Dossier

Zorgcowboys

Er zijn veel manieren om meer geld te verdienen in de zorg dan gerechtvaardigd is. In dit dossier gaan we op jacht naar zogenoemde zorgcowboys: gehaaide ondernemers, listige consultants en graaiende managers die zichzelf verrijken door misbruik van de wet- en regelgeving. Ze maken onze zorg veel duurder dan nodig is.

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

artikelen
61
2021

Erfenis dementerende ouderen is makkelijke prooi voor mantelzorgers

16
Jolien de Vries

Jolien de Vries

Op hoge leeftijd besluit de dementerende Johanna haar vermogen na te laten aan haar buurman en mantelzorger Alfons. Follow the Money ontdekte dat Alfons ook een aanzienlijk deel van de erfenis van een andere buurvrouw opstreek. Johanna’s familie probeert via de rechter haar testament nietig te laten verklaren, een procedure die volgens juristen meestal kansloos is. ‘Dit druist in tegen elk gevoel van rechtvaardigheid.’

Jeugdzorgbedrijf Compass kan door als vanouds, na fout op fout

39
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Jeugdzorgdirecteur Koos Föllings kreeg een Verklaring Omtrent het Gedrag van Justitie, ondanks zijn recente veroordeling wegens stalking en bedreiging met ernstig geweld. Met die VOG op zak kon hij minderjarige jeugdzorgcliënten behandelen. Een fout, zei minister Sander Dekker in antwoord op Kamervragen. Dat is maar de helft van het verhaal, blijkt uit onderzoek van FTM. Experts verbazen zich over de gang van zaken. ‘Dit heb ik nog nooit meegemaakt.’

Zorghoogleraar Marco Varkevisser: ‘Het maken van winst in de gezondheidszorg hoeft geen verkeerde prikkel te zijn’

Interview
35
Jolien de Vries

Jolien de Vries

Stijgende zorgkosten, personeelstekorten en cowboys die zichzelf verrijken met exorbitante winstuitkeringen: problemen in de zorg krijgen volop aandacht. Kritiek op de marktwerking zwelt aan. Tijd om over een nieuw stelsel na te denken? Absoluut niet, vindt Marco Varkevisser, hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg.

Grijs goud: Europese ouderenzorg is goudmijn voor internationale investeerders

20
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Commerciële bedrijven storten zich in heel Europa op de ouderenzorg. De toenemende vergrijzing en de privatisering maken de sector tot een groeimarkt, waar een gestage stroom van publieke gelden kan worden omgezet in hard rendement. Samen met Investigate Europe onderzocht Follow the Money de booming business van het grijze goud, en de risico’s die winstbejag oplevert voor de kwaliteit van leven van miljoenen Europese ouderen.

Onbekwame behandelaar en directeur zorginstelling verdoezelt dood van cliënt

48
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Bij GGZ-instelling Compass blijkt eind 2018 een 21-jarige cliënt te zijn overleden. Zij werd behandeld door directeur Koos Föllings, die zich valselijk voor psychotherapeut uitgaf. Haar overlijden is niet gemeld bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Uit verklaringen van medewerkers tegenover FTM blijkt dat daar wel degelijk aanleiding toe was; Föllings is herhaaldelijk door medewerkers en een psychiater gewaarschuwd dat zijn behandelwijze ‘onverantwoord’ was.

Podcast | Analyse van een neptherapeut

Podcast
1
Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jolien de Vries

Frederique de Jong, Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark loopt al een tijdje mee, maar viel toch van haar stoel van verbazing toen zij samen met Jolien de Vries in de zaak Koos Föllings dook. Deze man geeft zich uit als psychotherapeut en richt daarmee enorme schade aan, vooral bij jonge mensen in de psychiatrische zorg.

Neptherapeut kon ondanks meldingen bij Inspectie gewoon door als jeugdzorgdirecteur

23
Eelke van Ark & Jolien de Vries

Eelke van Ark & Jolien de Vries

Afgelopen maand onthulden Follow the Money en KRO-NCRV’s Pointer dat Koos Föllings, oprichter en eigenaar van Jeugd- en GGZ-instelling Compass, zich jarenlang valselijk voordeed als psychotherapeut en recent veroordeeld is voor stalking. Nu blijkt dat er zeker negentien meldingen zijn gedaan over gebrekkige zorg en andere misstanden bij de instelling; de eerste dateert al van 2013. De IGJ ondernam geen actie. Compass heeft inmiddels een cliëntenstop aangekondigd.

Veroordeeld stalker, neptherapeut, fraudeur – en toch is Koos Föllings jeugdzorgdirecteur

38
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Eigenaar Koos Föllings van GGZ-instelling Compass doet zich valselijk voor als psychotherapeut, is veroordeeld voor stalking en bedreiging met ernstige mishandeling. Hij behandelt desondanks al tien jaar kwetsbare cliënten, waaronder veel minderjarigen. Beschuldigingen van gerommel met declaraties vormden de start van een onderzoek van FTM en Pointer. Dat leidde tot een wekenlange speurtocht langs instanties en betrokkenen met bizarre wendingen. ‘Onbegrijpelijk dat deze man door de mazen glipte.’

Verdienen de zorgcowboys minder, of verstoppen ze hun winst beter?

68
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Hoe verging het de zorgcowboys uit het onderzoek van Follow the Money en KRO-NCRV’s Pointer in 2019? Zij maakten in 2017 nog winsten, maar hoe zien de cijfers eruit van het jaar waarin zij onder het vergrootglas kwamen te liggen? Dat hebben we uitgerekend: door de bank genomen daalde hun winst fors, terwijl hun omzet juist groeide. We kwamen ook Kamerlid Van Haga (FvD) tegen, die naast huisjesmelker ook een carrière als zorgcowboy achter de rug blijkt te hebben.

Zorgbestuurders keren zichzelf 25,1 miljoen euro winst uit

33
Jerry Vermanen

Jerry Vermanen

Pointer en Follow the Money bestudeerden opnieuw de jaarrekeningen van zorgondernemingen en zochten uit welke bedrijven in 2019 onverwacht veel winst uitkeerden. Opnieuw troffen we een aantal zorgcowboys aan. En: bedrijven die we eerder op deze manier signaleerden, boekten na alle media-aandacht die dat opriep, bijna allemaal fors minder resultaat.

Drugscriminelen storten zich ongehinderd op lucratieve zorgmarkt

29
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Zorgcliënten die als dagbesteding hennep moeten knippen, katvangers die zorgbedrijven oprichten, prostitutie en witwassen van crimineel geld. Uit onderzoek van het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) en RIEC Oost-Nederland blijkt dat in de regio Twente zeker 22 zorgbedrijven zijn opgezet door criminele netwerken. Desondanks worden vanwege capaciteitsgebrek en een zware bewijslast slechts enkele casussen strafrechtelijk opgepakt.

2020

Zorgcowboys hebben gemeenten bij de ballen

11
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De gemeenten Smallingerland en Lingewaard deden onderzoek naar lokale zorgbedrijven die in opspraak kwamen door publicaties van Follow the Money en KRO’s Reporter Radio. Was het geld wel besteed aan zorg? Sluitend antwoord op die vraag kwam er niet. Toch doen beide gemeenten nog zaken met deze aanbieders. Waarom?

Podcast | Bedrijven en beleggers verdienen goudgeld aan dementerende ouderen

Podcast
1
Frederique de Jong, Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Frederique de Jong, Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Luxe zorgvilla’s voor ouderen met dementie schieten de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond. Beleggers en multinationals zien er wel brood in, maar hoe zit het met de kwaliteit van de zorg? Siem Eikelenboom en Judith Spanjers deden voor FTM onderzoek naar zorgvoorzieningen voor kwetsbare ouderen. Hun bevindingen zijn ontluisterend.

Particuliere zorg voor ouderen met dementie vergt strenger toezicht

9
Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Het toezicht op luxe zorgvoorzieningen voor ouderen met dementie moet beter. Huur en servicekosten lopen er soms op tot 6000 euro per maand, en er is geen instantie die daarop toeziet. De sector is populair bij investeerders, ook internationale. Maar de autoriteiten hebben bij overnames door buitenlandse bedrijven te weinig oog voor kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Dit zeggen deskundigen in reactie op onderzoek van Follow the Money.

Lucratief beleggen in ouderen met dementie

31
Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Kleine privébeleggers, vermogende families en multinationals: allerlei geldschieters zien profijt in de zorg voor senioren. Zo neemt het beleggen in luxe villa’s voor ouderen met dementie de laatste jaren enorm toe. Brochures beloven rendementen van 7 procent of meer. Maar hoe zit het met de kwaliteit van de zorg? Dit is deel 2 van een serie over zorgvoorzieningen voor kwetsbare ouderen.

Gebrekkige transparantie bij luxe zorgvilla’s voor dementerenden

41
Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Judith Spanjers & Siem Eikelenboom

Luxe zorgvilla’s voor ouderen met dementie schieten als paddenstoelen uit de grond. Op hun websites beloven deze zorgaanbieders gouden bergen. Ouderen betalen forse bedragen in de hoop op betere zorg. Krijgen ze die ook? En waar betalen de bewoners precies voor? Follow the Money onderzocht het.

Reorganisatie PrivaZorg leidt tot recordverlies

8
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

Na een jaar vol rechtszaken en berichten over wanbeleid en verdwenen miljoenen, heeft PrivaZorg in 2019 haar thuiszorgorganisatie grondig gesaneerd en opnieuw ingericht. Door de hoge kosten voor accountant, advocaten, adviseurs en interim-managers steeg het verlies over 2019 naar een recordhoogte van 3,7 miljoen euro.

Almelo jaagt op miljoenen van zorgcowboy

27
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Na drie vette jaren met torenhoge winsten komt thuiszorgbedrijf Take Care in het vizier van de gemeente Almelo. Zorgfraude, meent Almelo, en eist 2,1 miljoen aan onterecht betaalde declaraties terug. Om te voorkomen dat de twee Take Care-eigenaren hun bankrekening leeghalen, laat de gemeente beslag leggen. Daarop sleept het thuiszorg-echtpaar Almelo voor de rechter. ‘De gemeente wil dat Take Care in de financiële problemen komt.’

Zorgautoriteit doet aangifte tegen Thuiszorg Naborgh

2
Eelke van Ark

Eelke van Ark

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft haar onderzoek naar thuiszorgbedrijf Naborgh overgedragen aan het Openbaar ministerie en deed in dat kader aangifte vanwege ‘sterke vermoedens’ van strafbare feiten.

Handhavers: coronaregeling zet poorten naar zorgfraude wijd open

13
Daan Appels & Judith Spanjers

Daan Appels & Judith Spanjers

Gemeentelijke handhavers vrezen dat de compensatieregeling voor zorgaanbieders uitnodigt tot zorgfraude. Dat blijkt uit een rondgang van Follow the Money langs toezichthouders door het hele land. Terwijl gemeenten al jaren met grote tekorten kampen, moeten zij zorgaanbieders nu voor het volle pond compenseren. ‘Gemeenten hebben het gevoel dat ze een ongedekte cheque moeten afgeven.’

Flexzorg moet gemeente Apeldoorn terugbetalen

12
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Flexzorg kan voor de helft van de gedeclareerde uren niet bewijzen dat het kwalitatief verantwoorde zorg geleverd heeft, oordeelt de rechtbank Gelderland. Daarom moet het zorgbedrijf geld terugstorten op de rekening van de gemeente Apeldoorn.

AFM onderzoekt rol accountant Grant Thornton in PrivaZorg-schandaal

21
Siem Eikelenboom

Siem Eikelenboom

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) doet onderzoek naar de rol van accountants- en advieskantoor Grant Thornton bij het wegsluizen van miljoenen euro bij PrivaZorg, en naar de nauwe band tussen het kantoor en de thuiszorginstelling. Dit heeft een woordvoerder van de beroepsorganisatie van accountants (NBA) tegenover Follow the Money bevestigd. Grant Thornton erkent dat de AFM onderzoek doet. Het kantoor heeft inmiddels intern maatregelen genomen.

Verzekeraars staken betalingen na fraudeverdenking, zorgbedrijf implodeert

43
Daan Appels

Daan Appels

Querida Sarjoe is een succesvolle thuiszorgondernemer. Met haar Amstelveense bedrijf Shi-Nani verdiende ze in rap tempo genoeg om een nieuw huis, een boot en een dure auto te kopen. Maar een groot deel van haar verdiensten declareerde ze ten onrechte. Een zorgverzekeraar beticht haar van fraude, andere verzekeraars doen onderzoek. Bij elkaar eisen de zorgverzekeraars een kleine 2 miljoen van Shi-Nani terug. Volgens ex-medewerkers hadden de cliënten te lijden onder het winstbejag: mensen die op hun sterfbed lagen, waren tegen alle afspraken in soms alleen thuis.

Minder urenregistratie maakt zorgfraude makkelijker

21
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Het Openbaar Ministerie heeft opnieuw een nederlaag moeten incasseren in een rechtszaak tegen een verdachte zorgaanbieder. De bestuurders van RegioZorgWest zouden voor vier miljoen euro gefraudeerd hebben met persoonsgebonden budgetten (pgb’s). De rechtbank sprak ze vrij. De reden: de zorgkantoren en de Sociale Verzekeringsbank hadden toestemming gegeven om de zorg via een vast maandbedrag te declareren. De geleverde zorg hoefde niet per uur verantwoord te worden. Het gevolg: zorgfraudebestrijders hebben het nakijken.

Les één in zorgfraude: trek je niets aan van gemeentegrenzen

16
Judith Spanjers

Judith Spanjers

Een 19-jarige personal trainer start in 2016 zorgonderneming Flexzorg. De gemeente Apeldoorn sluit een contract af voor ambulante begeleiding en dagbesteding. Al na enkele maanden bespreekt Apeldoorn ‘verbeterpunten’ met Flexzorg. Verbeterpunten worden fraudesignalen, fraudesignalen veranderen in een aangifte. Maar liefst drie keer treffen de gemeente Apeldoorn en Flexzorg elkaar voor de rechter. Intussen levert Flexzorg in andere gemeenten gewoon zorg. Hoe kan dat?

2019

Frauderen met Zorgkaart is doodsimpel

39
Daan Appels

Daan Appels

Met miljoenen euro's subsidie en verzekeringsgeld, jaarlijks zo’n 130.000 nieuwe waarderingen, 1,4 miljoen bezoekers per maand en 127.000 te beoordelen instellingen is Zorgkaart Nederland de belangrijkste en grootste zorgvergelijker van Nederland. Patiëntenfederatie Nederland en zorgverzekeraars zien de site als bouwsteen in ons nationale zorghuis. Onderzoek van Follow the Money wijst uit dat fraude met Zorgkaart eenvoudig is.

Almelo laat gemeenten zien hoe je fraudeurs buiten de deur houdt

Interview
8
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Terwijl gemeenten op grote schaal worstelen met hun zorginkoop en het opsporen van zorgcowboys, heeft Almelo inmiddels een succesvolle aanpak ontwikkeld om dubieuze partijen buiten de deur te houden en goede zorgverleners binnen te halen. Komend jaar doet Almelo er nog een schepje bovenop en gaat als eerste gemeente in Nederland ook eisen stellen aan zorgaanbieders die via het pgb worden gefinancierd. ‘We willen niet wachten totdat de wet over een paar jaar aangepast wordt, als er nú actie nodig is.’

Podcast | Gebrekkig toezicht door gemeenten geeft zorgcowboys vrij spel

Podcast
2
Arjan van der Linden, Frederique de Jong & Judith Spanjers

Arjan van der Linden, Frederique de Jong & Judith Spanjers

Gebrekkig toezicht door gemeenten geeft zorgcowboys vrij spel

10
Arjan van der Linden & Judith Spanjers

Arjan van der Linden & Judith Spanjers

Gemeenten worstelen met het toezicht op zorgcowboys, blijkt uit een enquête van Follow the Money, Pointer en Reporter Radio. Aanbieders, die via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de Jeugdwet zorg leveren, krijgen nauwelijks inspecties. Als gemeenten wel onderzoek doen en besluiten te stoppen met een aanbieder, doen zij zelden aangifte. Zelfs bij duidelijke fraudesignalen is strafvervolging niet gegarandeerd. ‘Gemeenten hebben geen idee wat ze met een fraudesignaal moeten.’

Hoe een schoonmaakgigant in gemeente Hollands Kroon zorgmonopolist werd

17
Eelke van Ark

Eelke van Ark

Terwijl veel gemeenten kampen met tekorten op zorg- en jeugdbudgetten, blijft de gemeente Hollands Kroon netjes binnen het budget dat het Rijk vaststelt. Dit dankzij ‘partner’ Incluzio, dochter van miljardenbedrijf Facilicom. In een uniek model regelt Incluzio alle zorg voor een jaarlijks vastgesteld budget. Een gouden greep, vindt het gemeentebestuur. Maar de kosten van Incluzio blijven groeien, en raadsleden, inwoners, zorgbedrijven en aanbestedingsexperts zetten vraagtekens bij de centrale positie van het bedrijf.