Dossier

De ECB-miljarden

Bij wie komen de miljarden aan publiek geld terecht? Het monetair beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) lijkt een ver-van-mijn-bed-show doorspekt met moeilijk jargon en financiële termen. In dit dossier onderzoekt FTM de implicaties het ECB beleid voor de burger. Wat houdt het lage-rentebeleid in en wat zijn de gevolgen van 'quantitative easing' (QE) voor Nederland?

Het monetair beleid moet onze economie aanjagen, maar de resultaten blijven uit. Hoewel de hoge rekening voor ons allemaal is, wordt er geen politiek debat gevoerd over de miljardenbestedingen. De ECB verschuilt zich achter een masker van onafhankelijkheid, maar voert ondertussen een begrotingsbeleid voor de gehele Eurozone waarvan niet iedereen evenredig profiteert. Wat doet de ECB precies en mag dat allemaal zonder daarvoor democratische verantwoording af te leggen? Is dit nog wel monetair beleid, of is het economische politiek?

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

volg dit dossier
Artikelen
39
2019

Wie redt ons geldsysteem uit de wurggreep van centrale banken?

Analyse
249
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Centrale banken proberen met negatieve rente en het opkopen van staatsobligaties ons financiële systeem overeind te houden. Tevergeefs, denken experts en insiders: ‘Centrale banken hebben geen idee wat er daadwerkelijk gebeurt in het monetaire systeem.’

Draghi tijdens een bijeenkomst van de ECB in Frankfurt, oktober 2019
© ANP EPA / Ronald Wittek

Het ongelijk van Draghi’s ECB-beleid, in zeven grafieken

Analyse
249
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Mario Draghi treedt vandaag af als president van de Europese Centrale Bank. FTM analyseerde het ECB-beleid onder zijn bewind en sprak met enkele rebelse hoogleraren over de gevolgen daarvan. Zij kraken het ECB-beleid en de modellen waarop dat gebaseerd is. Theo Kocken: ‘Als je maatregelen precies het tegenovergestelde bereiken van wat je beoogt, moet je stoppen.’

Steve Keen in Londen, 2014
© Steve Keen

Steve Keen: ‘Het beleid van de ECB is een absolute nachtmerrie’

Interview
255
Thomas Bollen

Thomas Bollen

‘Het beleid van de ECB is gebaseerd op een verkeerd begrip van ons geldstelsel.’ Dat zegt de Australische econoom Steve Keen, die als een van de weinigen in zijn vakgebied de vorige kredietcrisis voorspelde. Hij noemt het huidige beleid ‘insane’: ‘Een groep mensen probeert het geldsysteem te controleren, terwijl ze niet begrijpen hoe het werkt.’

© Thomas Bollen

De wereld van het geld staat op zijn kop (en wat betekent dat voor jouw spaargeld?)

Analyse
591
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Je krijgt geld toe op een hypotheek en betaalt rente om je spaargeld te stallen bij de bank. De wereld van het geld staat op zijn kop, en dat zou weleens de nieuwe werkelijkheid kunnen worden. Hoe is het zo ver gekomen, en wat betekent het voor je spaargeld en pensioen?

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank bij een persconferentie in Frankfurt, 10 April 2019
© EPA / Ronald Wittek

Zonder de ECB aan te vechten komen we nergens

Column
44
David Hollanders

David Hollanders

Volgens David Hollanders gaan de Europese verkiezingen niet over waar ze over zouden moeten gaan: de rol en positie van de Europese Centrale Bank. ‘Bij ontstentenis van democratische controle van de monetair-financiële nomenklatura moet elke mogelijkheid tot politisering van de ECB aangegrepen worden.’

ECB-president Mario Draghi arriveert op de persconferentie in Frankfurt, geflankeerd door vicepresident Luis de Guindos en communicatiedirecteur Christine Graeff.
© EPA Armando Babani

Of Mario Draghi experimenten met een digitale euro overweegt? Nee, geef hem maar zijn big bazooka

297
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Mario Draghi leidde het grootste monetaire experiment in de geschiedenis van de euro. Met zijn ‘whatever it takes’-beleid wist hij de eurozone bij elkaar te houden, maar pakte hij de onderliggende instabiliteit van het Europese bankwezen niet aan. Is Draghi in het jaar dat hij afzwaait bereid opnieuw te experimenteren, maar dan met nieuwe technologieën en ideeën voor fundamentele geldhervorming?

2018

We zijn verslaafd aan goedkoop geld, maar doen er te weinig mee

Column
101
Edin Mujagic

Edin Mujagic

De extreem lage rente blijft niet eeuwig zo laag als nu. De centrale banken keren langzaam terug naar een normaler monetair beleid. Maar voorlopig blijft geld historisch gezien spotgoedkoop. Waarom doen we daar zo weinig mee, vraagt Edin Mujagic zich af.

Presidente van de Europese Centrale Bank
© AFP PHOTO / Daniel ROLAND

Dit is waar elke econoom hoofdpijn van krijgt

Opinie
208
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank was bedoeld om de inflatie aan te wakkeren. Maar ondanks de tientallen miljarden die elke maand in de economie worden gesluisd, wil dat maar niet vlotten. Waarom werkt het beleid van Draghi niet?

2017

© ANP

De ECB valt door de mand als zakenbank

83
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank (ECB) leende afgelopen zomer publiek geld aan de Zuid-Afrikaanse retailgigant Steinhoff, maar die lening verloor vorige week 50 procent van zijn waarde. De beurskoers van Steinhoff stortte in nadat bekend werd dat het bedrijf heeft geknoeid met de boekhouding. Het maakt opnieuw de vraag actueel: waarom gedraagt de ECB zich als zakenbank? En wat heeft de Europese burger aan deze exercitie gehad?

© EPA/ARMANDO BABANI

Het kwik stijgt: de eurozone is ernstig ziek

Interview
104
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het voortbestaan van de euro wordt officieel niet in twijfel getrokken. Toch zijn er genoeg signalen om te concluderen dat de eurozone ernstig ziek is. Eurocrisis-onderzoeker Pablo Bortz geeft zijn visie op de europroblematiek én twee opties: de probleemlanden uit de euro, of meer politieke eenheid.

© AFP Photo / Uli Deck

Moet Duitsland binnenkort de euro verlaten?

Opinie
27
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Een aanstaande uitspraak van het Europese Hof van Justitie over het beleid van de ECB kan mogelijk verstrekkende gevolgen krijgen. In het uiterste geval zou het betekenen dat Duitsland de eurozone moet verlaten. Hoe zit dat?

© CC0 (Publiek domein)

Miljardenvorderingen binnen eurozone vormen groeiend risico voor Nederland

61
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Ons artikel 'De 101 miljard die Nederland nooit meer terugziet' leidde tot veel vragen, zorgen en discussie. Die 101 miljard is intussen gegroeid tot 107 miljard euro, en een oplossing is niet in zicht. Redacteur Thomas Bollen dook opnieuw in deze kwestie. Hoe groot is het risico? En wie draait ervoor op als een van de euro-landen failliet gaat?

© ANP / Evert-Jan Daniels

Dit is wat Mark Rutte over de euro moet weten

123
Gastauteur

Gastauteur

De euro staat weer hoog op de politieke agenda. Op de achtergrond smeden verschillende Europese politici plannen om de munt toekomstbestendig te maken. Maar tegelijkertijd wordt er steeds vaker gevraagd om een ‘Plan B’. Hoog tijd dus voor een Nederlandse ‘euro-visie’. Omdat premier Rutte het niet zo op toekomstvisies heeft, schiet euro-researcher André ten Dam hem te hulp.

De 101 miljard die Nederland nooit meer terugziet

175
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Meer dan 101 miljard euro heeft De Nederlandsche Bank (DNB) nog tegoed van centrale banken in Zuid-Europese landen binnen het eurosysteem. Dat geld komt toe aan de Nederlandse belastingbetaler, zegt Hans-Werner Sinn, vooraanstaand econoom en wetenschappelijk adviseur van de Duitse regering. We hebben echter één probleem: ‘De vordering is nu al waardeloos.’

Beeld door Tyson Dudley (via Unsplash)
© CC0 (Publiek domein)

Wat bankiers niet zeggen (maar je wel moet weten)

101
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Vorige week vond in het Amerikaanse Jackson Hole de belangrijkste bijeenkomst in bankenland plaats. De machtigste bankiers ter wereld draaiden echter vooral om de hete brij heen. Daarom een analyse van wat er juist níét werd gezegd.

Hoe lang gaat de belastingbetaler nog betalen voor de eurozone?

Opinie
57
Jean Wanningen

Jean Wanningen

Onlangs onderzocht het Centraal Plan Bureau wat het monetaire beleid van ECB-president Mario Draghi heeft gedaan met de economie van de eurolanden. Conclusie: om de muntunie bijeen te houden, zullen landen als Duitsland en Nederland daarom moeten blijven bijspringen. Hoe lang nog? En wat gebeurt er als de ECB haar opkoopprogramma stopt?

© AFP / Daniel Roland

Hoe de ECB haar eigen beginselen verkwanselt

42
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Terwijl Nederland op Koningsdag feest vierde, vergaderde het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Tijdens die vergadering is, niet voor het eerst in het afgelopen jaar, iets opmerkelijks gebeurd. Vrijwel muisstil maakte de ECB een draai van 180 graden inzake haar beleid. Hoe zit dat?

© Austin Kirk / Creative Commons License

Waarom de Europese Centrale Bank niet te stoppen is

41
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Tweede Kamer heeft gisteren de motie voor een juridische analyse van het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB) afgewezen. De onafhankelijke status van de ECB is voor VVD, PvdA en D66 belangrijker dan de miljarden aan extra kosten voor Nederlandse pensioenfondsen, als gevolg van het ECB-beleid. Hoe ver mag de centrale bank eigenlijk gaan met haar onconventionele opkoopprogramma en wie kan haar nog stoppen?

ECB investeert miljarden aan publiek geld in fossiele industrie

27
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank (ECB) blijkt voor miljarden aan publiek geld in obligaties van fossiele energiebedrijven te investeren. Het aandeel van de fossiele industrie in de aankopen binnen het omstreden opkoopprogramma van de ECB is fors hoger dan de economische bijdrage van de desbetreffende sectoren aan de Europese economie. Dat terwijl De Nederlandsche Bank pleit voor een grotere rol voor institutionele beleggers in groene investeringen en een internationale groep investeerders de G20 deze week opriep om publiek geld uit fossiele brandstoffen te halen.

ECB invests billions of public money in fossil fuel economy

1
Thomas Bollen

Thomas Bollen

The European Central Bank (ECB) invests billions of public funds into the fossil fuel economy. The share of fossil fuel companies in its bond purchases is significantly higher than their contribution to the European economy warrants. The controversial purchase programme goes against the plea of a large group of international investors who urged the G20 to divest from fossil fuels last wednesday.

© AFP PHOTO/Daniel Roland

De schrijnende intransparantie van de ECB

16
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank koopt maandelijks voor tientallen miljarden euro’s aan obligaties op. Hoewel de ECB aangeeft transparantie hoog in het vaandel te hebben staan, leidt de speurtocht naar het hoe en waarom van het gevoerde beleid over doodlopende wegen. Vooral het besluit tot het opkopen van bedrijfsobligaties is gehuld in dichte mist.

© ANP/Martijn Beekman

Parlement maakt zich niet zo druk om verdampen pensioenmiljarden door ECB-beleid

74
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het ECB-beleid kost de Nederlandse pensioenfondsen tientallen miljarden tot misschien wel 100 miljard euro, zo berekende CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Toch blijft niet morrelen aan het mandaat van de ECB het devies van de minister van Financiën. Volgende week bepaalt de Kamer of er onafhankelijk juridisch onderzoek naar het opkoopbeleid van de ECB komt. Steun lijkt vooralsnog schaars.

© Flickr / Frankieleon

Lage rente nekt Nederlandse pensioenspaarder

66
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De aanhoudende monetaire verruiming van de Europese Centrale Bank (ECB) brengt nadelige gevolgen voor spaarders met zich mee. Omdat we in Nederland meer voor ons pensioen hebben gespaard dan wie dan ook in Europa, zitten we in de hoek waar de klappen vallen. Zijn de extra risico's voor het Nederlandse pensioenvermogen onaanvaardbaar of kunnen we vertrouwen op de afwegingen van de ECB?

© AFP/Daniel Roland

Het medicijn van Dr. Draghi: placebo met ernstige bijwerkingen

39
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het opkoopprogramma van de ECB is een duur en grof werkend medicijn dat de economie niet helpt. Het veroorzaakt ernstige bijwerkingen waartegen de positieve effecten niet opwegen. Ondanks de aanhoudende kritiek van Dr. Klaas Knot en zijn Duitse collega’s wordt de behandeling van Dr. Draghi voortgezet. Wat zit hier achter en waarom stellen we geen nieuwe diagnose?

De ECB gelooft nog in het sprookje van de doorsijpel-economie

83
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Alle tegenargumenten en waarschuwingen ten spijt, blijft de Europese Centrale Bank van mening dat ‘trickle down economics’ werkt zoals de theorie voorschrijft: geld dat je aan de bovenkant in de economie pompt, vindt vanzelf zijn weg naar beneden zodat uiteindelijk iedereen profiteert. Is de ECB echt zo hardleers of worden de lessen domweg genegeerd?

Hoe de ECB haar mandaat overtreedt door grote bedrijven te sponsoren

63
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Elke maand koopt de Europese Centrale Bank voor 8 miljard euro aan bedrijfsobligaties op. Daarmee voorziet ze een aantal van de grootste bedrijven van Europa van goedkope leningen. Dit geld zou terecht moeten komen in de reële economie, maar in de praktijk komt hier weinig van terecht. Bovendien wordt het Europese midden- en kleinbedrijf op oneigenlijke wijze op achterstand gezet. Kan dat zomaar?

De ECB helpt noodlijdende banken en roekeloze overheden

26
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het opkoopbeleid van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt steeds meer bekritiseerd. Vooral banken en overheden profiteren, ten koste van spaarders. Wat houdt het omstreden opkoopprogramma van de ECB nu eigenlijk in? En opereert de bank wel politiek onafhankelijk, zoals de bestuursleden beweren?

© EPA / Boris Roessler

Europese bankenunie is geen knip voor z'n neus waard

Column
22
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Geen bank in de EU komt meer in aanmerking om failliet te gaan dan de Italiaanse Monte dei Paschi. Toch stemde de EU bliksemsnel in met een peperduur reddingsplan. Net nu de Europese bankenunie het toezicht op de grootbanken heeft toevertrouwd aan de ECB. Waarom? Edin Mujagic legt het cv van de Italiaanse ECB-president Mario Draghi ernaast en heeft zo zijn vermoedens. Hoe onafhankelijk is de ECB eigenlijk?

2016

Blaast de ECB onze economie op?

63
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Europese Centrale Bank pompt elke maand tientallen miljarden euro’s in de economie met als doel de inflatie richting de 2 procent te krijgen. Waar komt die doelstelling eigenlijk vandaan? En wat zijn de gevolgen van het ECB-beleid als je een avondje de kroeg in gaat?

Wie beschermt ons tegen de bescherming van de centrale banken?

Column
35
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Het beleid van de Europese Centrale Bank is erop gericht de stabiliteit van het financiële stelsel in de eurozone te garanderen. Helaas, constateert Edin Mujagic, is de ECB door haar extreme monetaire politiek en rentebeleid zelf de voornaamste oorzaak van financiële instabiliteit. En de ECB is niet de enige centrale bank die een contraproductief beleid voert.