Dossier

Zorgcowboys

Er zijn veel manieren om meer geld te verdienen in de zorg dan gerechtvaardigd is. In dit dossier gaan we op jacht naar zogenoemde zorgcowboys: gehaaide ondernemers, listige consultants en graaiende managers die zichzelf verrijken door misbruik van de wet- en regelgeving. Ze maken onze zorg veel duurder dan nodig is.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
73
2022

De Inspectie beschermt vooral de minister, niet de patiënt

17
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Duidelijk. Onafhankelijk. Eerlijk. Zo vat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd haar toezicht op de zorg samen. Die onafhankelijkheid blijkt in de praktijk een wassen neus, want achter de schermen heeft het ministerie van VWS verregaande invloed op de dienst. ‘De werkwijze is erop gericht de minister niet in de problemen te brengen.’

Rekenkamer spijkerhard over aanpak zorgfraude, fraudeurs hebben vrij spel

11
Jolien de Vries & Judith Spanjers

Jolien de Vries & Judith Spanjers

De aanpak van zorgfraude werkt niet of nauwelijks, concludeert de Algemene Rekenkamer vandaag na twee jaar onderzoek. Toezichthouders zitten vooral aan de vergadertafel of werken elkaar tegen, waardoor fraudeurs zelden gepakt worden. Dit terwijl het kabinet al jaren roept zorgfraude met harde hand te bestrijden.

Compass is failliet, neptherapeut Föllings wil een doorstart

7
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Zorginstelling Compass GGZ in het Gelderse Wijchen is maandag 11 april failliet verklaard. Volgens de curator heeft eigenaar Koos Föllings, die zich jaren valselijk voordeed als psychotherapeut en in 2017 veroordeeld werd voor onder meer stalking, een doorstart van het bedrijf voorgesteld.

Veroordeelde neptherapeut mag van toezichthouder doorwerken

18
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Zelfbenoemd psychotherapeut Koos Föllings beschikt niet over de juiste papieren en werd eerder veroordeeld voor stalking en bedreiging met mishandeling. Bij zijn bedrijf Compass GGZ is nog steeds sprake van een onveilige situatie, ziet de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Toch mag de instelling cliënten blijven behandelen. Waarom grijpt de Inspectie niet harder in?

Podcast | Begeleid wonen in een horrorhuis

Podcast
2
Frederique de Jong, Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Frederique de Jong, Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Judith Spanjers besloot na haar onderzoek naar de zorgwinsten in de regio Tilburg, ook de kwaliteit van de zorg onder de loep te nemen. Samen met Stephan Jongerius van het Brabants Dagblad stuitte ze op een ‘horrorhuis’. Zowel bewoners als medewerkers voelden zich hier onveilig. Helaas is dit niet de enige plek waar de veiligheid in het geding is.

Hoe ‘Anastasia van Oranje-Nassau’ koningin van de transgenderzorg werd

43
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Door het faillissement van zorginstelling Stepwork stond de zorg aan honderden transgender mensen op de tocht. Nog geen maand later droeg de curator het bedrijf over aan de uit het niets opgedoken zorgstart-up van ‘Anastasia Romanov van Oranje-Nassau’, die claimt dat zij een reïncarnatie is van twee koninklijke grootheden. Belangenorganisaties vrezen een nieuw fiasco. 'We hadden stevige, kritische vragen, maar de overname was al rond.'

Bestuurskundige Menno Fenger: ‘In de zorg is niemand verantwoordelijk voor de puzzel als geheel’

Interview
19
Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Zeven jaar nadat ze de jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning kregen toegeschoven, hebben de gemeenten die verantwoordelijkheden nog niet in de vingers. Kwetsbare cliënten krijgen daardoor niet de zorg die ze nodig hebben – met alle risico’s van dien. Bestuurskundig expert Menno Fenger vindt het een schande. ‘Benoem in vredesnaam een coördinerende minister.’

Politielint in de gang, lachgas in de tuin: zorghuis werd een ‘horror’ voor moeders

25
Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Judith Spanjers & Stephan Jongerius

In een Tilburgse woning van Acuut Zorggroep belandden kwetsbare moeders met hun kinderen tussen alcohol- en drugsgebruikers, prostituees en ex-gedetineerden. In het woonzorghuis moeten zij ‘tot rust komen’. Door de vele heftige incidenten lukt dat niet. Zelfs wanneer een moeder overlijdt, grijpen de betrokken instanties niet in.

Gemeentelijk toezicht faalt, kwetsbaren zijn de klos

9
Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Judith Spanjers & Stephan Jongerius

Het gemeentelijk toezicht op de zorg is ver onder de maat. Die conclusie trekken deskundigen op basis van onderzoek door Brabants Dagblad en Follow the Money. Tilburg heeft als één van de weinige gemeenten werk gemaakt van zorgfraude. De gemeente voerde in vijf jaar 25 onderzoeken naar vijftien van de vijfhonderd bedrijven uit, al doende lerend. ‘Als een hartchirurg die tijdens de operatie nog leert hoe het moet.’

2021

Gemeenten verbreken contract met omstreden jeugdzorgbedrijf Compass GGZ

5
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Nijmegen en Wijchen ontbinden namens zeven Gelderse gemeenten het contract met zorginstelling Compass GGZ. Tijdens onderzoek ontdekten zij onrechtmatige declaraties en constateerden manco’s in de zorgverlening voor minderjarigen. Bestuurder Koos Föllings, over wie FTM eerder schreef, behandelt cliënten zonder te beschikken over de vereiste kwalificaties of een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).

Inspectie laat neptherapeuten te vaak ongemoeid

22
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Wie zich zonder de juiste diploma’s uitgeeft voor arts, GZ-psycholoog of psychotherapeut, is strafbaar. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moet toezicht houden op titelmisbruik, maar grijpt veel te weinig in. Daarom schrijft de beroepsvereniging maar zelf de foptherapeuten aan. ‘De IGJ lijkt niet in staat om haar rol als toezichthouder goed te vervullen.’

‘Verscherpt toezicht’ voor zorgbedrijf van neptherapeut Koos Föllings

9
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Jeugdzorg- en GGZ-instelling Compass, van de omstreden ‘neptherapeut’ Koos Föllings, is door de Inspectie onder verscherpt toezicht geplaatst. Föllings slaagde er niet in om tijdig vaste toezichthouders te installeren. Er zijn ook zorgen over de financiële positie van het zorgbedrijf.

Erfenis dementerende ouderen is makkelijke prooi voor mantelzorgers

17
Jolien de Vries

Jolien de Vries

Op hoge leeftijd besluit de dementerende Johanna haar vermogen na te laten aan haar buurman en mantelzorger Alfons. Follow the Money ontdekte dat Alfons ook een aanzienlijk deel van de erfenis van een andere buurvrouw opstreek. Johanna’s familie probeert via de rechter haar testament nietig te laten verklaren, een procedure die volgens juristen meestal kansloos is. ‘Dit druist in tegen elk gevoel van rechtvaardigheid.’

Jeugdzorgbedrijf Compass kan door als vanouds, na fout op fout

39
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Jeugdzorgdirecteur Koos Föllings kreeg een Verklaring Omtrent het Gedrag van Justitie, ondanks zijn recente veroordeling wegens stalking en bedreiging met ernstig geweld. Met die VOG op zak kon hij minderjarige jeugdzorgcliënten behandelen. Een fout, zei minister Sander Dekker in antwoord op Kamervragen. Dat is maar de helft van het verhaal, blijkt uit onderzoek van FTM. Experts verbazen zich over de gang van zaken. ‘Dit heb ik nog nooit meegemaakt.’

Zorghoogleraar Marco Varkevisser: ‘Het maken van winst in de gezondheidszorg hoeft geen verkeerde prikkel te zijn’

Interview
35
Jolien de Vries

Jolien de Vries

Stijgende zorgkosten, personeelstekorten en cowboys die zichzelf verrijken met exorbitante winstuitkeringen: problemen in de zorg krijgen volop aandacht. Kritiek op de marktwerking zwelt aan. Tijd om over een nieuw stelsel na te denken? Absoluut niet, vindt Marco Varkevisser, hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg.

Grijs goud: Europese ouderenzorg is goudmijn voor internationale investeerders

20
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Commerciële bedrijven storten zich in heel Europa op de ouderenzorg. De toenemende vergrijzing en de privatisering maken de sector tot een groeimarkt, waar een gestage stroom van publieke gelden kan worden omgezet in hard rendement. Samen met Investigate Europe onderzocht Follow the Money de booming business van het grijze goud, en de risico’s die winstbejag oplevert voor de kwaliteit van leven van miljoenen Europese ouderen.

Onbekwame behandelaar en directeur zorginstelling verdoezelt dood van cliënt

48
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Bij GGZ-instelling Compass blijkt eind 2018 een 21-jarige cliënt te zijn overleden. Zij werd behandeld door directeur Koos Föllings, die zich valselijk voor psychotherapeut uitgaf. Haar overlijden is niet gemeld bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Uit verklaringen van medewerkers tegenover FTM blijkt dat daar wel degelijk aanleiding toe was; Föllings is herhaaldelijk door medewerkers en een psychiater gewaarschuwd dat zijn behandelwijze ‘onverantwoord’ was.

Podcast | Analyse van een neptherapeut

Podcast
1
Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jolien de Vries

Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark loopt al een tijdje mee, maar viel toch van haar stoel van verbazing toen zij samen met Jolien de Vries in de zaak Koos Föllings dook. Deze man geeft zich uit als psychotherapeut en richt daarmee enorme schade aan, vooral bij jonge mensen in de psychiatrische zorg.

Neptherapeut kon ondanks meldingen bij Inspectie gewoon door als jeugdzorgdirecteur

23
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Afgelopen maand onthulden Follow the Money en KRO-NCRV’s Pointer dat Koos Föllings, oprichter en eigenaar van Jeugd- en GGZ-instelling Compass, zich jarenlang valselijk voordeed als psychotherapeut en recent veroordeeld is voor stalking. Nu blijkt dat er zeker negentien meldingen zijn gedaan over gebrekkige zorg en andere misstanden bij de instelling; de eerste dateert al van 2013. De IGJ ondernam geen actie. Compass heeft inmiddels een cliëntenstop aangekondigd.

Veroordeeld stalker, neptherapeut, fraudeur – en toch is Koos Föllings jeugdzorgdirecteur

38
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Eigenaar Koos Föllings van GGZ-instelling Compass doet zich valselijk voor als psychotherapeut, is veroordeeld voor stalking en bedreiging met ernstige mishandeling. Hij behandelt desondanks al tien jaar kwetsbare cliënten, waaronder veel minderjarigen. Beschuldigingen van gerommel met declaraties vormden de start van een onderzoek van FTM en Pointer. Dat leidde tot een wekenlange speurtocht langs instanties en betrokkenen met bizarre wendingen. ‘Onbegrijpelijk dat deze man door de mazen glipte.’

Verdienen de zorgcowboys minder, of verstoppen ze hun winst beter?

68
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Hoe verging het de zorgcowboys uit het onderzoek van Follow the Money en KRO-NCRV’s Pointer in 2019? Zij maakten in 2017 nog winsten, maar hoe zien de cijfers eruit van het jaar waarin zij onder het vergrootglas kwamen te liggen? Dat hebben we uitgerekend: door de bank genomen daalde hun winst fors, terwijl hun omzet juist groeide. We kwamen ook Kamerlid Van Haga (FvD) tegen, die naast huisjesmelker ook een carrière als zorgcowboy achter de rug blijkt te hebben.

Zorgbestuurders keren zichzelf 25,1 miljoen euro winst uit

33
Jerry Vermanen

Jerry Vermanen

Pointer en Follow the Money bestudeerden opnieuw de jaarrekeningen van zorgondernemingen en zochten uit welke bedrijven in 2019 onverwacht veel winst uitkeerden. Opnieuw troffen we een aantal zorgcowboys aan. En: bedrijven die we eerder op deze manier signaleerden, boekten na alle media-aandacht die dat opriep, bijna allemaal fors minder resultaat.

Drugscriminelen storten zich ongehinderd op lucratieve zorgmarkt

30
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Zorgcliënten die als dagbesteding hennep moeten knippen, katvangers die zorgbedrijven oprichten, prostitutie en witwassen van crimineel geld. Uit onderzoek van het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) en RIEC Oost-Nederland blijkt dat in de regio Twente zeker 22 zorgbedrijven zijn opgezet door criminele netwerken. Desondanks worden vanwege capaciteitsgebrek en een zware bewijslast slechts enkele casussen strafrechtelijk opgepakt.

2020

Zorgcowboys hebben gemeenten bij de ballen

11
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De gemeenten Smallingerland en Lingewaard deden onderzoek naar lokale zorgbedrijven die in opspraak kwamen door publicaties van Follow the Money en KRO’s Reporter Radio. Was het geld wel besteed aan zorg? Sluitend antwoord op die vraag kwam er niet. Toch doen beide gemeenten nog zaken met deze aanbieders. Waarom?

Podcast | Bedrijven en beleggers verdienen goudgeld aan dementerende ouderen

Podcast
1
Frederique de Jong, Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Frederique de Jong, Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Luxe zorgvilla’s voor ouderen met dementie schieten de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond. Beleggers en multinationals zien er wel brood in, maar hoe zit het met de kwaliteit van de zorg? Siem Eikelenboom en Judith Spanjers deden voor FTM onderzoek naar zorgvoorzieningen voor kwetsbare ouderen. Hun bevindingen zijn ontluisterend.

Particuliere zorg voor ouderen met dementie vergt strenger toezicht

9
Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Het toezicht op luxe zorgvoorzieningen voor ouderen met dementie moet beter. Huur en servicekosten lopen er soms op tot 6000 euro per maand, en er is geen instantie die daarop toeziet. De sector is populair bij investeerders, ook internationale. Maar de autoriteiten hebben bij overnames door buitenlandse bedrijven te weinig oog voor kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Dit zeggen deskundigen in reactie op onderzoek van Follow the Money.

Lucratief beleggen in ouderen met dementie

31
Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Kleine privébeleggers, vermogende families en multinationals: allerlei geldschieters zien profijt in de zorg voor senioren. Zo neemt het beleggen in luxe villa’s voor ouderen met dementie de laatste jaren enorm toe. Brochures beloven rendementen van 7 procent of meer. Maar hoe zit het met de kwaliteit van de zorg? Dit is deel 2 van een serie over zorgvoorzieningen voor kwetsbare ouderen.

Gebrekkige transparantie bij luxe zorgvilla’s voor dementerenden

42
Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Luxe zorgvilla’s voor ouderen met dementie schieten als paddenstoelen uit de grond. Op hun websites beloven deze zorgaanbieders gouden bergen. Ouderen betalen forse bedragen in de hoop op betere zorg. Krijgen ze die ook? En waar betalen de bewoners precies voor? Follow the Money onderzocht het.

Reorganisatie PrivaZorg leidt tot recordverlies

8
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Na een jaar vol rechtszaken en berichten over wanbeleid en verdwenen miljoenen, heeft PrivaZorg in 2019 haar thuiszorgorganisatie grondig gesaneerd en opnieuw ingericht. Door de hoge kosten voor accountant, advocaten, adviseurs en interim-managers steeg het verlies over 2019 naar een recordhoogte van 3,7 miljoen euro.

Almelo jaagt op miljoenen van zorgcowboy

27
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Na drie vette jaren met torenhoge winsten komt thuiszorgbedrijf Take Care in het vizier van de gemeente Almelo. Zorgfraude, meent Almelo, en eist 2,1 miljoen aan onterecht betaalde declaraties terug. Om te voorkomen dat de twee Take Care-eigenaren hun bankrekening leeghalen, laat de gemeente beslag leggen. Daarop sleept het thuiszorg-echtpaar Almelo voor de rechter. ‘De gemeente wil dat Take Care in de financiële problemen komt.’