Dossier

Een duurzame economie

Een boekproject

Onze economie is in zijn wezen niet duurzaam. Was ze dat wel, dan zou de wereld er een stuk beter uitzien. Het goede nieuws is dat dat mogelijk is, als de economie een echte wetenschap wordt. Maar daar is nogal wat voor nodig. Een omslag in denken, om te beginnen. En een boek.

Onze wereld wordt geteisterd door grote structurele problemen. Klimaatverandering, armoede, instortende economieën, om er een paar te noemen. We beschikken over tal van middelen om deze op te lossen. Dat de problemen desondanks blijven bestaan, is volgens wetenschapper Niko Roorda een kwestie van economie. Vrijwel alle grote tragedies in de wereld, meent hij, zijn er doordat we economisch gezien niet begrijpen wat we doen. We moeten toe naar een economisch systeem dat intrinsiek duurzaam is, en hebben een economische wetenschap nodig die dat ontwerpt en invoert. Hierover schrijft Niko Roorda zijn nieuwste boek, en dat wil hij samen met de lezers van FTM doen.

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

volg dit dossier
Artikelen
54
2019

© CC0 (via Unsplash)

Een andere economie begint met anders denken over geld

82
Niko Roorda

Niko Roorda

Voor de laatste paar artikelen in het dossier over een duurzame economie focust Niko Roorda zich op enkele onderwerpen die hem bijzonder aan het hart gaan. Deze keer: een paar voorbeelden om daadwerkelijk anders na te denken. Over geld, om precies te zijn

Kunnen we vooruitgang meten?

145
Niko Roorda

Niko Roorda

Onze leefomgeving kampt met tal van zeer ernstige bedreigingen, en het afwenden daarvan vereist een grondige aanpak. Het goede nieuws: op dit moment zijn er al allerlei verbeteringsprocessen gaande. Toch?

Waarheid en werkelijkheid

134
Niko Roorda

Niko Roorda

Als het gaat om succesvolle wetenschap, is het eerste waaraan menigeen denkt: voorspellende kracht. Hoe zit dat in de economie? In dit slot van het derde hoofdstuk gaat Niko Roorda in op die vraag. En: een belangrijke aankondiging.

Is winst hetzelfde als motivatie?

61
Niko Roorda

Niko Roorda

Niko Roorda verkent de dimensies van ‘winst’. Is dat nu het verschil tussen inkomsten en uitgaven, bijvoorbeeld bij een transactie of een investering, en gaat winst dus over een gezonde wijze van ondernemen? Of verwijst winst eerder naar triomfen en successen, en dus naar de ‘beloning die een succesvolle ondernemer toekomt’? Hij neemt een aantal sectoren onder de loep.

Groei moet, zegt de economie

245
Niko Roorda

Niko Roorda

Zodra de economische groei afneemt, zie je in het journaal deskundigen hun wenkbrauwen fronsen. Is de groei twee achtereenvolgende kwartalen negatief, dan heet dat een recessie. Een economisch systeem heeft, zeggen de meeste economen, voortdurend groei nodig. Maar waarom eigenlijk? En kan het ook anders?

Groei en rechtmatig eigendom

107
Niko Roorda

Niko Roorda

In dit hoofdstuk laat Niko Roorda zien hoe de akelige problemen waarmee we momenteel kampen, wortelen in het economische systeem. En die wortels zijn op hun beurt gegrondvest in de falende misinterpretaties van de economie als theoretische discipline.

Economische impetuswoorden

41
Niko Roorda

Niko Roorda

Ditmaal bespreekt Niko Roorda de zogeheten ‘economische impetuswoorden’, woorden met economische stuwkracht. Al doende leidt hij ons langs Groningen, Fré Meis, aardolie, Nigeria, het Maanverdrag en het borstkankergen BRCA.

Gekopieerde methoden

85
Niko Roorda

Niko Roorda

Vandaag geen wiskunde, zo verzekert Niko Roorda zijn lezers; dus als je daar geen ster in bent: maak je geen zorgen. Maar weet wel: de eindconclusie van deze aflevering is een nieuwe mythe. Een die nog ernstiger is dan alle voorafgaande.

Vanzelfismen en andere mythen

147
Niko Roorda

Niko Roorda

Vanzelf komt de zon op. En vanzelf vallen zware voorwerpen uit mijn hand naar beneden als ik ze loslaat. Dat zijn zekerheden. Kent de economie ook zulke zekerheden?

Waarom economie een protowetenschap is, deel 2: patroonherkenning en gezichtsbedrog

79
Niko Roorda

Niko Roorda

Als je wetenschappelijke theorieën wilt ontwerpen, dan begin je met een zoektocht naar regelmatigheden, herhalingen, patronen. Dat gebeurde in oude protowetenschappen, en het gebeurt tegenwoordig nog steeds. Ook in de economie.

Waarom economie een protowetenschap is, deel 1: economische scholen

108
Niko Roorda

Niko Roorda

‘Kuhn noemde in 1970 als voorbeeld van protowetenschap de studie van erfelijkheid en evolutie voor het midden van de negentiende eeuw,’ zo eindigde Niko Roorda vorige week. ‘Dat is een mooi aanknopingspunt om eigenschap nummer 1 van protowetenschap te onderzoeken: het bestaan van scholen.’ Hier is het resultaat van dat onderzoek.

Protowetenschap en economie

123
Niko Roorda

Niko Roorda

Wie de goede woorden niet bezit, kan niet helder denken; ons huidige economische denken is daar een perfect voorbeeld van. In deze aflevering legt Niko Roorda uit waarom economie een protowetenschap is – en wat dat betekent.

Uitnodiging (en overzicht)

155
Niko Roorda

Niko Roorda

Een paar weken geleden meldde Niko Roorda hier: ‘Ik heb een plan’. Vorige week heeft hij de doelen en de randvoorwaarden daarvan beschreven. In de nieuwe aflevering van vandaag zet hij het plan uiteen. Lees mee en denk mee!

Doelen en randvoorwaarden

68
Niko Roorda

Niko Roorda

Het FTM-dossier Een Duurzame Economie publiceert het boek dat Niko Roorda over economie en duurzaamheid schrijft in afleveringen. Een introductie erover staat in de aflevering van 12 januari 2019. Hoofdstuk 1 is te vinden vanaf 20 januari. De reacties en adviezen in het FTM-forum gebruikt Niko om het boek sterker te maken. De huidige aflevering bevat paragraaf 1.5.

Van economie naar omniconomie

104
Niko Roorda

Niko Roorda

De dominante visie stelt dat mensen onderdeel zijn van de economie, terwijl de natuur een ‘externe’ factor is. Die gedachtengang is volgens Niko Roorda de oorzaak van tal van catastrofes. In het kader van duurzaamheid ontvouwt zich echter een fundamenteel andere visie: de omniconomie.

De Vier Sferen

127
Niko Roorda

Niko Roorda

De financiële economie is slechts één voorbeeld van een onduurzaamheid in onze economie. Maar voordat de rest aan bod komt, introduceert Niko Roorda eerst een model dat centraal staat in zijn filosofie: de Vier Sferen.

Weten economen wel wat ze doen?

107
Niko Roorda

Niko Roorda

In de aflevering van deze week vraagt Niko Roorda zich af waarom we van de ene in de andere crisis lijken te duikelen. Hoe kan dat, als na iedere ineenstorting een ris beleidsmaatregelen wordt aangekondigd?

Het verhaal dat Economie heet

93
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week legde Niko Roorda uit waarom hij opnieuw begint met zijn boekproject. In deze aflevering begint hij echt: met het eerste gedeelte van het nieuwe Hoofdstuk 1.

Een nieuw begin

72
Niko Roorda

Niko Roorda

Niko Roorda is terug van vakantie en begint 2019 met een belangrijke aankondiging over zijn boekproject.

2018

© CC0 (Publiek domein)

Planetaire kantelpunten

129
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week besprak Niko Roorda een potentieel kantelpunt dat dreigt in de Noord-Chinese vlakte en elders, in de vorm van dodelijke hittegolven als de gevoelstemperatuur boven 35° komt. Dat was nog maar één voorbeeld van een kantelpunt. In deze aflevering, de laatste van het jaar, noemt hij er meer.

© CC0 (Publiek domein)

Waarom is het zo moeilijk om te verduurzamen? (Deel 2)

255
Niko Roorda

Niko Roorda

Wat zijn de fundamentele redenen die het zo'n klus maken om onze wereldwijde systemen duurzamer te maken? Vorige week beschreef Niko Roorda feedback en traagheid, vandaag het derde deel van de vergelijking: de kantelpunten.

© CC0 (Publiek domein)

Waarom is het zo moeilijk om te verduurzamen? (Deel 1)

137
Niko Roorda

Niko Roorda

In de aflevering van vorige week behandelde Niko Roorda de achtergronden van onduurzaamheid. Deze week graaft hij nog een stukje dieper: wat zijn de fundamentele oorzaken waardoor het zo'n klus is om onze wereldwijde systemen duurzamer te maken?

© CC0 (Publiek domein)

Ook van de beste bedoelingen wordt de wereld niet vanzelf beter

79
Niko Roorda

Niko Roorda

De wereld is een Meent: een gemeenschappelijk gebied waar we allemaal wonen. De enige manier om daar duurzaam mee om te gaan, is er gezamenlijk voor te zorgen. Dat is nog niet zo gemakkelijk, zelfs indien ieder mens geneigd zou zijn om de beste dingen te doen die we maar kunnen verzinnen. Kijk maar.

© CC0 (Publiek domein)

Overal waar de mens voor het eerst verschijnt...

81
Niko Roorda

Niko Roorda

Hoewel hij eigenlijk van plan was de lezers een hart onder de riem te steken, waarschuwt Niko Roorda meteen al: dat gaat deze keer nog niet lukken. We moeten het namelijk nog over de zesde grote massa-extinctie hebben.

© CC0 (Publiek domein)

De zesde grote uitstervingsgolf: de mens

76
Niko Roorda

Niko Roorda

In hoeverre houdt de natuur stand tegen de menselijke economische vooruitgang, vroeg Niko Roorda vorige week. Vandaag maakt hij een begin aan het antwoord.

© CC0 (Publiek domein)

'Peak everything' is al lang bereikt

74
Niko Roorda

Niko Roorda

In de jaren 50 voorspelde M. King Hubbert dat olie vanaf het jaar 2000 steeds schaarser en minder rendabel zou worden. Het tegenovergestelde is gebeurd: door stijgende olieprijzen en technologische ontwikkelingen kunnen we steeds méér olie oppompen. Betekent dat dan dat we best nog even kunnen doorgroeien?

© CC0 (Publiek domein)

Hoeveel mensen passen er in het universum?

104
Niko Roorda

Niko Roorda

Er zijn mensen – waaronder hoogopgeleide mensen – die serieus denken dat groei eeuwig kan doorgaan. Ik begrijp die mensen eerlijk gezegd niet, want als je even doordenkt, dan zie je direct in dat dat echt niet kan.

© CC0 (Publiek domein)

We plegen al bijna een halve eeuw roofbouw op onze planeet

136
Niko Roorda

Niko Roorda

De mens gebruikt jaarlijks meer van de wereldwijde biocapaciteit dan de natuur aan kan vullen. Dat is niet nieuw: de eerste zogeheten ‘Earth Overshoot Day’ was al in 1971. Sindsdien valt die dag echter ieder jaar eerder.

© CC0 (Publiek domein)

Waarom produceren we nog afval?

83
Niko Roorda

Niko Roorda

Onze maatschappij heeft een uniek talent: het kost ons geen enkele moeite om de gevolgen van onze leefstijl af te wentelen op andere mensen, of op de natuurlijke omgeving. ‘Het komt wel goed,’ zeggen we dan. Of: ‘Het doet er niet toe.’ Toch kan ook een kind begrijpen dat zo’n houding ons op de lange termijn op zal breken. Hoe komt dat?

© CC0 (Publiek domein)

Vlees en vliegreizen zijn spotgoedkoop. Wie betaalt de rekening?

98
Niko Roorda

Niko Roorda

Vorige week liet Niko Roorda zien dat de reële prijs die we betalen voor kernenergie een stuk groter is dan we nu betalen. Energie is echter niet het enige waar een verborgen prijskaartje aan hangt.