2022

Wie luistert, is nooit alleen

Essay
8
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Spreken en kijken zijn dominant in onze cultuur, constateert filosoof Miriam Rasch. Vandaar dat ze zich voor de verandering wil toeleggen op luisteren – maar dan niet op de makkelijke manier, met de stethoscoop gericht op de ‘gewone man’ en zijn onderbuik, maar gewoon: ergens zijn, en dan aandachtig luisteren wat er allemaal te horen valt. Wat ze nu al leerde: wie luistert, zit altijd middenin, en is nooit alleen.

Hoe autonoom zijn we, wanneer we een deel van ons leven aan technologie ‘uitbesteden’?

Essay
12
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Autonome technieken werken minder goed dan ze beloven, maar toch hebben we er hoge verwachtingen van. Ze zouden ons leven makkelijker maken en onze beslissingen beter. Maar hoe autonoom zijn we zelf nog, wanneer we een deel van ons leven ‘uitbesteden’ aan technologie? En klopt het dat wie autonoom is, zich ontworstelt aan de invloed van anderen? Miriam Rasch pleit voor een andere invalshoek.

Pleidooi voor de bedachtzame afstand

Essay
64
Hans Schnitzler

Hans Schnitzler

Nederland snakt naar saamhorigheid en tegelijkertijd daalde het vertrouwen in de politiek naar een historisch dieptepunt. Dat gebrek aan vertrouwen pompt grote hoeveelheden argwaan en achterdocht in de samenleving rond. Wat te doen? Hoe samen te leven in zulke roerige tijden?

2021

Pleidooi voor onteigening van het platteland

Essay
16
Kees Kooman

Kees Kooman

Een paar jaar nadat onderzoeksjournalist Kees Kooman naar het Friese platteland verhuisde, vatte hij interesse op voor de boeren in zijn buurt. Tot die tijd had hij hun werk – en hun voedselproductie – voor lief genomen, net als de meeste andere consumenten. Nu wilde hij weten: hoe zit dat met dat mestoverschot en melkquota? Wat deed dat met de boeren, en met het platteland? Hij schreef er een boek over.

‘Ons geld is stuk’, maar is bitcoin echt de oplossing?

Essay
137
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Bitcoinexperts Bert en Peter Slagter claimen in hun nieuwe boek dat die digitale munt de oplossing is voor ‘ons kapotte geldsysteem’ en ‘een van de stenen in de weg naar een eerlijker verdeeld geld’. FTM legt de monetaire eigenschappen van bitcoin onder de loep en vraagt zich af of die grootse claims terecht zijn.

Datamens, kijk eens wat kritischer in de spiegel en doe wat!

Essay
12
Hans Schnitzler

Hans Schnitzler

In zijn vorige boek beschreef Hans Schnitzler hoe big tech de moderne mens knecht: ‘De digitale proletariër is een mens van wie het hele bewustzijn – zijn aandacht, emoties en vriendschappen, zijn ideeën en fantasieën – tot koopwaar is gereduceerd.’ In zijn nieuwste boek, ‘Wij nihilisten’, richt hij zijn blik op de datamens zelf. Hier geeft hij een voorproefje.

De toekomst bestaat niet (en dat is goed nieuws)

Essay
17
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Nadenken over de toekomst is essentieel, willen we later niet in een bestaan belanden waarover we geen zeggenschap hebben. Dat dringt des te meer nu de toekomst heftige klimaatveranderingen in petto lijkt te hebben, en we erop gokken dat technologie ons wel zal redden. Miriam Rasch laat haar licht schijnen over duistere toekomstvisioenen.

Follow the Money opent de jacht op EU-geldsporen met de lancering van Bureau Brussel

Essay
46
Lise Witteman, Peter Teffer & Jesse Pinster

Lise Witteman, Peter Teffer & Jesse Pinster

Steeds meer ingrijpende besluiten worden op Europees niveau genomen. Maar zolang burgers niet weten wat er gaande is in Brussel, kunnen politici er verborgen agenda’s op nahouden en hebben lobbyisten vrij spel. Dat betoogt FTM’s EU-onderzoeksjournalist Lise Witteman. Om hier verandering in te brengen lanceert Follow the Money ‘Bureau Brussel’. Drie EU-specialisten gaan in samenwerking met collega’s uit heel Europa structureel de macht controleren.

Voorbij de hebzucht, en de korte termijn

Essay
74
Eric Smit

Eric Smit

Het morele failliet van millennial Sywert van Lienden kleeft mogelijk zijn hele generatie aan, denken sommigen. Die zou egocentrisch zijn en alleen nog maar in de heilzame werking van het ongebreidelde marktkapitalisme geloven. Eric Smit betoogt dat juist deze generatie anders denkt en handelt.

Cold cases: de zoektocht naar het verzwegen Indische goud en het geld van de ‘troostmeisjes’

Essay
38
Griselda Molemans

Griselda Molemans

Wat betekent het om tien jaar lang onderzoek te doen naar kwesties die door velen liever vergeten of verdoezeld worden? Griselda Molemans onderzoekt wat er is gebeurd met de tegoeden van KNIL’ers, de compensatiegelden van Indische mensen en de ‘verdiensten’ van de vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Japanse legerbordelen tot prostitutie werden gedwongen.

Altijd online, voor eeuwig vastgelegd

Essay
12
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Terwijl ons openbare en sociale leven zich al ruim een jaar voor een groot deel digitaal afspeelt, en meetings vrijwel achteloos worden opgeslagen, gearchiveerd en gedeeld, doen er steeds meer ‘versies’ van onszelf de ronde. We hebben steeds minder grip op wat er over ons de ronde doet. Zou een losser, vluchtiger omgang met onze digitale aanwezigheid niet te prefereren zijn?

Zelfs na je dood laat Big Tech je niet met rust

Essay
5
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Vorige maand verscheen een app waarmee je afbeeldingen tot ‘leven’ zou kunnen wekken: van je overleden opa en oma tot aan het melkmeisje van Vermeer. Tegelijkertijd zijn we allemaal bezorgd over zogeheten ‘deepfakes’: nepvideo’s waarin politici dingen beweren die ze nooit zouden zeggen. Maar, zo betoogt Miriam Rasch: beide technologieën tappen uit hetzelfde vaatje.

Je werkgever kijkt tegenwoordig overal met je mee

Essay
19
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Vorig jaar introduceerde Microsoft een nieuw onderdeel in het softwarepakket Office 365: MyAnalytics, dat meet hoeveel meetings je hebt, hoeveel mails je ontvangt en hoe snel je die beantwoordt. Je ‘score’ wordt vervolgens tegen die van je collega‘s afgezet. Goed voor de productiviteit, menen veel werkgevers, die bovendien denken de ‘tevredenheid’ van hun personeel ermee te kunnen meten. Miriam Rasch ziet er eerder een nieuwe vorm van zelf-surveillance in.

Plezier is allerminst een luxe

Essay
12
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Wie de wereld wil verduurzamen, of haar anderszins wil verbeteren, krijgt vaak het verwijt dat er straks werkelijk niets meer mag: dat ons echt alle pleziertjes worden ontnomen. Zo komt een vol consumptief leven ineens tegenover een afgekloven, ascetisch leven te staan. Maar zo hoeft het niet te gaan. Miriam Rasch pleit voor een praktijk die plezier voorop stelt – maar dan wel je eigen plezier, op je eigen voorwaarden.

Pleidooi voor een competente overheid

Essay
97
Gastauteur

Gastauteur

Het steeds zicht- en voelbaarder worden van het tekortschieten van ons openbaar bestuur – en de schade daarvan aan ons samenleven als burgers – inspireert Arjan Kaaks bij het ingaan van 2021 en het naderen van de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart tot een essay waarin hij signaleert wat er misgaat, waarom het zo is gekomen, en wat we eraan kunnen doen.

2020

Privacyschending als standaard: thuistoezicht bij tentamens

Essay
26
Miriam Rasch

Miriam Rasch

Wil je niet gevolgd worden, dan ligt de verantwoordelijkheid daarvoor tegenwoordig bij jezelf. Momenteel speelt een praktijk die deze logica een niveau hoger tilt: studenten moeten hun huis en zichzelf verplicht laten inspecteren terwijl ze tentamen doen. Miriam Rasch ontrafelt de valse aannames achter dit digitale toezicht.

Feitenvrijheid als vijand van de open samenleving

Essay
59
Hans Wilmink

Hans Wilmink

We leven in turbulente tijden. De coronapandemie confronteert de wereld met een nieuw, onbekend virus. In de VS weigert Donald Trump de verkiezingsoverwinning van zijn tegenstander Joe Biden te erkennen en loopt de democratische rechtsstaat gevaar. Hoe kunnen we leren omgaan met zulke onzekerheid? Het gedachtegoed van wetenschapsfilosoof Karl Popper biedt houvast. ‘Als we menselijk willen blijven, dan ligt er slechts één weg open, de weg die leidt naar de open samenleving.’