Dossier

Internationale vrijhandelsverdragen

Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen als CETA, TTIP en TiSA worden daarom uitonderhandeld. Maar ís bijvoorbeeld de Transatlantic Trade & Investment Partnership (TTIP) wel zo'n 'no brainer' als de voorstanders beweren? Het handels- en investeringsverdrag dat de EU en de VS nu onderhandelen levert, zeggen ze, nieuwe banen op. En het zou het mkb een impuls geven.

Klopt dat? Met vrijhandel heeft TTIP vooralsnog weinig te maken. Achter de gesloten deuren waar de onderhandelingen plaatsvinden, zijn nu lobbygroepen bezig hun belangen veilig te stellen. Er bestaan dan ook grote zorgen dat TTIP niet de belangen van de EU-burgers dient, maar vooral die van grote ondernemingen aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan.

Die zorgen zijn terecht. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor de kwaliteit van ons voedsel? Ons energiebeleid? Gaat de belastingbetaler straks opdraaien voor claims van Amerikaanse multinationals als we chloorkippen en -eieren uit onze schappen weren? Of als we kerncentrales sluiten?

Internationale vrijhandelsverdragen als TTIP, CETA en TiSA zijn complexe ondoorzichtige dossiers met mogelijk grote gevolgen. We Follow The Money – ook in Brussel.

volg dit dossier
Artikelen
72
2017

© Attila Beres, Magyar Nemzet

De econoom die het waagde aan TTIP te tornen

Interview
49
Mitchell van de Klundert

Exclusief bij Follow the Money: het verhaal van de Italiaanse econoom Jeronim Capaldo. Over zijn kritische studie naar de effecten van vrijhandelsverdrag TTIP, over zijn ambitie, de lof, de hoon, de verwijten en hoe hij de paria werd van de gevestigde economische orde.

© AFP / Belga / Nicolas Maeterlinck

Hoe een halve huilbui ons aan CETA hielp

44
Mitchell van de Klundert

Vandaag stemt het Europees Parlement over CETA, het handelsverdrag tussen Europa en Canada. Het verdrag dreigde in de onderhandelingsfase op de klippen te lopen en dus haalde de Canadese handelsminister Chrystia Freeland een geheim wapen tevoorschijn: haar tranen.

© John Pemble

Trump stopt met handelsverdrag TPP, bedrijven bieden banen aan

7
Mitchell van de Klundert

De Verenigde Staten trekken zich terug uit vrijhandelsverdrag TPP. Volgens president Trump om Amerikaanse banen te redden. Multinationals waaronder autofabrikanten, Bayer/Monsanto en iPhone-maker Foxconn beloven intussen in ruil voor belastingverlaging tienduizenden nieuwe banen en investeringen in de VS.

2016

Zeggenschap Tweede Kamer over Europese vrijhandelsverdragen stap dichterbij

6
Mitchell van de Klundert

De advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie adviseert aan de Europese Commissie om alle 38 nationale en regionale parlementen te betrekken bij de goedkeuring van het vrijhandelsverdrag tussen Europa en Singapore. Dat is een tegenvaller voor de Commissie, want waarschijnlijk moeten nu alle Europese vrijhandelsverdragen, waaronder TTIP, straks naar de Tweede Kamer voor goedkeuring.

CETA: Brussel staat lijnrecht tegenover... Brussel

4
Mitchell van de Klundert

De toekomst van vrijhandelsverdrag CETA is onzeker nu nota bene het Gewest Brussel het jarenlange onderhandelingsproces van de Europese hoofdstad Brussel torpedeert. Morgen komen de Europese regeringsleiders in, jawel, Brussel bijeen in een poging om uit de impasse te komen.

© ANP/Jacek Turczyk

‘Reset’ van handelsbeleid begint met niet ondertekenen van CETA

63
Hella Hueck en Robert Went

Zeer tegen de zin van veel Europese burgers, zet de Europese Unie stevig in op de handelsverdragen CETA en TTIP. De effecten van deze verdragen, zowel in positieve als negatieve zin, zouden echter lang zo groot niet zijn als verwacht, schrijven Hella Hueck en Robert Went. En moet Nederland überhaupt wel internationale handelsverdragen sluiten als zelfs de Nederlandse regering pleit voor stevige herziening van het handelsbeleid?

Honderden economen waarschuwen tegen ISDS-bepaling TTIP

27
Mitchell van de Klundert

In een open brief vragen 223 economen aan het Amerikaanse congres om geen vrijhandelsverdragen als TPP en TTIP af te sluiten zolang ISDS daar een onderdeel van uitmaakt. Toch worden de controversiële ISDS-claims — die veelal via Nederland worden gestart — alleen maar populairder.

© Flickr

Kabinet maakt zich niet druk over volksgezondheidskwestie TTIP

12
Mitchell van de Klundert

Uit antwoorden op vragen van Kamerleden naar aanleiding van een artikel op FTM blijkt dat het kabinet geen problemen met de volksgezondheid voorziet bij een prijsdaling van ongezonde producten als suiker, alcohol en tabak. ‘Het is mogelijk dat consumenten de extra koopkracht besteden aan andere producten of diensten, zoals een sportvereniging.’

© ANP Foto

Internationaal handelsverdrag TiSA bedreigt publieke belangen

19
Gastauteur

Op 19 en 20 september begint de volgende onderhandelingsrond voor TiSA (Trade in Services Agreement), het internationale handelsverdrag over de dienstensector tussen de Europese Unie, de Verenigde Staten en 21 andere landen. Het verdrag zou het volgens de internationale vakbewegingen aanzienlijk moeilijker maken om geprivatiseerde diensten weer binnen het domein van de overheid te brengen. Tegelijk dreigen nieuwe privatiseringen op tal van terreinen.

Ongezond genieten door vrijhandelsverdrag TTIP?

18
Mitchell van de Klundert

Suiker, alcohol en tabak kunnen goedkoper worden als vrijhandelsverdrag TTIP wordt ingevoerd, met mogelijk nadelige gevolgen voor de volksgezondheid, blijkt uit een rapport van onderzoeksbureau Ecorys. Zelfs de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de VN kunnen dan in gevaar komen. Hoe zit dat?

Minister Lilianne Ploumen tijdens een handelsmissie op Cuba.
© Flickr / Rijksoverheid

Minister Ploumen bluft in antwoorden op Kamervragen TTIP

54
Mitchell van de Klundert

De Tweede Kamer is niet altijd goed ingelicht over de Nederlandse inzet bij TAFTA, de voorloper van handelsverdrag TTIP. Dit bleek uit een onderzoek van Follow the Money. Minister Ploumen ontkent, maar haar antwoorden op Kamervragen naar aanleiding van het artikel op FTM.nl zijn opnieuw verre van volledig en soms gewoon niet juist.

© Flickr / Jintae Kim

Marlboro Man moet buigen voor Uruguay

3
Mitchell van de Klundert

’s Werelds beruchtste ISDS-zaak is na zeven jaar beslist: Sigarettenpakjes in Uruguay mogen worden voorzien van indringende waarschuwingen tegen roken. Tabaksproducent Phillip Morris, bekend van onder andere Marlboro, heeft de zaak verloren en moet nu 6,3 miljoen euro schadevergoeding betalen aan de Uruguayaanse staat.

© Rijksoverheid/Valerie Kuypers via Flickr

Een typisch staaltje Brussel-bashing van minister Ploumen

59
Mitchell van de Klundert

De kogel is door de kerk: nationale parlementen mogen van de Europese Commissie tóch beslissen over het handelsverdrag CETA. De Nederlandse minister Ploumen mag tevreden zijn, want ze had zich in de dagen voor dit besluit in felle bewoordingen uitgelaten over de EC, die onze Tweede en Eerste Kamer buitenspel zou zetten. Alleen was ze daarbij wel erg kort door de bocht gegaan. ‘Dit zijn nu juist de populistische zinsneden die voorkomen moeten worden.’

© Ministerie van Buitenlandse Zaken

Minister op het matje na TTIP-publicatie FTM

37
Mitchell van de Klundert

Voor de Partij voor de Dieren was het TTIP-artikel van dinsdag op FTM.nl een reden om nog dezelfde dag om opheldering te vragen aan minister Ploumen. De SP heeft al aangegeven niet tevreden te zijn met de uitleg van de minister en gaat nu schriftelijke Kamervragen stellen.

TTIP kwam in stroomversnelling door verhullend beleid demissionair kabinet

4
Mitchell van de Klundert

Uit documenten die FTM via een Wob-procedure in handen heeft gekregen, blijkt dat de Nederlandse regering de Tweede Kamer vier jaar geleden onvolledig heeft ingelicht over haar beleid inzake de voorloper van vrijhandelsverdrag TTIP. Extra opmerkelijk is dat dit beleid in gang werd gezet door een demissionair kabinet dat het verdrag plotseling tot prioriteit had bestempeld. Een reconstructie.

© ANP

Valt de TTIP-droom van Jean-Claude straks in duigen?

28
Mitchell van de Klundert

Niet eerder hadden zoveel Europese regeringsleiders kritiek op handelsakkoord TTIP. Eind juni kan het zelfs over zijn met de TTIP-droom van EC-voorzitter Jean-Claude Juncker. Waarover gaat die droom ook alweer? En wat is de kritiek?

TTIP-onderzoek is ‘echt geen samenzwering’

15
Mitchell van de Klundert

De belangrijkste onderzoeken naar vrijhandelsverdrag TTIP zijn verricht door een klein team van economen. ‘Je weet dat als je het onderzoek laat doen door dit team in welke richting de conclusies gaan.’ En daar maken de Nederlandse regering en de Europese Commissie gretig gebruik van.

Is vrijhandel met Vietnam belangrijker dan de mensenrechten?

13
Mitchell van de Klundert

De Europese Commissie is schuldig aan ‘wanbestuur’. Dat vindt de EU-Ombudsvrouw vanwege weigering van de Commissie om een mensenrechtenrapportage uit te voeren, voorafgaand aan het Vrijhandelsverdrag tussen de EU en Vietnam. Gaat de Commissie nu opnieuw in de fout bij TiSA?

Toch koehandel met voedselveiligheid rond TTIP?

3
Lise Witteman

Al decennia liggen de Verenigde Staten en de Europese Unie met elkaar overhoop over de handel in rundvlees. Wij wantrouwen hun hormoonvlees, en zij vrezen onze gekke koeien. Officieel maken dit soort voedselveiligheidskwesties geen deel uit van de onderhandelingen over vrijhandelsverdrag TTIP. Toch werd afgelopen week in het kielzog ervan bekend dat Nederland weer kalfsvlees naar de VS mag gaan exporteren. Stom toeval, of misschien niet helemaal? Een reconstructie.

Tax Wars #1: TTIP’s fiscale gifpil

Column
25
Christiaan Vos

Christiaan Vos volgt voor Follow the Money het BEPS-project van de G20 en de OESO, tegen agressieve belastingplanning door multinationals. De internationale reacties op deze plannen tonen ook een ander probleem: staten die met elkaar vechten om de belastingcentjes van multinationals. Agressieve belastingplanning van multinationals en agressieve belastingconcurrentie tussen staten gaan hand in hand. Een belastingoorlog op meerdere fronten! Staten liggen onder fiscaal vuur van multinationals terwijl ze door andere staten in de flank worden aangevallen, met de EU en de VS als belangrijkste warlords. Wat betekent dit voor burgers in een geglobaliseerde wereld? Kunnen we ons nog wel verdedigen? Vandaag: hoe TTIP een bres kan slaan in de verdediging van de fiscale soevereiniteit.

7 Vragen over handelsverdrag TiSA

14
Mitchell van de Klundert

Kent u het broertje van handelsverdrag TTIP al? TiSA is zijn naam en hij gaat over de dienstensector. Wat houdt dat in? En waarom is het belangrijk? Zeven vragen over handelsverdrag TiSA.

Varken in een stal
© ANP

Dierenwelzijn is wisselgeld in handelsverdrag met Amerikanen

19
Lise Witteman

In handelsverdrag TTIP speelt dierenwelzijn geen principiële rol. Eerder fungeert het als wisselgeld in de onderhandelingen. Dat blijkt uit bronnenonderzoek en gesprekken met zowel voor- als tegenstanders van het verdrag tussen de Europeanen en Amerikanen. De belofte van minister Ploumen van Handel (PvdA) dat onze voedselstandaarden niet omlaag gaan, komt hiermee volledig op losse schroeven te staan.

De limo van president Obama rijdt door Nederland (maart 2014)
© Flickr

Nederlandse overheid zet al jaren vol in op TTIP: ‘Falen is geen optie’

19
Mitchell van de Klundert

Het vrijhandelsverdrag TTIP moet er van de Nederlandse overheid hoe dan ook komen. Uit interne memo’s blijkt hoe toegewijd het ministerie van Buitenlandse Zaken aan het welslagen van die missie is. ‘Mislukking behoort daarbij niet tot de mogelijkheden.’

Brussel: TTIP kan helpen inkomenskloof te verkleinen

143
Lise Witteman

Volgens Eurocommissaris Cecilia Malmström van Handel kan het vrijhandelsverdrag tussen de EU en de Verenigde Staten (TTIP) mogelijk zelfs helpen de inkomenskloof tussen arm en rijk te verkleinen. Dat suggereerde ze dinsdag in reactie op vragen van de PvdA, bij een bezoek aan de Tweede Kamer. Ook zou met name het midden- en kleinbedrijf flink profiteren van de afspraken die gemaakt worden.

Nieuw rapport: ‘Europese boeren kansloos door TTIP’

27
Mitchell van de Klundert

Vrijhandelsverdrag TTIP betekent de ondergang van delen van de Europese landbouw, terwijl Amerikaanse boeren en grote bedrijven gaan profiteren. Dat stelt een branchevereniging voor Duitse duurzame ondernemers.

2015

TTIP: cornucopia for some instead of prosperity for all

Column
24
Ewald Engelen

In een Engels artikel, met de volledige titel 'TTIP and the crisis of financialized capitalism; or, cornucopia for some instead of prosperity for all' onthult Ewald Engelen de trieste staat van het hedendaagse kapitalisme, waarin de onderhandelingsmacht van bonden wordt uitgehold. Engelen acht het mogelijk dat TTIP dit effect zal versterken en daar moeten zelfs uitgesproken kapitalisten tegen zijn.

ISDS-claims minder schimmig door Nederlands onderzoek

13
Mitchell van de Klundert

Na een maandenlang onderzoek van twee Nederlandse journalisten is er vanaf vandaag meer duidelijkheid over de tot nog toe schimmige ISDS-claims. Met ISDS klagen bedrijven landen aan voor miljoenen euro’s vanwege het mislopen van investeringen, bijvoorbeeld door niet-verwachte regelgeving in dat land. Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit het nieuwe onderzoek?

Claim 10: #TTIP is belangrijk om westerse waarden veilig te stellen. Feit of fabel?

57
Authentieke Journalistiek

Volgens voorstanders beschermt TTIP Europese en Amerikaanse waarden. Klopt dit of gebruiken de VS en de EU het verdrag juist om hun wil aan de rest van de wereld op te leggen? Het laatste deel in feiten en fabels over TTIP.

Claim 9: #TTIP is goed nieuws voor de rest van de wereld. Feit of fabel?

12
Authentieke Journalistiek

Volgens de VS en de EU schept TTIP gunstiger handelscondities voor landen in de rest van de wereld. Blijft deze claim overeind na nader onderzoek naar de consequenties van TTIP?

Claim 8: Effecten op het milieu en klimaat zijn verwaarloosbaar onder #TTIP. Feit of fabel?

77
Authentieke Journalistiek

TTIP zal volgens de onderhandelaars verwaarloosbare effecten hebben op het milieu en klimaat. Klopt deze claim wel? Deel acht in feiten en fabels over TTIP.