getroffen.

Hoe Nederlandse onderzoeksinstituten de Chinese politiestaat helpen

14
Siem Eikelenboom, Annebelle de Bruijn & Dorine Booij

Siem Eikelenboom, Annebelle de Bruijn & Dorine Booij

Drie Nederlandse toplaboratoria, waaronder het Erasmus Medisch Centrum, werkten de afgelopen jaren samen met Chinese wetenschappers aan de ontwikkeling van gevoelige dna-technieken, blijkt uit onderzoek van Follow the Money en RTL Nieuws. Die kennis kan volgens deskundigen worden gebruikt om minderheden en politieke tegenstanders te controleren. Nederlandse parlementariërs reageren vandaag geschokt: ‘Als de universiteiten zelf het probleem niet zien, moet de minister wellicht in actie komen.’

De jacht op de verdwenen miljoenen van Dokter Bosman

17
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De Amersfoortse GGZ-instelling Dokter Bosman keerde in twee jaar tijd 5 miljoen euro uit aan haar oprichter en oud-bestuurder, psychiater Michiel Bosman. Onderbouwing van die afschrijvingen is in de administratie niet te vinden; openheid van zaken wil Bosman niet geven. De Inspectie Gezondheid en Jeugd is nu op zoek naar de verdwenen miljoenen.

Omstreden studies van Erasmus MC-onderzoeker met dna Oeigoeren worden teruggetrokken

6
Siem Eikelenboom & Annebelle de Bruijn

Siem Eikelenboom & Annebelle de Bruijn

Twee wetenschappelijke tijdschriften hebben publicaties van een Chinese onderzoeker van het Erasmus Medisch Centrum teruggetrokken, zo blijkt uit onderzoek van Follow the Money en RTL Nieuws. Hij kon onvoldoende aantonen dat Oeigoeren, een vervolgde minderheid in China, toestemming hebben gegeven voor het afstaan van hun dna. ‘Terugtrekking van een wetenschappelijk artikel op ethische gronden is zeer zeldzaam.’

Dividendstrippen levert Morgan Stanley ook strafrechtelijk onderzoek op

5
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Het Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley in verband met dividendstrippen. Het onderzoek houdt direct verband met de verdenkingen jegens ABN Amro.

Podcast | Niet op Chinese tenen trappen

Podcast
5
Frederique de Jong & Siem Eikelenboom

Frederique de Jong & Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom geeft in deze aflevering een tussenstand van het China-dossier. Hoe worden de onderwerpen gekozen? Wat zijn goede bronnen en hoe ver gaat Nederland in de diplomatie?

Fraude met strippen van dividenden breekt ABN Amro steeds meer op

19
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

Niet alleen in Duitsland hebben openbaar aanklagers het op ABN Amro voorzien. Woensdag werd duidelijk dat ook het Openbaar Ministerie hier onderzoek doet naar de frauduleuze praktijken van de bank, waarin de Nederlandse staat een meerderheidsbelang heeft. Dat alles heeft te maken met het grootschalige strippen van dividenden dat ooit bij rechtsvoorganger Fortis tot bloei kwam.

Buitenlandse Zaken boog liever voor Beijing dan voor de dalai lama

18
Dorine Booij & Siem Eikelenboom

Dorine Booij & Siem Eikelenboom

Toen de dalai lama in 2009 Nederland bezocht, wilde het kabinet China niet voor het hoofd stoten: een officiële ontvangst was uitgesloten. Buitenlandse Zaken organiseerde daarom een religieuze bijeenkomst in Den Haag, zodat toenmalig minister Verhagen de dalai lama kon ontmoeten onder het mom van een ‘privé-bijeenkomst’. Dat blijkt uit documenten die FTM verkreeg via de Wet openbaarheid bestuur. De ‘truc’ was geen succes.

Hoogste Duitse rechter: CumEx-handel is strafbaar

13
Eric Smit & Siem Eikelenboom

Eric Smit & Siem Eikelenboom

De CumEx-handel waarbij bankiers, tussenpersonen en financiële instellingen de Duitse schatkist voor miljarden benadeelden is strafbaar. Tot dit oordeel komt vandaag het Bundesgerichtshof, de hoogste rechter in Duitsland. Slecht nieuws voor ABN Amro en voor de Nederlandse oud-bankier Frank Vogel, wiens rol in deze fraude door de Duitse justitie wordt onderzocht.

Politie valt binnen bij Brabantse goededoelenstichting

8
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De politie heeft dinsdag in het Brabantse Made bij de stichting Mobiliteit Voor Iedereen de administratie in beslag genomen. Bij een accountantskantoor in Dongen werd digitale data uit de boekhouding opgehaald. De invallen vonden plaats in het kader van een strafrechtelijk onderzoek naar Edwin Kock, de bestuurder en oprichter van MVI, zo bevestigen diverse bronnen onafhankelijk van elkaar aan Follow the Money.

Keuringsclub boten kwam zonder toetsing in Chinese handen – welke sector volgt?

22
Peter Teffer & Siem Eikelenboom

Peter Teffer & Siem Eikelenboom

Nederlandse keuringsinstanties beschikken over alle technische bedrijfs- en productiegegevens van bedrijven waarvan zij de producten moeten certificeren. Die data zijn vertrouwelijk. Wat als zo’n instituut wordt overgenomen door een Chinees bedrijf? De regels blijken niet toereikend te zijn. Brancheorganisatie en deskundigen slaan alarm. ‘Europese bedrijven zijn kwetsbaar voor het weglekken van bedrijfsgeheimen en voor buitenlandse invloed op onze standaarden.’

‘Bedrijven hebben meer impact op mensenrechten dan staten’

Interview
96
Casper Rouffaer & Siem Eikelenboom

Casper Rouffaer & Siem Eikelenboom

De uitspraak van de Nederlandse rechter in de klimaatzaak tegen Shell toont aan hoe belangrijk mensenrechten aan het worden zijn voor het bedrijfsleven. Nicola Jägers, hoogleraar mensenrechten aan Tilburg University, verwacht dat in navolging van Milieudefensie meer ngo’s naar de rechter zullen stappen.

De helft van Nederlands grootste pensioenfondsen belegt in repressie in China

148
Casper Rouffaer, Siem Eikelenboom & Tom Claessens

Casper Rouffaer, Siem Eikelenboom & Tom Claessens

China was lang populair vanwege de groeiende economie, ook bij pensioenfondsen. Alleen al het ABP en het Pensioenfonds Zorg & Welzijn hadden er eind 2020 ruim 31 miljard euro belegd. Maar de berichten over grove mensenrechtenschendingen in de provincie Xinjiang zorgen voor een dilemma: kiezen ze voor winst, of voor hun reputatie? FTM onderzocht wat de 24 grootste fondsen in China doen.