Dossier

Luchtvaartindustrie

Heen en weer met het vliegtuig naar Zuid-Frankrijk is net zo duur als een retourtje Terschelling. Hoe kan dat? Follow the Money brengt de subsidiestromen in kaart.

Uit ons onderzoek blijkt dat de luchtvaart ondersteund wordt met talloze subsidiestromen vanuit gemeenten, provincies, ministeries en de Europese Unie. 'Mainport' Schiphol krijgt talloze fiscale en economische voordeeltjes, waar vooral buitenlandse passagiers van profiteren. De economische meerwaarde hiervan lijkt beperkt.

Ondertussen explodeert de vraag naar vliegreizen, omdat vliegtickets door al die voordeeltjes aan de luchtvaartindustrie spotgoedkoop zijn. Dit heeft gevolgen voor het klimaat: terwijl andere sectoren minder CO2 gaan uitstoten, stijgt de CO2-uitstoot in de luchtvaart. En natuurlijk stijgt ook de uitstoot van fijnstof en zitten omwonenden in de herrie.

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
18
2020

Vliegmaatschappijen uit de Golfstaten zijn vastbesloten de intercontinentale luchtvaartmarkt te veroveren. Dankzij hun oliedollars kunnen ze marktaandeel verwerven ten koste van Europese maatschappijen als KLM.
© ANP/Hollandse Hoogte/Evert Elzinga

Mayday! Kan KLM een fatale crash nog vermijden?

Analyse
59
Ties Joosten

Ties Joosten

KLM zou voor de bereikbaarheid van Nederland essentieel zijn. Daarom rechtvaardigt het kabinet staatssteun aan de luchtvaartmaatschappij. Maar wat niet wordt verteld, is dat haar businessmodel is verouderd en dat het maar de vraag is hoe lang KLM nog een rol kán spelen in het bereikbaar houden van Nederland.

20 Mei 2020 - De afgelopen jaren is volop gebouwd aan Lelystad Airport. De verkeerstoren is opgehoogd van 9 naar 22,4 meter, zodat grotere vliegtuigen veilig kunnen opstijgen en landen. De terminal is het innovatieve en passagiersvriendelijke visitekaartje van de luchthaven. Daarnaast is de nieuwe landingsbaan verlengd naar 2400 meter en zijn er opstelplaatsen voor vier vliegtuigen aangelegd. De infrastructuur rondom de luchthaven is uitgebreid met verbrede wegen, een busbaan en een snelfietspad dat geschikt voor elektrische fietsen.
© Lex van Lieshout / Hollandse Hoogte

Lelystad Airport kostte al 214 miljoen euro (and counting)

6
Birte Schohaus

Birte Schohaus

Niemand wist wat de uitbreiding van Lelystad Airport in totaal heeft gekost, ook de betrokken partijen niet. Tot nu. Samen met Omroep Flevoland brengt Follow the Money de talloze geldstromen achter het vliegveld in kaart.

Vrijdag 26 juni: KLM krijgt haar langverwachte staatssteun.
© ANP/Robin Utrecht

Belastingbetaler redt KLM, ‘de markt’ ziet er geen brood in

Analyse
165
Ties Joosten

Ties Joosten

KLM krijgt eindelijk zijn langverwachte steunpakket. De ministers Hoekstra en Van Nieuwenhuizen doen alsof vooral 'de markt' de redding op zich neemt, maar dat klopt niet. Bovendien bevat het pakket geen serieuze voorwaarden waarmee klimaat- en milieudoelen dichterbij worden gehaald. De maatschappijen waarvan KLM haar vliegtuigen least, kunnen opgelucht adem halen: van hen wordt geen bijdrage verwacht.

© Matthias Leuhof

Hoe een kleine groep bedrijven risicoloos miljarden verdient aan de luchtvaart

54
Ties Joosten

Ties Joosten

De Tweede Kamer roept de regering op om luchtvaartleasebedrijven mee te laten betalen aan de redding van KLM. Minister van Financiën Wopke Hoekstra wijst dat niet per se af, maar vraagt zich wel af of ‘dit overal lukt of zelfs redelijk is’. Follow the Money zoekt een antwoord op die vraag.

De ministers van Financiën van Nederland (Wopke Hoekstra) en Frankrijk (Bruno Le Maire) na hun gezamenlijke persconferentie over de toekomst van Air France-KLM, 1 maart 2019.
© AP/Christophe Ena

Wopkes KLM-miljarden komen nooit meer terug

Analyse
37
Ties Joosten

Ties Joosten

De Nederlandse belastingbetaler staat binnenkort garant voor een miljardenlening aan KLM. Hoekstra wil dat het bedrijf wordt geherstructureerd, opdat de lening kan worden terugbetaald. Onbegonnen werk, zo blijkt uit de cijfers.

Een verlaten vertrekhal op Schiphol. Het kabinet gaat 2 tot 4 miljard euro steun verlenen aan KLM.
© ANP / Robin Utrecht

Staatssteun aan KLM stroomt naar oliehandelaren en Iers belastingparadijs

182
Ties Joosten

Ties Joosten

Om de coronacrisis te overleven, krijgt Air France-KLM een miljardeninjectie. Waarom eigenlijk? Ties Joosten volgde het geldspoor en kwam uit in Ierland, waar een handvol bedrijven miljarden verdient aan vliegtuigen die op dit moment niet vliegen.

Coronacrisis zorgt voor het zoveelste uitstel van de opening van Lelystad Airport; nu naar november 2021.
© ANP/Rob Voss

Schade coronacrash Lelystad Airport lijkt nogal mee te vallen

4
Birte Schohaus
Lelystad Airport

Birte Schohaus

De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad eisen van het Rijk compensatie voor het zoveelste uitstel van de opening van Lelystad Airport. Ze beweren grote ‘sociaaleconomische schade’ op te lopen, maar is die claim wel terecht?

Luchtvaartmaatschappij KLM heeft noodgedwongen 90% van zijn vloot aan de grond staan vanwege de coronacrisis.
© Harold Versteeg / Hollandse Hoogte

Goed nieuws: KLM en Schiphol creëren veel minder banen dan gedacht

56
Ties Joosten

Ties Joosten

Volgens KLM-topman Pieter Elbers is de impact van luchtvaart op de Nederlandse economie enorm. De sector zou goed zijn voor maar liefst 370.000 banen, en dus zou het in 's lands belang zijn om KLM met belastinggeld door de coronacrisis te slepen. Klopt die bewering wel?

Lelystad Airport
© ANP/Koen van Weel

Wat kost Lelystad Airport ons eigenlijk?

23
Birte Schohaus
Lelystad Airport

Birte Schohaus

Of er ooit commercieel zal worden gevlogen is door de coronacrisis onzeker geworden. Maar officieel gaan de voorbereidingen voor Lelystad Airport gewoon door, ook nu de opening wederom is uitgesteld . De uitbreiding van het omstreden vliegveld heeft nu al honderden miljoenen gekost. Maar hoeveel precies? En waaraan is dat geld besteed? Omroep Flevoland en Follow the Money doen onderzoek naar de geldstromen achter het door tegenvallers geplaagde uitbreidingsplan. De cijfers leiden ons diep in het moeras. Hoog tijd voor een doortastender aanpak.

KLM en Transavia houden hun vliegtuigen aan de grond. Het aantal passagiers op Schiphol is afgenomen met meer dan 60 procent sinds het uitbreken van de coronacrisis.
© ANP Peter Bakker

Luchtvaartsector gaat als eerste aan het financiële infuus

Analyse
40
Ties Joosten

Ties Joosten

Het is opvallend hoe groot de problemen in de luchtvaartsector nu al zijn. KLM en Schiphol stonden vooraan in de rij voor overheidssteun. Kennelijk is de sector niet in staat om klappen op te vangen. Dit is een direct gevolg van de manier waarop de luchtvaart is georganiseerd. Follow the Money legt zes pijnpunten bloot.

© Ruud Holswilder

Vliegende actievoerder is fel tegen Lelystad Airport: ‘Te veel klopt niet’

21
Birte Schohaus

Birte Schohaus

Sinds het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloot Lelystad Airport open te gooien voor de grote luchtvaart, regent het berichten over rammelende rapporten en mistige besluitvoering. ‘Hier wordt iets doorgedrukt dat niet met feiten te staven is,’ verwoordt Ruud Holswilder het gevoel van vele omwonenden. Niet voor niets kreeg zijn onderzoeksvoorstel de meeste stemmen tijdens de FlevoPitch.

© Rinus Bot / Matthias Leuhof

Schiphol matst overstappers en jij betaalt de rekening

75
Ties Joosten

Ties Joosten

Als Schiphol een prostituee was, dan was KLM haar pooier. Bijna alle geldstromen op Schiphol, van de peperdure kopjes koffie tot een super-de-luxe bagagesysteem, komen ten goede aan het businessmodel van KLM. De economische meerwaarde daarvan lijkt beperkt.

2019

Podcast | Waarom Schiphol spotgoedkoop is

Podcast
4
Frederique de Jong & Ties Joosten

Frederique de Jong & Ties Joosten

© ANP / Raymond van Flymen

Waarom Schiphol spotgoedkoop is

46
Ties Joosten

Ties Joosten

Schiphol zit met bijna 500 duizend vliegbewegingen aan zijn plafond. Toch stijgen de kosten voor luchtvaartbedrijven niet. Integendeel: ze dalen. Hoe kan dat?

Trein, vliegtuig of auto?
© Tumisu / Pixabay

Met de trein of het vliegtuig: welke reiziger betaalt de eerlijkste prijs?

Analyse
27
Ties Joosten

Ties Joosten

In een onderzoek van CE Delft worden de infrastructurele en externe kosten van verschillende vervoersvormen afgezet tegen het bedrag dat de reiziger er zelf voor betaalt. Dat levert een waardevolle vergelijking op tussen trein en vliegtuig.

© ANP Lex van Lieshout

Deze geldstromen richting de luchtvaartindustrie zagen wij nog over het hoofd

77
Ties Joosten

Ties Joosten

Het onderzoek naar antwoord op de vraag wat een vliegticket zo goedkoop maakt, bood geen compleet overzicht van de wirwar aan geldstromen die in lucht opgaan. Daarom vroegen we hulp aan onze lezers: welke hebben we gemist?

© Ties Joosten

Econoom Manshanden: ‘Het Nederlandse luchtvaartbeleid zou zin hebben in Congo’

Interview
36
Ties Joosten

Ties Joosten

Vorige week werd bekend dat Schiphol van het kabinet vanaf 2021 verder mag groeien. Dertig jaar geleden had econoom Walter Manshanden dat besluit begrepen: een groter Schiphol was toen goed voor de economie. Inmiddels vindt Manshanden dat Mainportdenken hopeloos achterhaald. ‘De enige plekken waar in de luchtvaartindustrie nog geld verdiend wordt, zijn de parkeerplaatsen.’

© JanJaap Rypkema

Een goedkoop vliegticket komt niet uit de lucht vallen

97
Ties Joosten

Ties Joosten

Heen en weer met het vliegtuig naar Zuid-Frankrijk is net zo duur als een retourtje Terschelling. Hoe kan dat? Een deel van het antwoord ligt besloten in de enorme subsidiestromen richting de luchtvaartindustrie. Follow the Money brengt er zoveel mogelijk in kaart.