Dossier

Medische hulpmiddelen

Over een miljardenindustrie die stelselmatig artsen en ziekenhuizen probeert te beïnvloeden.

Medische hulpmiddelen zijn een miljardenindustrie. Producenten uit deze wereld onderhouden nauwe banden met artsen en ziekenhuizen: ze sponsoren opleidingen, geven ‘gratis’ materiaal weg en contracteren specialisten als consultants. Soms komen zo zelfs producten van dubieuze kwaliteit het ziekenhuis in. FTM onderzoekt welke middelen de leveranciers gebruiken om de onderhandelingen over de inkoop in hun voordeel te beslechten.

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Artikelen
12
2020

© José Luis Garcia

Het gevecht om de chirurgische nietmachines

24
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Een aantrekkelijke deal met een Chinese leverancier zet de verhoudingen in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk op scherp. De inkopers stuiten op verzet van de chirurgen, die niet met onbekende apparatuur willen werken. Intussen start monopolist Johnson & Johnson, bij wie het ziekenhuis al jarenlang inkoopt, een felle lobby om de nieuwkomer buiten de deur te houden. De verknochtheid van de chirurgen aan het merk waarmee ze zijn grootgebracht, blijkt concurrentie en innovatie in de weg te staan.

© José Luis Garcia

De schaduwmacht in het ziekenhuis: inkopers overtroefd door leveranciers

30
Ilona Dahl

Ilona Dahl

De inkoop van medische hulpmiddelen in ziekenhuizen – denk aan implantaten en apparatuur – is een gesloten wereld waarbinnen spanningen tussen artsen en inkopers hoog kunnen oplopen. Fabrikanten bedienen zich van agressieve marketing om hun producten in de operatiekamers te krijgen, beschikken over een leger aan geroutineerde verkopers, en zorgen dat de artsen aan hun zijde staan. Een inkoper: ‘De leveranciers hebben de artsen in hun zak.’

© JanJaap Rypkema

Onder het mom van corona stelt de EU scherper toezicht op medische hulpmiddelen uit

12
Peter Teffer

Peter Teffer

Tien jaar na een groot schandaal rondom lekkende borstimplantaten zouden deze maand eindelijk strengere EU-regels op de medische hulpmiddelensector van kracht worden. Patiënten moeten echter een jaar langer wachten op veiliger implantaten: de EU besloot het aangescherpte toezicht uit te stellen, daarbij verwijzend naar de coronacrisis. Ook in de drie jaar vóór de pandemie lukte het Europa echter niet om de klus te klaren.

© Matthias Leuhof

Matjesfabrikant krijgt megaboete voor misleiden en bedriegen van duizenden patiënten

13
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Eén van de grootste matjesfabrikanten is in een Amerikaanse strafzaak veroordeeld tot een megaboete: 344 miljoen dollar. Johnson & Johnson verzweeg doelbewust ernstige complicaties die de kunststof bekkenbodemmatjes kunnen veroorzaken en bedreef misleidende marketing om artsen over de streep te trekken om deze matjes te gebruiken bij hun patiënten. Wat betekent deze uitspraak voor de slachtoffers in Nederland?

2019

© José Luis Garcia

Toezicht op consultancycontracten en medische implantaten schiet niet op

9
Ilona Dahl

Ilona Dahl

De afgelopen anderhalve week werd in de Tweede Kamer uitgebreid gesproken over medische implantaten. Op 25 november werd een rondetafelgesprek gehouden waar artsen, patiënten, advocaten en deskundigen het woord voerden; op 27 november vond een Kamerdebat plaats; en op 4 december regende het moties. Ilona Dahl maakt de balans op.

Gevloerd door een bodemmatje

35
Ilona Dahl & Karin Spaink

Ilona Dahl & Karin Spaink

In ons dossier ‘Gesponsorde artsen’ beschreven we eerder dat artsen vaak afhankelijk zijn van de medische industrie om hun onderzoek te financieren. De belangenverstrengeling die zo tot stand komt, kan grote consequenties hebben voor patiënten: ze worden ongewenst proefkonijn voor de industrie. Artsen werken soms met hulpmiddelen die slecht getest zijn. Vandaag laten we zien hoe schadelijk dat kan zijn, en welke verderfelijke praktijken sommige bedrijven erop nahouden.

© José Luis Garcia

Van patiënt tot proefkonijn: hoe een inferieur medisch product de markt bijna veroverde

30
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Jaarlijks worden in Nederland met groot succes bijna 40.000 mensen gedotterd; bijna allemaal krijgen ze meteen een stent geïmplanteerd, om hun kransslagader voortaan goed open te houden en een hartinfarct te vermijden. Al ruim veertig jaar wordt daarvoor een metalen buisje gebruikt. Maar in 2012 kwam in Europa een biologisch afbreekbare stent op de markt: de Absorb, van de Amerikaanse fabrikant Abbott. Het nieuwe implantaat werd agressief gemarket en veel ziekenhuizen pasten de Absorb bij hun patiënten toe. Soms waren ze zelfs proefkonijn.

Zelfregulering van medische-hulpmiddelenindustrie faalt

13
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Niemand weet hoeveel consultancy-contracten tussen artsen en de medische-hulpmiddelenindustrie er in Nederland zijn afgesloten. Artsen verzuimen hun financiële banden bij hun werkgever en het Transparantieregister Zorg te melden. Bij ziekenhuizen en de stichting Gedragscode Medische Hulpmiddelen ontbreekt elk overzicht, en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd moet zich nog warmlopen op dit onderwerp. Onderzoek van FTM wijst uit dat zelfregulering faalt, en toezicht hard nodig is.

© José Luis Garcia

Hartchirurg LUMC: ‘Wij zijn afhankelijk van de industrie’

Interview
13
Ilona Dahl

Ilona Dahl

FTM onthulde dat topartsen in academische centra vaak verborgen consultancy-contracten hebben met producenten van medische hulpmiddelen. Daarmee lieten we zien hoezeer de medische wetenschap verknoopt is met de industrie. De vermaarde hartchirurg Robert Klautz van het Leiden UMC is consultant van het Amerikaanse Medtronic. Hij ging als enige in op vragen van Follow the Money.

2018

Reconstructie: hoe we 50 verborgen contracten boven water kregen (en honderden andere verstopt bleven)

26
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Ilona Dahl deed ruim drie jaar onderzoek naar geheime contracten die artsen afsluiten met bedrijven die medische implantaten maken. Het was een zoektocht in een gesloten wereld; slechts een enkeling durfde te praten. Deze week publiceerde FTM haar eerste bevindingen. In dit stuk lees je hoe het onderzoek tot stand kwam.

© José Luis Garcia

De verborgen deals van topartsen met de hulpmiddelenindustrie

54
Ilona Dahl

Ilona Dahl

Voor het eerst wordt duidelijk hoezeer topartsen bij UMC’s verknoopt zijn met fabrikanten van medische hulpmiddelen: Follow the Money wist via een wob-verzoek 50 verborgen consultancy-contracten boven water te halen. ‘Het is niet uw business. Ik hoef mij tegenover u niet te verantwoorden.’

© Boomerang Create

Medisch onderzoek in de tang van multinationals: ‘Geld gaat boven kwaliteit’

63
Ilona Dahl

Ilona Dahl

De jacht op onderzoeksgeld maakt artsen wanhopig. Sinds de overheid de geldkraan heeft dichtgedraaid, hebben ze moeite om hun wetenschappelijk onderzoek te bekostigen en zijn ze genoodzaakt hun hand op te houden bij de industrie. Die afhankelijkheid zorgt voor grote frustraties onder artsen. ‘De winst van een behandeling staat voorop, niet de genezing van een patiënt.’