Dossier

Van wie is ons geld?

Waarom is de creatie van geld in handen van – particuliere – banken? En moet dat altijd gepaard gaan met schuld? Ofwel: kunnen we ons monetaire systeem op een eerlijkere manier organiseren?

Het zijn vragen waar menig econoom zijn tanden op stuk gebeten heeft. Toneelgroep De Verleiders zette een brede discussie in gang door op te roepen tot een burgerinitiatief. Met 120.000 handtekeningen moest de politiek wel reageren en nadenken over de aard en wezen van ons geld en de manier waarop het wordt gecreëerd. Dat leidde tot een opdracht voor Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) om onderzoek naar geldschepping te doen.

Op Follow The Money begon in 2015 het debat toen voormalig bankenlobbyist en auteur Robin Fransman reageerde met een open brief aan het toneelgezelschap, die werd beantwoord door Martijn Jeroen van der Linden, bestuurder van de Stichting Ons Geld. Daarnaast gaven tientallen lezers in het discussieforum hun visie op wat misschien wel dé vraag van het moment is: van wie is ons geld eigenlijk?

De WRR is inmiddels al enige tijd bezig met een onderzoek naar geldcreatie. We wachten met spanning af naar de verschijning van het rapport. Ondertussen gaat op FTM de fundamentele discussie over geld verder.

Lees meer volg dit dossier
Artikelen
43
2017

Bitcoin: bubbel of belofte? (Deel 2: bellen blazen)

33
Thomas Bollen

Thomas Bollen

We kunnen er niet meer omheen: bitcoin is een hype. Nu de koers over de 10.000-dollargrens is, buitelen de media over elkaar met berichtgeving over cryptocurrencies. Bitcoin is een bubbel, luidt de communis opinio van veel banken en economen. Die is echter op evenveel lucht gebaseerd als de (vermeende) bubbel zelf.

© De Haagse Hogeschool Fotograaf: Quintin van der Blonk

Is er voldoende marktwerking in bankenland?

51
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De verschillen tussen Nederlandse betaalrekeningen zijn beperkt. Concurrentie zal de komende jaren vooral plaatsvinden binnen het fintech-domein, want op het gebied van risico is vrije competitie niet mogelijk. Heeft de consument eigenlijk wel wat te kiezen?

© Boomerang Create

Rente: gerechtvaardigde vergoeding of onnatuurlijk fenomeen?

125
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De moraliteit van rente staat sinds mensenheugenis ter discussie. In de meeste rente-debatten vandaag de dag gaat het echter vooral over de cijfertjes. Is dat wel terecht? In de serie 'mythes en waarheden over geldschepping' stelt FTM de vraag: hoort het rekenen van rente nog wel thuis in ons moderne geldsysteem?

Hoe de politiek het digitale spaarvarken doodknuffelt

122
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het pilot project met de 'digitale cash’ van een depositobank mag nog steeds niet plaatsvinden. Politieke onwil en vertragingstactieken belemmeren het eerste experiment met ‘een digitaal alternatief voor contant geld’.

Bitcoin: bubbel of belofte? (Deel 1: de bubbel)

94
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Bitcoin kreeg er vorige week flink van langs. De CEO van zakenbank JP Morgan noemde de digitale munt een klassieke bubbel, net nadat de Chinese overheid aankondigde de handel in Bitcoin aan banden te leggen. Is Bitcoin inderdaad een zeepbel of haalt de zakenbankier slim uit naar een opkomende concurrent?

© Thomas Bollen

Politie bederft Prinsjesdag-feest rond de introductie van de ‘nieuwe gulden’

94
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Gisteren was het Prinsjesdag. Koning Willem-Alexander las zijn troonrede dit jaar voor zonder kabinet. En Sven Hulleman presenteerde zijn alternatief voor de euro: de gulden. Op de stoep van de Haagse Lange Voorhout, omringd door fans. Én een cordon van politieagenten.

© CC0 (Publiek domein)

Mythes en waarheden over geldschepping: Geld komt uit het niets

94
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het toekomstscenario van een volgende kredietcrisis is nog altijd springlevend. Het is daarom belangrijker dan ooit om te discussiëren over het fundament van ons financieel stelsel: geld. Daarom op FTM een serie artikelen over de mythes (en waarheden) rondom geldschepping, om zo tot de kern van het debat te komen. Vandaag: waar komt geld vandaan?

Amsterdam, 16 augustus 1971. Als reactie op het besluit van president Nixon voorlopig geen goud meer voor de dollar te verstrekken hebben de internationale fondsen in het niet-officiele voor beursverkeer van maandagochtend al direct een scherpe daling te zien gegeven. Op de foto: Een beeld van de noteringen aan de Amsterdamse beurs.
© ANP / Cor Mulder / CC BY NC-ND 4.0

Het probleem met ons monetaire beleid in tien grafieken

73
Edin Mujagic

Edin Mujagic

Deze week is het 46 jaar geleden dat er een keerpunt in de financiële wereldgeschiedenis plaatsvond: op 15 augustus 1971 koppelde President Nixon de dollar los van het goud. En een hoop problemen in onze hedendaagse economie kunnen worden herleid naar dit moment.

© Sven Hulleman

De gulden komt terug

Interview
86
Thomas Bollen

Thomas Bollen

'Het huidige geldsysteem is oneerlijk en past niet in een democratische rechtstaat.' Volgens meester Sven-Ake Hulleman, oprichter van Stichting Restschuld Eerlijk Delen, is er geen tijd om te wachten tot de politiek met een oplossing komt. Hij werkt daarom al drie jaar aan een nieuwe munt: 'Met Prinsjesdag brengen wij de gulden terug.'

Beeld door Flickr-gebruiker Sean MacEntee
© CC BY 2.0

Wie wordt er beter van de War on Cash?

Opinie
96
Edin Mujagic

Edin Mujagic

In een eerdere bijdrage schreef ik dat de middenklasse onder druk staat. Nu wordt er de laatste tijd steeds vaker gesproken over een onzalig plan: het afschaffen van contant geld. Hoewel het de genadeklap voor de middenklasse zou betekenen, zijn de eerste stappen al gezet.

De échte reden dat de saaiste bank van Nederland er niet mag komen

127
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Minister van Financiën Dijsselbloem en De Nederlandsche Bank (DNB) dwarsbomen het experiment met een depositobank. Ze voeren juridische richtlijnen op als officiële barrière voor de bancaire innovatie, maar onderbouwing ontbreekt. De spinsels van de minister vormen een juridisch rookgordijn dat de ware toedracht verhult.

© Ons Geld

Ons Geld presenteert oplossing voor ‘feodaal geldsysteem’

161
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het geldstelsel krijgt weinig aandacht van media en politiek, en dat terwijl het een grote invloed heeft op mens en natuur. Stichting Ons Geld organiseerde een symposium om het maatschappelijke gesprek over geldschepping op gang te houden. Waarom moet het geldstelsel hervormd worden en hoe zouden we dat kunnen doen?

Angstcultuur bij DNB belemmert innovatie van het geldsysteem

19
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Er wordt volop gepraat over innovatie in de bankenwereld, maar dat innoveren blijkt in het echt nagenoeg onmogelijk: na twee jaar pingpongen tussen De Nederlandsche Bank (DNB) en het Ministerie van Financiën krijgt de ‘depositobank’ van Stichting Full Reserve alsnog geen bankvergunning. Terugtredend voorzitter Richard Van der Linde vertelt zijn verhaal: ‘Het gaat hier niet alleen over ons. Alle innovatie die de kern van het geldsysteem raakt, stuit op een enorme drempel.’

Minister Dijsselbloem en DNB dwarsbomen innovatie in de bankenwereld

58
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Sinds de kredietcrisis is innovatie in de bankenwereld een onderwerp van politieke discussie. Echt innoveren in het bankwezen blijkt alleen nagenoeg onmogelijk: na twee jaar pingpongen tussen De Nederlandsche Bank (DNB) en het Ministerie van Financiën krijgt de ‘depositobank’ geen bankvergunning. Volgens de initiatiefnemers ontbreekt het bij Dijsselbloem en DNB vooral aan de wil om te innoveren en is dit ‘slechts het topje van de ijsberg.’

Strooien met krediet als een echte bankier

Video
5
Sophie Stadhouders

Sophie Stadhouders

Vandaag begint de Week van het Geld en zullen er allerlei activiteiten plaatsvinden om kinderen te leren omgaan met geld. Ter gelegenheid van deze week ging Follow the Money langs bij de makers van het educatieve bordspel Money Maker om een potje te spelen. Het werd een spannende en leerzame avond.

Geldschepping is geen valsemunterij, wel diefstal

Opinie
137
Gastauteur

Gastauteur

Een artikel van Thomas Bollen op FTM over geldschepping en fractioneel reservebankieren lokte een scherpe reactie uit van Ewoud Jansen, docent Accounting & Finance. Gastauteur Ger van Gils weegt hun argumenten en voegt een interessant aspect aan de discussie over geldcreatie toe.

2016

© ANP / Lex van Lieshout

Geldschepping door banken is geen valsemunterij

Column
86
Gastauteur

Gastauteur

Vorige week schreef Thomas Bollen op deze website zijn eerste artikel, over de kredietcrisis en het monetaire stelsel. Het stuk maakte nogal wat los bij ons publiek. Zo ook bij gastauteur en econoom Ewoud Jansen, die vandaag met zijn repliek komt.

© ANP/ Lex van Lieshout

De gevaren van de geldpers

117
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De komende tijd zal Thomas Bollen voor FTM schrijven over geld en het monetaire stelsel. In dit eerste artikel voert hij ons terug tot de basis van zijn zoektocht naar financiële helderheid. Hij legt uit hoe zijn fascinatie voor geld ontstond en hoe de kredietcrisis hem als juist afgestudeerd econoom met de neus op de feiten drukte.

© Pixabay

Het debat over de toekomst van het geld moet over de fundamenten gaan

Column
25
Gastauteur

Gastauteur

Op vrijdag 14 oktober van 16 tot 19 uur vindt de derde editie van Reinvent.Money plaats. Zo’n 1000 experts en geïnteresseerden zullen bij elkaar komen in het Auditorium van de TU in Delft om drie discussies over de toekomst van geld, banken en naties te volgen. In navolging op de artikelen van de afgelopen twee weken, nu een artikel van mede-organisator Paul Buitink over hoe het gelddebat over fundamenten zou moeten gaan.

© Flickr / JW Photography

Pro-Europa en globalisering zijn en toch een eigen munt bepleiten, kan dat?

Column
11
Richard van der Linde

Richard van der Linde

In aanloop naar het congres Reinvent.Money publiceert Follow the Money een serie achtergrondartikelen over ons geldsysteem en mogelijke alternatieven. Vandaag: Richard van der Linde over de vraag of je vóór een verenigd Europa, maar tégen de euro kan zijn.

© Wikimedia Commons

Hoe democratiseren we ons geld?

83
Gastauteur

Gastauteur

In aanloop naar het Reinvent.Money-congres publiceert Follow the Money de komende weken een serie achtergrondartikelen over ons geldsysteem en mogelijke alternatieven. Vandaag: Martijn Jeroen van der Linden over monetaire hervorming in een digitale wereld.

Reserves revisited

53
Richard van der Linde

Richard van der Linde

Vorige week pleitte Richard van der Linde voor het wijzigen van de terminologie voor de gelden die banken bij de centrale bank aanhouden. Het hiervoor gebruikte begrip ‘reserves’ zou onjuist zijn en daarom beter kunnen worden vervangen door een nieuwe term. Econoom Ewoud Jansen kan deze redenering volgen, maar betrapt Van der Linden wel op een fout.

Centrale-bankreserves zijn geen reserves: tijd voor een nieuwe naam

Column
61
Richard van der Linde

Richard van der Linde

In onze discussies over het financiële stelsel ontstaat vaak verwarring wanneer we het hebben over centrale banken en de ‘reserves’ die commerciële banken daar aanhouden, stelt Richard van der Linde. Een voorstel voor twee kleine aanpassingen om de toekomst van ons geld beter bespreekbaar te maken.

Bankenbrief Dijsselbloem is grote anticlimax

Column
86
Richard van der Linde

Richard van der Linde

Twee jaar lang nam minister Dijsselbloem van Financiën de tijd om te onderzoeken hoe hij de financiële sector beter toegankelijk kan maken voor nieuwe, innovatieve partijen zoals depositobanken. Zijn brief aan de Kamer bevat echter geen enkel voorstel tot wetswijziging, constateert Richard van der Linde, en dus dreigt alles bij het oude te blijven. Of kan er nog iets aan gedaan worden?

© ANP Bart Maat

Burgerinitiatief 'Ons Geld' zet Depositobank bovenaan politieke agenda

42
Richard van der Linde

Richard van der Linde

Een depositobank bleek eerst niet mogelijk met de huidige wetgeving, maar mede door burgerinitiatief 'Ons Geld' lijkt politiek Den Haag daar iets aan te gaan doen. Minister Dijsselbloem en zelfs DNB staan open voor een pilot. Richard van der Linde, de initiatiefnemer van de Depositobank, doet verslag.

Burgerinitiatief 'Ons Geld' op bezoek in de Tweede Kamer [update]

Column
46
Gastauteur

Gastauteur

Vandaag debatteert de Tweede Kamer met minister Dijsselbloem over het geldstelsel. Dit vanwege burgerinitiatief ‘Ons Geld’, een samenwerking van theatergroep De Verleiders en Stichting Ons Geld. Het Kamerdebat begint om 15:15 uur en is live te volgen via de website van de Tweede Kamer. Onder dit artikel is nu de tekst toegevoegd van de toespraak die George van Houts van het burgerinitiatief in de Tweede Kamer heeft uitgesproken.

2015

De veelzijdige definitie van geldschepping

Column
146
Gastauteur

Gastauteur

In het almaar uitdijende gelddebat stuiten Edgar Wortmann en Luuk de Waal Malefijt van Stichting Ons Geld op verschillende definities van 'geldschepping'. Het duo schept nu helderheid.

Rode strepen in NVB-uitleg over geldcreatie

Column
159
Gastauteur

Gastauteur

Ontstellend, maar waar: zelfs politici snappen nauwelijks iets van geldschepping. Gastauteur Martijn Jeroen van der Linden is dan ook blij met de tienpunten-uitleg van de NVB, al verhullen die nog steeds de macht van banken. Zelfs DNB laat kinderen onjuistheden melden in spreekbeurten. Van der Linden hanteert het rode potlood, 'niet om te zeuren, maar om het maatschappelijk gesprek verder te brengen.'

Plan van Stichting Ons Geld uitgelegd voor burgers én politici

Column
172
Gastauteur

Gastauteur

Om te beseffen hoe goed het plan van Stichting Ons Geld is, moet je eerst begrijpen hoe ons geldsysteem nu eigenlijk werkt. Gastauteur Anton van de Haar legt dat uit. In de hoop dat ook politici het zullen begrijpen en het plan met spoed de aandacht gaan geven die het verdient.

'De macht van de banken is uit de hand gelopen'

Column
23
Gastauteur

Gastauteur

Commerciële partijen met grip op de geldpers verstoren de markt, vervolgt gastauteur Edgar Wortmann de discussie over geldcreatie met Ewoud Jansen op ftm.nl. Zo hebben banken teveel macht gekregen over het geld en daarmee over de maatschappij. Wortmann heeft een oplossing: ontneem de banken de geldpers en de seigniorage op het girale geld.