Dossier

De ECB-miljarden

Bij wie komen de miljarden aan publiek geld terecht? Het monetair beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) lijkt een ver-van-mijn-bed-show doorspekt met moeilijk jargon en financiële termen. In dit dossier onderzoekt FTM de implicaties het ECB beleid voor de burger. Wat houdt het lage-rentebeleid in en wat zijn de gevolgen van 'quantitative easing' (QE) voor Nederland?

Het monetair beleid moet onze economie aanjagen, maar de resultaten blijven uit. Hoewel de hoge rekening voor ons allemaal is, wordt er geen politiek debat gevoerd over de miljardenbestedingen. De ECB verschuilt zich achter een masker van onafhankelijkheid, maar voert ondertussen een begrotingsbeleid voor de gehele Eurozone waarvan niet iedereen evenredig profiteert. Wat doet de ECB precies en mag dat allemaal zonder daarvoor democratische verantwoording af te leggen? Is dit nog wel monetair beleid, of is het economische politiek?

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
47
2020

Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) tijdens het verantwoordingsdebat in de Tweede Kamer over het jaar 2019.
© ANP / Bart Maat

Minister negeert Kamerverzoek om ECB ter verantwoording te roepen

Analyse
52
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Minister Wopke Hoekstra reageerde op aandringen van de vaste Kamercommissie Financiën op een artikel van FTM over de ECB-steun aan multinationals. Hoewel het ministerie bevestigt dat grote bedrijven meer profiteren van het ECB-geld dan het mkb, weigert Hoekstra hierover de discussie aan te gaan in Brussel of Frankfurt.

Machtsspel stort Europa in een existentiële crisis

87
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De coronacrisis legt bloot dat Europa geen doeltreffend crisisbeleid kan voeren. Onze economie staat op instorten, maar het beleid dat die ramp kan voorkomen, is illegaal. Is de EU in staat om haar verdragen op tijd te wijzigen of staan we voor een duivelse keuze tussen de rechtsgemeenschap en de muntunie?

Bernard Arnault is voorzitter en ceo van Louis Vuitton Moët Hennesy (LVMH) en een van de rijkste mensen ter wereld.
© ANP/Gamma Press Images

Champagne-, tabaks- en olieconcerns sluizen coronageld door naar aandeelhouders

167
Thomas Bollen & Ties Joosten

Thomas Bollen & Ties Joosten

Het is de Europese Centrale Bank (ECB) verboden om de crisismaatregelen van overheden te financieren met het aanzwengelen van de geldpers. Geld bijdrukken voor het bedrijfsleven mag wel. Onder meer Shell, British American Tobacco en Louis Vuitton Moët Hennessy (LVMH) maken er dankbaar gebruik van. En zo belanden de nieuwe corona-euro’s van de ECB uiteindelijk in de zakken van de aandeelhouders van multinationals.

Shell Pernis (gemeente Rotterdam) is de grootste olieraffinaderij van Europa en één van de grootste raffinaderijen ter wereld.
© Hollandse Hoogte/Lex van Lieshout

Coronaklap extra pijnlijk voor pensioenfonds met beleggingen in olie en gas

Analyse
43
Ties Joosten

Ties Joosten

Olie- en gasbedrijven worden door de coronacrisis hard geraakt. De waarde van hun aandelen is gekelderd en het is maar de vraag of de dividendbetalingen aan hun aandeelhouders op peil kunnen blijven. Dit raakt vooral pensioenfondsen vol op de neus. Schaadt het ook hun vertrouwen in beleggingen in olie en gas?

© AFP / Daniel Sorabji

Helikoptergeld: een verleidelijke, maar ondoelmatige kuur voor corona

Analyse
171
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het bijschrijven van ‘gratis geld’ is een veelbesproken crisismaatregel. Het zou een eerlijk en effectief alternatief voor het lage-rentebeleid van de ECB kunnen zijn. Maar is het ook een geschikte maatregel om de economie draaiende te houden tijdens een pandemie?

Coronavirus

Nóg lagere rente: het zinloze medicijn tegen het coronavirus

65
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het coronavirus heeft ernstige gevolgen voor de wereldeconomie. Net als bij vorige crises vertrouwen beleidsmakers erop dat centrale banken ons met renteverlagingen voor een recessie behoeden. IJdele hoop: lagere rente is geen medicijn voor alle kwalen.

Lagarde tijdens de dialoog met het Europees Parlement, 11 feb. 2020
© Frederick Florin

De ECB wil geen klimaatontkenner meer zijn

37
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Jarenlang kocht de ECB met publiek geld obligaties op van fossiele energiereuzen en autofabrikanten. De kersverse ECB-president Christine Lagarde breekt met dit beleid: ‘We gaan ons investeringsbeleid in lijn brengen met het Parijs-akkoord.’

2019

Podcast | Roerige tijden in de markt van het grote geld

Podcast
41
Frederique de Jong & Thomas Bollen

Frederique de Jong & Thomas Bollen

Wie redt ons geldsysteem uit de wurggreep van centrale banken?

Analyse
255
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Centrale banken proberen met negatieve rente en het opkopen van staatsobligaties ons financiële systeem overeind te houden. Tevergeefs, denken experts en insiders: ‘Centrale banken hebben geen idee wat er daadwerkelijk gebeurt in het monetaire systeem.’

Draghi tijdens een bijeenkomst van de ECB in Frankfurt, oktober 2019
© ANP EPA / Ronald Wittek

Het ongelijk van Draghi’s ECB-beleid, in zeven grafieken

Analyse
249
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Mario Draghi treedt vandaag af als president van de Europese Centrale Bank. FTM analyseerde het ECB-beleid onder zijn bewind en sprak met enkele rebelse hoogleraren over de gevolgen daarvan. Zij kraken het ECB-beleid en de modellen waarop dat gebaseerd is. Theo Kocken: ‘Als je maatregelen precies het tegenovergestelde bereiken van wat je beoogt, moet je stoppen.’

Steve Keen in Londen, 2014
© Steve Keen

Steve Keen: ‘Het beleid van de ECB is een absolute nachtmerrie’

Interview
255
Thomas Bollen

Thomas Bollen

‘Het beleid van de ECB is gebaseerd op een verkeerd begrip van ons geldstelsel.’ Dat zegt de Australische econoom Steve Keen, die als een van de weinigen in zijn vakgebied de vorige kredietcrisis voorspelde. Hij noemt het huidige beleid ‘insane’: ‘Een groep mensen probeert het geldsysteem te controleren, terwijl ze niet begrijpen hoe het werkt.’

© Thomas Bollen

De wereld van het geld staat op zijn kop (en wat betekent dat voor jouw spaargeld?)

Analyse
592
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Je krijgt geld toe op een hypotheek en betaalt rente om je spaargeld te stallen bij de bank. De wereld van het geld staat op zijn kop, en dat zou weleens de nieuwe werkelijkheid kunnen worden. Hoe is het zo ver gekomen, en wat betekent het voor je spaargeld en pensioen?

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank bij een persconferentie in Frankfurt, 10 April 2019
© EPA / Ronald Wittek

Zonder de ECB aan te vechten komen we nergens

Column
44
David Hollanders

David Hollanders

Volgens David Hollanders gaan de Europese verkiezingen niet over waar ze over zouden moeten gaan: de rol en positie van de Europese Centrale Bank. ‘Bij ontstentenis van democratische controle van de monetair-financiële nomenklatura moet elke mogelijkheid tot politisering van de ECB aangegrepen worden.’

ECB-president Mario Draghi arriveert op de persconferentie in Frankfurt, geflankeerd door vicepresident Luis de Guindos en communicatiedirecteur Christine Graeff.
© EPA Armando Babani

Of Mario Draghi experimenten met een digitale euro overweegt? Nee, geef hem maar zijn big bazooka

297
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Mario Draghi leidde het grootste monetaire experiment in de geschiedenis van de euro. Met zijn ‘whatever it takes’-beleid wist hij de eurozone bij elkaar te houden, maar pakte hij de onderliggende instabiliteit van het Europese bankwezen niet aan. Is Draghi in het jaar dat hij afzwaait bereid opnieuw te experimenteren, maar dan met nieuwe technologieën en ideeën voor fundamentele geldhervorming?

2018

We zijn verslaafd aan goedkoop geld, maar doen er te weinig mee

Column
101
Edin Mujagic

Edin Mujagic

De extreem lage rente blijft niet eeuwig zo laag als nu. De centrale banken keren langzaam terug naar een normaler monetair beleid. Maar voorlopig blijft geld historisch gezien spotgoedkoop. Waarom doen we daar zo weinig mee, vraagt Edin Mujagic zich af.

Presidente van de Europese Centrale Bank
© AFP PHOTO / Daniel ROLAND

Dit is waar elke econoom hoofdpijn van krijgt

Opinie
208
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank was bedoeld om de inflatie aan te wakkeren. Maar ondanks de tientallen miljarden die elke maand in de economie worden gesluisd, wil dat maar niet vlotten. Waarom werkt het beleid van Draghi niet?

2017

© ANP

De ECB valt door de mand als zakenbank

83
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank (ECB) leende afgelopen zomer publiek geld aan de Zuid-Afrikaanse retailgigant Steinhoff, maar die lening verloor vorige week 50 procent van zijn waarde. De beurskoers van Steinhoff stortte in nadat bekend werd dat het bedrijf heeft geknoeid met de boekhouding. Het maakt opnieuw de vraag actueel: waarom gedraagt de ECB zich als zakenbank? En wat heeft de Europese burger aan deze exercitie gehad?

© EPA/ARMANDO BABANI

Het kwik stijgt: de eurozone is ernstig ziek

Interview
104
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het voortbestaan van de euro wordt officieel niet in twijfel getrokken. Toch zijn er genoeg signalen om te concluderen dat de eurozone ernstig ziek is. Eurocrisis-onderzoeker Pablo Bortz geeft zijn visie op de europroblematiek én twee opties: de probleemlanden uit de euro, of meer politieke eenheid.

© AFP Photo / Uli Deck

Moet Duitsland binnenkort de euro verlaten?

Opinie
27
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Een aanstaande uitspraak van het Europese Hof van Justitie over het beleid van de ECB kan mogelijk verstrekkende gevolgen krijgen. In het uiterste geval zou het betekenen dat Duitsland de eurozone moet verlaten. Hoe zit dat?

© CC0 (Publiek domein)

Miljardenvorderingen binnen eurozone vormen groeiend risico voor Nederland

61
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Ons artikel 'De 101 miljard die Nederland nooit meer terugziet' leidde tot veel vragen, zorgen en discussie. Die 101 miljard is intussen gegroeid tot 107 miljard euro, en een oplossing is niet in zicht. Redacteur Thomas Bollen dook opnieuw in deze kwestie. Hoe groot is het risico? En wie draait ervoor op als een van de euro-landen failliet gaat?

© ANP / Evert-Jan Daniels

Dit is wat Mark Rutte over de euro moet weten

123
Gastauteur

Gastauteur

De euro staat weer hoog op de politieke agenda. Op de achtergrond smeden verschillende Europese politici plannen om de munt toekomstbestendig te maken. Maar tegelijkertijd wordt er steeds vaker gevraagd om een ‘Plan B’. Hoog tijd dus voor een Nederlandse ‘euro-visie’. Omdat premier Rutte het niet zo op toekomstvisies heeft, schiet euro-researcher André ten Dam hem te hulp.

De 101 miljard die Nederland nooit meer terugziet

175
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Meer dan 101 miljard euro heeft De Nederlandsche Bank (DNB) nog tegoed van centrale banken in Zuid-Europese landen binnen het eurosysteem. Dat geld komt toe aan de Nederlandse belastingbetaler, zegt Hans-Werner Sinn, vooraanstaand econoom en wetenschappelijk adviseur van de Duitse regering. We hebben echter één probleem: ‘De vordering is nu al waardeloos.’

Beeld door Tyson Dudley (via Unsplash)
© CC0 (Publiek domein)

Wat bankiers niet zeggen (maar je wel moet weten)

101
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Vorige week vond in het Amerikaanse Jackson Hole de belangrijkste bijeenkomst in bankenland plaats. De machtigste bankiers ter wereld draaiden echter vooral om de hete brij heen. Daarom een analyse van wat er juist níét werd gezegd.

Hoe lang gaat de belastingbetaler nog betalen voor de eurozone?

Opinie
57
Jean Wanningen

Jean Wanningen

Onlangs onderzocht het Centraal Plan Bureau wat het monetaire beleid van ECB-president Mario Draghi heeft gedaan met de economie van de eurolanden. Conclusie: om de muntunie bijeen te houden, zullen landen als Duitsland en Nederland daarom moeten blijven bijspringen. Hoe lang nog? En wat gebeurt er als de ECB haar opkoopprogramma stopt?

© AFP / Daniel Roland

Hoe de ECB haar eigen beginselen verkwanselt

42
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Terwijl Nederland op Koningsdag feest vierde, vergaderde het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Tijdens die vergadering is, niet voor het eerst in het afgelopen jaar, iets opmerkelijks gebeurd. Vrijwel muisstil maakte de ECB een draai van 180 graden inzake haar beleid. Hoe zit dat?

© Austin Kirk / Creative Commons License

Waarom de Europese Centrale Bank niet te stoppen is

41
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Tweede Kamer heeft gisteren de motie voor een juridische analyse van het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB) afgewezen. De onafhankelijke status van de ECB is voor VVD, PvdA en D66 belangrijker dan de miljarden aan extra kosten voor Nederlandse pensioenfondsen, als gevolg van het ECB-beleid. Hoe ver mag de centrale bank eigenlijk gaan met haar onconventionele opkoopprogramma en wie kan haar nog stoppen?

ECB investeert miljarden aan publiek geld in fossiele industrie

27
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank (ECB) blijkt voor miljarden aan publiek geld in obligaties van fossiele energiebedrijven te investeren. Het aandeel van de fossiele industrie in de aankopen binnen het omstreden opkoopprogramma van de ECB is fors hoger dan de economische bijdrage van de desbetreffende sectoren aan de Europese economie. Dat terwijl De Nederlandsche Bank pleit voor een grotere rol voor institutionele beleggers in groene investeringen en een internationale groep investeerders de G20 deze week opriep om publiek geld uit fossiele brandstoffen te halen.

ECB invests billions of public money in fossil fuel economy

1
Thomas Bollen

Thomas Bollen

The European Central Bank (ECB) invests billions of public funds into the fossil fuel economy. The share of fossil fuel companies in its bond purchases is significantly higher than their contribution to the European economy warrants. The controversial purchase programme goes against the plea of a large group of international investors who urged the G20 to divest from fossil fuels last wednesday.

© AFP PHOTO/Daniel Roland

De schrijnende intransparantie van de ECB

16
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank koopt maandelijks voor tientallen miljarden euro’s aan obligaties op. Hoewel de ECB aangeeft transparantie hoog in het vaandel te hebben staan, leidt de speurtocht naar het hoe en waarom van het gevoerde beleid over doodlopende wegen. Vooral het besluit tot het opkopen van bedrijfsobligaties is gehuld in dichte mist.

© ANP/Martijn Beekman

Parlement maakt zich niet zo druk om verdampen pensioenmiljarden door ECB-beleid

74
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het ECB-beleid kost de Nederlandse pensioenfondsen tientallen miljarden tot misschien wel 100 miljard euro, zo berekende CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Toch blijft niet morrelen aan het mandaat van de ECB het devies van de minister van Financiën. Volgende week bepaalt de Kamer of er onafhankelijk juridisch onderzoek naar het opkoopbeleid van de ECB komt. Steun lijkt vooralsnog schaars.