Dossier

Aardgas in Groningen

Het laatste wingewest van Nederland

Naar aanleiding van tips van lezers is Follow the Money gedoken in de ondoorzichtige wereld van de Groningse gaswinning en de bijbehorende bevingsschade. Welke financiële belangen spelen er? Wat betekenen de aardbevingen voor bewoners? En wie profiteert hier eigenlijk van? Komt u zelf uit Groningen en/of heeft u tips voor ons onderzoek, neem dan contact op met de redactie. Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl).

artikelen
54
2021

Sociaal psycholoog Tom Postmes: ‘Rekenwerk en rapporten zijn schijnoplossingen voor Groningers’

Interview
4
Birte Schohaus

Birte Schohaus

De gaswinning in Groningen zorgt niet alleen voor schade aan huizen, maar heeft ook grote maatschappelijke impact. Mensen worden er zelfs ziek van. Hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes ziet dat Groningers zich niet veilig voelen. ‘Niet uit angst dat hun huis instort, maar omdat hun toekomst totaal onzeker is.’

Gedupeerden hebben niets aan nieuwe afkoopregels aardbevingsschade

169
Birte Schohaus

Birte Schohaus

De schade-afhandeling in Groningen gaat op de schop. Er komt een afkoopregeling van 5000 euro, het schadegebied wordt ingeperkt en nieuwe richtlijnen moeten de grote verschillen tussen schaderapporten laten verdwijnen. Efficiënt en duidelijk, zegt het Instituut Mijnbouwschade. Critici vrezen een terugkeer naar het keurslijf en de willekeur van het NAM-tijdperk.

Groningse gasmiljoenen wel voor facelift villa, niet voor fiksen funderingen

5
Birte Schohaus

Birte Schohaus

Geen nieuwe aardbevingen en toch een schadevergoeding claimen voor een scheur in de muur van je villa? Het kan in Groningen. Hoe duurder het huis, des te meer geld. Buren tippen elkaar over deze ‘ruimhartige’ subsidiepot van het Instituut Mijnbouwschade Groningen. 500 miljoen euro is al uitgekeerd. Terwijl ze in villadorp Haren hun centen tellen, zitten de echte gedupeerden al jaren in de ellende: de schades aan hun funderingen zijn nog steeds niet afgewikkeld. ‘Je wordt gewoon gemangeld.’

Hoe Gazprom greep op Nederland kreeg

71
Mira Sys & Ties Keyzer

Mira Sys & Ties Keyzer

De Nederlandse overheid bereidt zich voor op de import van Russisch gas om het wegvallen van het Groningse gas uit Slochteren te compenseren. Verschillende Nederlandse politieke partijen waarschuwen voor een afhankelijkheid van het Russische gasbedrijf Gazprom. Follow the Money en The Investigative Desk brengen in beeld hoe belangrijk deze gasgigant is voor Nederland. Welke leveringscontracten heeft het bedrijf hier? Waar wint Gazprom gas? En hoezeer is Nederland al aangewezen op Russisch gas? Deel één van een tweeluik.

2020

Gasbedrijven domineren Gronings onderzoek naar ‘duurzame’ energie

48
Mira Sys & Ties Keyzer

Mira Sys & Ties Keyzer

Via de New Energy Coalition in Groningen financieren overheid en bedrijfsleven onderzoek naar duurzame energie. Uit onderzoek van De Onderzoeksredactie en Follow the Money blijkt echter dat vooral grote gasbedrijven de onderzoeksagenda bepalen.

2019

Nadeelcompensatie: als de overheid overlast veroorzaakt, is het smoezenboek paraat

34
Miro Lucassen

Miro Lucassen

Nieuwe sierbestrating, onderhoud van het riool, werk aan kabels en leidingen: ondernemers kunnen er forse schade door ondervinden, zeker in winkelgebieden. De overheid kan de betrokken ondernemers helpen met een zogeheten ‘nadeelcompensatie’. Maar die is zo ingewikkeld dat er vaak niets van terechtkomt. Aan het eind van de lange procedures hebben ambtenaren en adviseurs er geen boterham minder om gegeten, terwijl ondernemers in veel gevallen met lege handen staan. Nieuwe wetgeving om het evenwicht te herstellen ligt op de plank te verstoffen, terwijl middenstanders kopje onder dreigen te gaan.

2018

Lek in Farmsum: meting driemaal over de alarmdrempel

8
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Op het industriepark Delfzijl staan opslagtanks van de NAM, vol giftige bijproducten van de aardgaswinning. De vraag is hoe veilig deze opslag is. Begin oktober ontstond er volgens de NAM een relatief klein lek; er zijn echter aanwijzingen dat de situatie aanmerkelijk ernstiger was.

Jan (90) en Tina (81) Kuiper wonen in een bouwkeet — met dank aan de NAM

Interview
46
Sam Gerrits
Termunten

Sam Gerrits

De Groningse schadeafhandeling ettert voort. Shell en Exxon vergoeden, onder de vlag van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), slechts aardbevingsschade. Omdat het huis van het echtpaar Kuiper niet aan die strikte norm voldoet, worden zij niet geholpen. Het Schadeloket Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen registreerde ondertussen wel dat het levensgevaarlijk was er te blijven wonen. Vlak na hun 60-jarige huwelijksfeest belandden meneer en mevrouw Kuiper daardoor in een keet.

De hysterie voorbij: de toekomst van aardgas in Nederland

Analyse
77
Ties Joosten

Ties Joosten

Terwijl Nederland middenin de energietransitie zit, wordt de Groningse gaskraan dichtgedraaid. Deze ontwikkelingen raken elkaar, maar hebben elk hun eigen achtergrond en gevolgen. Daardoor bestaat veel onduidelijkheid hoe in de toekomst in Nederlandse huizen gestookt en gekookt zal worden. Ties Joosten schept licht in de duisternis.

Nog even over het nieuwe schadeloket in Groningen

22
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Hoe onafhankelijk is het nieuwe schadeloket voor de aardbevingsschade in Groningen? Over die vraag schreef Sam Gerrits onlangs een artikel voor Follow the Money. Het was een vlammend betoog. Maar daarbij ging er iets heel erg mis: niet alle feiten klopten. De auteur komt er nu op terug.

FTM Audio - Hoe Exxon en Shell honderden miljoenen uit de staatskas gebruikten om Groningen te duperen

Podcast
9
Frederique de Jong & Sam Gerrits

Frederique de Jong & Sam Gerrits

Op basis van tientallen gesprekken met betrokkenen reconstrueert Sam Gerrits hoe de NAM jarenlang de schadeclaims van gedupeerden heeft getraineerd. De schade-experts die de NAM inzette, waren vaak niet deskundig en liepen aan de leiband van Shell; contra-experts werden gedwarsboomd.

Hoe Exxon en Shell honderden miljoenen uit de staatskas gebruikten om Groningen te duperen

74
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Op basis van tientallen gesprekken met betrokkenen reconstrueert Sam Gerrits hoe de NAM jarenlang de schadeclaims van gedupeerden heeft getraineerd. De schade-experts die de NAM inzette, waren vaak niet deskundig en liepen aan de leiband van Shell; contra-experts werden gedwarsboomd.

Wiebes kan versterken Groningen niet betalen

30
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Begin van dit jaar schatte ik met mijn dikke duim in dat de Groninger Versterkingsopgave minimaal 25 miljard zou kosten. Niet lang daarna zoog minister Eric Wiebes uit zíjn dikke duim dat het helemaal goed ging komen met de aardbevingsveiligheid in Groningen. En dat hij die Versterkingsopgave dus gerust even kon opschorten.

De dreiging van het Energy Charter Treaty: miljardenclaims remmen klimaatbeleid

56
Roeline Knottnerus

Roeline Knottnerus

Landen die zich bij het Energy Charter Treaty (ECT) hebben aangesloten, kampen met ruim 35 miljard dollar aan schadeclaims van multinationals in de energiesector. Het relatief onbekende, maar omvangrijke investeringsverdrag maakt het staten moeilijker om nieuw klimaatbeleid door te voeren, uit angst voor nieuwe schadeclaims. Momenteel liggen er 114 claims, die soms oplopen tot miljarden euro’s. Naar verwachting zal het aantal claims sterk toenemen nu het klimaatbeleid strenger wordt.

NAM en Wiebes proberen zesduizend schademelders af te schepen met een 'fooi'

Analyse
44
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Na jaren van wanprestaties mag de NAM zich niet langer met de schadeafhandeling in Groningen bemoeien. Goed nieuws, zou je denken. Maar voor 6.000 Groningers die hun schade vóór 31 maart 2017 hebben gemeld, heeft dit nieuws een wrang bijsmaakje.

Aandeelhoudersvergadering Shell heeft meer weg van een audiëntie

10
Thomas Bollen & Ties Joosten

Thomas Bollen & Ties Joosten

Op Shells jaarlijkse aandeelhoudersvergadering werd de klimaatresolutie van Follow This weggestemd. Toch hebben actievoerders binnen en buiten een ding wel voor elkaar gekregen: het gesprek bij Shell gaat niet meer over cijfers maar over mens en klimaat.

Kabinet maakt geen haast met helpen Groningers

9
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Uit de vandaag gepubliceerde jaarcijfers van het ministerie van Economische Zaken blijkt dat van de aanvullende 64 miljoen euro die beschikbaar gesteld is voor woningen in het aardbevingsgebied, minder dan de helft is uitgegeven: zo’n 30 miljoen.

Wat zijn de beloftes van Shell waard?

Analyse
23
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Begin dit jaar was er nog wat ophef over: in het jaarverslag zette Shell de NAM juridisch stilletjes op afstand. Niemand kan het bedrijf nu verplichten de schade in Groningen te betalen. Bij Jinek beloofde ceo Marjan van Loon de banden weer aan te halen, maar drie maanden later staat er niks op papier.

Megaclaim laatste hoop voor doodzieke boerenbedrijven in Groningen

Analyse
49
Sam Gerrits
Groningen

Sam Gerrits

Veel boeren en burgers in het Groningse aardbevingsgebied wachten op actie van de Nederlandse staat, wat de vergoeding van hun aardbevingsschade betreft. Waarschijnlijk kunnen ze beter zelf in actie komen.

NAM betaalt wettelijk verplichte schadevergoedingen niet uit

23
Sam Gerrits
Slochteren

Sam Gerrits

Het was een historische dag, donderdag 29 maart. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat maakte toen bekend dat er zo snel mogelijk een einde komt aan de gaswinning uit het Slochterenveld. Is hiermee het leed geleden voor de Groningers?

Kabinet ziet meest praktische optie om Groningse gaskraan dicht te draaien over het hoofd

28
Sam Gerrits

Sam Gerrits

We kunnen de kans op aardbevingen in Groningen nog dit jaar al fors verkleinen. De productie uit het Slochterenveld kan namelijk veel sneller omlaag dan nu gebeurt. Sam Gerrits stuitte bij zijn onderzoek op een even praktische, als briljante oplossing voor het tekort aan het speciale 'Slochteren' gas. En die is nog eens honderden miljoenen euro's goedkoper ook. [14:45 UPDATE]

Gaskraan in Groningen dicht? Dan gaat die in Rusland wijd open

Analyse
52
Sam Gerrits

Sam Gerrits

De Groningse gaskraan mag dan dicht moeten, maar dat betekent niet dat de vraag naar Slochteren-gas omlaag zal gaan. Wat betekent dat in de praktijk? Sam Gerrits ging de opties af en concludeert: we zitten met de gebakken peren.

Dit zijn de 200 grootverbruikers van Gronings gas

52
Ties Joosten

Ties Joosten

Follow The Money achterhaalt welke 200 bedrijven grootverbruiker van Gronings gas zijn. Minister Wiebes wil dat ze overstappen, maar dat zal lang niet overal lukken.

Bij het aardbevingsbestendig maken van Groningen wordt vooral veel geld verbrand

Analyse
32
Sam Gerrits
Slochteren

Sam Gerrits

De afhandeling van de aardbevingsschade — geraamd op 8 miljard euro — is maar een fractie van de totale prijs van gaswinning in Groningen. Het prijskaartje om het gebied veilig te maken kan ruim drie keer hoger uitvallen. En dat niet alleen: de manier waarop het nu gebeurt is verre van effectief. Hoe moet dit dan wél worden aangepakt?

Minder gas oppompen gaat de aardbevingen in Groningen niet stoppen

Analyse
27
Sam Gerrits

Sam Gerrits

Gisteren besprak ik voor FTM de zwaarte van de aardbevingen in het Slochteren-veld tot nu toe en het effect daarvan op de huizen in Groningen. Vandaag ga ik het hebben over de te verwachten zwaarte van de aardbevingen in de komende jaren. Met andere woorden: is het nu voorbij?

Kunnen we in Groningen spreken van zware aardbevingen?

Analyse
18
Sam Gerrits

Sam Gerrits

In de nieuwsberichten over de aardbevingen in Groningen wordt op dit moment nog veelal de Magnitudeschaal volgens Richter aangehouden. Deze schaal zegt echter weinig over het effect van een aardbeving aan de oppervlakte.

Woningcorporaties Groningen: wie betaalt onze 4,5 miljard schade?

90
Peter Hendriks

Peter Hendriks

In Groningen hebben woningcorporaties een juridische slag gewonnen. De NAM moet de waardedaling van hun woningen in het aardbevingsgebied na taxatie vergoeden. Maar het is de vraag of hiermee alle problemen zijn opgelost. Moederbedrijf Shell lijkt zich al te hebben ingedekt. En dan is er nog die verlammende bureaucratie...

Wat is er nu precies aan de hand in Groningen?

Analyse
49
Sam Gerrits

Sam Gerrits

De fakkeltocht tegen de aardgaswinning in Groningen bracht vorige week tienduizenden mensen op de been. Maar wat schuilt er achter de woede van de Groningers? En waar komen de aardbevingen in de provincie eigenlijk vandaan? Aardwetenschapper Sam Gerrits zocht het uit.

2017

Nederland steunt de fossiele industrie met 7,6 miljard euro per jaar

36
Ties Joosten

Ties Joosten

Fossiele industrie kan rekenen op een gigantische lappendeken aan belastingvrijstellingen, subsidies en overgenomen ondernemersrisico. Ook in Nederland.

Dit is de werkelijke oorzaak van het populisme

Column
88
Gastauteur

Gastauteur

Het populisme is in opkomst, betogen Rochus van der Weg en Rens Knegt. Denkend aan de verkiezing van Donald Trump, de toename van de populariteit van partijen als de PVV, Front National en de Alternative für Deutschland lijkt de politieke ideologie niet te stuiten. Maar wat is nu eigenlijk de aanleiding voor de groei van het populisme — en is die nog te remmen?