Dossier

Een duurzame economie

Een boekproject

Onze economie is in zijn wezen niet duurzaam. Was ze dat wel, dan zou de wereld er een stuk beter uitzien. Het goede nieuws is dat dat mogelijk is, als de economie een echte wetenschap wordt. Maar daar is nogal wat voor nodig. Een omslag in denken, om te beginnen. En een boek.

Onze wereld wordt geteisterd door grote structurele problemen. Klimaatverandering, armoede, instortende economieën, om er een paar te noemen. We beschikken over tal van middelen om deze op te lossen. Dat de problemen desondanks blijven bestaan, is volgens wetenschapper Niko Roorda een kwestie van economie. Vrijwel alle grote tragedies in de wereld, meent hij, zijn er doordat we economisch gezien niet begrijpen wat we doen. We moeten toe naar een economisch systeem dat intrinsiek duurzaam is, en hebben een economische wetenschap nodig die dat ontwerpt en invoert. Hierover schrijft Niko Roorda zijn nieuwste boek, en dat wil hij samen met de lezers van FTM doen.

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

volg dit dossier
Artikelen
45
2019

Waarom economie een protowetenschap is, deel 2: patroonherkenning en gezichtsbedrog

65
Niko Roorda

Niko Roorda

Als je wetenschappelijke theorieën wilt ontwerpen, dan begin je met een zoektocht naar regelmatigheden, herhalingen, patronen. Dat gebeurde in oude protowetenschappen, en het gebeurt tegenwoordig nog steeds. Ook in de economie.

Waarom economie een protowetenschap is, deel 1: economische scholen

105
Niko Roorda

Niko Roorda

‘Kuhn noemde in 1970 als voorbeeld van protowetenschap de studie van erfelijkheid en evolutie voor het midden van de negentiende eeuw,’ zo eindigde Niko Roorda vorige week. ‘Dat is een mooi aanknopingspunt om eigenschap nummer 1 van protowetenschap te onderzoeken: het bestaan van scholen.’ Hier is het resultaat van dat onderzoek.

Protowetenschap en economie

122
Niko Roorda

Niko Roorda

Wie de goede woorden niet bezit, kan niet helder denken; ons huidige economische denken is daar een perfect voorbeeld van. In deze aflevering legt Niko Roorda uit waarom economie een protowetenschap is – en wat dat betekent.

Uitnodiging (en overzicht)

155
Niko Roorda

Niko Roorda

Een paar weken geleden meldde Niko Roorda hier: ‘Ik heb een plan’. Vorige week heeft hij de doelen en de randvoorwaarden daarvan beschreven. In de nieuwe aflevering van vandaag zet hij het plan uiteen. Lees mee en denk mee!

Doelen en randvoorwaarden

60
Niko Roorda

Niko Roorda

Het FTM-dossier Een Duurzame Economie publiceert het boek dat Niko Roorda over economie en duurzaamheid schrijft in afleveringen. Een introductie erover staat in de aflevering van 12 januari 2019. Hoofdstuk 1 is te vinden vanaf 20 januari. De reacties en adviezen in het FTM-forum gebruikt Niko om het boek sterker te maken. De huidige aflevering bevat paragraaf 1.5.

Van economie naar omniconomie

100
Niko Roorda

Niko Roorda

De dominante visie stelt dat mensen onderdeel zijn van de economie, terwijl de natuur een ‘externe’ factor is. Die gedachtengang is volgens Niko Roorda de oorzaak van tal van catastrofes. In het kader van duurzaamheid ontvouwt zich echter een fundamenteel andere visie: de omniconomie.

De Vier Sferen

126
Niko Roorda

Niko Roorda

De financiële economie is slechts één voorbeeld van een onduurzaamheid in onze economie. Maar voordat de rest aan bod komt, introduceert Niko Roorda eerst een model dat centraal staat in zijn filosofie: de Vier Sferen.

Weten economen wel wat ze doen?

105
Niko Roorda

Niko Roorda

In de aflevering van deze week vraagt Niko Roorda zich af waarom we van de ene in de andere crisis lijken te duikelen. Hoe kan dat, als na iedere ineenstorting een ris beleidsmaatregelen wordt aangekondigd?

Het verhaal dat Economie heet

93
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week legde Niko Roorda uit waarom hij opnieuw begint met zijn boekproject. In deze aflevering begint hij echt: met het eerste gedeelte van het nieuwe Hoofdstuk 1.

Een nieuw begin

72
Niko Roorda

Niko Roorda

Niko Roorda is terug van vakantie en begint 2019 met een belangrijke aankondiging over zijn boekproject.

2018

© CC0 (Publiek domein)

Planetaire kantelpunten

129
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week besprak Niko Roorda een potentieel kantelpunt dat dreigt in de Noord-Chinese vlakte en elders, in de vorm van dodelijke hittegolven als de gevoelstemperatuur boven 35° komt. Dat was nog maar één voorbeeld van een kantelpunt. In deze aflevering, de laatste van het jaar, noemt hij er meer.

© CC0 (Publiek domein)

Waarom is het zo moeilijk om te verduurzamen? (Deel 2)

255
Niko Roorda

Niko Roorda

Wat zijn de fundamentele redenen die het zo'n klus maken om onze wereldwijde systemen duurzamer te maken? Vorige week beschreef Niko Roorda feedback en traagheid, vandaag het derde deel van de vergelijking: de kantelpunten.

© CC0 (Publiek domein)

Waarom is het zo moeilijk om te verduurzamen? (Deel 1)

137
Niko Roorda

Niko Roorda

In de aflevering van vorige week behandelde Niko Roorda de achtergronden van onduurzaamheid. Deze week graaft hij nog een stukje dieper: wat zijn de fundamentele oorzaken waardoor het zo'n klus is om onze wereldwijde systemen duurzamer te maken?

© CC0 (Publiek domein)

Ook van de beste bedoelingen wordt de wereld niet vanzelf beter

79
Niko Roorda

Niko Roorda

De wereld is een Meent: een gemeenschappelijk gebied waar we allemaal wonen. De enige manier om daar duurzaam mee om te gaan, is er gezamenlijk voor te zorgen. Dat is nog niet zo gemakkelijk, zelfs indien ieder mens geneigd zou zijn om de beste dingen te doen die we maar kunnen verzinnen. Kijk maar.

© CC0 (Publiek domein)

Overal waar de mens voor het eerst verschijnt...

81
Niko Roorda

Niko Roorda

Hoewel hij eigenlijk van plan was de lezers een hart onder de riem te steken, waarschuwt Niko Roorda meteen al: dat gaat deze keer nog niet lukken. We moeten het namelijk nog over de zesde grote massa-extinctie hebben.

© CC0 (Publiek domein)

De zesde grote uitstervingsgolf: de mens

76
Niko Roorda

Niko Roorda

In hoeverre houdt de natuur stand tegen de menselijke economische vooruitgang, vroeg Niko Roorda vorige week. Vandaag maakt hij een begin aan het antwoord.

© CC0 (Publiek domein)

'Peak everything' is al lang bereikt

74
Niko Roorda

Niko Roorda

In de jaren 50 voorspelde M. King Hubbert dat olie vanaf het jaar 2000 steeds schaarser en minder rendabel zou worden. Het tegenovergestelde is gebeurd: door stijgende olieprijzen en technologische ontwikkelingen kunnen we steeds méér olie oppompen. Betekent dat dan dat we best nog even kunnen doorgroeien?

© CC0 (Publiek domein)

Hoeveel mensen passen er in het universum?

104
Niko Roorda

Niko Roorda

Er zijn mensen – waaronder hoogopgeleide mensen – die serieus denken dat groei eeuwig kan doorgaan. Ik begrijp die mensen eerlijk gezegd niet, want als je even doordenkt, dan zie je direct in dat dat echt niet kan.

© CC0 (Publiek domein)

We plegen al bijna een halve eeuw roofbouw op onze planeet

136
Niko Roorda

Niko Roorda

De mens gebruikt jaarlijks meer van de wereldwijde biocapaciteit dan de natuur aan kan vullen. Dat is niet nieuw: de eerste zogeheten ‘Earth Overshoot Day’ was al in 1971. Sindsdien valt die dag echter ieder jaar eerder.

© CC0 (Publiek domein)

Waarom produceren we nog afval?

82
Niko Roorda

Niko Roorda

Onze maatschappij heeft een uniek talent: het kost ons geen enkele moeite om de gevolgen van onze leefstijl af te wentelen op andere mensen, of op de natuurlijke omgeving. ‘Het komt wel goed,’ zeggen we dan. Of: ‘Het doet er niet toe.’ Toch kan ook een kind begrijpen dat zo’n houding ons op de lange termijn op zal breken. Hoe komt dat?

© CC0 (Publiek domein)

Vlees en vliegreizen zijn spotgoedkoop. Wie betaalt de rekening?

98
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week liet Niko Roorda zien dat de reële prijs die we betalen voor kernenergie een stuk groter is dan we nu betalen. Energie is echter niet het enige waar een verborgen prijskaartje aan hangt.

© CC0 (Publiek domein)

Afval tot in de eeuwigheid

42
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week besprak Niko Roorda wat de ware kosten van verschillende vormen van energie zijn, en gaf hij een paar argumenten tegen het gebruik van kernenergie. Vandaag deel twee van dat hoofdstuk, want de argumenten waren nog niet op. Hoe ruim je bijvoorbeeld de troep op?

Wat kost meer: klimaatverandering of een kernramp?

44
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week verschafte Niko Roorda je een inleiding op de begrippen afwenteling en externaliteit en beschreef hij het verschil tussen leverende en regulerende diensten die we aan de natuur ontlenen. Dat was de algemene theorie. Nu wordt het tijd om de praktijk te bestuderen.

We gooien onze troep massaal over de schutting

72
Niko Roorda

Niko Roorda

Wat je niet ziet, dat zie je niet. Dat gegeven komt ons al millennia heel goed uit wanneer het gaat over economische productie, maar erg duurzaam is het niet. Kan het ook anders?

© CC0 (Publiek domein)

Wie is de baas over de wereld?

71
Niko Roorda

Niko Roorda

Kan een mensaap burgerrechten hebben? En een robot, kan die iets bezitten? In deze aflevering van zijn boekproject gaat Niko Roorda in op deze en andere vragen. Want kwesties als rechten en eigendom mogen dan vanzelfsprekend lijken, in de praktijk zijn ze dat lang niet altijd.

© CC0 (Publiek domein)

Is de wereld wel van ons?

136
Niko Roorda

Niko Roorda

Niko Roorda is terug van vakantie, en dat betekent dat we weer een nieuw hoofdstuk uit zijn boekproject publiceren. Hij pakt de draad op waar hij deze voor de zomervakantie liet liggen: ‘eigendom’ en ‘bezit’.

© José Roberto V. Mora: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Amazing_Planet_Earth_-_panoramio.jpg

Hoe ‘wij’ ons de wereld wisten toe te eigenen

55
Niko Roorda

Niko Roorda

Toen de mensen zich in de loop van honderdduizenden jaren over de aarde verspreidden, troffen ze overal gebieden aan die ze mooi of nuttig vonden en wilden hebben. En die ze daarna, indien nodig, met hand en tand (en later met tanks) verdedigden tegen anderen: ‘Van mij!’ Niko Roorda vervolgt hoofdstuk 3 van zijn boek.

© ANP

Grip op duurzaamheid

64
Niko Roorda

Niko Roorda

In het begin van hoofdstuk 3 schreef Niko Roorda over duurzaamheid en de weeffouten in ons systeem. Vandaag is de beroemde Triple P aan de beurt: je kunt geen boek schrijven over duurzaamheid zonder die toe te passen.

Beeld door Carolina Pimenta (via Unsplash)
© CC0 (Publiek domein)

De onduurzame economie

31
Niko Roorda

Niko Roorda

In zijn tweede hoofdstuk schreef Niko Roorda over geld, waarde en perversiteiten. Vandaag maakt hij een begin aan hoofdstuk drie: over duurzaamheid, en de weeffouten in ons systeem.

Foto door Wikipedia-gebruiker Milliped
© CC BY SA

Onze economie is chronisch ziek

172
Niko Roorda

Niko Roorda

In het sluitstuk van zijn tweede hoofdstuk gaat Niko Roorda dieper in op de kwaal waar onze economie mee kampt: systemische perversiteit. Wat is dat eigenlijk?