Dossier

Vlees- en zuivelindustrie

De intensieve veehouderij speelt in veel hedendaagse vraagstukken een centrale rol: de stikstofcrisis, de uitstoot van broeikasgassen, de opkomst van zoönosen. Follow the Money onderzoekt de belangen in de dierenbusiness.

Nederland heeft de ambitie de wereld te voeden met vlees, eieren en zuivelproducten. Jaarlijks exporteren we voor ruim 16 miljard euro aan vlees (8,7 miljard) en zuivel (8,2 miljard). Daar staat tegenover dat we granen en soja moeten importeren (ter waarde van zo’n 3 miljard euro) om al onze koeien, varkens, geiten en kippen te kunnen voeden.

Intussen wordt de grootschalige vleesindustrie een steeds groter probleem. Ze legt meer en meer beslag op de schaarse ruimte, vergiftigt de bodem en het (drink)water, en staat aan de wieg van dierziekten die soms ook mensen kunnen treffen (Q-koorts). En dan de dieren zelf. Steeds minder mensen vinden het acceptabel dat ze louter omwille van onze honger naar vlees worden geboren, vetgemest en geslacht.

In dit dossier onderzoekt Follow the Money de belangen achter de vleesindustrie, of en hoe er veranderingen mogelijk zijn, en welke krachten een omwenteling in de weg staan.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
18
2022

Boeren grijpen kunstmestcrisis aan om hun mestoverschot te lozen

80
Emma Meelker & Hans Ariëns

Emma Meelker & Hans Ariëns

Kunstmest wordt onbetaalbaar. De agrarische lobby wil nu ruim baan voor een vervanger op basis van dierlijke mest. Aan dat laatste is immers geen gebrek. Maar waarom is er zo veel enthousiasme en geld voor een product dat al ruim tien jaar niet van de grond komt?

Poetin zet ook de Nederlandse boer het mes op de keel

60
Emma Meelker & Hans Ariëns

Emma Meelker & Hans Ariëns

De oorlog in Oekraïne raakt niet alleen de mondiale graanproductie, maar ook de productie van kunstmest. Schaarste aan grondstoffen en hoge gasprijzen maken chemische meststof peperduur. Boeren en fabrikanten maken zich zorgen over de toekomst van hun bedrijven. Dat dwingt de land-en tuinbouwsector tot drastische keuzes. Of de boeren nu willen of niet, het voedselsysteem gaat op de schop.

Europese Commissie veegt vloer aan met Nederlands landbouwbeleid: ‘incompleet en inconsistent’

38
Jan Daalder & Ties Joosten

Jan Daalder & Ties Joosten

Volgens de Europese Commissie deugt het Nederlandse landbouwbeleid van geen kant. Nederland doet te weinig aan duurzaamheid, de terugdringing van fossiele brandstoffen en de vermindering van pesticidengebruik. Problemen die samenhangen met de enorme veestapel worden onvoldoende aangepakt. Bovendien heeft Nederland geen idee of de miljarden die het aan landbouwbeleid uitgeeft, überhaupt zin hebben.

Hoe Europa een Nederlandse varkensboer met lak aan de regels vetmest

9
Sergio Nieto Solis & Tomas Vanheste

Sergio Nieto Solis & Tomas Vanheste

Boeren een redelijk inkomen geven en zorgen dat ze milieuvriendelijke landbouw bedrijven. Daar is het gemeenschappelijke landbouwbeleid, de grootste slokop van het Europese budget, op gericht. In de praktijk verdwijnt de steun nog al eens in de zakken van grote, goed boerende veehouders die flink wat stikstof uitstoten, zoals de Ommense varkenshandelaar Schuttert.

Groene EU-subsidie maakte de grootste Nederlandse melkveehouder alleen maar groter

22
Sergio Nieto Solis & Tomas Vanheste

Sergio Nieto Solis & Tomas Vanheste

Fosfaatplafond of niet, Vreba Melkvee, de grootste melkveehouderij van Nederland, groeide door. Tijdens een milieucontrole begin vorig jaar overschreed het bedrijf vermoedelijk zijn provinciale milieuvergunning. De gemeente en provincie weten dit, maar schuiven de verantwoordelijkheid van zich af. Ondertussen ontvangt Vreba jaarlijks tonnen subsidie uit het Europese landbouwfonds, dat milieuvriendelijke boeren een redelijk inkomen belooft.

Nederlandse pluimveegigant nestelt zich met plofkip in Frankrijk

9
Lukas Kotkamp & Amélie Poinssot

Lukas Kotkamp & Amélie Poinssot

De intensieve vee-industrie is niet meer langer overal welkom. Deze bedrijven kijken daarom steeds vaker over de grens. Dat geldt ook voor de Nederlandse pluimveegigant Plukon, die zich in Frankrijk heeft genesteld en daar plofkippen laat fokken. Dat gaat ten koste van de biologische kippenteelt aldaar. Zowel de betrokken boeren als de lokale bewoners zijn er niet gelukkig mee.

2021

Pleidooi voor onteigening van het platteland

Essay
16
Kees Kooman

Kees Kooman

Een paar jaar nadat onderzoeksjournalist Kees Kooman naar het Friese platteland verhuisde, vatte hij interesse op voor de boeren in zijn buurt. Tot die tijd had hij hun werk – en hun voedselproductie – voor lief genomen, net als de meeste andere consumenten. Nu wilde hij weten: hoe zit dat met dat mestoverschot en melkquota? Wat deed dat met de boeren, en met het platteland? Hij schreef er een boek over.

Justitie zoekt tussen de knoeiers met mest en milieu naar een 'smoking gun'

7
Hans Ariëns

Hans Ariëns

In de ‘grootste milieufraudezaak ooit’ zouden schadelijke stoffen terecht zijn gekomen op landbouwgrond in Nederland en Duitsland. Er staan nu maar liefst negentien verdachten terecht voor bedrog met visresten en mest. Het Openbaar Ministerie haalt alles uit de kast om tot veroordelingen te komen – of eindigt deze ‘Canard-zaak’ toch in een zeperd?

Beter Leven-kip bezorgt vooral supermarkten een beter leven

53
Berra Ganzeboom, Julia Vié & Katharina Vlaanderen

Berra Ganzeboom, Julia Vié & Katharina Vlaanderen

Vanaf 2023 ligt er alleen nog kip met minimaal één ster van het keurmerk Beter Leven in de schappen. Een kleine welzijnsverbetering voor de kip, maar slechter voor de boer en het milieu. Wie er wel beter van worden? Dat zijn de supermarkten.

Minder methaangas door krimpende veestapel kan geld en klimaatwinst opleveren

59
Ties Joosten

Ties Joosten

Nieuwe wetenschappelijke inzichten suggereren volgens de zuivelsector dat de methaanuitstoot van koeien nauwelijks invloed heeft op klimaatverandering. Dat is slechts het halve verhaal: uit dezelfde inzichten blijkt dat een krimpende veestapel juist een grote bijdrage kan leveren aan de strijd tegen de klimaatramp en nog geld opleveren ook. ‘Een zeldzaam stukje goed nieuws.’

Podcast | Goede mest stinkt niet

Podcast
4
Frederique de Jong, Hans Ariëns & Emma Meelker

Frederique de Jong, Hans Ariëns & Emma Meelker

Emma Melker en Hans Ariëns verdiepen zich voor FTM in het mestprobleem. In deze aflevering vertellen zij over de technologische oplossingen die bedacht zijn om ons te verlossen van mestoverschotten. Levert dat iets op of kost het alleen maar geld? En: rook mest vroeger echt lekkerder?

Mest: bruine stroom die niet groen te krijgen is

34
Hans Ariëns

Hans Ariëns

Er gaan miljarden aan overheidssubsidies naar de verwerking van dierlijke mest om er via vergisting stroom en gas uit te halen. Maar wordt die bruine stroom ooit echt ‘groen’? En brengt mestvergisting ons dichter bij een duurzame landbouw en de klimaatdoelen van Parijs? De Tweede Kamer gelooft er inmiddels niet meer in en wil een einde maken aan de subsidies.

Mestfraude: de vergeten bijdrage aan de stikstofcrisis

12
Hans Ariëns

Hans Ariëns

Fraude met dierlijke mest tast de Nederlandse natuur aan en draagt daardoor bij aan de stikstofcrisis die Nederland ‘op slot’ heeft gezet. Voor het eerst is het aandeel van mestfraude daarin hard gemaakt met nieuw onderzoek. Daarmee is de mestfraude een brandend politiek issue geworden, dat op de agenda van de kabinetsformatie thuishoort.

Het mestoverschot dampt van de illegale miljoenen

23
Emma Meelker & Hans Ariëns

Emma Meelker & Hans Ariëns

Een hypermodern Belgisch mestverwerkingsconcern – met de pretentie dé oplossing voor milieuvervuiling te bieden – is volgens justitie juist de spil in grensoverschrijdende fraude met mest. Mestfraude blijkt lastig uit te bannen, en in Nederland wil het met de berechting van sjoemelaars niet erg vlotten. ‘Het grootste probleem met mestfraude is dat er een cultuur bestaat waarin die kan plaatsvinden.’ Vandaag deel 2 van een serie over de zondvloed aan mest die schade toebrengt aan de natuur en aan de economie.

Brussel grijpt wondermiddel van DSM aan om niet te hakken in veestapel

189
Lise Witteman

Lise Witteman

De Nederlandse biochemiegigant DSM komt met een nieuw wondermiddel, waarmee de uitstoot van broeikasgassen door koeien (en de veehouderij) drastisch omlaag kan. Probleem: boeren kunnen zich het product niet veroorloven. DSM lobbyt ervoor dat Brussel de rekening oppakt.

'De veehouderij gijzelt de Nederlandse economie'

Interview
44
Hans Ariëns & Emma Meelker

Hans Ariëns & Emma Meelker

Met succes keerde Johan Vollenbroek zich in 2019 tegen het stikstofbeleid van de overheid. Overal werden bouwprojecten stilgelegd of helemaal afgeblazen. Nu stevent Nederland weer af op een nieuw stikstofinfarct, meent de chemicus, en daarom moet de veehouderij compleet op de schop. Anders gaat het land maar weer op slot: ‘Het is nu buigen of barsten.’

De stinkende achterkant van vleesfabriek Nederland

64
Hans Ariëns & Emma Meelker

Hans Ariëns & Emma Meelker

Nederland doet het goed op productie- en exportlijsten van zuivel en vlees maar intussen komen we wel om in de mest. De natuur lijdt eronder, net als de boer en de burger. En inmiddels ook de economie: de mede door mest veroorzaakte stikstofcrisis dreigt de bouw van woningen en wegen opnieuw lam te leggen. Follow the Money onderzoekt in een serie artikelen de gierput van de bv Nederland. Vandaag in deel 1: De zondvloed aan mest.

2020

Stikstof van de buren: hoe een Europese aanpak verzandde in eigenbelang

58
Peter Teffer

Peter Teffer

Ongeveer eenderde van de stikstofdepositie in Nederland komt uit het buitenland. Een poging om in Brussel strenge reductiedoelen voor 2030 vast te leggen, voor zowel Nederland als zijn buurlanden, liep op de klippen. Lidstaten bleken hun eigen economie belangrijker te vinden dan het voorkomen van volksgezondheids- en milieuschade.