Dossier

De macht van de zorgverzekeraars

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen.

Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, willen meer macht om te bepalen waar het aan uitgegeven mag worden en meer invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

Artikel 13 van de Zorverzekeringswet (ZVW) bepaalt dat verzekeraars ook een vergoeding (van in de praktijk zo'n 80 procent van de prijs) moet betalen wanneer een patiënt kiest voor een zorgverlener zonder contract. Daar wilden de verzekeraars graag van af. Minister Edith Schippers loodste vorig jaar een wetsvoorstel door de Kamer dat artikel 13 zo wijzigt dat verzekeraars niet langer verplicht zijn om die vergoeding te betalen. Daarmee kon de verzekeraar in feite bepalen welke zorgverleners economisch bestaansrecht houden en welke niet - en zou het een stuk makkelijker worden om in contracten vast te leggen hoe zorg precies verleend moet worden. Zorgverleners uit allerlei branches maakten zich zorgen over deze toename van macht van de verzekeraar en verzetten zich het afgelopen jaar heftig tegen de wetswijziging en zorgde in de Kamer bijna voor een kabinetscrisis en sneuvelde uiteindelijk in de senaat. Follow the Money publiceerde talrijke artikelen over dit proces. We laten het  daar niet bij zitten.

Follow the Money volgt de ontwikkelingen rond zorgverzekeraars op de voet en investeert in diepgaand onderzoek. Hieronder de resultaten van onze inspanningen.

Lees meer volg dit dossier
Artikelen
37
2017

Onduidelijke regelgeving antidepressiva geeft zorgverzekeraars vrij spel

53
Eline Jacobse

Eline Jacobse

Per jaar krijgt ongeveer een miljoen Nederlanders antidepressiva voorgeschreven. Wie het gebruik ervan wil afbouwen, kan te maken krijgen met nare bijwerkingen. Een nieuw hulpmiddel lost dit probleem op. Patiënten zijn enorm opgelucht, maar zorgverzekeraars vinden het middel vooral duur: gewoon doorgaan met antidepressiva is goedkoper. Dus vergoeden ze het niet. Hoe sterk zijn hun argumenten eigenlijk?

© Cortés

De onzichtbare strijd om de zorgmiljarden

44
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Met een overweldigende meerderheid heeft de Tweede Kamer gestemd voor een winstuitkeringsverbod voor zorgverzekeraars. Maar het wetsvoorstel moet nog een kabinetsformatie en een sceptische Eerste Kamer zien te overleven. De inzet: miljarden aan reserves die werden opgebouwd uit premiegelden. Om die zorgeuro’s woedt nu een stille, maar felle politieke strijd.

© ANP / Bart Maat

De jaren van ijzeren Edith

25
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Al zes jaar is zorgminister Edith Schippers verantwoordelijk voor het grootste deel van de overheidsuitgaven van ons land, maar met de verkiezingen in aantocht zal haar werk er spoedig op zitten. Hoe wist het eens zo schuchtere paardenmeisje door te dringen tot het centrum van de macht? Maak kennis met de politica van prikkels en pegels, VVD-matriarch en overtuigd vrijemarktideoloog.

© Flickr / Ken Teegardin

Zorgverzekeraar dwingt GGZ-instelling medische data te delen

18
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Instellingen voor geestelijke gezondheidszorg worden gedwongen medische gegevens te delen met een grote dataverzamelaar. Zorgverzekeraars willen die gegevens gebruiken om GGZ-instellingen te betalen op basis van kwaliteitsscores. Experts waarschuwen voor deze methode en ggz-medewerkers komen in verzet. Patiënten weten ondertussen van niets.

Een gepeperd gesprek over de zorg — de video

Video
12
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Het ging er vorige week donderdag stevig aan toe tijdens het gepeperde gesprek over de zorg. Vier prominenten gingen in discussie over de vraag: hebben zorgverzekeraars nog bestaansrecht? De sprekers uitten stevige kritiek op marktwerking, concurrentie en de rol van toezichthouders. Er werden ook oplossingen aangedragen. Voor wie er niet bij kon zijn, bieden wij hier de volledige videoregistratie aan.

Winstuitkeringsverbod zorgverzekeraars maakt Achmea's ware aard zichtbaar

18
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De Tweede Kamer wil van zorgverzekeraars keurige nutsbedrijven maken en stemde dinsdag massaal voor een verbod op winstuitkering. Achmea raakte zo in paniek van het voorstel dat de verzekeraar pardoes zijn sociale masker liet vallen. Dat was niet de bedoeling! Eindelijk liep het tienjarig verbod op winstuitkering af en nu gooit de politiek roet in het rendement. Als Achmea dit had voorzien, was het concern nooit zieken gaan verzekeren.

Een gepeperd gesprek over de zorg: dit werd er besproken

49
Redactie

Redactie

Ruim tien jaar geleden werd de zogeheten privatisering van het zorgstelsel een feit. Iedere Nederlander moest zich verzekeren bij een private zorgverzekeraar en kon kiezen uit een veelheid aan polissen. Het doel: betere en goedkopere zorg. In een gepeperd gesprek maakte FTM donderdagavond de balans op van dit stelsel en zocht naar verbeteringen.

© ANP / Bart Maat

Zorgverzekeraars vrezen verbod op winstuitkering

12
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Deze week besluit de Tweede Kamer over een wet om winstuitkering door zorgverzekeraars te verbieden. Hoewel verzekeraars claimen geen winstoogmerk te hebben zien zij met angst en beven uit naar dit voorstel. Wat gebeurt er als de Kamer deze wet aanneemt?

Ouderwetse dokter

Hebben de zorgverzekeraars hun bestaansrecht bewezen?

23
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Ruim tien jaar hebben private zorgverzekeraars nu een leidende rol in het zorgstelsel en die rol staat meer dan ooit ter discussie. Burgers en zorgverleners wantrouwen de verzekeraars, die nauwelijks blijken te doen wat ze binnen dit zorgstelsel zouden moeten doen: concurreren op prijs en kwaliteit. Dat roept de vraag op: hebben zorgverzekeraars eigenlijk nog wel bestaansrecht?

2016

Huisartsenprotest tegen bureaucratie breidt zich uit naar andere zorgsegmenten

13
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Afvinklijstjes, stapels formulieren en declaraties bijhouden: veel zorgverleners hebben het gevoel dat het wel wat minder kan met de bureaucratie in hun werk. Een succesvol protest van huisartsen, vorig jaar, krijgt nu een breder vervolg in andere segmenten van de zorg. De actiegroep die het protest leidt wil volgende maand van zich laten horen op een belangrijk zorgcongres.

2015

Aanval op contractvrije zorg draait om macht, niet om geld

Column
61
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Minister Schippers probeert met een nieuw wetsvoorstel om het fenomeen 'ongecontracteerde zorg' aan te pakken. Maar waarom?

Contractvrij wordt vogelvrij: nieuwe wet ondermijnt keuzevrijheid in de zorg

23
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Minister Schippers werkt aan een wet waarmee zij de macht van verzekeraars verder vergroot en de vrije artsenkeuze beperkt. Een jaar geleden haalde haar plan het niet; de afschaffing van de vrije artsenkeuze strandde in de Eerste Kamer. Krijgt Schippers nu toch haar zin?

Klein clubje verzekeraars domineert Nederlandse zorg

61
Jeffrey Stevens

Jeffrey Stevens

Nederlandse zorgverzekeraars vormen een oligopolie, dat zegt nu ook de OESO in haar nieuwste rapport. Verder wordt de marktwerking tegen het licht gehouden en adresseren de onderzoekers een aantal prangende kwesties. Spat de dagdroom van marktprofeten nu uiteen?

Verzekeraars maken veel minder winst op zorg

61
Joris Heijn

Joris Heijn

Zorgverzekeren is vorig jaar een stuk minder lucratief geworden. Het resultaat op de basisverzekering is met 25 procent gedaald en de marge op de aanvullende verzekering is vrijwel geheel verdampt. Beleggingswinsten hielden de totale winstdaling nog beperkt tot twaalf procent, blijkt uit een inventarisatie van Follow The Money. 'De vette jaren zijn wel voorbij.'

Marktwerking in de zorg levert in VS bedroevende resultaten

141
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Twintig procent van de Amerikanen heeft niet of nauwelijks toegang tot de gezondheidszorg. De Amerikaanse artsen Steffie Woolhandler en David Himmelstein spitten al twintig jaar de geldstromen door met de vraag: waarom levert de duurste zorg ter wereld zulke trieste resultaten op? 'Van Obamacare profiteren vooral de verzekeraars.'

Achmea experimenteert met wijkzorg: terug naar het budget? 

25
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De grootste zorgverzekeraar van Nederland kondigt proeven aan met een nieuw inkoopbeleid voor de wijkzorg. Geïnspireerd op - jawel - het ouderwetse budget. 

De machtige arm van de zorgverzekeraar is nog niet op volle sterkte [Longread]

71
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Follow The Money deed in opdracht van donateurs van crowdfundingplatform Yournalism.nl maandenlang onderzoek om de vraag te beantwoorden: 'Hoever reikt de machtige arm van de zorgverzekeraar?' De conclusie luidt: nog lang niet ver genoeg - als het aan de overheid en de verzekeraars ligt.

De beroepsvereniging is ziek, maar wil niet naar de dokter luisteren

62
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Voor wie komt de Landelijke Huisartsenvereniging eigenlijk op? Niet voor de belangen van huisartsen, vinden zij zelf. Follow the Money ondervroeg 1700 huisartsen over ontwikkelingen in de zorg en in hoeverre zij daar via hun branchevereniging invloed op kunnen uitoefenen. De resultaten stemmen niet vrolijk.

'Het is best slimme marketing om als buitenboordmotor te fungeren'

16
Joris Heijn

Joris Heijn

Menzis-topman Roger van Boxtel wil graag twee misverstanden uit de wereld helpen: hij heeft geen conflict met concullega en 'buitenboordmotor' Chris Oomen en het geld klotst bij de verzekeraars niet tegen de plinten. 'Je moet buffers hebben, je wilt geen DSB-affaire bij een zorgverzekeraar.'

De opmerkelijke draai van zorgverzekeraars over vrije artsenkeuze

21
Joris Heijn

Joris Heijn

De zorgverzekeraars vonden het helemaal niet zo belangrijk dat de vrije artsenkeuze werd afgeschaft. Dat blijkt uit interne stukken van Zorgverzekeraars Nederland in handen van Follow the Money. Nu zijn de verzekeraars juist een van de felste voorstanders in de strijd rond het beruchte ‘artikel 13.’ Hoe kan dat?

‘Ik heb het helemaal gehad met de arrogantie van mijn collega zorgverzekeraars’

50
Joris Heijn

Joris Heijn

De twee beeldbepalende figuren in de wereld van de zorgverzekeraars liggen op ramkoers. DSW-topman Chris Oomen laat Follow the Money weten helemaal klaar te zijn met het 'ego-spelletje' van branchevoorzitter André Rouvoet. 'Ik reageer niet op sms’jes van die man.'

2014

Inperking vrije artsenkeuze sneuvelt op dwarse PvdA-senatoren

48
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De Eerste Kamer stemde tegen de inperking van vrije artsenkeuze. PvdA-senatoren Duivesteijn, Ter Horst en Linthorst hielp het tegenkamp aan een meerderheid. 'De PvdA heeft zich zelfs van hun menselijke kant laten zien.'

Honderden huisartsen in opstand tegen verzekeraars

7
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Een groeiende groep huisartsen weigert voor 2015 een contract te tekenen met de zorgverzekeraar. Alle vier de grote verzekeraars zijn inmiddels in conflict met huisartsen.

Spanning rond vrije artsenkeuze stijgt in Eerste Kamer

22
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Het Eerste Kamer-debat over vrije artsenkeuze legde maandag en dinsdag de grote weerstand onder bloot onder het publiek tegen de inperking van artikel 13. Dat brengt sommige partijen in een lastig parket.

NZa: 'Concrete zorgen over machtsconcentratie zorgverzekeraars'

17
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De NZa is bezorgd over de machtsconcentratie onder zorgverzekeraars. Machtige verzekeraars op een intransparante markt zijn aanleiding voor een onderzoek door de toezichthouder.

Waarom we André Rouvoet dankbaar mogen zijn voor zijn dreigbrief

Column
64
Eelke van Ark

Eelke van Ark

André Rouvoet's dreigbrief aan DSW-directeur Chris Oomen was een strategische misser, die wel glashelder laat zien wat er mis gaat in de zorg.

DSW-directeur Chris Oomen: 'De zorgmarkt zit op een doodlopende weg’ [interview]

35
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Chris Oomen topman van de kleine zorgverzekeraar DSW waarschuwt in gesprek met Follow the Money voor fusiedrift en zorgverzekeraars die 'too big to fail' dreigen te worden. [Update: branchevereniging Zorgverzekeraars Nederland baalt van Oomen]

Eerste Kamer wil advies Raad van State over vrije artsenkeuze

13
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De Eerste Kamer besloot dinsdag om de Raad van State advies te vragen over de wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet. Daar zitten zowel juridische als maatschappelijke haken en ogen aan.

Hoe Buurtzorg miljoenen misloopt door willekeur zorgverzekeraars

32
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Het succes van thuiszorgorganisatie Buurtzorg vertaalde zich jaar op jaar in winst en indrukwekkende groei. Tot 2013. Zorgverzekeraars weigeren namelijk voor alle geleverde zorg te betalen.

Tweede Kamer stemt voor wijziging artikel 13

6
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Minister Edith Schippers van VWS heeft het na jaren voor elkaar: eindelijk steunen voldoende Kamerleden de wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet.