Dossier

De commercialisering van onze scholen

Steeds vaker zien binnen- én buitenlandse bedrijven onze scholen als een interessante markt. Het is mooi dat ondernemingen zo betrokken zijn, maar het moet er niet toe leiden dat zij ook hun stempel op het Nederlandse onderwijs drukken. In dit dossier onderzoekt Follow the Money de keiharde business achter onze scholen.

volg dit dossier
Artikelen
14
2017

Rondje om de school: wel duur, niet bewezen effectief

59
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Het nieuwe kabinet trekt in deze regeerperiode 170 miljoen euro uit voor preventie en gezondheidsbevordering. Maar bewijs dat initiatieven werken is er niet. De huidige aanpak geeft vooral grote bedrijven een podium voor het maken van goede sier.

"Sprinkhaankapitalist" verovert de schoolboekenmarkt

42
Sophie Stadhouders

Sophie Stadhouders

Al jaren zijn er problemen met de levering van — gratis — schoolboeken en digitale leermiddelen door distributeur Van Dijk. Maar dit jaar was het erger dan ooit. Overstappen naar een concurrent kan niet: Van Dijk is zo ongeveer monopolist. Dat deze positie met belastingcenten in stand wordt gehouden en dat het bedrijf in Amerikaanse handen is, is minder bekend.

The Falstad Centre (via Wikimedia Commons)
© CC BY 2.0

Schoollunch? Leer die kinderen koken!

Opinie
53
Herman Lelieveldt

Herman Lelieveldt

In een driedelige serie liet Floor Verkerke op dit platform zien hoe een groepje wetenschappers, bedrijven en lobbyisten Nederland klaarstoomt voor verzorgde lunches in het basisonderwijs. Maar hoe gaat het eigenlijk in landen waar die schoollunches al gemeengoed zijn? En bestaan er geen andere manieren om kinderen gezonder te laten eten?

Beeld door Army & Air Force Exchange Service PAO (via Flickr)
© CC BY-NC 2.0

Wetenschappers en cateraars hongeren naar de verplichte schoollunch

28
Floor Verkerke

Floor Verkerke

Volgens voedingswetenschappers is een gezonde schoollunch hét medicijn tegen de obesitas-epidemie. Ook zou het de schoolprestaties bevorderen. Ondernemingen kijken ondertussen verlekkerd naar een potentiële nieuwe markt. Maar ouders, onderwijzers en politici voelen er weinig voor. Wiens belangen dient de schoollunch eigenlijk?

De lobby voor schoollunches draait op volle toeren

35
Floor Verkerke

Floor Verkerke

Terwijl de wetenschappelijke onderzoeken naar schoollunches in Nederland nog lopen, is de lobby vóór invoering al druk bezig. Bedrijven staan te trappelen om de kindermonden te vullen.

Kinderen krijgen warme lunch op school. Taos County, New Mexico, december 1941. Beeld: NARA
© CC0 (Publiek domein)

Hoe Nederland wordt klaargestoomd voor schoollunches

64
Floor Verkerke

Floor Verkerke

De wetenschap en het bedrijfsleven zijn naarstig op zoek naar bewijzen die vóór invoering van schoollunches in het basisonderwijs pleiten. Deze vorm van lunchen op school zou obesitas bestrijden en leerachterstanden verminderen. Het resultaat: gezonde, vitale kinderen en daling van zorgkosten. Maar dat de zoektocht veel weg heeft van een lobby die vooral de belangen van wetenschappers en ondernemers zelf dient, daar hoor je niemand over.

Publiek-private samenwerking op scholen: een strijd om ‘suikerklantjes’

22
Floor Verkerke

Floor Verkerke

Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) organiseerde een online seminar over samenwerking tussen overheid en maatschappelijke organisaties en de voedingsindustrie, in de in de strijd tegen overgewicht en obesitas. Horen we nu een nieuw kritisch geluid over die samenwerking, vooral op scholen? Of hebben producenten van ongezonde eet- en drinkwaren nog steeds vrij spel?

Maurice de Hond met leerlingen op de Master Steve Jobs School in Sneek tijdens de eerste schooldag
© ANP/Catrinus van der Veen

Waarom internet-evangelist Maurice de Hond doorbijt met zijn Steve Jobsscholen

9
Sophie Stadhouders

Sophie Stadhouders

Ondernemer en opiniepeiler Maurice de Hond dacht met zijn nieuwe onderwijsconcept opnieuw iets te pakken te hebben, maar nu — vier jaar later — zijn er veel tegenvallers. Toch blijft De Hond onverminderd doorgaan met radicale vernieuwing van het onderwijs. Waarom geeft hij zijn project niet gewoon op? Follow the Money sprak met de internetpionier en ontdekte zijn motief.

© Floor Verkerke

Kan onderwijs kinderen gezonder maken?

10
Floor Verkerke

Floor Verkerke

Basisschoolleerlingen in Parkstad (Zuid-Limburg) zijn de minst gezonde kinderen van ons land. Ze zijn dikker, minder fit, vaker ziek dan hun leeftijdgenoten en als dat niet zorgwekkend genoeg was, presteren ze ook nog eens slechter op school. Het initiatief 'Gezonde Basisschool van de Toekomst' wil dat veranderen. Maar hoe verander je gedrag dat generaties lang is ingesleten? 'Sommige kinderen hebben nog nooit een tomaat of avocado gezien.'

De winnaars van de Gezonde Schoolkantine

4
Floor Verkerke

Floor Verkerke

De Nederlandse overheid trekt sinds 2015 jaarlijks zo’n 12 miljoen euro uit om obesitas onder kinderen en jongeren te bestrijden. Waar gaat dat geld heen en wat wordt ermee bereikt? De eerste aflevering van een serie over de rol van publiek-private samenwerking bij voeding op scholen: de Gezonde Schoolkantine.

Voedselonderwijs: maatschappelijk verantwoord of sluikreclame?

32
Yourick Untied

Yourick Untied

De overheid investeert miljoenen in programma’s voor voedselonderwijs. Deze bieden echter mogelijkheden voor bedrijven en belangenorganisaties om kinderen te bereiken tot in het klaslokaal. Helpen de programma’s kinderen bewuster met voeding om te gaan of is deze vorm van onderwijs gewoon moderne kindermarketing?

2016

© ANP/ Evert Elzinga

Hoe grote bedrijven voedingseducatie dirigeren

11
Yourick Untied

Yourick Untied

De afspraken om kindermarketing voor voedselproducten te beperken, lijkt voedingsbedrijven voor een nieuwe uitdaging te stellen. Maar via de achterdeur van door de overheid mogelijk gemaakte ‘voedingseducatie’ weten ze de smaak van kinderen alsnog te beïnvloeden.

© ANP

Coca-Cola leert kinderen om ‘gezond’ te leven

13
Gastauteur

Gastauteur

Nederland kent talrijke publiek-private samenwerkingsverbanden om kinderen bewust te maken van het belang van gezond eten en drinken. In de praktijk blijkt het effect van deze initiatieven echter zeer beperkt, schrijft gastauteur Mieke van Stigt. Dat komt niet in de laatste plaats doordat ook voedingsmultinationals als Coca-Cola en Unilever zich er actief mee mogen bemoeien.

Schoolmelk is impopulair bij elk

36
Sem van den Brink

Sem van den Brink

De EU-regeling voor schoolmelk bestaat in zijn huidige vorm 40 jaar. Maar het aantal aanmeldingen is al een tijdlang in verval. Waren er in de jaren ’70 nog honderdduizenden kinderen die iedere dag melk op school kregen, tegenwoordig zijn dat er nog ongeveer 40.000. Daardoor is de regeling in Nederland eigenlijk voor geen enkele partij meer interessant.