Dossier

Coronacrisis

Het virus SARS-CoV-2, beter bekend als het coronavirus, dook eind 2019 op in de Chinese provincie Hubei. In een paar weken tijd veroorzaakte het een epidemie, waarna het zich over de rest van de wereld verspreidde. Begin maart 2020 verklaarde de World Health Organisation de ziekte tot een pandemie en gingen landen wereldwijd 'op slot'.

Met het coronavirus is een crisis van historische proporties ontstaan, niet alleen medisch, maar ook economisch. In de vorm van steunfondsen en noodmaatregelpakketen werden bedrijven wereldwijd met vele miljarden op de been gehouden.

Waar met geld gesmeten wordt, liggen misbruik en fraude op de loer. Daarom volgt FTM de ontwikkelingen op de voet. Wie profiteert van de crisis? En welke oplossingen dienen welke belangen? 

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
198
2022

Sywert van Lienden bijt in de rechtbank van zich af: ‘Achteraf volkomen mesjogge dat we de deal hebben gedaan’

13
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Sywert van Lienden en Bernd Damme, oprichters van Stichting Hulptroepen Alliantie, verweerden zich gisteren in de rechtbank tegen hun dreigende ontslag als bestuurders. Tijdens een gespannen zitting ging Van Lienden vol in de verdediging en stelde hij dat hem groot onrecht is aangedaan: ‘Het is een nationaal misverstand, ik ben een eenling tegen de meute.’ Een geluidsopname uit het strafdossier haalt een van de hoekstenen van zijn verdediging onderuit.

Haagse ondernemersfamilie gebruikte miljoenen aan coronasteun voor zichzelf

31
Mark Koster & Remy Koens

Mark Koster & Remy Koens

Eurostart Uitzendbureau in Den Haag ontving 6,6 miljoen euro aan coronasteun. Uit de bedrijfsadministratie blijkt dat een deel is besteed aan vastgoed, auto’s en leningen voor familieleden.

Recordwinsten en gesjoemel bij coronacallcenters

34
Jolien de Vries

Jolien de Vries

Maandelijks betaalde de overheid om en nabij de 50 miljoen euro aan callcenters die voor de GGD bron- en contactonderzoek uitvoeren. Zicht op die uitgaven is er nauwelijks. Eén callcenter declareerde tientallen uren dubbel. ‘Verwerpelijk,’ vindt de GGD. ‘Het is ons niet verboden,’ zegt het callcenter. ‘In het contract staat niet dat het niet mag.’

De chaos op Schiphol is een logisch gevolg van het mainportbeleid

Analyse
64
Ties Joosten

Ties Joosten

Schiphol kan alleen een grote luchthaven zijn, als de kosten voor de overstappers van de KLM laag blijven. Onderbetaalde grondmedewerkers zijn zo het logisch gevolg van het mainportbeleid en de flexibilisering van de arbeidsmarkt. ‘Wij moeten steeds meer doen met minder mensen.’

Rechter zet Sywert van Lienden en Bernd Damme uit bestuur stichting Hulptroepen Alliantie

18
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Sywert van Lienden en Bernd Damme zijn geschorst als bestuurders van de stichting Hulptroepen Alliantie. Dat heeft de rechtbank Amsterdam vandaag bepaald op verzoek van een aantal voormalig betrokkenen bij de stichting en het Openbaar Ministerie. De rechter heeft een nieuwe bestuurder benoemd, die de voormalig bestuurders aansprakelijk kan stellen voor benadeling van de stichting.

Conflict tussen ministerie en Deloitte over dreigende vertraging onderzoek mondkapjesdeal

66
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Deloitte waarschuwt dat het onderzoek naar de mondkapjesdeal vertraging dreigt op te lopen. Het zegt niet alle relevante data van het ministerie van Volksgezondheid te hebben ontvangen. Ook de privé-mails van minister Hugo de Jonge zijn niet overgedragen. Bovendien zijn de data niet in een ‘bewerkbaar formaat’ aangeleverd. Dat blijkt uit een brief van Deloitte die vandaag met de Tweede Kamer is gedeeld. VWS legt de schuld bij Deloitte.

Hugo de Jonge, Sywert en de mondkapjesdeal: in het buitenland zou dit corruptie heten

106
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Minister Hugo de Jonge en voormalig minister Martin van Rijn gunden Sywert van Lienden een grote deal, mede om hem als criticus van het kabinet tot zwijgen te brengen. Volgens deskundigen valt het handelen van de bewindslieden onder de noemer ‘handel in invloed’, een vorm van corruptie die in veel landen strafbaar is. Maar hier niet, omdat Nederland de lobby niet in de weg wil zitten. ‘We moeten die informele circuits een halt toeroepen, want dit raakt het hart van de democratie.’

Zo dwong Sywert de Haagse kopstukken een verbijsterende deal af

119
Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Minister Hugo de Jonge (CDA) moet zich vandaag verantwoorden in de Tweede Kamer over zijn rol bij de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden en co. Wat heeft zich in april 2020 achter de schermen in Den Haag afgespeeld? Hoe heeft de toen 29-jarige opiniemaker De Jonge en de top van VWS zo geraffineerd kunnen bespelen? Lees deze onthullende reconstructie, gebaseerd op een hoofdstuk uit het pas verschenen boek ‘Sywerts miljoenen’.

Terwijl Sywert van Lienden zei van een stichting te zijn, stond de bv voor de winst al klaar

52
Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Sywert van Lienden en zijn partners waren vanaf het begin van plan hun mondkapjesdeal met de overheid via een commerciële bv uit te voeren. Daags voor de onderhandelingen gaven ze een notaris opdracht deze bv op te richten. Toch presenteerden ze zich tegenover de verantwoordelijke minister Martin van Rijn (VWS) als vertegenwoordigers van een nonprofit-stichting. Dat blijkt uit het boek 'Sywerts miljoenen', dat donderdag verschijnt.

Rabobank was belangrijke troef in mondkapjesdeal Sywert van Lienden met overheid

24
Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

De Rabobank was een belangrijke steun voor Sywert van Lienden tijdens de onderhandelingen over zijn veelbesproken mondkapjesdeal met de overheid. De bank had 115 miljoen euro en een dealteam klaarstaan om de transactie te financieren, dankzij bemiddeling van Barbara Baarsma, toen directeur van Rabobank Amsterdam. Dat blijkt uit het boek ‘Sywerts Miljoenen’, dat op 24 maart verschijnt.

Sywert van Lienden heeft strafrechtelijk meer te vrezen dan alleen ‘oplichting’ van Randstad

6
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Sywert van Lienden is vandaag opgepakt door Justitie. Aanleiding vormt de aangifte van Randstad vanwege oplichting. Maar er zijn meer gedupeerden dan Randstad en mogelijk meer strafbare feiten gepleegd, blijkt uit onderzoek van Follow the Money en het boek ‘Sywerts Miljoenen’ dat eind maart verschijnt.

Als de coronapas nu niet weggaat, wanneer dan wel?

Analyse
268
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De effectiviteit van het coronatoegangsbewijs is beperkt en de hoge besmettelijkheid van omikron ondermijnt die verder. Toch wil het kabinet niet van de QR-pas af. Critici waarschuwen voor de risico’s van een al te gemakkelijk inkrimpen van grondrechten.

Wie controleert straks onze digitale identiteit?

66
Jannes van Roermund

Jannes van Roermund

In Europa wordt over een nieuw systeem voor digitale identiteit nagedacht; zowel Nederland als de EU zijn ermee aan de slag. Hoe zo’n systeem wordt vormgegeven, is uiterst belangrijk. Wordt het een centraal georganiseerd systeem, of een decentraal systeem, waarbij burgers zelf greep hebben op wie wanneer wat kan inzien? Laten we het alsjeblieft meteen goed doen, zeggen experts. ‘Straks zitten we eraan vast.’

Onbetrouwbare corona-zelftesten liggen nog zeker anderhalf jaar in de schappen

55
Peter Teffer

Peter Teffer

Corona-zelftests zijn notoir onbetrouwbaar. Dat is te wijten aan het gebrekkige overheidstoezicht op de kwaliteit ervan. Pas in mei 2022 wordt een Europese kwaliteitscheck verplicht. Maar dat betekent niet dat ze dan uit het schap verdwijnen: onbetrouwbare corona-zelftesten liggen mogelijk nog drie jaar in de schappen – een jaar langer dan eerst de bedoeling.

2021

Les van anderhalf jaar coronabeleid: geef wetenschap onbelemmerde toegang tot brondata

Analyse
195
Gastauteur

Gastauteur

We zijn meer dan toe aan een publiek debat over een duurzame coronapolitiek. Open over een toekomst met meer of minder vrijheden. Eerlijk over de bijbehorende risico's van meer of minder gezondheidsschade en sterfte. Transparant over de (maatschappelijke) kosten van allerlei afwegingen en keuzen. Een urgente, eerste stap is dat ook wetenschappers van niet-medische disciplines toegang krijgen tot de brondata van het RIVM, betogen vijf gastauteurs.

Randstad doet aangifte tegen oprichters Hulptroepen Alliantie

27
Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Uitzendconcern Randstad doet vandaag aangifte van oplichting tegen Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel, de oprichters van de stichting Hulptroepen Alliantie. Randstad leverde vorig jaar vijftien medewerkers aan het non-profitinitiatief, zonder te weten dat het drietal 20 miljoen in eigen zak stak. Dat zegt hoofd juridische zaken Patrick van der Herberg in gesprek met Follow the Money. ‘Wij vinden dat het niet deugt. Dan moet je iets doen.’

Wetenschappers waarschuwen voor een nieuwe digitale identiteit

214
Jannes van Roermund, Catherine Riva & Serena Tinari

Jannes van Roermund, Catherine Riva & Serena Tinari

Grote tech-bedrijven en overheden promoten de komst van een nieuwe, digitale identiteit voor iedereen. De coronacrisis geeft ze de wind in de zeilen. Experts waarschuwen voor de consequenties. ‘Dit is het einde van vrijheid.’

Statistici kraken ook nieuwe onderbouwing coronapas: ‘Dit is een bierviltje-berekening’

280
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het rekenmodel van de TU Delft dat een coronatoegangsbewijs en aanscherping naar ‘2G’ moest onderbouwen, bleek rekenfouten te bevatten. Het kabinet en het OMT bestelden bij het RIVM een nieuw model. Statistici maken ook daar gehakt van: ‘Dit is geen model, maar een belediging voor de wetenschap.’

Regering en OMT onderbouwen QR-code met onbetrouwbare modellen

603
Thomas Bollen & Jannes van Roermund

Thomas Bollen & Jannes van Roermund

Kritische wetenschappers fileren de twee rekenmodellen die ten grondslag liggen aan de invoering van het coronatoegangsbewijs met QR-code. Het ene model komt uit de Fieldlabs-onderzoeken van de evenementensector. Het andere is van een Britse denktank onder leiding van voormalig premier Tony Blair, verbonden aan een commerciële lobby voor een digitaal identiteitsbewijs met biometrische data.

De Europese Commissie vindt reputatie Chinese fabrikant defecte mondmaskers belangrijker dan transparantie

15
Peter Teffer

Peter Teffer

Aan het begin van de pandemie deelde de Europese Commissie via lidstaten anderhalf miljoen medische mondmaskers uit aan zorgmedewerkers. Ze bleken van inferieure kwaliteit en moesten worden vernietigd. De Commissie weigert details te geven en verwijst naar de ‘commerciële belangen’ van de fabrikant van de maskers. Wanbeheer, oordeelt de Europese Ombudsman.

Hulptroepen van Sywert van Lienden noteerde in 2020 bijna negen ton winst

8
Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

De werkmaatschappij van de non-profitstichting Hulptroepen Alliantie van initiatiefnemer Sywert van Lienden heeft in 2020 een winst genoteerd van bijna 900.000 euro. Dat blijkt uit de jaarrekening die onlangs bij de Kamer van Koophandel is gedeponeerd.

Gigantische Europese subsidiepot gaat gepaard met stille machtsoverdracht

38
Lise Witteman & Peter Teffer

Lise Witteman & Peter Teffer

De Europese Unie heeft een fonds van 723,8 miljard euro opgetuigd om de Europese economie weer vlot te trekken na de coronacrisis. Maar dit coronaherstelfonds gaat gepaard met een stille machtsoverdracht van de lidstaten naar Brussel. Dat kan voor ‘Griekse toestanden’ zorgen wanneer nationale parlementen pijnlijke hervormingen moeten slikken om het begeerde EU-geld te krijgen.

Tweets Sywert van Lienden waren vooropgezet plan om VWS tot miljoenendeal te bewegen

80
Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Jan-Hein Strop & Stefan Vermeulen

Sywert van Lienden plaatste op 10 april vorig jaar een reeks kritische tweets met het doel binnen te komen bij het ministerie van Volksgezondheid. Dat werkte: zijn tirade was de directe aanleiding voor de beruchte mondkapjesdeal van 100 miljoen euro. Een dag daarvoor registreerde Van Liendens zakenpartner de domeinnamen van de commerciële bv waarin de miljoenenwinst terechtkwam. Dit blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

Het ministerie van Volksgezondheid stelt zichzelf boven de wet

Opinie
61
Margot Smolenaars & Bas van Beek

Margot Smolenaars & Bas van Beek

Door de coronacrisis werd het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport overladen met Wob-verzoeken. Dat rechtvaardigde een andere aanpak, vond minister Hugo de Jonge. In de praktijk komt daar niets van terecht. Sinds maart 2020 zijn er praktisch geen documenten over het coronabeleid meer geopenbaard. Wat is hier aan de hand?

Coronacrisis bracht omstreden Amerikaanse softwaremaker aan tafel bij Nederlandse overheid

23
Pieter Beens

Pieter Beens

Zes Veiligheidsregio’s deden in de coronacrisis zaken met de Amerikaanse softwareleverancier Palantir. Een gratis proefpakket moest het techbedrijf ook in het vizier brengen van ministeries en andere overheidsdiensten. Onderzoek laat zien hoe het techbedrijf – berucht om zijn gebruik van zeer privacygevoelige data ten behoeve van inlichtingendiensten als de CIA – daarbij door ambtenaren een handje werd geholpen.

Accountants kunnen 12 miljard NOW-subsidies niet (op tijd) controleren

27
Mark Koster & Remy Koens

Mark Koster & Remy Koens

Accountants luiden de alarmbel. Ze zijn verantwoordelijk voor de controle van 12,2 miljard euro NOW-subsidies, maar kunnen het werk niet aan en klagen over complexe regels. Vooral de kleinere, voor het mkb werkende bureaus dreigen te verzuipen in het werk. Minister Koolmees van SZW komt binnenkort met suggesties voor oplossingen.

Podcast | Gratis geld van het Rijk

Podcast
3
Frederique de Jong, Mark Koster & Remy Koens

Frederique de Jong, Mark Koster & Remy Koens

Toen de coronacrisis uitbrak deed de overheid er alles aan om werkgelegenheid te behouden. Er werden enorme bedragen overgemaakt; controle zou achteraf plaatsvinden. Ondertussen moeten ondernemers op hun blauwe ogen worden geloofd. Remy Koens en Mark Koster gaan, zoals zijzelf in deze aflevering zeggen, ‘in de aanval’ om misbruik te onthullen.

7 miljard NOW-subsidies ging naar vastgoed, overnames en de spaarpot

56
Mark Koster & Remy Koens

Mark Koster & Remy Koens

Het UWV heeft bijna 7 miljard te veel uitgekeerd aan NOW-loonvoorschotten. Dat blijkt uit onderzoek van Follow The Money. Er verdween geld in vastgoed, bedrijfsovernames en als reserve op de balans. Hoe krijgen we dat terug?

Podcast | Zoeken naar de oorsprong van Covid19

Podcast
22
Frederique de Jong & Dimitri Tokmetzis

Frederique de Jong & Dimitri Tokmetzis

FTM groeit. Dat is al een tijdje zo, maar het neemt nu een zodanige vlucht dat steeds meer prominente journalisten zich willen aansluiten. Datajournalist Dimitri Tokmetzis heeft De Correspondent verlaten en doet nu onderzoek voor FTM. Zijn eerste stuk gaat over de hardnekkige theorie dat Covid19 uit een laboratorium in Wuhan zou zijn ontsnapt.

Gratis geld, en nog laat KLM haar flexwerkers spartelen

28
Ties Joosten

Ties Joosten

De KLM vroeg, en kreeg, van de Europese Unie tot 5 miljoen euro om haar ontslagen werknemers weer aan een baan te helpen. Ook de flexwerkers op en rond Schiphol hadden bij hun ontslag gebruik kunnen maken van die subsidieregeling. Als de luchtvaartmaatschappij zich tenminste wat van hun lot had aangetrokken.