Dossier

De #Lobbycratie

Leven we in een lobbycratie of is lobbyen een wezenlijk element van een gezonde democratie? Zeker is dat de lobbywereld wordt gezien als een zeer invloedrijke factor in ons politiek bestel, maar beschrijvingen van die wereld komen doorgaans niet verder dan het woord ‘schimmig’. Follow the Money wil daar verandering in brengen en duikt de lobbywereld in om te zien hoe de worst écht gedraaid wordt.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

volg dit dossier
Artikelen
74
2019

© JanJaap Rypkema

‘Groen’ Philips lobbyt in Brussel voor behoud van giftige TL-buis

47
Lise Witteman

Lise Witteman

Publiekelijk laat de Nederlandse elektronicareus Philips zich graag bejubelen om haar groene ambities. Het voerde een succesvolle lobby voor afschaffing van de gloeilamp en mocht in 2015 nog de verlichting van het Greenpeace-hoofdkantoor in Amsterdam aanleggen. Maar nu de Europese Commissie op het punt staat de energieslurpende en kwikhoudende TL-verlichting te verbieden, toont het bedrijf een ander gezicht.

Podcast | TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

Podcast
0
Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers, Frederique de Jong & Lise Witteman

© CC0 (publiek domein)

Lobby van multinationals blijkt kind aan huis bij ministeries

33
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Vorige maand publiceerde FTM over ABDUP, een van Nederlands oudste lobbyclubs, bestaande uit AkzoNobel, Shell, DSM, Unilever en Philips. De club onderhoudt al bijna 75 jaar korte lijntjes met Den Haag, zo valt af te leiden uit de schaarse openbare bronnen. Nu blijkt, op basis van een intern verspreid boek geschreven door Philips-archivarissen, dat ABDUP al decennia een klein leger subcommissies en werkgroepen aanstuurt. Zij helpen brede politieke agenda’s te formuleren en zijn soms vaste gesprekspartner van topambtenaren.

TNO lobbyt om Europese defensiemiljarden; Tweede Kamer weet van niets

61
Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Dieuwertje Kuijpers & Lise Witteman

Een ongekend hoog bedrag van 13 miljard euro wil de Europese Unie investeren in militaire innovatie. Hoewel defensie tot nu toe vrijwel uitsluitend het terrein van de lidstaten was, probeert Brussel met dit fonds de strategische samenwerking te forceren. Maar de industrie heeft van begin af aan een dikke vinger in de pap, waarbij het Nederlandse kennisinstituut TNO een opmerkelijke dubbelrol speelt.

© JanJaap Rypkema

ABDUP: al bijna 75 jaar de onzichtbare lobby van Nederlandse multinationals

360
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Er is weinig bekend over ABDUP, een van Nederlands oudste lobbyclubs. ABDUP bestaat uit AkzoNobel, Shell, DSM, Unilever en Philips en is kort na de Tweede Wereldoorlog opgericht. Documenten uit recente Wob-verzoeken laten zien dat ABDUP nog steeds actief is en wetten door het parlement probeert te loodsen, zoals de afschaffing van de dividendbelasting.

Minister Carola Schouten bij een Nederlandse internationale borrel
© @NL@EU, januari 2019

Bij ons in de PV: diplomaten zetten zich in voor het bedrijfsleven

23
Lise Witteman

Lise Witteman

Om de Nederlandse belangen in de Europese Unie te behartigen, heeft de Rijksoverheid een dependance in Brussel: de permanente vertegenwoordiging (PV-EU). Dagelijks stellen deze ambtenaren alles in het werk om het wensenlijstje uit Den Haag in vervulling te laten gaan. Maar ook komen er bij de PV talloze lobbyisten over de vloer. En ook zij dragen wensenlijstjes aan.

2018

© ANP MARCEL VAN HOORN

Uur van de waarheid voor chemielobby in Brussel

14
Lise Witteman

Lise Witteman

In het Europees Parlement spant het er vandaag om of de lobby van de Europese chemische industrie erin slaagt veiligheidschecks in Europese beleidsvorming aan te tasten. Na berichtgeving van Follow the Money, laten meerdere partijen weten zich te keren tegen het zogenaamde ‘innovatieprincipe’, dat ze zien als ondermijning van het voorzorgsbeginsel.

Paul Tang op Eurofi, Wenen, september 2018 Beeld via Twitter
© Twitter

Lobbytijd bij toezichthouders en beleidsambtenaren kopen? Eurofi helpt!

10
Lise Witteman

Lise Witteman

De grootste spelers binnen de Europese financiële sector betalen enorme bedragen voor een halfjaarlijks onderonsje met Europese politici, ambtenaren en toezichthouders. Het doel: de klokken met elkaar gelijk zetten. Welkom op Eurofi, waar je met geld invloed kunt kopen.

© JanJaap Rypkema

Typisch Nederlands: de stille kracht van lobby-organisaties

Analyse
38
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

De Dutch Trade and Investment Board (DTIB) beïnvloedt al dertien jaar de politiek, eigenlijk zonder dat de buitenwacht dat doorheeft. Maar dat vrijwel niemand deze raad kent, is niet vreemd. De invloed van bedrijfslobbyisten is namelijk gebaat bij onopvallendheid, stelt Oxford-hoogleraar Pepper D. Culpepper in dit sluitstuk van onze serie over de DTIB.

Voor EU-ambtenaren is het elke dag uitverkoop

28
Lise Witteman

Lise Witteman

Om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, mogen EU-ambtenaren en Europarlementariërs geen geschenken aannemen van belangenbehartigers. Maar intussen geven veel bedrijven hen wél en masse flinke kortingen op auto’s en luxe designproducten, enkel omdat ze een diplomatenpaspoort hebben. Verenigingen van ambtsdragers werpen zich op als bemiddelaars. Zo wordt een grijs gebied gecreëerd, waar amper zicht op is.

© Boomerang Create

Hoeveel nevenfuncties heeft jouw senator?

13
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Onlangs publiceerde FTM een database met daarin alle nevenfuncties van de Eerste Kamerleden. En met dank aan LocalFocus is die dataset vanaf vandaag ook beschikbaar als zoekmachine.

© Boomerang Create

Voedende handen worden niet gebeten: hoe senatoren ministeries helpen

75
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

VVD-senator Anne-Wil Duthler stemde voor een wetsvoorstel waarin adviezen van haar eigen bedrijf waren opgenomen. Één van die adviezen: de aanstelling van privacyfunctionarissen bij de uitvoering van de Wmo. Haar eigen bedrijf leidt zulke mensen op. Maar Duthler is bij lange na niet de enige senator die ministeries adviseert.

© ANP / Robin van Lonkhuijsen

Senator Duthler (VVD) stemde over wet waar eigen bedrijf aan meeschreef

89
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Senator Anne-Wil Duthler van de VVD heeft in juli 2014 voor een wetsvoorstel gestemd waarin adviezen van haar eigen bedrijf zijn opgenomen. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money. De stem van Duthler was cruciaal: zonder haar stem was er in de Eerste Kamer geen meerderheid voor de omstreden Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015, die zorgtaken van het rijk overhevelde naar gemeenten.

© ANP / Bart Maat

Met de poten in de bestuursmodder: de FTM-senatorendatabase

14
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

De 75 leden van de Eerste Kamer hebben in totaal 439 nevenfuncties. Volgens de senatoren zelf zijn deze functies noodzakelijk: op deze manier staan ze ‘met één been in de samenleving’. Die samenleving blijkt echter vooral te bestaan rondom de boardroom.

Wiens brood men eet: de dubbele pet van senatoren

66
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Van Eerste Kamerleden verwacht je dat ze het woord voeren over zaken waarvan ze verstand hebben. En dat ze daarbij als volksvertegenwoordiger het algemeen belang boven hun eigen belang stellen. Maar is dat in de praktijk wel zo? Tweederde van de leden in de Eerste Kamer is woordvoerder over de sector waar ze daarbuiten zelf werkzaam in zijn. Vertegenwoordigen zij het volk, of hun broodheren?

© ANP / Jerry Lampen

De aanhouder wint: hoe Rutte zwichtte voor de jarenlange lobby van het bedrijfsleven

Analyse
140
Gastauteur

Gastauteur

Het Nederlandse fiscale beleid wordt al jarenlang grotendeels gedicteerd door de belangen van grote multinationals. Dat beeld werd bevestigd door interne documenten van Financiën over de contacten tussen het ministerie en het bedrijfsleven, die SOMO en Oxfam Novib in 2016 via een Wob-procedure hebben verkregen. De documenten bieden een kijkje in de keuken van Financiën.

© ANP / Lex van Lieshout

Senatoren lappen Balkenende-norm aan hun laars

71
Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Dieuwertje Kuijpers & Kim van Keken

Een vijfde van de senatoren heeft moeite zich aan hun eigen regels te houden. Twee senatoren verdienen ruim boven de Balkenende-norm. Twee toucheren exact het toegestane bedrag, naast hun andere betaalde nevenfuncties. Nog eens elf senatoren staan als toezichthouder van een (semi)publieke organisatie toe dat hun bestuurders ruim boven de norm verdienen, zo blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

© ANP / Koen Suyk

De vergulde draaideur van voormalig PvdA-staatssecretaris Frank Heemskerk

52
Platform Authentieke Journalistiek & Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek & Platform Authentieke Journalistiek

Kort nadat Frank Heemskerk in 2011 uit de politiek vertrok, kreeg hij een goedbetaalde bestuursfunctie bij ingenieursbureau Royal Haskoning. Daarvoor hielp hij als staatssecretaris van Economische Zaken het bedrijf aan contracten in het buitenland, verhoogde hij overheidsfondsen waaruit bedrijven als deze putten en besprak hij zijn beleid met hen in vergaderingen van de lobbyclub Dutch Trade and Investment Board (DTIB). Heemskerk: ‘Ik zie geen enkel conflict of interest.’

© JanJaap

Lobbyclub DTIB tovert ontwikkelingsgelden om in exportsubsidies (en mag van ministers meedenken over beleid)

30
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Gaandeweg raakt ontwikkelingssamenwerking hechter vervlochten met het stimuleren van de export van de BV Nederland. Grote bedrijven verdienen miljoenen aan de nieuwe koers, terwijl overheidsevaluaties het ontwikkelingsnut ervan betwisten. Wie vroeg er dan om dit omstreden beleid? De Dutch Trade and Investment Board, zo blijkt uit hun notulen.

© ANP / Jerry Lampen

Minister Kaag: DTIB-overleg tussen bedrijfsleven en overheid is geen lobby, maar ‘samenwerking’

26
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) gaf vorige week antwoord op Kamervragen naar aanleiding van het FTM-artikel over de invloed van de Dutch Trade and Investment Board (DTIB) op het Nederlandse economisch beleid. In haar antwoorden ontkent Kaag dat er lobbypraktijken plaatsvinden binnen deze raad en verdedigt zij het gebrek aan transparantie over de DTIB en diens opvolger, de ISB-NL.

© ANP / BAS CZERWINSKI

Dit zijn de lobby’s die het vaakst toegang krijgen tot het kabinet

14
Gastauteur

Gastauteur

Wie hebben achter de schermen in Den Haag de belangrijkste stem? En hoe transparant zijn die ontmoetingen tussen lobbyisten en bewindspersonen precies? Jasper van Teeffelen van onderzoeksbureau SOMO dook voor Lobbywatch in de agenda’s van alle leden van het kabinet-Rutte III.

© ANP / Jerry Lampen

Vijf aannames over het afschaffen van de dividendbelasting (en wat er niet aan klopt)

Analyse
55
Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

Meer investeringen, meer werkgelegenheid: in de argumenten voor afschaffing van de dividendbelasting worden nogal wat causale verbanden verondersteld. Wat klopt daar eigenlijk van? In dit tweede artikel van hun serie over de dividendbelasting onderzoeken Rodrigo Fernandez en Frans Bieckmann de argumenten.

© Boomerang Create

Exclusieve lobbyclub DTIB zorgt voor nog veel meer cadeaus voor multinationals

62
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

De Dutch Trade and Investment Board probeert al jaren de fiscale maatregelen die van Nederland een belastingparadijs maken, te behouden of uit te breiden. Een degelijke onderbouwing ontbreekt echter.

FTM Audio 13 - DTIB
© FTM Audio 13 - DTIB

FTM Audio - Deze club heeft al dertien jaar invloed op ons economisch beleid (en toch kent niemand hem)

Podcast
0
Frederique de Jong & Platform Authentieke Journalistiek

Frederique de Jong & Platform Authentieke Journalistiek

Na de ophef omtrent het afschaffen van de dividendbelasting, is de invloed van BV Nederland in Den Haag weer volop in het nieuws. Want dát er veel wordt gelobbyd bij de overheid, daar twijfelt vrijwel niemand aan. Maar hóé dit gebeurt, komt zelden naar buiten.

© Boomerang Create

Deze club heeft al dertien jaar invloed op ons economisch beleid (en toch kent niemand hem)

66
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Na de ophef omtrent het afschaffen van de dividendbelasting, is de invloed van BV Nederland in Den Haag weer volop in het nieuws. Want dát er veel wordt gelobbyd bij de overheid, daar twijfelt vrijwel niemand aan. Maar hóé dit gebeurt, komt zelden naar buiten. Tot nu.

© ANP / Jerry Lampen

Het schrappen van de dividendbelasting past in een trend: bedrijven worden in de watten gelegd, burgers geplukt

45
Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

Frans Bieckmann & Rodrigo Fernandez

De kritiek rondom het afschaffen van de dividendbelasting ging vorige week voornamelijk over het gedraai van het kabinet en de vergeetachtigheid van minister-president Rutte. Maar er is meer aan de hand. Over hoe de lasten van de crisis zijn afgewenteld op de belastingbetalers, terwijl banken en bedrijven buiten schot zijn gebleven.

2017

© AFP Photo / Wolfgang Kumm

De ronde tafel van topindustriëlen die het EU-beleid mee bepalen

26
Apache

Apache

Veel geheimzinnigheid hangt er dan wel niet rond de European Round Table, maar macht en invloed hebben ze wel. Maak kennis met de groep van topindustriëlen die mee het gezicht van de huidige Europese Unie hebben bepaald.

© Campus Duisenberg / Hubertl / Wikimedia Commons

Er komt een gedeeltelijk lobbyverbod voor ex-bewindspersonen

9
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

Voormalig ministers en staatssecretarissen mogen twee jaar niet lobbyen op hun beleidsterrein. Ministeries accepteren geen direct contact meer met hun voormalige baas als die actief lobbyt op het voormalige werkterrein. Toch sluit het niet elke kans op belangenverstrengeling uit.

© ANP/Bart Maat

Saaie kabinetsformatie? Niet voor lobbyisten

2
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

De kabinetsformatie is in volle gang. Komen de vier partijen er met elkaar uit? De onderhandelaars houden de kiezen stijf op elkaar, en het lijkt dan ook een saaie boel in Den Haag. Maar schijn bedriegt: voor lobbyisten valt er genoeg te doen.

Kaart door Jan Willem van Aalst / Wikimedia Commons
© CC BY-SA 4.0

Lobbyen in 388 gemeenten, hoe doe je dat?

4
Pieter van der Lugt

Pieter van der Lugt

De ene verkiezing is nauwelijks voorbij of lobbyisten kijken alweer naar de volgende. Na een aantal grote decentralisaties zijn de gemeenteraadsverkiezingen over een jaar belangrijker dan ooit. Maar hoe lobby je in bijna 400 gemeenten? Jeugdzorg Nederland schreef een handleiding voor lokale jeugdzorgorganisaties.