Dossier

FTM Lokaal

Van Noord-Oost Groningen tot Zeeuws-Vlaanderen en van Den Helder tot Maastricht: deze waakhond komt naar je toe.

De afgelopen jaren zijn steeds meer taken en verantwoordelijkheden van de centrale naar lokale overheid geschoven. Idee was om het bestuur op die manier dichter bij de burger te brengen. Lokale bestuurders beheren nu grote sommen geld en hebben veel meer macht over hun burgers dan voorheen. Dat is niet alleen een verlokking voor henzelf, maar ook voor dubieuze ondernemers die iets van hen gedaan willen hebben. Soms zijn ze zelfs een regelrechte prooi voor criminelen.  

Terwijl de macht lokaal toenam, is de controle erop verzwakt. In de lokale journalistiek heeft een enrome kaalslag plaatsgehad. Kranten en lokale tijdschriften sneuvelden, complete stadsredacties zijn vervangen door een enkele onderbetaalde feelancer. Sjoemelende wethouders, corrupte ambtenaren en machtswellustige raadsleden kunnen hun gang gaan. Steeds meer publieke voorzieningen worden vermarkt. Zakenlieden maken daar op hun beurt weer handig gebruik van. De lusten zijn voor de markt, de lasten worden gesocialiseerd. 

Overdreven? Nee. Driekwart van alle integriteitskwesties speelt zich op lokaal niveau af. Er is bijna niemand meer die de lokale macht controleert. Te weinig vreemde ogen die dwingen. 

Follow the Money gaat daar verandering in brengen. Met FTM Lokaal gaan we geldsporen volgen, belangen in kaart brengen en misstanden blootleggen. We gaan foute burgemeesters en wethouders hinderlijk voor de voeten lopen. Ook bij jou om de hoek. En je kunt meedoen. Zie je in je omgeving een misstand waar de verantwoordelijke mensen mee weg komen? Kijk of het een onderzoek voor FTM zou kunnen zijn en lanceer je idee bij FTM Pitch

Lees meer

Volg FTM Lokaal en blijf op de hoogte via e-mail

volg FTM Lokaal Schrijf mee
Artikelen
25
2018

© CC0 (Publiek domein)

Op jacht naar lokale zorgcowboys

12
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Langzaamaan beginnen gemeenten te controleren of zorgondernemers het hen toegekende geld wel rechtmatig besteden. Logisch, zeggen deskundigen, want gemeenten hadden wel wat anders aan hun hoofd. Hoeveel geld is er inmiddels in de verkeerde zakken beland?

Jan (90) en Tina (81) Kuiper wonen in een bouwkeet — met dank aan de NAM

Interview
42
Sam Gerrits
Termunten

Sam Gerrits

De Groningse schadeafhandeling ettert voort. Shell en Exxon vergoeden, onder de vlag van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), slechts aardbevingsschade. Omdat het huis van het echtpaar Kuiper niet aan die strikte norm voldoet, worden zij niet geholpen. Het Schadeloket Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen registreerde ondertussen wel dat het levensgevaarlijk was er te blijven wonen. Vlak na hun 60-jarige huwelijksfeest belandden meneer en mevrouw Kuiper daardoor in een keet.

Weesper binnenstad
© Door L-BBE, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=57626002

Zoeken naar omkoperij raakt achterhaald

28
Gastauteur
Weesp

Gastauteur

In de lokale politiek valt vaak het verwijt van corruptie. Ook in Weesp, waar een vastgoedondernemer al twintig jaar grote projecten opzet. Dat een van de wethouders familie van hem is, helpt niet. Miro Lucassen dook in deze zaak en constateert dat er rook is, maar geen vuur. Sterker, zoeken naar corruptie verhindert dat we zicht krijgen op een complexer probleem: netwerkcorruptie, oftewel de intense verstrengeling van publiek bestuur en private ondernemingen. Niet het beleid bepaalt de koers, maar het onderliggende netwerk.

© ANP KOEN VAN WEEL

Alkmaar kaapt ziekenhuis voor de neus van Heerhugowaard weg

20
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Al sinds het begin van de eeuw wil het topklinisch opleidingsziekenhuis in Alkmaar vernieuwen. In 2011 besluit het om naar buurgemeente Heerhugowaard te verhuizen: daar krijgt het de ruimte en kan het ziekenhuis ‘bouwen aan de toekomst van de zorg’. Maar dan keert het tij. Het ziekenhuis blijkt achter de schermen een deal te hebben gesloten met Alkmaar — een deal ten koste van het oeroude stadspark Alkmaarderhout. Wat is hier gebeurd?

© Boomerang Create

Hoe een Brabantse bedrijfsruimte een disco inferno werd

19
Danny Brood
Oisterwijk

Danny Brood

Overal in Nederland zijn burgers in gevecht met ondernemers en bestuurders om de invulling van de schaarse, openbare ruimte. Wie heeft het daar voor het zeggen? En welke belangen dienen gemeentebestuurders eigenlijk? Zo ook in het Brabantse Oisterwijk: na een schimmig verlopen procedure krijgt een vermogende ondernemer groen licht van het gemeentebestuur om zijn bedrijfsruimte om te bouwen tot een ‘evenementenhal’. Omwonenden vermoeden dat de vergunning daarvoor achter de schermen is geritseld.

Foto door de auteur.

Het stinkt in Amsterdam-West, maar niemand weet precies waarom

27
Ties Joosten
Amsterdam

Ties Joosten

Verschillende bewoners maken melding van een 'chemische olie-achtige lucht' in de Nieuwe Houthavens in Amsterdam-West. De klachten maken duidelijk hoeveel last de bewoners van de nieuwbouwwijk en de havengerelateerde industrie van elkaar kunnen krijgen.

© ANP / Jerry Lampen

Rectificatie: Ook het nieuwe schadeloket in Groningen is niet onafhankelijk

35
Redactie
Groningen

Redactie

© Screenshot ViaMichelin

College Alkmaar valt: het MCA wil naar Heerhugowaard

15
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Via de FTM Pitch hebben onze lezers onderwerpen kunnen aandragen voor onderzoek. Lezers konden kiezen welke ze daarvan het meest interessant vonden, en uit de vijf populairste voorstellen koos de redactie-jury een winnaar. Liset Hamming buigt zich sindsdien over de zaak van het ziekenhuis versus het stadspark in Alkmaar. In haar eerste artikel bracht ze de achtergronden in kaart; in dit tweede artikel duikt ze in de gemeentearchieven en stuit ze op een gevallen college.

De tabaksgemeente, de zwarte stift en de verdwenen memo’s

41
Krijn Schramade
Bergen op Zoom

Krijn Schramade

De gemeente Bergen op Zoom onderhoudt een nauwe relatie met tabaksfabrikant Philip Morris, die er sinds 1980 een fabriek heeft. De gemeente doet schimmig over die contacten, maar na een Wob-verzoek bleek hoe intensief ze zijn. Zo lobbyden gemeenteraadsleden voor Philip Morris, reisden ambtenaren met PM-officials naar Straatsburg, zocht de gemeente huurders voor leegstaande PM-panden, en leende de burgemeester zich voor sluikreclame.

© Jan-Jaap Rypkema

Asbest-multinational Eternit sloot ook in Nederland zwijgcontracten af

11
Rob Vorkink
Hof van Twente

Rob Vorkink

Zeker honderd aansprakelijkheidsprocedures zijn er inmiddels gevoerd tegen de vroegere asbest-producent Eternit. In jaarverslagen is te lezen dat de onderneming miljoenen euro’s reserveert om financiële compensatie te bieden. Wat tot nu toe onbekend is gebleven, is dat het bedrijf ook het sluiten van zwijgcontracten niet schroomde.

© Liset Hamming

Pitch: wordt het oudste stadspark van Nederland geofferd aan nieuwbouw?

19
Liset Hamming
Alkmaar

Liset Hamming

Via de FTM Pitch hebben onze lezers onderwerpen kunnen aandragen voor onderzoek. Lezers konden daarop stemmen en uit de vijf populairste voorstellen koos de redactie-jury een winnaar. Liset Hamming buigt zich nu over de zaak van het ziekenhuis versus het stadspark in Alkmaar. Haar verkenningsronde is klaar. Lees hier met haar mee.

Raisa voor haar onbewoonbare woonkamer.

Wat de bestuurlijke chaos in Groningen voor de Groningers zelf betekent

56
Sam Gerrits
Groningen

Sam Gerrits

Minister Eric Wiebes en Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders namen de afgelopen weken grote politieke beslissingen over de bevende provincie. De allergrootste consequenties daarvan zijn voor rekening van de Groningers. Dit is het verhaal van één van hen.

© SP

Eternit wist al ruim een halve eeuw van de gevaren van asbest

16
Rob Vorkink
Hof van Twente

Rob Vorkink

In de Nederlandse asbestfabriek Eternit in het Twentse Goor stierven in de jaren ’60 en ’70 tientallen fabrieksarbeiders op jonge leeftijd. In diezelfde periode lag het langdurig ziekteverzuim zó hoog, dat het productieproces acuut gevaar liep. Tientallen interne bedrijfsdocumenten bevestigen dat het personeel willens en wetens werd blootgesteld aan de asbest — terwijl de risico’s al lang bekend waren.

© EenVandaag (AVROTROS)

Zeeuwse ‘oestercultuur’ maakte sanering Thermphos peperduur

6
Anna Pleijsier & Mira Sys
Vlissingen

Anna Pleijsier & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement van fosforfabriek Thermphos, zit Zeeland nog steeds met een vervuild terrein in de maag. De sanering daarvan had al klaar kunnen zijn, als er niet steeds werd gevochten over de vraag wie voor de kosten zou moeten opdraaien. Hierdoor, en een reeks bestuurlijke blunders, pakte de sanering veel duurder uit: in het slechtste geval kost die 170 miljoen euro.

© EenVandaag (AVROTROS)

Hoe Zeeland zijn vingers aan fosfor brandde

40
Anna Pleijsier & Mira Sys
Vlissingen

Anna Pleijsier & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement kost de Zeeuwse Thermphos-fabriek nog steeds miljoenen aan belastinggeld. Op het terrein van fosforfabriek in Vlissingen bleven tonnen chemisch afval achter. Werden de kosten voor de hele sanering aanvankelijk geraamd op 70 miljoen euro, inmiddels lopen de schattingen op tot 170 miljoen. En het einde is voorlopig niet in zicht.

© ANP / Bart Maat

Megaclaim laatste hoop voor doodzieke boerenbedrijven in Groningen

Analyse
49
Sam Gerrits
Groningen

Sam Gerrits

Veel boeren en burgers in het Groningse aardbevingsgebied wachten op actie van de Nederlandse staat, wat de vergoeding van hun aardbevingsschade betreft. Waarschijnlijk kunnen ze beter zelf in actie komen.

Bron: Andere Tijden
© NTR / VRPO

Asbest-miljardairs komen juridisch onder schadeclaims uit

11
Rob Vorkink
Hof van Twente

Rob Vorkink

In dit tweede deel van onze serie over de asbestfabriek in Goor, duikt FTM in de historie van het bedrijf. De lobby tot behoud van deze industrie was ijzersterk; de lijntjes liepen zelfs tot in Den Haag. Wie profiteerde hiervan? En waarom wordt deze gevaarlijke stof tot op de dag van vandaag gebruikt?

© Creative Commons CC0

Waarom FTM lokaal gaat

5
Redactie

Redactie

Eerlijke, onafhankelijke lokale journalistiek is zo goed als verdwenen uit het Nederlandse landschap. Lakse bestuurders, corrupte politici en foute ondernemers krijgen te vaak vrij spel. Dat kan zo niet langer. Follow the Money gaat achter ze aan. Macht moet worden gecontroleerd. Ook bij jou om de hoek.

Overheid faalt in bestrijding asbest-rotzooi Twentse ‘fabriek des doods’

11
Rob Vorkink
Hof van Twente

Rob Vorkink

Voor het eerste artikel van FTM Lokaal ging Rob Vorkink naar Goor, in de gemeente Hof van Twente. Daar zit namelijk iets bijzonders in de bodem: zo’n 380.000 ton asbest. En de omvangrijke sanering daarvan maakt bewoners horendol.

NAM betaalt wettelijk verplichte schadevergoedingen niet uit

23
Sam Gerrits
Slochteren

Sam Gerrits

Het was een historische dag, donderdag 29 maart. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat maakte toen bekend dat er zo snel mogelijk een einde komt aan de gaswinning uit het Slochterenveld. Is hiermee het leed geleden voor de Groningers?

Alleen de democratie kan groeiende ongelijkheid stoppen

Opinie
63
Rochus van der Weg & Laurens Knegt
Rotterdam

Rochus van der Weg & Laurens Knegt

De ongelijkheid in inkomens en vermogens neemt in de hele westerse wereld — ook in Nederland — al zo'n veertig jaar gestaag toe. Hoe komt dat? Wat zijn de gevolgen? En, belangrijker: wat kunnen we eraan doen?

© Sam Gerrits

Bij het aardbevingsbestendig maken van Groningen wordt vooral veel geld verbrand

Analyse
32
Sam Gerrits
Slochteren

Sam Gerrits

De afhandeling van de aardbevingsschade — geraamd op 8 miljard euro — is maar een fractie van de totale prijs van gaswinning in Groningen. Het prijskaartje om het gebied veilig te maken kan ruim drie keer hoger uitvallen. En dat niet alleen: de manier waarop het nu gebeurt is verre van effectief. Hoe moet dit dan wél worden aangepakt?

2017

© Floor Verkerke

Kan onderwijs kinderen gezonder maken?

10
Floor Verkerke
Parkstad

Floor Verkerke

Basisschoolleerlingen in Parkstad (Zuid-Limburg) zijn de minst gezonde kinderen van ons land. Ze zijn dikker, minder fit, vaker ziek dan hun leeftijdgenoten en als dat niet zorgwekkend genoeg was, presteren ze ook nog eens slechter op school. Het initiatief 'Gezonde Basisschool van de Toekomst' wil dat veranderen. Maar hoe verander je gedrag dat generaties lang is ingesleten? 'Sommige kinderen hebben nog nooit een tomaat of avocado gezien.'

2015

Renteswap kost Zwols Isala-ziekenhuis minstens 25 miljoen euro

98
Eelke van Ark
Zwolle

Eelke van Ark

Het Zwolse Isala-ziekenhuis verloor minimaal 25 miljoen euro aan zorggeld op een renteswap. CFO Bert Bruggink van de Rabobank - een van de drie banken die betrokken waren bij de deal - was op dat moment toezichthouder bij Isala.

Hoe DuPont met teflon een ongekende milieuramp veroorzaakte. Ook in Nederland?

30
Arne van der Wal
Dordrecht

Arne van der Wal

Chemiebedrijf DuPont heeft decennialang de giftigheid van een bestanddeel van teflon verdoezeld. In de Verenigde Staten lopen zo’n 3500 civiele zaken tegen de chemiereus. Het betreft een van de grootste milieuschandalen waarvoor de chemische industrie verantwoordelijk is. Maar in Nederland, waar DuPont in Dordrecht teflon produceerde, is het opmerkelijk stil rond deze kwestie. Zaten de toezichthoudende instanties te slapen?