Dossier

Moneyland Nederland

Er bestaat een wereld waarin iedereen die iets te verbergen heeft, geld kan oppotten en ongestoord kan uitgeven, zonder ooit gepakt te worden.

 

Schrijver en journalist Oliver Bullough doopte deze wereld ‘Moneyland’ en schonk ons daarmee een fantastisch concept om de schimmige offshore-wereld beter te begrijpen. Follow the Money zoekt uit welke rol Nederland speelt bij het doorgeleiden van schimmige en ongeoorloofde geldstromen. Welke bankiers, fiscalisten en advocaten steken corrupte regimes, fraudeurs en oligarchen de helpende hand toe?

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
47
2022

Livecast - Rijke Russen in belastingparadijs Nederland

5
Redactie

Redactie

Fijn vestigingsklimaat, maar geen moreel kompas. Waarom werden rijke Russen met open armen ontvangen door de fiscalisten en juristen aan de Zuidas?

C-Corp: de speciaalzaak voor Poetins vrienden in belastingparadijs Nederland

143
Henk Willem Smits & Hugo Rasch

Henk Willem Smits & Hugo Rasch

Het Amsterdamse trustkantoor C-Corp is klein en onbekend, maar bedient de crème de la crème van het Russische zakenleven. Daaronder bevinden zich meerdere miljardairs en Rostec, fabrikant van de BUK-raket die MH17 uit de lucht schoot. Rostec had hier onder andere een joint venture met het Amerikaanse General Electric, zo blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

Dit zijn de Nederlandse advocaten van Kremlin-kleptocraten (update 15 maart)

11
Hugo Rasch & Jan-Hein Strop

Hugo Rasch & Jan-Hein Strop

Het Kremlin en gelieerde partijen hebben warme banden met een groot aantal advocatenkantoren aan de Amsterdamse Zuidas. Follow the Money brengt in kaart wie de belangrijkste juridische hulptroepen zijn van de Russen. Nemen deze kantoren net als Houthoff afscheid van hun Russische cliënten?

Deze Russen kan Nederland plukken (update 15 maart)

38
Henk Willem Smits, Hugo Rasch & Remy Koens

Henk Willem Smits, Hugo Rasch & Remy Koens

Nederland was traditioneel een belangrijk land voor Russische bedrijven en oligarchen. Nog steeds zitten honderden Russische (brievenbus-)firma’s in Nederland. Nu er sancties zijn afgekondigd door de Europese Unie tegen Rusland vanwege het binnenvallen van Oekraïne, bracht Follow the Money in kaart hoe en waar Nederland Poetins portemonnee kan raken. [Geüpdatet op 1 maart]

Amerikaanse lobby torpedeerde invoering hogere belasting voor multinationals

25
Daniël de Jongh

Daniël de Jongh

Een bijheffing over geldstromen die nauwelijks belast in belastingparadijzen eindigen? Mooi niet, dacht de American Chamber of Commerce. Namens honderden multinationals zorgde de lobby van AmCham ervoor dat de Europese anti-belastingontwijkingsmaatregel in Nederland geheel verwaterde.

Amerikaanse lobbyisten probeerden belastingparadijs Nederland te ‘redden’

13
Daniël de Jongh

Daniël de Jongh

Roomser dan de paus, een overachiever en het braafste jongetje van de klas. Zo typeert het Amerikaanse bedrijfsleven Nederland als het aan de hand van internationale afspraken de afgelopen jaren strenger belastingbeleid doorvoert. Voor de achterban doet de American Chamber of Commerce haar uiterste best om op fiscaal gebied te redden wat er te redden valt.

Hoekstra’s tropische belastingparadijs

20
Martijn Nouwen

Martijn Nouwen

De Pandora Papers hebben een investering van Wopke Hoekstra in een Afrikaans safaribedrijf via een belastingparadijs aan het licht gebracht. Er was geen sprake van belastingontduiking, maar dat is niet het hele verhaal. Onderzoek laat zien hoe het safaribedrijf jarenlang een agressieve belastingstructuur lijkt te hebben gebruikt om Afrikaanse belastingen te ontwijken.

Dagboek van een corporate lobbyist: zo meng je je in fiscaal beleid

15
Daniël de Jongh

Daniël de Jongh

Als voorzitter van het Tax Committee van de American Chamber of Commerce (AmCham) onderhield Arjan van der Linde nauw contact met de ministeries van Financiën en Economische Zaken. Wakkere ambtenaren hadden hem al gewaarschuwd: elke brief of e-mail kan (en zal) worden gewobd. De vrijgegeven correspondenties geven een goed beeld van de lobbytactieken van AmCham, die veel in het werk stelt om fiscaal beleid in Nederland naar haar hand te zetten.

Podcast | Een loslippige Gerrit Zalm

Podcast
3
Eric Smit & Frederique de Jong

Eric Smit & Frederique de Jong

Toen ABN Amro gered werd door de staat was de opdracht er een saaie bank van te maken, zonder risico’s. Gerrit Zalm hield zich niet aan die opdracht. Eric Smit ontdekte dat er tijdens zijn bestuur constructies via Luxemburg zijn opgetuigd om belastingvoordeel te behalen. Hij belde met Zalm om verhaal te halen.

ABN Amro gokte onder Gerrit Zalm met geld van de belastingbetaler

43
Eric Smit

Eric Smit

In oktober 2008 redde de overheid ABN Amro met 30 miljard belastinggeld van de ondergang. De bank werd genationaliseerd en Gerrit Zalm beloofde er een brave bank van te maken. Anderhalf jaar later zette de bank, onder leiding van de oud-minister van Financiën, met Deutsche Bank en Goldman Sachs twee agressieve financieringsconstructies op. ‘Dit waren risicovolle en onverantwoorde praktijken onder leiderschap van Gerrit Zalm’.

Van ’s werelds 100 grootste bedrijven ontwijken er 55 belasting via Nederland

32
Henk Willem Smits

Henk Willem Smits

‘Nee, Nederland is geen belastingparadijs en zal dat ook nooit worden.’ Aldus Marnix van Rij, beoogd staatssecretaris Fiscaliteit, eerder deze week na zijn gesprek met formateur Rutte. Het nieuwe kabinet is ambitieus in het bestrijden van belastingontwijking door multinationals. Dat zal nog een hele klus worden. Uit een inventarisatie van Follow the Money blijkt dat 55 van de honderd grootste bedrijven van de wereld om fiscale redenen in Nederland zitten.

2021

Amsterdamse universiteit niet transparant over sponsors hoogleraren Belastingrecht

34
Henk Willem Smits & Siem Eikelenboom

Henk Willem Smits & Siem Eikelenboom

De Universiteit van Amsterdam verzweeg vijftien jaar dat een leerstoel aan de afdeling fiscaal recht deels werd gefinancierd door belastingadvieskantoor Loyens & Loeff, dat bovendien de hoogleraar voor die leerstoel leverde. Een ander Zuidaskantoor, EY, betaalt jaarlijks tonnen voor een andere leerstoel waarvoor het eveneens de hoogleraar levert. Dit blijkt uit documenten die Follow the Money heeft verkregen na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.

Houdt Nederland (nu echt) op een belastingparadijs te zijn?

Analyse
14
Henk Willem Smits

Henk Willem Smits

Met een kritisch rapport en een brief vol goede voornemens lijkt het kabinet afscheid te willen nemen van Nederland als belastingparadijs. Dat is nodig, want volgens buitenlandse onderzoekers is ons land onderdeel van de ‘as van belastingontwijking’. Maar hoe realistisch zijn de goede bedoelingen? ‘In wezen is dit probleem onoplosbaar.’

Podcast | De wereld achter illegale casino’s

Podcast
1
Frederique de Jong, Henk Willem Smits & Remy Koens

Frederique de Jong, Henk Willem Smits & Remy Koens

Zelfs Henk Willem Smit was verbaasd toen hij erachter kwam hoeveel illegale goksites opereren vanuit Curaçao. Hij schrijft al jaren over obscure zaken, maar was dit nog niet eerder tegen gekomen. Samen met ‘datamonster’ Remy Koens onderzocht hij de enorme lijst van sites.

Curaçao is een paradijs voor illegale online casino’s (en wil dat zo houden)

10
Henk Willem Smits & Remy Koens

Henk Willem Smits & Remy Koens

Het illegale online casino waar oud-Oranje international Dirk Kuyt voor duizenden euro’s zou hebben gegokt, is gevestigd op Curaçao. Op het eiland zijn zo’n 12 duizend websites voor sportweddenschappen en casinospelen actief; bij elkaar vormen ze bijna 40 procent van het wereldwijde ongereguleerde aanbod. Niets lijkt de lokale overheid te kunnen bewegen om de sector aan te pakken. De Nederlandse regering probeert het nu in ruil voor coronasteun.

Superjachten: miljoenenspeeltjes die fiscale opsporingsdiensten omzeilen

27
Henk Willem Smits

Henk Willem Smits

Tot frustratie van opsporingsdiensten staan superjachten doorgaans via ondoorzichtige bedrijfsconstructies geregistreerd in belastingvriendelijke oorden. De populairste zijn de Kaaimaneilanden en Malta. Op dat laatste eiland heeft de vaste zakenpartner van prins Bernhard junior een jacht van 6,25 miljoen euro ondergebracht.

Hollywood in Holland: waarom filmmakers hun geld graag door Nederland laten stromen

18
Henk Willem Smits & Remy Koens

Henk Willem Smits & Remy Koens

Nederland staat niet bekend om zijn briljante cinema, maar speelt achter de schermen wel degelijk een grote rol in de internationale filmindustrie. Met dank aan het gunstige fiscale klimaat.

President-commissaris ABN Amro doet per direct afstand van investering via Britse Maagdeneilanden

13
Henk Willem Smits & Hugo Rasch

Henk Willem Smits & Hugo Rasch

Tom de Swaan, president-commissaris van ABN Amro, doet per direct afstand van zijn belang in een safari-onderneming van een oud-collega in Tanzania en Kenia. Dit heeft De Swaan via een intern bericht aan het personeel van ABN Amro gemeld. De Swaans investering liep via de Britse Maagdeneilanden en Mauritius. ‘Ik vind het zeer vervelend dat de bank door mijn toedoen op deze wijze in het nieuws is gekomen.’

‘Poetins mensen’ slepen lastige journalisten voor de rechter

7
Hugo Rasch

Hugo Rasch

Wie in de zaken van Russische oligarchen duikt, loopt het risico voor een Britse rechter te belanden. De Britse laster- en smaadwetgeving is namelijk uitzonderlijk streng. ‘Het is een functionele manier om media het zwijgen op te leggen, ook al hebben de klagers juridisch geen poot om op te staan.’

Telecomreus Telefónica sluist via Nederland geld weg uit Zuid-Amerika

25
Henk Willem Smits

Henk Willem Smits

Leveranciers beschuldigen de Spaanse telecomgigant Telefónica ervan geld af te romen in Zuid-Amerika. Dat geld zou Telefónica wegsluizen via Duitse en Nederlandse brievenbus-bedrijven. In Peru, Spanje en Duitsland lopen daarom onderzoeken met de Telefónica-dochters aan de Amsterdamse Zuidas in de hoofdrol.

DiscoLeaks: Hoe ABBA, Julio Iglesias, twee Beatles en tientallen andere sterren via Nederland belasting ontweken

47
Henk Willem Smits & Remy Koens

Henk Willem Smits & Remy Koens

Dat U2, Rolling Stones en AC/DC de rechten op hun muziek in Nederland hebben gestald, is bekend. Maar geldt dat ook voor andere artiesten die miljoenen platen wisten te verkopen? Ja! Van crooner Julio Iglesias en synthpop-band Eurythmics tot operazanger Placido Domingo, zangeres Vaya Con Dios en de Taiwanese popster Teresa Teng: allemaal wisten ze Nederland en Curaçao te vinden, blijkt uit onderzoek van Follow the Money.

Advocatenkantoor Houthoff: het ‘Kremlin aan de Zuidas’

85
Dennis Mijnheer & Hugo Rasch

Dennis Mijnheer & Hugo Rasch

Een van de grootste advocatenkantoren van Nederland, Houthoff, bedient grote klanten als Gazprom, Vimpelcom en de Russische Federatie. Houthoffs ambitie om via een elite-clientèle op te klimmen tot de top is zo hoog, dat de compliance eronder lijdt. Advocaten zijn drukker met winstpunten scoren dan cliëntendossiers op orde houden.

Pfizer sluist miljardenwinst weg via Nederland

119
Henk Willem Smits

Henk Willem Smits

Pfizer verdient miljarden aan coronavaccins die overheden inkopen. De vaccins zijn mede ontwikkeld dankzij research van universiteiten en worden betaald met belastinggeld. Maar Pfizer betaalt liefst zo min mogelijk belasting. Via Nederland weet het bedrijf aan de greep van belastingdiensten te ontkomen.

Hoe Uber via Nederland nog altijd belasting ontwijkt

18
Stefan Vermeulen & Hugo Rasch

Stefan Vermeulen & Hugo Rasch

Techbedrijf Uber gebruikt verschillende fiscale trucs om via Nederland winstbelasting te ontwijken. Een interne lening van 16 miljard dollar uit Singapore roept vragen op: volgens experts gaat het om een 'onzakelijke' constructie. Europarlementariër Paul Tang wil dat Brussel een onderzoek instelt.

2020

Amsterdams trustkantoor krijgt hoge boete voor rol bij fraude in Mozambique

5
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Toezichthouder De Nederlandsche Bank heeft het Amsterdamse trustkantoor TMF al in mei 2018 een boete van ruim 600.000 euro opgelegd vanwege zijn faciliterende rol bij een fraudeschandaal in Mozambique. Dit blijkt uit een tot op heden onopgemerkt vonnis van de rechtbank Rotterdam, dat ontdekt werd door Transparency International en het Open Society Justice Initiative.

Magnitsky, Russisch roofkapitaal en de twijfelachtige dubbelrol van Nederland

Analyse
75
Eric Smit

Eric Smit

Mede dankzij de inspanningen van Nederlandse politici lijkt de Europese Unie eindelijk de ‘Magnitsky-wetgeving’ te zullen aannemen. Die moet ervoor zorgen dat corrupte geldstromen en schenders van mensenrechten kunnen worden aangepakt. Nederland speelt echter een twijfelachtige rol wat betreft geldstromen met een mogelijk corrupte herkomst. En in Europa blijkt het Kremlin invloed te kunnen uitoefenen op het eindresultaat.

Deftige Haagse trust-heren en corrupte klanten

13
Dennis Mijnheer

Dennis Mijnheer

Een chique Haags trustkantoor verleende belangrijke diensten voor Sergej Kurchenko. Diens media-imperium werd geconfisceerd door de overheid, de Oekraïense oligarch belandde op een sanctielijst en hij vluchtte naar Rusland. Hoe raakten twee deftige Haagse heren opgezadeld met een ‘foute’ Oekraïense miljonair in hoodie?

Van Iran via Breda naar het belastingparadijs

27
Dennis Mijnheer

Dennis Mijnheer

De Brabantse fiscalist Dennis Vermeulen leverde hand-en spandiensten aan een gesanctioneerd Iraans oliehandelsbedrijf. Dat blijkt uit de gelekte database 29Leaks, die een uniek inzicht geeft in de schimmige wereld van de offshore bedrijvenhandel. De mogelijkheden waren eindeloos: van het aanpassen van de oprichtingsdatum tot het oprichten van een (nep)bank in Gambia.

Oekraïense oligarch verdedigt zijn geroofde imperium met Nederlandse middelen

38
Dennis Mijnheer

Dennis Mijnheer

Nederland is een geliefd toevluchtsoord voor oligarchen. De meest bekende is Michail Chodorkovski, de voormalige eigenaar van het Russische olieconcern Yukos. Minder bekend is de Oekraïense zakenman Igor Kolomoisky: hij wordt verantwoordelijk gehouden voor een ‘gat’ van 5,5 miljard dollar op de balans van de Oekraïense Privatbank en voert nu onder meer vanuit Nederland een wereldwijde, juridische loopgravenoorlog. Wat hebben mensen als Kolomoisky precies te zoeken in ‘Moneyland’ Nederland?

2019

De schadelijke uitstoot van de Russische kapitaalvlucht (naar Nederland)

Interview
37
Dennis Mijnheer

Dennis Mijnheer

De naar Parijs gevluchte Russische topeconoom Sergei Guriev was onlangs voor een flitsbezoek in Nederland. Tijdens een lezing en een interview met Follow the Money ging hij in op de wijdverbreide corruptie in Rusland, de gigantische kapitaalvlucht en de faciliterende rol die Nederland speelt in het wegsluizen van tientallen Russische miljarden. ‘Nederlandse belastingbetalers profiteren niet van de Russische gelden; de enigen die profiteren, zijn de juristen die helpen de vennootschapsstructuren op te zetten.’