Dossier

Derivaten in het MKB

Het langst lopende dossier op FTM

FTM verdiept zich sinds 2013 de wijze waarop grote banken in Nederland vele duizenden ondernemers in het MKB met rentederivaten opzadelde. Complexe financiële producten waarvan MKB’ers niet begrepen wat voor schadelijke uitwerking ze konden hebben. Dat had voor vele ondernemers desastreuze gevolgen. FTM drong door tot de kleinste details van deze grote misstand in de financiële sector. De serie artikelen vormt ook het langst lopende dossier op FTM.

FTM zat meer dan 3 jaar de banken op de hielen en er ligt nu een oplossing.

Banken verkochten derivaten niet alleen aan woningcorporaties als Vestia, maar ook op grote schaal aan kleine ondernemers waarvan iedereen wist dat zij een verwaarloosbare kennis hadden van complexe financiële producten. Wilden die ondernemers uit het MKB opeens zo graag derivaten als renteswaps afnemen? Nee, ze werden daar in vele gevallen toe gedwongen. Geen renteswap, geen lening, zo luidde een voornaam verkoopargument van de bankiers. Langzaam beginnen de nadelige gevolgen van deze verkooppraktijken duidelijk te worden. De rentederivaten blijken voor duizenden ondernemers het equivalent van wat de woekerpolis ooit voor consumenten waren. De grote vraag is: wat nu? Worden de banken tot de verantwoording geroepen of wordt het probleem vooruit geschoven en moeten benadeelde MKB'ers - net als woekerpolis-slachtoffers - eindeloos wachten op een halfbakken oplossing of zal de rechtspraak een vroegtijdig vonnis vellen? FTM volgt sinds 2013 deze kwestie op de voet en dringt door tot de voornaamste details. Het dossier en de lezers en experts die er in de afgelopen jaren hun bijdrage aan leverden, vormt een rijke bron aan kennis.

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

volg dit dossier
Artikelen
76
2019

De AFM heeft het publiek jarenlang verkeerd ingelicht over wetgeving rentederivaten

12
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De banken, de AFM en het ministerie van Financiën hebben jarenlang hun klanten en het publiek verkeerd voorgelicht over een belangrijk schadelijk effect van rentederivaten. Dat volgt uit een baanbrekende uitspraak van de Hoge Raad. Daarmee zou een einde moeten komen aan het rookgordijn dat zij rondom het rentederivatendrama hebben opgetrokken.

© CC0 (publiek domein)

Derivatendrama: gedupeerde particulieren, scholen en ziekenhuizen kunnen via de rechter geld terugeisen

8
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Een gedupeerde vastgoedinvesteerder krijgt op belangrijke punten gelijk in zijn rechtszaak tegen Van Lanschot Bankiers. De belegger viel buiten het Uniform Herstelkader (UHK), de collectieve schaderegeling in het derivatendrama. Hij was volgens de definities van het UHK een ‘professionele’ partij. Maar daar denkt de rechtbank anders over. De uitspraak opent deuren voor andere gedupeerden die buiten de collectieve schaderegeling vallen.

Podcast | Hoe de AFM de banken van een onoplosbaar probleem bevrijdde

Podcast
12
Frederique de Jong & Thomas Bollen

Frederique de Jong & Thomas Bollen

Hoe de AFM de banken van een onoplosbaar probleem bevrijdde

178
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Nederlandse grootbanken hadden zichzelf in een houdgreep gemanoeuvreerd. Ze hadden ondernemers en semipublieke instellingen verkeerd geïnformeerd over de financiële producten die ze hen hadden verkocht, een schending van hun zorgplicht. Dat toegeven zou ze honderden miljoenen of zelfs miljarden aan schadeclaims opleveren. Ontkennen was echter geen optie: daarmee zouden ze automatisch een andere wet overtreden, die saldibewaking voorschrijft. Maar er kwam hulp uit onverwachte hoek: in plaats van de banken op de vingers te tikken, verklaarde financieel toezichthouder AFM die laatste wet niet van toepassing. Advocaten en financieel adviseurs hekelen de dubieuze verklaring van de toezichthouder: ‘De AFM is medeplichtig aan fraude.’

© Pixnio

Schaderegeling derivatendrama: gerechtigheid voor ondernemers of ‘handjeklap met de banken’?

173
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De schaderegeling voor gedupeerde ondernemers in het derivatendrama krijgt nog altijd forse kritiek. Advocaten die mkb’ers bijstaan hekelen de rol van het ministerie, de toezichthouder en de derivatencommissie in de totstandkoming van het zogenoemde Uniform Herstelkader (UHK). ‘Het was handjeklap met de banken.’ FTM sprak met de derivatencommissie die het UHK heeft opgesteld en zocht uit in hoeverre de verwijten gegrond zijn.

Uitspraak Hoge Raad is doorbraak voor gedupeerde ondernemers in derivatendrama

37
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De Hoge Raad geeft gedupeerde ondernemers flink wat munitie in hun strijd tegen de banken. Als ze kunnen aantonen dat de bank hen bij de verkoop van rentederivaten onvoldoende heeft geïnformeerd, kunnen alle gevolgen van de afgesloten contracten ongedaan worden gemaakt.

Podcast | Wettelijk beschermd tegen bancaire wanpraktijken – totdat er schade is

Podcast
1
Frederique de Jong, Jan-Hein Strop & Thomas Bollen

Frederique de Jong, Jan-Hein Strop & Thomas Bollen

Juridische strijd tussen MKB en de banken is ‘David tegen Goliath’

81
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De juridische strijd voor schadevergoeding in het derivatendrama in het MKB woedt voort. De eerste uitspraak van de Hoge Raad is aanstaande, maar volgens advocaten van MKB’ers is het tot op het hoogste niveau een oneerlijk en smerig gevecht. ‘Het gevaar van klassenjustitie ligt op de loer.’

https://pixabay.com/photos/lechner-sculpture-arts-queue-50119/
© Free

Wettelijk beschermd tegen bancaire wanpraktijken – totdat er schade is

111
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Duizenden ondernemers, scholen, ziekenhuizen en woningbouwcorporaties leden grote financiële schade vanwege de financiële producten die ze door hun bank kregen aangesmeerd. Ze dachten op schadevergoeding te kunnen rekenen omdat ze wettelijk waren beschermd tegen financiële wanpraktijken. Dat bleek een wassen neus: toen de schadebetalingen voor de banken in de miljarden dreigden te lopen, werden wettelijke definities terzijde geschoven. Gedupeerden boven een bepaalde omvang ontvingen daardoor geen cent.

Podcast | De kredietcrisis van het MKB duurt voort: drieduizend ondernemers wachten nog op definitieve schadevergoeding rentederivaten

Podcast
3
Frederique de Jong & Thomas Bollen

Frederique de Jong & Thomas Bollen

Kijkje in de derivatenfabriek van de Rabobank
© Thomas Bollen

De kredietcrisis van het MKB duurt voort: drieduizend ondernemers wachten nog op definitieve schadevergoeding rentederivaten

45
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het Nederlandse MKB leed voor miljarden schade doordat banken hen hadden opgezadeld met renteswaps: financiële producten met zorgvuldig verborgen gebreken. In 2016 werd een compensatieregeling afgesproken, maar ruim drieduizend Raboklanten wachten nog altijd op een definitief aanbod. FTM nam een kijkje in de ‘derivatenfabriek’ van de Rabobank.

2017

© ANP/Remko de Waal

De schimmige spelletjes van een topbankier

65
Hester Bais

Hester Bais

Wilfred Nagel is met pensioen. Hij was een van de weinige topbankiers die het publieke debat sinds de crisis niet schuwde. Maar van werkelijke openheid was geen sprake, blijkt uit de beerput die hij volgens advocaat Hester Bais achterlaat.

© ANP / Jeroen Jumelet

Draaideur: toezichthouder rentederivaten stapt over naar Rabobank

25
Stefan Vermeulen

Stefan Vermeulen

Als hoofd toezicht bij de AFM controleerde Tim Mortelmans jarenlang Nederlandse banken bij het afhandelen van de rentederivaten-affaire. Nu stapt hij over naar de bank die zelf een van de grootste derivatenverkopers aan MKB'ers was: Rabobank.

2016

© ANP/ Bart Maat

Wiebe Draait bij

39
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

De ballast van de rentederivaten-affaire heeft Wiebe Draijer van zich afgeworpen. De bestuursvoorzitter van Rabobank is deze week onbekommerd te biecht gegaan: een nieuwe bankier is geboren.

Waar komen de derivatenwinsten van pensioenfondsen vandaan?

82
Eric Smit

Eric Smit

Nederlandse pensioenfondsen verdienden miljarden aan rentederivaten. In het vierde deel van de journalistieke televisieserie ‘Zwarte Zwanen’ worden deze mega-winsten tegen het licht gehouden. Kunnen ze door de beugel en deugen de adviseurs? Hoogleraar Theo Kocken: ‘De crux ligt bij de banken’.

Kijk en huiver: de beruchte bijzonder beheer-scène van De Verleiders

51
Redactie

Redactie

Een belangrijke doorbraak in het renteswap-dossier: de banken zeggen eindelijk ruimhartige compensatie toe. Die ruimhartigheid noopte het theatergezelschap De Verleiders om hun meest beruchte scène uit de theatervoorstelling ‘Door de bank genomen’ voor het eerst in zijn geheel vrij te geven. Exclusief op Follow the Money.

© ANP/Robin van Lonkhuijsen

Waarom wil Rabobank-ceo Wiebe Draijer oorlog met Dijsselbloem?

32
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Rabobank heeft niet ingestemd met de schadevergoedingsregeling voor het MKB vanwege de rentederivatenkwestie. Daarmee riskeert de bank een conflict met minister Dijsselbloem, negatieve publiciteit en een stortvloed aan juridische procedures. Dat roept de vraag op of geldgebrek de reden is dat Rabobank de compensatie niet betaalt.

AFM speelt stommetje in derivatendossier

Column
14
Frank Wijn

Frank Wijn

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) steekt in reactie op een rapport van een extern adviesbureau over de problemen met rentederivaten de hand in eigen boezem: het toezicht is gebrekkig geweest. De toezichthouder wijst echter ook een deel van de kritiek ten onrechte van de hand, aldus Frank Wijn, en ze ontkent bovendien dat ze over informatie beschikte die ze wel degelijk in bezit had.

Vergoeding werkelijke schade renteswaps mkb lijkt ver weg

Column
91
Pieter Lakeman

Pieter Lakeman

Het lijkt erop dat banken nog niet een derde zullen vergoeden van de schade die ze hebben veroorzaakt met het verkopen van renteswaps aan ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. En dat terwijl het van meet af aan duidelijk was, zo betoogt Pieter Lakeman, dat een swap bij deze groep klanten per definitie een inferieur product was voor het afdekken van renterisico.

Banken schoffeerden Dijsselbloem en AFM in derivatenkwestie

9
Joris Heijn

Joris Heijn

Het klantbelang moet tegenwoordig centraal staan bij banken. Maar wat als er twijfels rijzen over bedragen van 100.000 tot 200.000 euro die je als bank bij honderden ondernemingen in rekening hebt gebracht? Ga je daar dan naar kijken, of ga je tegen de wens van toezichthouder AFM en minister Dijsselbloem in en laat je het de ondernemers zelf uitzoeken? Dat laatste, zo blijkt uit documenten die in handen zijn van Follow the Money.

Banken wisten dat renteswaps tijdbommen waren, maar verkochten ze toch

21
Joris Heijn

Joris Heijn

Banken hebben honderden miljoenen euro’s verdiend door mkb’ers rentederivaten te verkopen die moesten beschermen tegen een stijgende rente. Was die dreiging van een rentestijging reëel, of vermoedden de banken al lang dat de rente zou gaan dalen? Follow the Money legt de verkooppraatjes van de bankiers naast de interne rentevisies van de banken en komt tot opmerkelijke conclusies.

© Rijksoverheid / CC

‘Experts beslissen over nieuwe herbeoordeling, niet banken’

16
Joris Heijn

Joris Heijn

Banken mogen volgens minister Dijsselbloem toch niet meebeslissen over het nieuwe ‘herstelkader’ dat het probleem met rentederivaten in het mkb moet oplossen. De AFM zei eerder dat het nieuwe kader moest worden ‘overeengekomen met banken’. Wel hebben de banken volgens de minister de vrijheid om weg te lopen van tafel als zij het niet eens zijn met het plan.

Krijgen banken vrij spel bij nieuwe herbeoordeling rentederivaten?

23
Joris Heijn

Joris Heijn

Banken hebben de eerdere herbeoordeling van rentederivaten in de soep laten lopen, maar mogen nu meebeslissen over hoe het nieuwe herbeoordelingsproces er uit komt te zien. Tegenspel van MKB-Nederland krijgen zij in ieder geval niet, en ook de AFM ziet geen rol voor zichzelf weggelegd. Hoe evenwichtig gaat die nieuwe herbeoordeling zijn?

© ANP Robin Utrecht

Curatoren DSB moeten derivatenprobleem mkb gaan oplossen

10
Joris Heijn

Joris Heijn

Minister Dijsselbloem heeft de curatoren van DSB aangesteld om het probleem van mkb'ers met rentederivaten op te lossen. Zij moeten 'in overleg met de banken' tot een nieuwe herbeoordeling komen.

© ANP Robin van Lonkhuijsen

Wiebe Draijer wil vooruit, maar worstelt met verleden

19
Joris Heijn

Joris Heijn

Rabo-topman Wiebe Draijer heeft zin in de toekomst: na de monsterfusie van vorig jaar en na een eerste winststijging in jaren, moet zijn bank het komende jaar weer 'dichterbij de klant gaan staan'. Maar alle ambities ten spijt, lijkt de bank maar niet los te komen van de vastgoed- en derivatenproblemen uit het verleden. En de klant? Draijer heeft zich er bij neergelegd dat die steeds minder vaak zijn hypotheek bij Rabo afsluit.

2015

De AFM is van het padje af

Column
76
Eric Smit

Eric Smit

De financiële toezichthouder AFM en het ministerie van Financiën hebben in de kwestie rond de rentederivaten in het mkb een miskleun gescoord. Eric Smit betoogt dat dit geen incident is. Maarrr...er is hoop.

Claimstichting opent aanval op AFM om rentederivaten

60
Joris Heijn

Joris Heijn

Als het aan Stichting Renteswapschadeclaim ligt, gaat de Autoriteit Financiële Markten nog verder door het stof over het toezicht op de verkoop van rentederivaten aan mkb'ers. De claimclub dreigt met een rechtszaak als de toezichthouder zijn milde oordeel over het 'onder water staan' van renteswaps niet herziet.

Dit is wat er niet deugt aan de herbeoordelingen van mkb-derivaten

59
Joris Heijn

Joris Heijn

De AFM is vorige week door het stof gegaan voor haar gebrekkige toezicht op de herbeoordelingen van rentederivaten door banken. Maar waar ging het nu precies mis? Follow the Money graaft al jaren in dit dossier en zag enkele herbeoordelingsbrieven in. We sommen de fundamentele gebreken even voor u op.

ABN onthult in beursprospectus uitbreiding derivatendebacle in mkb

38
Joris Heijn

Joris Heijn

ABN Amro is bang dat de bank verder in het nauw komt door de verkoop van rentederivaten aan mkb'ers. De bank onthult in het prospectus dat er nog meer derivatendossiers herbeoordeeld moeten worden, dat er meer geld opzij is gelegd en dat het hoofdpijndossier in ergste geval 'substantiële' gevolgen kan hebben voor de reputatie en de resultaten van ABN.

ABN vreest meer rechtszaken na nóg een boete om verkoop swaps

28
Redactie

Redactie

ABN Amro heeft van de AFM niet een, maar twee boetes gekregen voor het verkopen van rentederivaten aan het mkb. Dat heeft de bank maandag bekend gemaakt bij de derdekwartaal-cijfers. De tweede boete is mogelijk veel ingrijpender, omdat de toezichthouder oordeelt dat de bank niet voldoende eerlijk is geweest bij de verkoop van deze complexe financiële producten.