Dossier

Luchtvaartindustrie

Uit ons onderzoek blijkt dat de luchtvaart ondersteund wordt met talloze subsidiestromen vanuit gemeenten, provincies, ministeries en de Europese Unie. 'Mainport' Schiphol krijgt talloze fiscale en economische voordeeltjes, waar vooral buitenlandse passagiers van profiteren. De economische meerwaarde hiervan lijkt beperkt.

Ondertussen explodeert de vraag naar vliegreizen, omdat vliegtickets door al die voordeeltjes aan de luchtvaartindustrie spotgoedkoop zijn. Dit heeft gevolgen voor het klimaat: terwijl andere sectoren minder CO2 gaan uitstoten, stijgt de CO2-uitstoot in de luchtvaart. En natuurlijk stijgt ook de uitstoot van fijnstof en zitten omwonenden in de herrie.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
36
2022

Wanneer vertelt Schiphol dat Nederland deze zomer niet op vakantie kan?

59
Ties Joosten

Ties Joosten

Schiphol heeft onvoldoende personeel om deze zomer alle vluchten en alle passagiers af te handelen. Schrappen van vluchten is onvermijdelijk. De luchthavendirectie weet dit, maar communiceert er vooralsnog niet over. Voor tienduizenden Nederlanders die hun hotel of vakantie al hebben geboekt, dreigt een sof.

Geen plan, toch een besluit: Maastricht Aachen Airport blijft open

8
Ties Joosten

Ties Joosten

Het Limburgse provinciebestuur moet voor het eind van het jaar met een compleet nieuw plan komen voor Maastricht Aachen Airport. Dat besluit namen de Provinciale Staten gisteren na een levendig debat. De toekomst van het vliegveld is daarmee allerminst veiliggesteld. Maar het krijgt wel alvast miljoenen voor een nieuwe landingsbaan.

Kabinet zet dure traditie voort: de KLM redden zonder achterliggend plan

42
Ties Joosten

Ties Joosten

Keer op keer steekt Nederland geld in de KLM. Het meest recente voorbeeld: Sigrid Kaag is voornemens om voor 220 miljoen euro nieuwe aandelen Air France-KLM te kopen. Een goede economische onderbouwing ontbreekt, de enige lijn die te ontdekken valt is dat de minister miljoenen spendeert omdat haar voorganger miljarden uitgaf.

Gore grond en dubieuze belangen, Limburgse politici vellen oordeel over vliegveld Maastricht

Analyse
34
Ties Joosten

Ties Joosten

Sluiting van Maastricht Aachen Airport zou volgens onderzoek in maatschappelijk opzicht de beste optie zijn. De luchtvaartsector verweert zich met een opmerkelijk argument: de benodigde grondsanering is zó duur dat het vliegveld beter open kan blijven. Volgende week beslist de provincie over de toekomst van de luchthaven. Een PVV-politicus met dubbele pet stemt ook mee.

De KLM misleidt haar klanten over CO2-compensatie

76
Ties Joosten

Ties Joosten

De KLM vraagt haar klanten een ‘held' te zijn door de uitstoot van broeikasgassen te compenseren. Het bedrag dat de KLM daarvoor vraagt, is echter veel te laag om de klimaatprojecten te realiseren. Van het eigen personeel, hun familie en vrienden verwacht het bedrijf nog veel minder: jaarlijks maken zij tienduizenden plezierreisjes met korting, maar hun uitstoot wordt nergens gecompenseerd.

Podcast | Het onhoudbare bedrijfsmodel van de KLM

Podcast
3
Frederique de Jong & Ties Joosten

Frederique de Jong & Ties Joosten

Het boek ‘De Blauwe Fabel’ over de KLM blijkt actueler dan ooit, nu hordes mensen meemaken wat er mis is op Schiphol en bij de KLM. Ties Joosten laat zien dat wij de vliegmaatschappij al vanaf de oprichting steunen. Het bedrijf belooft keer op keer beterschap. Waar komt die blinde liefde voor het bedrijf vandaan? Het begon meer dan 100 jaar geleden met één man met een passie.

De chaos op Schiphol is een logisch gevolg van het mainportbeleid

Analyse
64
Ties Joosten

Ties Joosten

Schiphol kan alleen een grote luchthaven zijn, als de kosten voor de overstappers van de KLM laag blijven. Onderbetaalde grondmedewerkers zijn zo het logisch gevolg van het mainportbeleid en de flexibilisering van de arbeidsmarkt. ‘Wij moeten steeds meer doen met minder mensen.’

De kosten lopen op en staatssteun is geen zekerheid: accountants twijfelen aan de continuïteit van de KLM

17
Ties Joosten

Ties Joosten

Bestaat de KLM over een jaar nog? Zelf denkt het bedrijf van wel, onder meer omdat het bij financiële problemen opnieuw rekent op steun van de overheid. De accountants van Deloitte en KPMG spreken in het jaarverslag echter hun twijfel uit.

Econoom Kees Cools: ‘Het aandeelhouderskapitalisme moet verdwijnen’

Interview
32
Ties Joosten

Ties Joosten

Kees Cools veegt de vloer aan met wat hij ‘aandeelhouderskapitalisme’ noemt: een uitwas van het kapitalisme dat maar één doel dient. Maar de voormalige Boston Consulting Group-partner komt ook met alternatieven, die overambitieuze ceo’s in het gareel moeten houden.

Belastingontwijkende KLM-piloten in strijd met voorwaarden staatssteun

36
Ties Joosten

Ties Joosten

De KLM heeft honderden werknemers in dienst die in een land wonen waar ze minder belasting betalen dan hier. De KLM faciliteert ze door hen gratis woon-werkverkeer aan te bieden naar Schiphol. Daarmee gaat het bedrijf in tegen de voorwaarden die aan de staatssteunoperatie van vorig jaar zijn gekoppeld.

De erfenis van KLM-topman Elbers: het wantrouwen is groter dan ooit

Analyse
35
Ties Joosten

Ties Joosten

Pieter Elbers vertrekt volgend jaar als topman van de KLM. Media schilderen hem af als een moderne verzetsheld, die de Nederlandse luchtvaartmaatschappij tegen Franse overheersing beschermde. Bij die lezing zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen.

Het moment om Schiphol te laten krimpen is nu

56
Ties Joosten

Ties Joosten

Groei is al decennia het Leitmotiv in de luchtvaart. Luchtvaartmaatschappijen vliegen nu zelfs met lege kisten om hun toekomstige groei in stand te houden. Nederland heeft echter een unieke kans om daar iets aan te doen.

Podcast | Een hardnekkig misverstand

Podcast
4
Frederique de Jong & Ties Joosten

Frederique de Jong & Ties Joosten

Ties Joosten is klaar met zijn boek over KLM: De blauwe fabel. Het komt 25 januari uit. In deze aflevering vertelt hij alvast over het schrijfproces en zijn bronnen. Ook belicht hij het ‘mainportbeleid’: een economische theorie die alleen in Nederland aangehangen wordt en toe lijkt aan vervanging.

2021

Nederland mainportland: alles moet wijken voor Schiphol en KLM

Analyse
53
Ties Joosten

Ties Joosten

Er is een acuut probleem omdat Schiphol niet over de vereiste natuurvergunning beschikt. Om te voorkomen dat de luchthaven moet inkrimpen, passeren allerlei opties de revue. In de wijde omgeving boeren uitkopen? De maximumsnelheid naar 80 kilometer per uur? De industrie harder aanpakken? Het veertig jaar oude mainportbeleid moet met alle geweld zegevieren.

Gratis geld, en nog laat KLM haar flexwerkers spartelen

28
Ties Joosten

Ties Joosten

De KLM vroeg, en kreeg, van de Europese Unie tot 5 miljoen euro om haar ontslagen werknemers weer aan een baan te helpen. Ook de flexwerkers op en rond Schiphol hadden bij hun ontslag gebruik kunnen maken van die subsidieregeling. Als de luchtvaartmaatschappij zich tenminste wat van hun lot had aangetrokken.

Erasmus diskwalificeert studie naar banengroei door vliegveld Maastricht

9
Ties Joosten

Ties Joosten

De Integriteitscommissie van de Erasmus Universiteit verwijt onderzoekers die werkgelegenheid toeschreven aan Maastricht Aachen Airport 'bedenkelijk gedrag'. De commissie spreekt ook van 'de schijn van belangenverstrengeling.' Voor de omwonenden die een klacht indienden over het onderzoek is het een pyrrusoverwinning.

2020

Amsterdam lobbyde voor Lelystad Airport zodat Schiphol kon groeien

6
Lise Witteman

Lise Witteman

De gemeente Amsterdam stak haar nek uit voor de opening van vliegveld Lelystad. Achter de schermen lobbyden wethouders Udo Kock (D66) en Sharon Dijksma (PvdA) bij de Europese Commissie voor een cruciale regeling, zodat Schiphol zijn positie als internationale luchthaven kan behouden. Dit gebeurde tegen de zin én de verkiezingsbelofte van coalitiegenoot GroenLinks. Corona en aarzelende politici dreigen nu alsnog roet in het eten te gooien.

‘Banen’ als valse schaamlap voor distributiecentra en (lucht)havens

19
Ties Joosten

Ties Joosten

Distributiecentra slokken miljoenen vierkante meters van het landschap op. Dat is goed voor de economie en de werkgelegenheid, beweren bedrijven en politici. Maar wie de rapporten waar zij mee zwaaien goed leest, ziet dat deze beloftes berusten op drijfzand.

Mayday! Kan KLM een fatale crash nog vermijden?

Analyse
61
Ties Joosten

Ties Joosten

KLM zou voor de bereikbaarheid van Nederland essentieel zijn. Daarom rechtvaardigt het kabinet staatssteun aan de luchtvaartmaatschappij. Maar wat niet wordt verteld, is dat haar businessmodel is verouderd en dat het maar de vraag is hoe lang KLM nog een rol kán spelen in het bereikbaar houden van Nederland.

Lelystad Airport kostte al 214 miljoen euro (and counting)

6
Birte Schohaus

Birte Schohaus

Niemand wist wat de uitbreiding van Lelystad Airport in totaal heeft gekost, ook de betrokken partijen niet. Tot nu. Samen met Omroep Flevoland brengt Follow the Money de talloze geldstromen achter het vliegveld in kaart.

Belastingbetaler redt KLM, ‘de markt’ ziet er geen brood in

Analyse
166
Ties Joosten

Ties Joosten

KLM krijgt eindelijk zijn langverwachte steunpakket. De ministers Hoekstra en Van Nieuwenhuizen doen alsof vooral 'de markt' de redding op zich neemt, maar dat klopt niet. Bovendien bevat het pakket geen serieuze voorwaarden waarmee klimaat- en milieudoelen dichterbij worden gehaald. De maatschappijen waarvan KLM haar vliegtuigen least, kunnen opgelucht adem halen: van hen wordt geen bijdrage verwacht.

Hoe een kleine groep bedrijven risicoloos miljarden verdient aan de luchtvaart

55
Ties Joosten

Ties Joosten

De Tweede Kamer roept de regering op om luchtvaartleasebedrijven mee te laten betalen aan de redding van KLM. Minister van Financiën Wopke Hoekstra wijst dat niet per se af, maar vraagt zich wel af of ‘dit overal lukt of zelfs redelijk is’. Follow the Money zoekt een antwoord op die vraag.

Wopkes KLM-miljarden komen nooit meer terug

Analyse
40
Ties Joosten

Ties Joosten

De Nederlandse belastingbetaler staat binnenkort garant voor een miljardenlening aan KLM. Hoekstra wil dat het bedrijf wordt geherstructureerd, opdat de lening kan worden terugbetaald. Onbegonnen werk, zo blijkt uit de cijfers.

Staatssteun aan KLM stroomt naar oliehandelaren en Iers belastingparadijs

184
Ties Joosten

Ties Joosten

Om de coronacrisis te overleven, krijgt Air France-KLM een miljardeninjectie. Waarom eigenlijk? Ties Joosten volgde het geldspoor en kwam uit in Ierland, waar een handvol bedrijven miljarden verdient aan vliegtuigen die op dit moment niet vliegen.

Schade coronacrash Lelystad Airport lijkt nogal mee te vallen

4
Birte Schohaus
Lelystad Airport

Birte Schohaus

De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad eisen van het Rijk compensatie voor het zoveelste uitstel van de opening van Lelystad Airport. Ze beweren grote ‘sociaaleconomische schade’ op te lopen, maar is die claim wel terecht?

Goed nieuws: KLM en Schiphol creëren veel minder banen dan gedacht

57
Ties Joosten

Ties Joosten

Volgens KLM-topman Pieter Elbers is de impact van luchtvaart op de Nederlandse economie enorm. De sector zou goed zijn voor maar liefst 370.000 banen, en dus zou het in 's lands belang zijn om KLM met belastinggeld door de coronacrisis te slepen. Klopt die bewering wel?

Wat kost Lelystad Airport ons eigenlijk?

23
Birte Schohaus
Lelystad Airport

Birte Schohaus

Of er ooit commercieel zal worden gevlogen is door de coronacrisis onzeker geworden. Maar officieel gaan de voorbereidingen voor Lelystad Airport gewoon door, ook nu de opening wederom is uitgesteld . De uitbreiding van het omstreden vliegveld heeft nu al honderden miljoenen gekost. Maar hoeveel precies? En waaraan is dat geld besteed? Omroep Flevoland en Follow the Money doen onderzoek naar de geldstromen achter het door tegenvallers geplaagde uitbreidingsplan. De cijfers leiden ons diep in het moeras. Hoog tijd voor een doortastender aanpak.

Luchtvaartsector gaat als eerste aan het financiële infuus

Analyse
40
Ties Joosten

Ties Joosten

Het is opvallend hoe groot de problemen in de luchtvaartsector nu al zijn. KLM en Schiphol stonden vooraan in de rij voor overheidssteun. Kennelijk is de sector niet in staat om klappen op te vangen. Dit is een direct gevolg van de manier waarop de luchtvaart is georganiseerd. Follow the Money legt zes pijnpunten bloot.

Vliegende actievoerder is fel tegen Lelystad Airport: ‘Te veel klopt niet’

21
Birte Schohaus

Birte Schohaus

Sinds het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloot Lelystad Airport open te gooien voor de grote luchtvaart, regent het berichten over rammelende rapporten en mistige besluitvoering. ‘Hier wordt iets doorgedrukt dat niet met feiten te staven is,’ verwoordt Ruud Holswilder het gevoel van vele omwonenden. Niet voor niets kreeg zijn onderzoeksvoorstel de meeste stemmen tijdens de FlevoPitch.

Schiphol matst overstappers en jij betaalt de rekening

76
Ties Joosten

Ties Joosten

Als Schiphol een prostituee was, dan was KLM haar pooier. Bijna alle geldstromen op Schiphol, van de peperdure kopjes koffie tot een super-de-luxe bagagesysteem, komen ten goede aan het businessmodel van KLM. De economische meerwaarde daarvan lijkt beperkt.