Dossier

Gore grond in je gemeente

In het dossier Gore grond in je gemeente onderzoeken we alle ins en outs van de bodemwereld. Hoeveel geld kan er worden verdiend met grondhandel, en vooral met de handel in verontreinigde grond? Hoe wordt er gesjoemeld met grondverzet van verontreinigde grond, en hoe is het toezicht? We bekijken dit allemaal op regionaal niveau, maar proberen ook een landelijk beeld te krijgen van de ontwikkelingen rond grondvervuiling.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
18
2020

© WW Entertainment

‘Je kunt niet al die PFAS-vervuiling in het milieu dumpen en dan achterover leunen’

Interview
36
Mira Sys

Mira Sys

Advocaat Rob Bilott strijdt al ruim twintig jaar tegen DuPont, de chemiereus die de boerderij van zijn cliënt Wilbur Tennant moedwillig vergiftigde met PFOA. De rechtszaak die hij aanspande, legde het grootste milieuschandaal van de Verenigde Staten bloot. Op zijn levenswerk is de Hollywoodfilm ‘Dark Waters’ gebaseerd.

Still uit de film Dark Waters: advocaat Robert Bilott bezoekt Wilbur Tennant

Film ‘Dark Waters’ laat zien dat DuPont willens en wetens mens en milieu vergiftigde

Opinie
46
Arne van der Wal

Arne van der Wal

De speelfilm ‘Dark Waters’ gaat vandaag in première. De film vertelt het waargebeurde verhaal van advocaat Rob Bilott, die het opnam tegen het machtige chemiebedrijf DuPont/Chemours, de producent van teflon. Om teflon te maken werd jarenlang PFOA gebruikt, een molecuul dat giftig bleek te zijn en dat zich in mens en milieu opstapelt. Bilott wist DuPont na jarenlange rechtzaken tot een schikking te dwingen, maar DuPont heeft nooit schuld bekend. Arne van der Wal, die in 2015 al een groot verhaal over de teflonproductie van Chemours in Dordrecht schreef, recenseert de film.

2019

© ANP / Robert Vos

Verboden buiten te spelen – er zit lood in de tuin

3
Mira Sys

Mira Sys

Bijna vergeten, staat het ineens weer hoog op de agenda: loodvervuiling. Die is zorgwekkend, bijvoorbeeld omdat blootstelling aan dit metaal een negatief effect heeft op het IQ van jonge kinderen. Dat is al langer bekend, maar leidt niet tot een krachtige, eenduidige aanpak van het probleem. Sterker: de hoeveelheid lood die officieel in de grond mag zitten, is in veel Nederlandse gemeenten hoger dan de GGD wil.

Den Haag, 1983 — Nadat eerder op de dag protesterende Amsterdamse brandweerlieden het Binnenhof hadden volgespoten met blusschuim, had de Haagse brandweer de handen vol aan het verwijderen van het sneeuwlandschap.
© ANP / Cor Mulder

Hoe nu verder met PFAS?

17
Mira Sys

Mira Sys

In 2015 zette Follow the Money de PFAS-problematiek op de kaart. Nu de bouw op veel plekken is stilgelegd vanwege deze groep ‘Zeer Zorgwekkende Stoffen’, is het debat in een stroomversnelling geraakt. Maar wat weten we eigenlijk over deze relatief nieuwe vervuilers?

DEN HAAG - Bouwers storten grond op het Malieveld tijdens een ludieke actie tijdens het bouwersprotest Grond in Verzet.
© ANP / Robin van Lonkhuijsen

Noord-Holland verruimt PFAS-norm

27
Mira Sys

Mira Sys

Noord-Holland kiest er als eerste provincie in Nederland voor om af te wijken van de strenge normen die sinds juli door het kabinet zijn ingesteld voor grond met toxische poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS).

© Katja Fred

Troebele baggerhandel is aan een grondige sanering toe

Analyse
56
Bram Logger, Mira Sys & Parcival Weijnen

Bram Logger, Mira Sys & Parcival Weijnen

De grond- en baggerbranche en het toezicht daarop is door en door verrot. Niet alleen overtreden bedrijven de milieuregels, ze worden daarbij zelfs actief geholpen door de overheid. ‘Ontoelaatbaar, onacceptabel, woorden schieten tekort. Dit moet tot de bodem worden uitgezocht. Anders verliest de overheid zijn geloofwaardigheid.’

© Katja Fred

Hoe de overheid een gifbeker kan legen in een natuurplas en ermee wegkomt

35
Mira Sys & Parcival Weijnen

Mira Sys & Parcival Weijnen

Al vijftien jaar lang belooft de provincie de oevers van de Meeslouwerplas langs de A4 te verstevigen. Dat gebeurt met bagger. Eén van die ladingen is sterk vervuild met arseen. Dat wist het waterschap.

© Katja Fred

Overheid vervuilt manege en laat de burger met de bagger zitten

8
Mira Sys & Parcival Weijnen

Mira Sys & Parcival Weijnen

Manegehouder Yohn MacDonald bestelde schone grond en kreeg vuile geleverd. Mag, zegt de overheid, want hier is een uitzondering op de regel dat zij grond niet vuiler mag achterlaten, gerechtvaardigd. Een milieudelict, stelt MacDonald, gepleegd door een overheid. Te midden van deze juridische strijd gaat de manege bijna ten onder.

Bron: Burgercollectief Dreumelse Waard

Na honderd dagen zoeken is het overzicht van ernstig vervuilde locaties nog niet compleet

13
Katharina Vlaanderen, Mira Sys & Priscilla Tienkamp

Katharina Vlaanderen, Mira Sys & Priscilla Tienkamp

Ook al staat er ‘spoed’ voor, van honderden locaties met ernstig vervuilde grond is onduidelijk wat ermee gebeurt. Uit een inventarisatie van LocalFocus en Follow the Money blijkt dat gemeenten en provincies weinig transparant zijn over locaties met ernstig vervuilde bodem.

In het land van Maas en Waal worden miljoenen verdiend aan schimmige slibstort

12
Mira Sys & Parcival Weijnen
Dreumel

Mira Sys & Parcival Weijnen

FTM en Spit trekken tips na over vervuilde grondstort in voormalige zandwinputten. Er waren veel meldingen over grote hoeveelheden vuil die na de grondstort in de plassen dreven, en over de gebrekkige controle op geïmporteerde vervuilde grond. De vuile grond wordt onvoldoende gecontroleerd, er wordt grond gestort van dubieuze komaf, én gemeenten blijken soms financiële belangen te hebben bij het storten van die vuile grond.

Bodemvervuiling in jouw gemeente? Zet het op de kaart

9
Mira Sys

Mira Sys

Nederland telt naar schatting zo’n 150.000 locaties met vervuilde grond. Het vinden van gedetailleerde informatie over deze vervuiling blijkt echter nog een lastig karwei. Follow the Money wil samen met haar leden het probleem in kaart brengen. Help je mee?

Beeld door Adam Nowek (via Flickr)

Grond reinigen: de problemen hopen zich op

30
Mira Sys
Amsterdam

Mira Sys

Terreinen waar vroeger industriële of andere vervuilende activiteiten hebben plaatsgevonden, zijn vaak nog steeds vies. Saneren is minder eenvoudig dan het lijkt: de kosten lopen tot in de miljoenen — áls het al lukt. In Amsterdam-Noord proberen ze een andere aanpak.

2018

© Boomerang

Door perverse prikkels importeert Nederland jaarlijks duizenden tonnen vervuilde grond

26
Mira Sys

Mira Sys

De import van grond in Nederland is de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. Daarmee steeg ook de import van licht vervuilde grond, die hier in het kader van duurzaamheid wordt gereinigd en hergebruikt. Maar deze gereinigde grond blijkt lang niet altijd zo schoon als de bedoeling is.

FTM Audio - Bom onder marinierskazerne Vlissingen: grond ernstig vervuild, belofte Karla Peijs blijkt loos

Podcast
0
Frederique de Jong, Krijn Schramade & Mira Sys

Frederique de Jong, Krijn Schramade & Mira Sys

De mariniers moeten van Doorn naar Vlissingen verhuizen, maar er zal nog flink wat werk moeten worden verzet voordat de kazerne daar kan worden gebouwd. Uit tal van rapporten – en interne documenten van Defensie – blijkt dat de grond ernstig is vervuild, en verspreid over het terrein liggen niet-ontplofte explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Dat maakt de verhuizing nóg duurder dan oorspronkelijk begroot. Wie zal dit betalen?

© ANP EVERT-JAN DANIELS

Bom onder marinierskazerne Vlissingen: grond ernstig vervuild, belofte Karla Peijs blijkt loos

37
Krijn Schramade & Mira Sys

Krijn Schramade & Mira Sys

De mariniers moeten van Doorn naar Vlissingen verhuizen, maar er zal nog flink wat werk moeten worden verzet voordat de kazerne daar kan worden gebouwd. Uit tal van rapporten – en interne documenten van Defensie – blijkt dat de grond ernstig is vervuild, en verspreid over het terrein liggen niet-ontplofte explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Dat maakt de verhuizing nóg duurder dan oorspronkelijk begroot. Wie zal dit betalen?

FTM Audio 14 - #Zeeland
© FTM Audio 14 - #Zeeland

FTM Audio - Zeeuwse ‘oestercultuur’ maakte sanering Thermphos peperduur

Podcast
0
Anna Pleijsier, Frederique de Jong & Mira Sys

Anna Pleijsier, Frederique de Jong & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement van fosforfabriek Thermphos, zit Zeeland nog steeds met een vervuild terrein in de maag. De sanering daarvan had al klaar kunnen zijn, als er niet steeds werd gevochten over de vraag wie voor de kosten zou moeten opdraaien. Hierdoor, en een reeks bestuurlijke blunders, pakte de sanering veel duurder uit: in het slechtste geval kost die 170 miljoen euro.

© EenVandaag (AVROTROS)

Zeeuwse ‘oestercultuur’ maakte sanering Thermphos peperduur

6
Anna Pleijsier & Mira Sys
Vlissingen

Anna Pleijsier & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement van fosforfabriek Thermphos, zit Zeeland nog steeds met een vervuild terrein in de maag. De sanering daarvan had al klaar kunnen zijn, als er niet steeds werd gevochten over de vraag wie voor de kosten zou moeten opdraaien. Hierdoor, en een reeks bestuurlijke blunders, pakte de sanering veel duurder uit: in het slechtste geval kost die 170 miljoen euro.

© EenVandaag (AVROTROS)

Hoe Zeeland zijn vingers aan fosfor brandde

40
Anna Pleijsier & Mira Sys
Vlissingen

Anna Pleijsier & Mira Sys

Zes jaar na het faillissement kost de Zeeuwse Thermphos-fabriek nog steeds miljoenen aan belastinggeld. Op het terrein van fosforfabriek in Vlissingen bleven tonnen chemisch afval achter. Werden de kosten voor de hele sanering aanvankelijk geraamd op 70 miljoen euro, inmiddels lopen de schattingen op tot 170 miljoen. En het einde is voorlopig niet in zicht.