Dossier

Gesprek over Europa

Een goed gesprek over de Europese Unie komt maar niet van de grond. Follow the Money wil daar verandering in brengen. Samen met jou. Wat willen we met Europa? Dit dossier is een eerste aanzet voor een gesprek over een andere Europese Unie.

Iedereen heeft er een mening over, maar een echt gesprek over de Europese Unie wordt nauwelijks gevoerd. En dat is jammer, want het voortbestaan van de Unie is niet zo vanzelfsprekend als het ooit was. Niet alleen de eenheidsmunt euro wankelt, het hele Europese project zelf dreigt als een kaartenhuis ineen te zakken. Het uiteenvallen van de EU zou enorme gevolgen voor elke Nederlander – en elke Europese burger – hebben. Die angst lijkt politici en beleidsmakers te verlammen. Discussies over de EU worden doodgeslagen met  apocalyptische visioenen, van zowel voor- als tegenstanders. 

Tegelijk is het duidelijk dat dit niet het Europa is waarvan gedroomd werd. Europese samenwerking blijkt in de praktijk vaak een ondoorzichtig spel van lobby's en achterkamertjespolitiek. De parlementaire controle daarop is gebrekkig. 'Brussel' is bijna synoniem geworden met bureacratie, spilzucht, gesjoemel, bemoeizucht, zelfverrijking en zelfs corruptie. 

Bij veel burgers in alle lidstaten leeft het gevoel dat de voordelen van de Unie niet langer opwegen tegen de nadelen. Dat zij in wezen niet zoveel aan de EU hebben en dat het een moloch is die over hun identitieit heenwalst. Een Unie die de economische voordelen vooral sluist naar grote ondernemingen. 'Een verzorgingsstaat voor multinationals', zoals onze columnist Christiaan Vos dat noemde.

Is het mogelijk om de EU op zo'n manier te hervormen dat niet grote, multinationale ondernemingen het meest profiteren van de Europese samenwerking –  maar de Unie de belangen van de Europese burger dient? Zo ja, hoe dan? En zo nee, hoe gaan we dan wél verder? Daarover willen we op Follow the Money samen met jou een constructief gesprek voeren. We willen dat doen met behulp van ons panel Europa, wat nu? Op die plek zullen we je onder meer vragen stellen en kunnen we het gesprek met elkaar voeren.

Lees meer volg dit dossier
Artikelen
32
2017

‘Een fundamentele verandering in de EU is de enige uitweg’

Interview
69
Thomas Bollen

Volgens hoogleraar Markus C. Kerber staat de euro op instorten. Machtige mannen met dubieuze belangen zullen er alles aan doen om de eenheidsmunt te behouden, maar als we totale ineenstorting willen voorkomen moeten Nederland en Duitsland gaan bouwen aan een parallelle munt.

© ANP / Sander Koning

Maakt één stem voor de dieren het verschil?

1
Chris Aalberts

Is de Europese Unie democratisch, of juist niet? In de serie ‘Europese democratie?’ kijken we naar de invloed van burgers op ‘Brussel’. Heeft Nederland te veel macht weggegeven? Wat hebben burgers nog te zeggen in Europa? In de derde aflevering bekijken we hoeveel invloed één zetel in het Europees Parlement oplevert. We spraken met Anja Hazekamp van de Partij voor de Dieren.

‘De Europese scheiding der machten is zoek’

Interview
25
Thomas Bollen

Markus C. Kerber, de Duitse advocaat en hoogleraar die de strijd aanging met de Europese Centrale Bank (ECB) windt er geen doekjes om: ‘Het hoogste Europese gerechtshof beschermt de Europese instituties.’ Niet alleen de ECB, maar ook het Hof van Justitie doet zijn werk niet naar behoren en brengt daarmee de trias politica in gevaar.

Een gepeperd gesprek over de EU: de video

4
Redactie

De EU bevindt zich in de grootste crisis van zijn bestaan. FTM vond het daarom tijd voor een Gepeperd Gesprek over het grote Europese project. D66-Kamerlid Kees Verhoeven, journalist Hella Hueck, Rabobank-econoom Wim Boonstra en filosoof-fiscalist Christiaan Vos in debat over de centrale vraag: willen we meer of minder Europa? Wie er niet bij kon zijn kan hier het hele gesprek bekijken.

Premier Mark Rutte maakt een praatje met VVD-prominent Frits Bolkestein
© ANP/OLAF KRAAK

Hoe het neoliberalisme de EU almaar ondemocratischer maakt

Opinie
16
Maarten van der Kloot Meijburg

In een serie van vier essays beschrijft Maarten van der Kloot Meijburg de ingrijpende politieke gevolgen van het Verdrag van Maastricht. In deze eerste bijdrage geeft de auteur een inleiding en laat hij zien hoe de neoliberale ideologie het Europese politieke en economische beleid in de handen legde van een kleine groep centralistische bestuurders.

De EU moet geen overheden maar bedrijven reguleren

Opinie
10
Gastauteur

De EU zou zich wereldwijd moeten inspannen voor het afdwingen van eerlijke handelspraktijken bij bedrijven, schrijven gastauteurs Judith Sargentini en Tom van der Lee, maar in de praktijk bemoeit ‘Brussel’ zich vooral met het gedrag van overheden. Deze week kan het roer om, als een wetsvoorstel over conflictmineralen binnen het Europees Parlement wordt behandeld.

Het kleine Europese gelijk van Arnon Grunberg

Opinie
23
Ewald Engelen

In een Volkskrant-column betichtte Arnon Grunberg de Partij voor de Dieren ervan hetzelfde beleid ten aanzien van de Europese Unie voor te staan als de PVV. Volgens Ewald Engelen bagatelliseert Grunberg de kritiek op de EU en is zijn vergelijking met de PVV een dooddoener die hem ontslaat van de plicht om de argumenten van de EU-critici op hun merites te beoordelen.

Een Gepeperd Gesprek: zes verhalen over de EU

23
Chris Aalberts

De EU kampt met veel problemen, zo bleek ook donderdag weer tijdens ‘een gepeperd gesprek over de EU,’ georganiseerd door Follow the Money. Het grootste probleem is het beantwoorden van de vraag wat het verhaal over de EU zou moeten zijn.

© ANP / Lex van Lieshout

Hoeveel macht heeft Brussel over de EU-landen?

15
Chris Aalberts

Is de Europese Unie democratisch, of juist niet? In de serie ‘Europese democratie?’ kijken we naar de invloed van burgers op ‘Brussel’. Heeft Nederland te veel macht weggegeven? Wat hebben burgers nog te zeggen in Europa? In de tweede aflevering bekijken we hoeveel macht de EU heeft in de aangesloten landen.

© ANP / Jonas Roosens

Werkwijze Europese Raad van Ministers 'onverenigbaar' met recht op transparantie

6
Mitchell van de Klundert

De parlementair advocaat velt een vernietigend oordeel over het niveau van openheid bij de Europese Raad van Ministers. Uit haar brief aan de Tweede Kamer blijkt echter ook dat Nederland weinig kan beginnen, omdat de Raad zélf toestemming moet geven voor meer openheid.

Willen we méér of mínder Europa? Kom donderdag naar ons gepeperd gesprek

63
Redactie

De toekomst van de Europese Unie verdient een gepeperd gesprek. Dat gesprek wil echter maar niet goed van de grond komen. Follow the Money brengt hier verandering in. Kom naar VondelCS en doe met ons mee!

© AFP/Aris Messinis

‘Dijsselbloem gaat de geschiedenisboeken in door zijn wanbeleid in Griekenland’ [video]

Interview
27
Lorenzo Fränkel

Een paar maanden lang bewoog hij zich met veel bravoure door de centra van de Europese macht, op zoek naar een duurzame oplossing voor de torenhoge schulden van Griekenland. Yanis Varoufakis, de Griekse ex-minister van Financiën, blikt terug op die roerige periode en deelt zijn visie voor een democratischer EU. Stap één: open de gesloten deuren van de Eurogroep.

© ANP-Archief

Verlaten eurozone stelt Nederland voor een helse keuze

40
Edin Mujagic

In zijn serie over de eurozone staat Edin Mujagic stil bij iets wat economen de onmogelijke drie-eenheid noemen. Wat voor inzichten verschaft dat concept ons in de discussie over de vraag of Nederland wel of niet uit de euro moet treden?

Europa moet de belangen van mensen weer voorop stellen

Opinie
60
Christiaan Vos

De Europese Unie staat ter discussie als nooit tevoren. Een witboek van de Europese Commissie beschrijft vijf scenario’s voor de toekomst van de Europese samenwerking. Euro-romanticus Christiaan Vos verkent de scenario’s en legt ze naast de plannen die de Nederlandse partijen na de verkiezingen met Europa hebben.

Een waarschuwing uit het verleden aan de Europese Unie

Opinie
87
Take Ligteringen

Eind deze maand viert de Europese Unie de zestigste verjaardag van het Verdrag van Rome, dat aan de basis lag van het proces van Europese integratie. Bij die gelegenheid zullen de regeringsleiders van de lidstaten plechtig trouw zweren aan het grote Europese project. Een verontrustende parallel met de laatste dagen van de DDR dringt zich op.

Heeft Brussel iets te zeggen over vluchtelingen?

9
Chris Aalberts

Is de Europese Unie democratisch, of juist niet? In de nieuwe serie ‘Europese democratie?’ kijken we naar de invloed van burgers op ‘Brussel’. Heeft Nederland te veel macht weggegeven? Wat hebben burgers nog te zeggen in Europa? In deze eerste aflevering belichten we het vluchtelingenbeleid van de EU.

© AFP PHOTO/POOL/Toby Melville

Tax Wars #11: De EU, ik en de ander

Column
105
Christiaan Vos

In samenwerking met anderen gelooft niemand meer, schrijft Christiaan Vos. Wereldleiders gebruiken het vijanddenken als oplossing voor het teruglopende vertrouwen in elkaar en dit is ook zichtbaar in het beleid van de EU. Hierdoor dreigt de Brexit een vernietigende nasleep te krijgen.

© ANP/Emmanuel Dunand

Dijsselbloem keert zich tegen zijn eigen tsaar

Column
14
Bas Eickhout

De Europese Commissie pleit voor overheidsinvesteringen door sterke eurolanden als Nederland en Duitsland, maar die houden vast aan een rigide begrotingsdiscipline. Daarmee bewijzen ze de burgers van de eurozone een slechte dienst, betoogt Bas Eickhout.

2016

Bonbon bij de viering van 25 jaar Verdrag van Maastricht op 9 december 2016 in MECC in Maastricht.
© Chris Aalberts

Bij het Maastricht-feestje van de EU heeft niemand last van de realiteit

12
Chris Aalberts

25 jaar geleden sloten de toenmalige twaalf landen van de Europese Gemeenschap het Verdrag van Maastricht. Dit vormde het formele begin van de EU en de euro, en bleek de opmaat tot heel veel kritiek. Op alle punten is een oplossing nog ver weg. Niettemin vond de EU het tijd voor een feestje.

© EPA / Olivier Hoslet

De EU wordt stilletjes aan steeds ondemocratischer

Column
14
Ewald Engelen

Op 19 oktober is de Europese Unie weer een beetje minder democratisch geworden, schrijft Ewald Engelen. Op die dag maakte de Commissie namelijk bekend een Europese begrotingsraad te hebben ingesteld — en de kandidatenlijst van die raad is alleszeggend.

Tax Wars #9: De Europese Unie bouwt een verzorgingsstaat voor multinationals

Column
19
Christiaan Vos

De Europese Unie breekt de verzorgingsstaat voor burgers af en bouwt daarvoor in de plaats een verzorgingsstaat voor multinationals. Dat, zo schrijft Christiaan Vos, is de consequentie van de nieuwe plannen voor een Europese winstbelasting die de Europese Commissie onlangs heeft gepresenteerd. Wat is de Commissie precies van plan?

© ANP/Jacek Turczyk

‘Reset’ van handelsbeleid begint met niet ondertekenen van CETA

63
Hella Hueck en Robert Went

Zeer tegen de zin van veel Europese burgers, zet de Europese Unie stevig in op de handelsverdragen CETA en TTIP. De effecten van deze verdragen, zowel in positieve als negatieve zin, zouden echter lang zo groot niet zijn als verwacht, schrijven Hella Hueck en Robert Went. En moet Nederland überhaupt wel internationale handelsverdragen sluiten als zelfs de Nederlandse regering pleit voor stevige herziening van het handelsbeleid?

Meer integratie betekent de ondergang van de eurozone

Column
81
Edin Mujagic

De euro bevindt zich in een existentiële crisis en de vraag wat er moet gebeuren om de eenheidsmunt te redden dringt zich dan ook steeds sterker op. Velen, onder wie Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, pleiten voor verdere integratie van de eurozone. Edin Mujagic ziet echter verontrustende parallellen met zijn geboorteland Joegoslavië. Een waarschuwing uit het recente Europese verleden.

© Flickr / Dennis Jarvis

Brengt een EU-lidmaatschap vrede en welvaart? Zeker niet overal

3
Chris Aalberts

Tussen april 1992 en december 1995 kwamen ruim 100.000 mensen om tijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina. 2 miljoen mensen sloegen op de vlucht. Na de oorlog zette de internationale gemeenschap in op een EU-lidmaatschap voor Bosnië. Dit zou de wonden van de oorlog helen en stabiliteit en welvaart brengen. Maar is EU-toetreding wel zo heilzaam?

© Flickr / JW Photography

Pro-Europa en globalisering zijn en toch een eigen munt bepleiten, kan dat?

Column
11
Richard van der Linde

In aanloop naar het congres Reinvent.Money publiceert Follow the Money een serie achtergrondartikelen over ons geldsysteem en mogelijke alternatieven. Vandaag: Richard van der Linde over de vraag of je vóór een verenigd Europa, maar tégen de euro kan zijn.

© Flickr / Fe Ilya

De EU zoals we die kennen valt in slow motion uiteen

22
Chris Aalberts

De vluchtelingenstroom houdt de Europese gemoederen nog steeds bezig. Sinds het Brexit-referendum wordt er veel gesproken over een mogelijke ineenstorting van de EU. Een mogelijke Brexit of Nexit is echter niet het grootste probleem voor de EU. Belangrijker is dat lidstaten zich niet houden aan de afspraken die ze zelf maken.

Bullshit bingo spelen bij Juncker’s State of the Union

23
Chris Aalberts

Deze week was de State of the Union, de jaarlijkse toespraak van Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker. Velen hoopten op een visie op de EU na Brexit, maar het bleef bij doormodderen. Steun van het Europees Parlement heeft Juncker alvast binnen.

Het valse linkse bewustzijn van eurosceptici

Column
76
Bas Eickhout

Het Verenigd Koninkrijk van na de Brexit vervult vooralsnog niet bepaald de langgekoesterde linkse idealen, constateert Bas Eickhout. Het belooft niet veel goeds voor Ewald Engelens zo vurig gewenste Europa zonder EU, denkt hij. 'Hoe realistisch is het om te verwachten dat Polen nog één vinger uitsteekt om kolencentrales te sluiten als we bevrijd zijn van de Europese politieke integratie?'

Het valse Europese bewustzijn van links

340
Ewald Engelen

Een heilig geloof in het Europese Utopia, zo betoogt Ewald Engelen, maakt linkse partijen blind voor wat de Europese Unie feitelijk is: een neoliberaliseringsmachine die niet in staat is om zaken als belastingontwijking aan te pakken. Het leidt ertoe dat linkse partijen voortdurend beleid verdedigen dat lijnrecht ingaat tegen hun eigen beginselen.

Een ‘nee’ tegen het Associatieverdrag is een ‘ja’ voor Europa én Oekraïne

Column
120
Eric Smit

Het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne van 6 april biedt een kans — hoe gering wellicht ook — om de heilloze politieke dadendrang van de Europese Unie af te remmen en daarmee de soliditeit van de unie in zijn huidige vorm te verstevigen. En hoe groot is de kans op vrede en economisch herstel voor Oekraïne zelf, als het land steeds verder in de westerse invloedssfeer wordt getrokken?