Dossier

FTM Lokaal

Van Noord-Oost Groningen tot Zeeuws-Vlaanderen en van Den Helder tot Maastricht: deze waakhond komt naar je toe.

De afgelopen jaren zijn steeds meer taken en verantwoordelijkheden van de centrale naar lokale overheid geschoven. Idee was om het bestuur op die manier dichter bij de burger te brengen. Lokale bestuurders beheren nu grote sommen geld en hebben veel meer macht over hun burgers dan voorheen. Dat is niet alleen een verlokking voor henzelf, maar ook voor dubieuze ondernemers die iets van hen gedaan willen hebben. Soms zijn ze zelfs een regelrechte prooi voor criminelen.  

Terwijl de macht lokaal toenam, is de controle erop verzwakt. In de lokale journalistiek heeft een enorme kaalslag plaatsgehad. Kranten en lokale tijdschriften sneuvelden, complete stadsredacties zijn vervangen door een enkele onderbetaalde feelancer. Sjoemelende wethouders, corrupte ambtenaren en machtswellustige raadsleden kunnen hun gang gaan. Steeds meer publieke voorzieningen worden vermarkt. Zakenlieden maken daar op hun beurt weer handig gebruik van. De lusten zijn voor de markt, de lasten worden gesocialiseerd. 

Overdreven? Nee. Driekwart van alle integriteitskwesties speelt zich op lokaal niveau af. Er is bijna niemand meer die de lokale macht controleert. Te weinig vreemde ogen die dwingen. 

Follow the Money gaat daar verandering in brengen. Met FTM Lokaal gaan we geldsporen volgen, belangen in kaart brengen en misstanden blootleggen. We gaan foute burgemeesters en wethouders hinderlijk voor de voeten lopen. Ook bij jou om de hoek.

Lees meer

Volg FTM Lokaal en blijf op de hoogte via e-mail

volg FTM Lokaal Schrijf mee
Artikelen
40
2019

© Martijn Folkers

Deze vrouw vecht al decennia tegen de winning van zout

11
Birte Schohaus
Veendam

Birte Schohaus

Jakoba Gräper-Niemeijer won de pitch die FTM samen met regionale omroepen van Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel organiseerde. Zij vroeg ons te onderzoeken welke belangen er gemoeid zijn met de winning van zout aan de Gronings-Drentse grens. Wie is deze vrouw? En waarom smaakt het Groningse zout zo bitter?

In het land van Maas en Waal worden miljoenen verdiend aan schimmige slibstort

9
Mira Sys & Parcival Weijnen
Dreumel

Mira Sys & Parcival Weijnen

FTM en Spit trekken tips na over vervuilde grondstort in voormalige zandwinputten. Er waren veel meldingen over grote hoeveelheden vuil die na de grondstort in de plassen dreven, en over de gebrekkige controle op geïmporteerde vervuilde grond. De vuile grond wordt onvoldoende gecontroleerd, er wordt grond gestort van dubieuze komaf, én gemeenten blijken soms financiële belangen te hebben bij het storten van die vuile grond.

Bodemvervuiling in jouw gemeente? Zet het op de kaart

7
Mira Sys

Mira Sys

Nederland telt naar schatting zo’n 150.000 locaties met vervuilde grond. Het vinden van gedetailleerde informatie over deze vervuiling blijkt echter nog een lastig karwei. Follow the Money wil samen met haar leden het probleem in kaart brengen. Help je mee?

© FTM/Arne van der Wal

Het knettert in Noord- en Oost-Nederland: meer dan 100 Pitches

4
Arne van der Wal

Arne van der Wal

Met 102 voorstellen, meer dan 25.000 bezoekers en duizenden stemmen was de lancering van de eerste #noordoostpitch een groot succes. De eerste kanshebbers dienen zich langzamerhand aan. Maar in deze competitie ligt alles nog open. Dit is de tussenstand; stemmen kan nog tot en met 15 april.

In 2017 steeg de gemiddelde WOZ-waarde van een woning in Amsterdam naar het hoogste niveau ooit.
© ANP Olaf Kraak

Update onderzoek naar waarde Amsterdamse erfpachtgrond maakt vreemde draai

8
Peter Hendriks
Amsterdam

Peter Hendriks

Grond waarop een Amsterdamse woning staat, maakt niet 10 procent van de verkoopwaarde uit, maar 25 procent. Dat concluderen twee wetenschappers nadat zij met recentere gegevens hun onderzoek van twee jaar terug hebben geüpdatet. Maar na 'een paar goede vragen' van Stichting Erfpachters Belang Amsterdam schroeven de onderzoekers dat percentage terug naar 11 procent.

© FTM/Arne van der Wal

#noordoostpitch: bepaal mee wat we gaan onderzoeken in Noord- en Oost-Nederland

2
Arne van der Wal

Arne van der Wal

*** UPDATE (don. 5 april, 21.00): we hebben al bijna 90 pitches*** Follow the Money en de regionale omroepen van Noord- en Oost-Nederland gaan journalistiek samenwerken via Pitch. Ons gezamenlijke publiek kan bij ons een onderzoeksvoorstel indienen. En iedereen kan stemmen op zijn of haar favoriete Pitch. Het winnende voorstel krijgt een passende beloning: we gaan het uitvoeren. Over het hoe en waarom van #noordoostpitch vertellen we hier.

Beeld door Adam Nowek (via Flickr)

Grond reinigen: de problemen hopen zich op

30
Mira Sys
Amsterdam

Mira Sys

Terreinen waar vroeger industriële of andere vervuilende activiteiten hebben plaatsgevonden, zijn vaak nog steeds vies. Saneren is minder eenvoudig dan het lijkt: de kosten lopen tot in de miljoenen — áls het al lukt. In Amsterdam-Noord proberen ze een andere aanpak.

Gezicht op de binnenstad van Amsterdam, gezien vanaf de ADAM-toren, juni 2018.
© ANP Robin van Lonkhuysen

Muurvast door erfpacht

42
Peter Hendriks
Amsterdam

Peter Hendriks

De meeste woningen in Amsterdam staan op gepachte grond. Wat vinden de pachters van het systeem? Uit een inventarisatie van Follow the Money blijkt hoe vernacheld Amsterdammers zich voelen. Van de 220 pachters die reageerden op onze enquête over Amsterdamse erfpacht, vrezen 155 dat zij binnen afzienbare tijd hun huis niet meer kunnen betalen.

Podcast | Negentien jaar twijfel over bouwplannen ziekenhuis Alkmaar snijdt hout

Podcast
8
Frederique de Jong & Liset Hamming
Alkmaar

Frederique de Jong & Liset Hamming

Podcast | Zout laat Friesland zakken

Podcast
0
Frederique de Jong & Mira Sys
Friesland

Frederique de Jong & Mira Sys

Alkmaarderhout is een geliefd en oud stadspark. De eerste aanleg dateert van 1607.
© Liset Hamming

Negentien jaar twijfel over bouwplannen ziekenhuis Alkmaar snijdt hout

16
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Vernieuwing, dat wil het topklinisch opleidingsziekenhuis in de Alkmaarderhout al sinds de eeuwwisseling. In het oudste stadspark van Nederland lukt dat niet. Het ziekenhuis besluit te verkassen naar Heerhugowaard, maar het megalomane plan stuit op verzet. Plotseling staat niet alleen de gemeente Alkmaar garant voor 60 miljoen euro voor de vernieuwbouw in de Hout, het ziekenhuis mag ook 8.000 vierkante meter van het monumentale stadspark afsnoepen. Wat is hier gebeurd? Follow the Money reconstrueert deze ziekenhuissoap.

Zout dat gewonnen is in het Friese Barradeel komt via buizen aan in een opslagloods van Frisia Zout in Harlingen. Deze loods vol strooizout ligt normaliter tot de nok toe vol.
© ANP Koen Suyk

Zout laat Friesland zakken

23
Mira Sys
Friesland

Mira Sys

Na de sneeuwval eerder deze week wordt weer druk met zout gestrooid op de wegen. Dat zout wordt deels uit de diepe bodem van Friesland gehaald. Met vergaande gevolgen: de bodem zakt. Omwonenden zijn ongerust, want voorspellingen over de effecten van mijnbouw waren al vaker verkeerd. Follow the Money zocht de Friese zoutwinning tot op de bodem uit.

Amsterdam, gezien vanuit de toren van de Beurs van Berlage. 190.000 woningen staan in deze stad op erfpacht.
© ANP Koen van Weel

Amsterdam bijt zich vast in lucratieve erfpacht

Analyse
24
Peter Hendriks
Amsterdam

Peter Hendriks

In Amsterdam staan de meeste woningen op gepachte grond. De gemeente verdient daar goed geld aan, maar toch acht zij de tijd rijp om definitieve afkoop mogelijk te maken — zij het tegen de hoofdprijs. Een recente uitspraak van de rechter dreigt dit plan echter te doorkruisen.

Een warmteoverdrachtstation in Almere. Foto door Nuon (via Flickr).
© CC BY NC

UPDATE: Rotterdamse gemeenteraad wil beslissing over uitbreiding warmtenet niet uitstellen

32
Ties Joosten
Rotterdam

Ties Joosten

Een uitbreiding van het Rotterdamse warmtenet naar Leiden kost minimaal 100 miljoen euro. Binnenkort komt de Rotterdamse Rekenkamer met een antwoord op de vraag hoe zinvol dat is, maar het is de vraag of de politiek daarop wil wachten.

© CC0 (Publiek domein)

In Amsterdam tref je een woud van ambtenaren, gestut door een cordon van consultants

Opinie
109
Hans Baaij
Amsterdam

Hans Baaij

Amsterdam telde in 2017 13.819 ambtenaren. Gezamenlijk zorgen zij ervoor dat de Amsterdamse burger door de bomen het bos niet meer ziet, schrijft Hans Baaij.

2018

© CC0 (Publiek domein)

Op jacht naar lokale zorgcowboys

13
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Langzaamaan beginnen gemeenten te controleren of zorgondernemers het hen toegekende geld wel rechtmatig besteden. Logisch, zeggen deskundigen, want gemeenten hadden wel wat anders aan hun hoofd. Hoeveel geld is er inmiddels in de verkeerde zakken beland?

Jan (90) en Tina (81) Kuiper wonen in een bouwkeet — met dank aan de NAM

Interview
45
Sam Gerrits
Termunten

Sam Gerrits

De Groningse schadeafhandeling ettert voort. Shell en Exxon vergoeden, onder de vlag van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), slechts aardbevingsschade. Omdat het huis van het echtpaar Kuiper niet aan die strikte norm voldoet, worden zij niet geholpen. Het Schadeloket Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen registreerde ondertussen wel dat het levensgevaarlijk was er te blijven wonen. Vlak na hun 60-jarige huwelijksfeest belandden meneer en mevrouw Kuiper daardoor in een keet.

Weesper binnenstad
© Door L-BBE, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=57626002

Zoeken naar omkoperij raakt achterhaald

30
Gastauteur
Weesp

Gastauteur

In de lokale politiek valt vaak het verwijt van corruptie. Ook in Weesp, waar een vastgoedondernemer al twintig jaar grote projecten opzet. Dat een van de wethouders familie van hem is, helpt niet. Miro Lucassen dook in deze zaak en constateert dat er rook is, maar geen vuur. Sterker, zoeken naar corruptie verhindert dat we zicht krijgen op een complexer probleem: netwerkcorruptie, oftewel de intense verstrengeling van publiek bestuur en private ondernemingen. Niet het beleid bepaalt de koers, maar het onderliggende netwerk.

© ANP KOEN VAN WEEL

Alkmaar kaapt ziekenhuis voor de neus van Heerhugowaard weg

20
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Al sinds het begin van de eeuw wil het topklinisch opleidingsziekenhuis in Alkmaar vernieuwen. In 2011 besluit het om naar buurgemeente Heerhugowaard te verhuizen: daar krijgt het de ruimte en kan het ziekenhuis ‘bouwen aan de toekomst van de zorg’. Maar dan keert het tij. Het ziekenhuis blijkt achter de schermen een deal te hebben gesloten met Alkmaar — een deal ten koste van het oeroude stadspark Alkmaarderhout. Wat is hier gebeurd?

© Boomerang Create

Hoe een Brabantse bedrijfsruimte een disco inferno werd

19
Danny Brood
Oisterwijk

Danny Brood

Overal in Nederland zijn burgers in gevecht met ondernemers en bestuurders om de invulling van de schaarse, openbare ruimte. Wie heeft het daar voor het zeggen? En welke belangen dienen gemeentebestuurders eigenlijk? Zo ook in het Brabantse Oisterwijk: na een schimmig verlopen procedure krijgt een vermogende ondernemer groen licht van het gemeentebestuur om zijn bedrijfsruimte om te bouwen tot een ‘evenementenhal’. Omwonenden vermoeden dat de vergunning daarvoor achter de schermen is geritseld.

Foto door de auteur.

Het stinkt in Amsterdam-West, maar niemand weet precies waarom

28
Ties Joosten
Amsterdam

Ties Joosten

Verschillende bewoners maken melding van een 'chemische olie-achtige lucht' in de Nieuwe Houthavens in Amsterdam-West. De klachten maken duidelijk hoeveel last de bewoners van de nieuwbouwwijk en de havengerelateerde industrie van elkaar kunnen krijgen.

© ANP / Jerry Lampen

Rectificatie: Ook het nieuwe schadeloket in Groningen is niet onafhankelijk

35
Redactie
Groningen

Redactie

© Screenshot ViaMichelin

College Alkmaar valt: het MCA wil naar Heerhugowaard

15
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Via de FTM Pitch hebben onze lezers onderwerpen kunnen aandragen voor onderzoek. Lezers konden kiezen welke ze daarvan het meest interessant vonden, en uit de vijf populairste voorstellen koos de redactie-jury een winnaar. Liset Hamming buigt zich sindsdien over de zaak van het ziekenhuis versus het stadspark in Alkmaar. In haar eerste artikel bracht ze de achtergronden in kaart; in dit tweede artikel duikt ze in de gemeentearchieven en stuit ze op een gevallen college.

De tabaksgemeente, de zwarte stift en de verdwenen memo’s

41
Krijn Schramade
Bergen op Zoom

Krijn Schramade

De gemeente Bergen op Zoom onderhoudt een nauwe relatie met tabaksfabrikant Philip Morris, die er sinds 1980 een fabriek heeft. De gemeente doet schimmig over die contacten, maar na een Wob-verzoek bleek hoe intensief ze zijn. Zo lobbyden gemeenteraadsleden voor Philip Morris, reisden ambtenaren met PM-officials naar Straatsburg, zocht de gemeente huurders voor leegstaande PM-panden, en leende de burgemeester zich voor sluikreclame.

© Jan-Jaap Rypkema

Asbest-multinational Eternit sloot ook in Nederland zwijgcontracten af

14
Rob Vorkink
Hof van Twente

Rob Vorkink

Zeker honderd aansprakelijkheidsprocedures zijn er inmiddels gevoerd tegen de vroegere asbest-producent Eternit. In jaarverslagen is te lezen dat de onderneming miljoenen euro’s reserveert om financiële compensatie te bieden. Wat tot nu toe onbekend is gebleven, is dat het bedrijf ook het sluiten van zwijgcontracten niet schroomde.

© Liset Hamming

Pitch: wordt het oudste stadspark van Nederland geofferd aan nieuwbouw?

20
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Via de FTM Pitch hebben onze lezers onderwerpen kunnen aandragen voor onderzoek. Lezers konden daarop stemmen en uit de vijf populairste voorstellen koos de redactie-jury een winnaar. Liset Hamming buigt zich nu over de zaak van het ziekenhuis versus het stadspark in Alkmaar. Haar verkenningsronde is klaar. Lees hier met haar mee.

Raisa voor haar onbewoonbare woonkamer.

Wat de bestuurlijke chaos in Groningen voor de Groningers zelf betekent

56
Sam Gerrits
Groningen

Sam Gerrits

Minister Eric Wiebes en Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders namen de afgelopen weken grote politieke beslissingen over de bevende provincie. De allergrootste consequenties daarvan zijn voor rekening van de Groningers. Dit is het verhaal van één van hen.

© SP

Eternit wist al ruim een halve eeuw van de gevaren van asbest

16
Rob Vorkink
Hof van Twente

Rob Vorkink

In de Nederlandse asbestfabriek Eternit in het Twentse Goor stierven in de jaren ’60 en ’70 tientallen fabrieksarbeiders op jonge leeftijd. In diezelfde periode lag het langdurig ziekteverzuim zó hoog, dat het productieproces acuut gevaar liep. Tientallen interne bedrijfsdocumenten bevestigen dat het personeel willens en wetens werd blootgesteld aan de asbest — terwijl de risico’s al lang bekend waren.

© EenVandaag (AVROTROS)

Zeeuwse ‘oestercultuur’ maakte sanering Thermphos peperduur

6
Anna Pleijsier & Mira Sys
Vlissingen

Anna Pleijsier & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement van fosforfabriek Thermphos, zit Zeeland nog steeds met een vervuild terrein in de maag. De sanering daarvan had al klaar kunnen zijn, als er niet steeds werd gevochten over de vraag wie voor de kosten zou moeten opdraaien. Hierdoor, en een reeks bestuurlijke blunders, pakte de sanering veel duurder uit: in het slechtste geval kost die 170 miljoen euro.

© EenVandaag (AVROTROS)

Hoe Zeeland zijn vingers aan fosfor brandde

40
Anna Pleijsier & Mira Sys
Vlissingen

Anna Pleijsier & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement kost de Zeeuwse Thermphos-fabriek nog steeds miljoenen aan belastinggeld. Op het terrein van fosforfabriek in Vlissingen bleven tonnen chemisch afval achter. Werden de kosten voor de hele sanering aanvankelijk geraamd op 70 miljoen euro, inmiddels lopen de schattingen op tot 170 miljoen. En het einde is voorlopig niet in zicht.