Dossier

De #Lobbycratie

Leven we in een lobbycratie of is lobbyen een wezenlijk element van een gezonde democratie? Zeker is dat de lobbywereld wordt gezien als een zeer invloedrijke factor in ons politiek bestel, maar beschrijvingen van die wereld komen doorgaans niet verder dan het woord ‘schimmig’. Follow the Money wil daar verandering in brengen en duikt de lobbywereld in om te zien hoe de worst écht gedraaid wordt.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

volg dit dossier
Artikelen
64
2018

© ANP MARCEL VAN HOORN

Uur van de waarheid voor chemielobby in Brussel

12
Lise Witteman

Lise Witteman

In het Europees Parlement spant het er vandaag om of de lobby van de Europese chemische industrie erin slaagt veiligheidschecks in Europese beleidsvorming aan te tasten. Na berichtgeving van Follow the Money, laten meerdere partijen weten zich te keren tegen het zogenaamde ‘innovatieprincipe’, dat ze zien als ondermijning van het voorzorgsbeginsel.

Paul Tang op Eurofi, Wenen, september 2018 Beeld via Twitter
© Twitter

Lobbytijd bij toezichthouders en beleidsambtenaren kopen? Eurofi helpt!

10
Lise Witteman

Lise Witteman

De grootste spelers binnen de Europese financiële sector betalen enorme bedragen voor een halfjaarlijks onderonsje met Europese politici, ambtenaren en toezichthouders. Het doel: de klokken met elkaar gelijk zetten. Welkom op Eurofi, waar je met geld invloed kunt kopen.

© JanJaap Rypkema

Typisch Nederlands: de stille kracht van lobby-organisaties

Analyse
38
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

De Dutch Trade and Investment Board (DTIB) beïnvloedt al dertien jaar de politiek, eigenlijk zonder dat de buitenwacht dat doorheeft. Maar dat vrijwel niemand deze raad kent, is niet vreemd. De invloed van bedrijfslobbyisten is namelijk gebaat bij onopvallendheid, stelt Oxford-hoogleraar Pepper D. Culpepper in dit sluitstuk van onze serie over de DTIB.

Voor EU-ambtenaren is het elke dag uitverkoop

28
Lise Witteman

Lise Witteman

Om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, mogen EU-ambtenaren en Europarlementariërs geen geschenken aannemen van belangenbehartigers. Maar intussen geven veel bedrijven hen wél en masse flinke kortingen op auto’s en luxe designproducten, enkel omdat ze een diplomatenpaspoort hebben. Verenigingen van ambtsdragers werpen zich op als bemiddelaars. Zo wordt een grijs gebied gecreëerd, waar amper zicht op is.

© ANP / Bart Maat

Met de poten in de bestuursmodder: de FTM-senatorendatabase

12
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

De 75 leden van de Eerste Kamer hebben in totaal 439 nevenfuncties. Volgens de senatoren zelf zijn deze functies noodzakelijk: op deze manier staan ze ‘met één been in de samenleving’. Die samenleving blijkt echter vooral te bestaan rondom de boardroom.

Wiens brood men eet: de dubbele pet van senatoren

66
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Van Eerste Kamerleden verwacht je dat ze het woord voeren over zaken waarvan ze verstand hebben. En dat ze daarbij als volksvertegenwoordiger het algemeen belang boven hun eigen belang stellen. Maar is dat in de praktijk wel zo? Tweederde van de leden in de Eerste Kamer is woordvoerder over de sector waar ze daarbuiten zelf werkzaam in zijn. Vertegenwoordigen zij het volk, of hun broodheren?

© ANP / Jerry Lampen

De aanhouder wint: hoe Rutte zwichtte voor de jarenlange lobby van het bedrijfsleven

Analyse
140
Gastauteur

Gastauteur

Het Nederlandse fiscale beleid wordt al jarenlang grotendeels gedicteerd door de belangen van grote multinationals. Dat beeld werd bevestigd door interne documenten van Financiën over de contacten tussen het ministerie en het bedrijfsleven, die SOMO en Oxfam Novib in 2016 via een Wob-procedure hebben verkregen. De documenten bieden een kijkje in de keuken van Financiën.

© ANP / Koen Suyk

De vergulde draaideur van voormalig PvdA-staatssecretaris Frank Heemskerk

52
Platform Authentieke Journalistiek & Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek & Platform Authentieke Journalistiek

Kort nadat Frank Heemskerk in 2011 uit de politiek vertrok, kreeg hij een goedbetaalde bestuursfunctie bij ingenieursbureau Royal Haskoning. Daarvoor hielp hij als staatssecretaris van Economische Zaken het bedrijf aan contracten in het buitenland, verhoogde hij overheidsfondsen waaruit bedrijven als deze putten en besprak hij zijn beleid met hen in vergaderingen van de lobbyclub Dutch Trade and Investment Board (DTIB). Heemskerk: ‘Ik zie geen enkel conflict of interest.’

© JanJaap

Lobbyclub DTIB tovert ontwikkelingsgelden om in exportsubsidies (en mag van ministers meedenken over beleid)

30
Platform Authentieke Journalistiek & Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek & Platform Authentieke Journalistiek

Gaandeweg raakt ontwikkelingssamenwerking hechter vervlochten met het stimuleren van de export van de BV Nederland. Grote bedrijven verdienen miljoenen aan de nieuwe koers, terwijl overheidsevaluaties het ontwikkelingsnut ervan betwisten. Wie vroeg er dan om dit omstreden beleid? De Dutch Trade and Investment Board, zo blijkt uit hun notulen.

© ANP / Jerry Lampen

Minister Kaag: DTIB-overleg tussen bedrijfsleven en overheid is geen lobby, maar ‘samenwerking’

26
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) gaf vorige week antwoord op Kamervragen naar aanleiding van het FTM-artikel over de invloed van de Dutch Trade and Investment Board (DTIB) op het Nederlandse economisch beleid. In haar antwoorden ontkent Kaag dat er lobbypraktijken plaatsvinden binnen deze raad en verdedigt zij het gebrek aan transparantie over de DTIB en diens opvolger, de ISB-NL.

© ANP / BAS CZERWINSKI

Dit zijn de lobby’s die het vaakst toegang krijgen tot het kabinet

14
Gastauteur

Gastauteur

Wie hebben achter de schermen in Den Haag de belangrijkste stem? En hoe transparant zijn die ontmoetingen tussen lobbyisten en bewindspersonen precies? Jasper van Teeffelen van onderzoeksbureau SOMO dook voor Lobbywatch in de agenda’s van alle leden van het kabinet-Rutte III.

© ANP / Jerry Lampen

Vijf aannames over het afschaffen van de dividendbelasting (en wat er niet aan klopt)

Analyse
55
Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

Meer investeringen, meer werkgelegenheid: in de argumenten voor afschaffing van de dividendbelasting worden nogal wat causale verbanden verondersteld. Wat klopt daar eigenlijk van? In dit tweede artikel van hun serie over de dividendbelasting onderzoeken Rodrigo Fernandez en Frans Bieckmann de argumenten.

© Boomerang Create

Exclusieve lobbyclub DTIB zorgt voor nog veel meer cadeaus voor multinationals

62
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

De Dutch Trade and Investment Board probeert al jaren de fiscale maatregelen die van Nederland een belastingparadijs maken, te behouden of uit te breiden. Een degelijke onderbouwing ontbreekt echter.

FTM Audio 13 - DTIB
© FTM Audio 13 - DTIB

FTM Audio - Deze club heeft al dertien jaar invloed op ons economisch beleid (en toch kent niemand hem)

Podcast
0
Frederique de Jong & Platform Authentieke Journalistiek

Frederique de Jong & Platform Authentieke Journalistiek

Na de ophef omtrent het afschaffen van de dividendbelasting, is de invloed van BV Nederland in Den Haag weer volop in het nieuws. Want dát er veel wordt gelobbyd bij de overheid, daar twijfelt vrijwel niemand aan. Maar hóé dit gebeurt, komt zelden naar buiten.

© Boomerang Create

Deze club heeft al dertien jaar invloed op ons economisch beleid (en toch kent niemand hem)

66
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Na de ophef omtrent het afschaffen van de dividendbelasting, is de invloed van BV Nederland in Den Haag weer volop in het nieuws. Want dát er veel wordt gelobbyd bij de overheid, daar twijfelt vrijwel niemand aan. Maar hóé dit gebeurt, komt zelden naar buiten. Tot nu.

© ANP / Jerry Lampen

Het schrappen van de dividendbelasting past in een trend: bedrijven worden in de watten gelegd, burgers geplukt

45
Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

De kritiek rondom het afschaffen van de dividendbelasting ging vorige week voornamelijk over het gedraai van het kabinet en de vergeetachtigheid van minister-president Rutte. Maar er is meer aan de hand. Over hoe de lasten van de crisis zijn afgewenteld op de belastingbetalers, terwijl banken en bedrijven buiten schot zijn gebleven.

2017

© AFP Photo / Wolfgang Kumm

De ronde tafel van topindustriëlen die het EU-beleid mee bepalen

26
Apache

Apache

Veel geheimzinnigheid hangt er dan wel niet rond de European Round Table, maar macht en invloed hebben ze wel. Maak kennis met de groep van topindustriëlen die mee het gezicht van de huidige Europese Unie hebben bepaald.

© Campus Duisenberg / Hubertl / Wikimedia Commons

Er komt een gedeeltelijk lobbyverbod voor ex-bewindspersonen

9
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Voormalig ministers en staatssecretarissen mogen twee jaar niet lobbyen op hun beleidsterrein. Ministeries accepteren geen direct contact meer met hun voormalige baas als die actief lobbyt op het voormalige werkterrein. Toch sluit het niet elke kans op belangenverstrengeling uit.

© ANP/Bart Maat

Saaie kabinetsformatie? Niet voor lobbyisten

2
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

De kabinetsformatie is in volle gang. Komen de vier partijen er met elkaar uit? De onderhandelaars houden de kiezen stijf op elkaar, en het lijkt dan ook een saaie boel in Den Haag. Maar schijn bedriegt: voor lobbyisten valt er genoeg te doen.

Kaart door Jan Willem van Aalst / Wikimedia Commons
© CC BY-SA 4.0

Lobbyen in 388 gemeenten, hoe doe je dat?

4
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

De ene verkiezing is nauwelijks voorbij of lobbyisten kijken alweer naar de volgende. Na een aantal grote decentralisaties zijn de gemeenteraadsverkiezingen over een jaar belangrijker dan ooit. Maar hoe lobby je in bijna 400 gemeenten? Jeugdzorg Nederland schreef een handleiding voor lokale jeugdzorgorganisaties.

© ANP / Bart Maat

De methode-Jorritsma: ‘Als zij belt, wordt er opgenomen’

53
Kim van Keken

Kim van Keken

De lobbywereld is een van nature zeer ondoorzichtige wereld; de kunst voor lobbyisten is om geen vingerafdrukken achter te laten op officiële stukken. Follow the Money portretteert komende maanden enkele van de meest invloedrijke lobbyisten. Wie kennen zij? Hoe gaan ze te werk? Vandaag: Annemarie Jorritsma.

© ANP/Robin van Lonkhuijsen

Jorritsma vervulde omstreden JSF-commissariaat

38
Kim van Keken

Kim van Keken

VVD-senator Annemarie Jorritsma is in maart 2004, ruim anderhalf jaar na haar ministerschap op Economische Zaken, als commissaris aan de slag gegaan bij een bedrijf dat ze als bewindspersoon een opdracht in het JSF-dossier heeft gegund. Dat staat in een uitgebreid profiel over Jorritsma dat Follow the Money morgen publiceert.

© Campus Duisenberg / Hubertl / Wikimedia Commons

Tweede Kamer wil meer inzicht in invloed lobbyisten

9
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

De Haagse politiek moet transparanter worden. Na een ellenlange discussie stemde de Tweede Kamer gisteren in met voorstellen om meer duidelijkheid te geven over de invloed van belangenorganisaties. Ook moeten burgers eerder betrokken worden bij het maken van wetten. ‘Een goed begin’, aldus de initiatiefnemers. Maar waarom duurde het zo lang?

© Lo Que Somos

Media overdreven cijfers lobbyende oud-EU-politici

7
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Voormalige Europese politici maken veelvuldig de overstap naar lobbyende bedrijven en organisaties door een gebrek aan regels. Dat stellen onderzoekers van Transparency International in hun rapport. Toch draait de Brusselse draaideur minder hard dan veel media dinsdag naar aanleiding van het onderzoek meldden.

Fragment van litho 'Grand Hotel & Belvedere Davos' van Hans Eggimann, 1905

Wie spraken onze ministers tijdens het globaliseringsfeestje in Davos?

11
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

De technocratische elites van de wereld lijden aan een lichte identiteitscrisis. Heel wat wereldleiders lieten het globaliseringsfeestje in Davos dit jaar daarom maar schieten. De Nederlandse regering was met vijf bewindslieden wél ruim vertegenwoordigd. Met wie spraken onze afgevaardigden?

Günther Oettinger

Duitse lobbyfavoriet maakt moeiteloos promotie binnen Europese Commissie

12
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Eurocommissaris Günther Oettinger zou gisteravond stevig worden bevraagd in het Europees Parlement. De Duitse politicus haalde recent herhaaldelijk negatief het nieuws, onder andere vanwege een verdachte lobbyontmoeting. Zijn overhoring doorstond hij echter moeiteloos.

Worden de werkzaamheden van lobbyisten langzaam zichtbaar?

7
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Hoeveel invloed hebben lobbyisten op wetten? Om dat inzichtelijk te maken zou er een lobbyparagraaf moeten komen. Na de ophef over de bankenlobby beloofde minister Dijsselbloem zo’n paragraaf op te stellen, maar maakt die de lobby nu echt transparanter of is het een wassen neus?

2016

Lobby voor strengere lobbyregels wordt luider en activistischer

7
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Een nieuw samenwerkingsverband van ngo’s moet een impuls geven aan de lobby voor strengere lobbyregels. Woensdag was er meteen de presentatie van een eerste onderzoek naar het besluitvormingsproces rond het bestrijdingsmiddel glyfosaat. De roep om meer transparantie in de Haagse lobby wordt met deze nieuwe coalitie een stuk luider, maar ook eenzijdiger.

© WKPA

Spreekuur maakt professionele lobby voor iedereen mogelijk

11
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Lobbyen kost geld. Veel geld. Consultants met pittige uurtarieven zijn voor kleine organisaties en burgerinitiatieven volstrekt onbereikbaar. Daar wil een nieuw lobbykantoor in Amsterdam nu verandering brengen. Tijdens een lobbyspreekuur bieden zij professioneel advies aan organisaties in de buurt.

© Campus Duisenberg / Hubertl / Wikimedia Commons

Kabinet wil transparantie lobby-invloed vergroten

2
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Het kabinet reageerde voor het weekend eindelijk op de initiatiefnota ‘Lobby in daglicht’. Het plan van Tweede-Kamerleden Bouwmeester en Oosenbrug is het enige concrete politieke voorstel voor meer regels rondom lobbying. Een verdeeld kabinet heeft nu eindelijk de intentie om lobby-invloed inzichtelijker te maken.