Dossier

De nieuwe woningnood

Woningen: duur, lage kwaliteit en vooral te weinig

Nederland kampt met een groeiende woningnood. Honderdduizenden trekken naar de steden en de verantwoordelijke gemeenten lukt het niet om genoeg te bouwen om dit op te vangen. Dat die binnenlandse migratie eraan zat te komen was al heel lang bekend. Waarom zijn stadbesturen niet veel beter voorbereid op deze trend? Heeft de regering steken laten vallen? Wie profiteren van de trend? Wat zijn de oplossingen?

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
59
2022

De stoere taal van Hugo de Jonge lost de woningcrisis niet op

Analyse
98
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Hugo de Jonge wil meer regie over de woningbouw. Het model waarbij de centrale overheid zich niet bemoeit met de woningmarkt, maar alles overlaat aan lagere overheden en de vrije markt, heeft gefaald. Van ministeriële aanwijzingen tot onteigeningen: welke instrumenten heeft de minister om de regie weer in handen te krijgen?

Lelystad wil razendsnel groeien, maar wie gaat er wonen?

Analyse
34
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Lelystad wil binnen vijftien jaar verdubbelen tot zeker 160.000 inwoners. Ruimte om te bouwen is het probleem niet, die is er volop. Maar de gemeentelijke rekenkamer vreest leegstand. En is er wel voldoende werk in de polder voor zoveel nieuwe inwoners?

Toezichthouder Ton Hugens: ‘Woningbouwcorporaties hebben steviger regie nodig’

Interview
6
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Ton Hugens houdt als directeur van de Autoriteit woningcorporaties toezicht op een sector die na jaren van relatieve rust een enorme bouwopdracht heeft. Te hoge ambities van de sector leidden in het verleden tot enorme problemen. In zijn eerste analyse kraakt Hugens alvast een paar harde noten. ‘Maak bouwplannen realistischer, want de werkelijkheid is altijd weerbarstiger dan de tekentafel.’

Woningmarktonderzoeker Cody Hochstenbach: ‘Er is helemaal geen tekort aan woningen in het middensegment’

Interview
61
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Stadsgeograaf Cody Hochstenbach (32) gelooft niet dat het allemaal goed komt met de Nederlandse woningmarkt, als je die markt maar zijn werk laat doen. Hij pleit voor een nieuwe woonpolitiek met een bredere sociale huursector in zijn deze week verschenen boek. ‘De sociale sector wordt steeds meer als noodvoorziening voor moeilijke gevallen gebruikt, in plaats van als volwaardig alternatief.’

2021

Achterstallig onderhoud frustreert bouwambitie van woningcorporaties

24
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Van woningcorporaties heeft het nieuwe kabinet hoge verwachtingen. De afschaffing van de verhuurderheffing moet een impuls zijn voor nieuwbouw en verduurzaming. Maar onderzoek laat een heel ander probleem zien: achterstallig onderhoud. Bovendien dreigen honderdduizenden sociale woningen te verzakken door aangetaste fundamenten.

Podcast | Een modernistische droomstad

Podcast
5
Frederique de Jong & Peter Hendriks

Frederique de Jong & Peter Hendriks

Peter Hendriks schrijft al tien jaar over de woningmarkt. Bij FTM is hij een van de oudgedienden. In deze aflevering vertelt hij over Eemvallei Stad: een nieuwe stad die niet door iedereen gewenst is. En passant schetst Peter de belangrijkste knelpunten in ons woonsysteem.

Europarlementariër Kim van Sparrentak wil minder marktdenken voor de Europese woningmarkt

Interview
30
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Kim van Sparrentak, Europarlementariër namens GroenLinks, heeft een spraakmakend rapport geschreven over de woningmarkt dat is aangenomen door het Europese Parlement. Het rapport behandelt zaken als dakloosheid, energiearmoede, betaalbaarheid, Airbnb, de kwaliteit van woningen en het gebrek aan woningen. ‘Wonen is een mensenrecht.’

Plan voor een nieuwe stad in Flevoland, niet tegen de woningnood maar voor de winst

63
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Een consortium van projectontwikkelaars en bouwers wil in het gebied tussen Almere en Zeewolde een compleet nieuwe stad ontwikkelen met 50.000 woningen. De benodigde grond hebben de deelnemers al grotendeels in eigendom. Hun concept oogt spectaculair, maar het botst frontaal met de plannen die er al liggen.

Woningmarktdeskundige Manuel Aalbers: ‘De financiële sector verdient steeds meer geld aan de woningmarkt’

Interview
28
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De woonprotesten van afgelopen weekend maakten weer eens duidelijk dat er veel mis is met de woningmarkt. Een van de problemen is dat woningen steeds meer een beleggingscategorie zijn geworden. Beleggers willen zo veel mogelijk geld verdienen met woningen en zijn niet bezig met de maatschappelijke gevolgen van hun beleid. De woningmarkt is gefinancialiseerd. Sociaal geograaf Manuel Aalbers legt uit wat de gevolgen daarvan zijn.

Duld geen valse profeten bij jullie woonprotest

Opinie
45
Hans de Geus

Hans de Geus

Goed dat gedupeerden van woonarmoede en ongelijkheid zondag de straat op gaan. Maar, waarschuwt Hans de Geus: geef dwaallichten niet de kans de demonstratie te kapen. Zet de mensen met de ideeën die jullie in de problemen hebben gebracht acuut uit de optocht.

Beleggers blijven alleen woningen bouwen als de huren de hoogte in mogen

49
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Jaarlijks zijn institutionele beleggers goed voor ruim 10 procent van de woningproductie. Ze bouwen met geld uit pensioen- en verzekeringspotten. Moderne woningen gelden als duurzame beleggingen en leveren een betrouwbaar rendement op. De politiek probeert grip te krijgen op het huurbeleid van deze beleggers. Daar verzetten de grote, commerciële verhuurders zich fel tegen. ‘Reken erop dat de jaarlijkse bouwproductie dan heel snel afneemt.’

Waarom zijn grote steden altijd dure steden?

Opinie
55
Hans de Geus

Hans de Geus

Vrijwel alle steden die groeien worden duurdere steden om in te wonen. Dat is geen anomalie maar een economische wetmatigheid. Maar dat betekent dat meer nieuwbouw – waar nu iedereen om roept – populaire plaatsen waarschijnlijk alleen maar nóg duurder maakt. Alleen in Tokio lijkt deze wet niet op te gaan. Welke les kunnen we leren van de Japanner?

Woonbond-directeur Zeno Winkels: ‘Huurders kunnen leren van de boeren en Black Lives Matter’

Interview
20
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De crisis op de woningmarkt wordt vooral gevoeld door de groeiende groep mensen die afhankelijk is van een huurhuis. Beleggers drijven huurprijzen op tot (ver) boven de duizend euro en het aanbod in de sociale sector verschraalt. De veerkracht is uit het systeem, zegt de directeur van de Woonbond. Hij vreest vooral voor de jongeren. ‘Dat zijn de have-nots. We moeten gewoon met 100.000 man op het Malieveld gaan staan.’

Dure grond hindert woningcorporaties en de nieuwbouw van sociale huurwoningen

34
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De grondprijzen zijn zo hoog dat woningcorporaties moeite hebben om bouwkavels te verwerven waarop ze sociale huurwoningen op een rendabele manier kunnen exploiteren. Gemeenten – als ze al grond hebben – verkopen hun bouwlocaties liever aan projectontwikkelaars die er meer voor kunnen betalen dan corporaties. Hierdoor komt nieuwbouw voor de sociale sector terecht bij vastgoedbeleggers – die van hun huurders de hoogst haalbare prijs willen hebben.

Gun starters op de huizenmarkt een hoge (!) overdrachtsbelasting

Opinie
122
Hans de Geus

Hans de Geus

Als zelfs makelaars de prijsstijgingen van woningen niet leuk meer vinden, is er echt wat aan de hand. Maar wat doe je ertegen? De meest rechtvaardige, effectieve en directe manier is er een die je niet als eerste te binnen zal schieten. Dat is deze: zet de overdrachtsbelasting weer op 6 procent. Ook voor starters – in het belang van starters.

Ondanks overstromingsgevaar wil Arnhem 430 woningen bouwen in uiterwaard

28
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Een uiterwaard moet kunnen overstromen. Dat merkt Arnhem in 1995, wanneer een uiterwaard langs de Nederrijn onder water loopt. Een geplande Vinex-locatie wordt afgeblazen en het gebied moet wilde natuur worden. Maar als projectontwikkelaar KWP in 2016 het gebied koopt om het te bebouwen, verdwijnt het gemeenteplan snel van tafel. De Raad van State moet nu kiezen tussen natuur en bakstenen.

Podcast | De journalist die huisjesmelker werd

Podcast
15
Hans de Geus & Frederique de Jong

Hans de Geus & Frederique de Jong

Met de woningmarkt is van alles mis, dat is inmiddels algemeen bekend. En de beschuldigende vinger wordt alle kanten op gewezen. Zo horen we vaak dat er een woningtekort is. Hans de Geus bestrijdt dat. Hij wijst in zijn boek ‘Hoe ik toch een huisjesmelker werd’, op een andere oorzaak.

Wooncorporatiesvoorman Martin van Rijn: ‘Oplossen woningtekort vraagt om een totaal andere aanpak’

74
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De geschatte woningnood in Nederland is opgelopen tot 330.000 woningen. Hoe gaat voorzitter Martin van Rijn van Aedes, de belangenbehartiger van de woningcorporaties, die woningcrisis helpen oplossen? De voormalige staatssecretaris van Volksgezondheid ziet dat alles en iedereen nodig is, ook de VVD. ‘De kunst is nu om van de verhuurderheffing een investeringsimpuls te maken.’

Eén miljoen extra woningen nodig? Werkelijk?

Analyse
114
Hans de Geus

Hans de Geus

Woningnood, we hebben de mond ervan vol. Waarom eigenlijk? Duur wonen is ons probleem, maar we verwarren het met een fysiek tekort aan huizen. En, alle alarmberichten ten spijt: daarvan is eigenlijk geen sprake. Het huidige tekort van ruim 300.000 woningen klinkt ernstig maar is niets nieuws. En het verwachte, toekomstige tekort – van bijna een miljoen huizen – hangt van zoveel aannames aan elkaar dat het onbruikbaar is.

De wooncoöperatie dreigt in schoonheid te sterven

Analyse
23
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Zeven jaar geleden besloten twee politici in een Haagse werkkamer de coöperatieve woonvorm op te nemen in de Woningwet. De wooncoöperatie maakt het bezit van een eigen woning toegankelijk voor mensen met een laag inkomen. Tot nu toe blijft deze vorm van woningeigendom echter een marginaal verschijnsel.

2020

Putten pakt permanente bewoners vakantiehuisjes meedogenloos aan

19
Peter Hendriks

Peter Hendriks

In heel Nederland proberen gemeenten de permanente bewoning van recreatiewoningen tegen te gaan. De Veluwe is de proeftuin voor heel het land, waar de gemeenten het probleem regionaal aanpakken. Toch verschilt de aanpak per gemeente nogal. Putten staat bekend als voorstander van de harde aanpak. De gemeente probeert met regelmatige controles, dwangsommen en gerechtelijke procedures de resterende bewoners uit hun woning te jagen. Alternatieven hebben die bewoners meestal niet.

CPB op ramkoers met woningcorporaties om verhuurderheffing

Analyse
54
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De verhuurderheffing wordt steeds vaker gezien als oorzaak van het enorme tekort aan sociale huurwoningen. Sinds de invoering is de bouw van sociale woningen gehalveerd. Het Centraal Planbureau ligt er totaal niet wakker van. Het adviseert dat de verhuurderheffing moet blijven. Tot woede van de corporatiesector.

Vestia-huurders lijden nog altijd onder derivatendrama

13
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De huurders van Vestia zuchten sinds de derivaten-affaire van acht jaar geleden onder hoge huren en sober onderhoud. Nu blijkt de woningcorporatie ook een deel van het Sociaal Huurakkoord niet uit te voeren. Huurders betalen zich ondertussen blauw. ‘Er is sprake van minimaal onderhoud en marginale investeringen in duurzaamheid.’

Ollongrens ‘sigaar uit eigen doos’ levert geen extra woningen op

Analyse
31
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Minister Ollongren wil de bouw van betaalbare sociale woningen stimuleren met een korting op de verhuurderheffing. Woningcorporaties tekenden volop in op een regeling die daarvoor moet zorgen, en die de schatkist 2,66 miljard euro kan kosten. Toch zorgt die nieuwe kortingsregeling niet voor meer woningbouw.

Verhuurderheffing nog rampzaliger voor sociale woningbouw dan gedacht

Analyse
46
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De verhuurderheffing voor woningcorporaties, die in 2013 werd ingevoerd, levert de schatkist jaarlijks 1,6 miljard euro op. Maar dat financiële voordeel heeft een hoge prijs: er worden veel minder sociale woningen gebouwd. Als de heffing blijft bestaan, neemt de woningnood de komende 15 jaar sterk toe.

Bouwlobby ijvert voor garanties van de overheid

Analyse
64
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De bouw van woningen lijkt opnieuw in gevaar te komen door een recessie. Een stagnerende bouw zou rampzalig zijn: Nederland heeft tijdens de vorige recessie grote woningtekorten opgelopen, die nog lang niet zijn ingehaald. Belanghebbenden willen de regering dwingen maatregelen te nemen, die ervoor moeten zorgen dat deze keer de woningbouw niet onderuit gaat. Hoe ver wil de overheid daarin meegaan?

Verhuurderheffing op de helling

113
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Een pleister op een bloedende overheidsbegroting in crisistijd, zo werd de verhuurderheffing verkocht. Corporaties betaalden deze belasting op hun bezit door te bezuinigen op dat andere speerpunt: bouwen. Zeven jaar na dato tekent het effect van de verhuurderheffing zich scherp af: de woningbouw is ernstig ontwricht. Nu drie van de vier regeringspartijen zeggen niets meer in deze ‘crisisbelasting’ te zien, staat de heffing ook politiek ter discussie.

Jongeren achteraan in de rij voor een corporatiewoning

Analyse
151
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Het sluiten van verzorgingshuizen door het kabinet-Rutte II en het afschuiven van de huisvesting van spoedzoekers en statushouders op de woningcorporaties, hebben het tekort aan sociale woningen voor jongeren verder vergroot. De komende jaren zullen de wachtlijsten nog langer worden. Er is veel te weinig nieuwbouw om aan de toegenomen vraag naar sociale woningen te voldoen. Vooral starters zijn daarvan de dupe.

2019

‘Antikraakbureaus zijn de aasgieren van de woningmarkt’

36
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Antikraakbureaus bewaken leegstaande panden door er mensen goedkoop te laten wonen. Dat klinkt nobel. In werkelijkheid is een antikraakbewoner nagenoeg rechteloos en moet hij zich allerlei privacy-schendingen laten welgevallen.

In woud van belangen delft woningbouw het onderspit

36
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Woningbouw mag dan een politieke prioriteit zijn, maar dat betekent niet dat alle poorten meteen opengaan voor woningbouwprojecten. Dezelfde overheid die een miljard uittrekt om gemeenten zover te krijgen dat ze bouwen, frustreert nieuwbouw buiten de geijkte kaders. Kleuren de ontwikkelaars wel binnen de lijntjes, dan stranden hun plannen in een wirwar aan regels, normen en procedures. Daardoor worden veel geoormerkte locaties nooit of met grote vertraging gebouwd.